Cảm giác ngứa ngáy hay khó chịu ở mắt thường khiến nhiều người vô thức đưa tay lên dụi, song hành động này có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, tổn thương giác mạc và thậm chí dẫn đến các bệnh lý nghiêm trọng ảnh hưởng lâu dài đến thị lực, theo trang ScienceAlert ngày 28-5.
Theo các bác sĩ chuyên khoa mắt, nguyên nhân phổ biến nhất gây ngứa mắt là viêm kết mạc dị ứng, chiếm gần 50% các trường hợp.
Tình trạng này xảy ra khi các chất gây dị ứng như phấn hoa, bụi hoặc lông động vật kích hoạt phản ứng viêm ở kết mạc. Người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như đỏ mắt, sưng, ngứa dữ dội hoặc nổi các nốt nhỏ ở mặt trong mí mắt.
Ngoài dị ứng, cảm giác cộm, khô hoặc như có dị vật trong mắt cũng có thể khiến người bệnh muốn dụi mắt. Đây thường là dấu hiệu của hội chứng khô mắt hoặc viêm bờ mi.
Một số trường hợp khác liên quan đến viêm da vùng mí mắt, khiến da quanh mắt bị kích ứng và ngứa ngáy.
Các chuyên gia cho biết một trong những hậu quả nghiêm trọng nhất của việc dụi mắt thường xuyên là bệnh keratoconus (giác mạc hình chóp). Sự thay đổi này gây loạn thị không đều, làm giảm chất lượng thị lực và khiến hình ảnh trở nên mờ hoặc méo mó.
Hiện nay, bệnh có thể được điều trị bằng kỹ thuật liên kết chéo giác mạc nhằm tăng cường độ bền của mô giác mạc và ngăn bệnh tiến triển. Tuy nhiên nhiều bệnh nhân vẫn cần sử dụng kính áp tròng chuyên biệt để nhìn rõ hơn, trong khi các trường hợp nặng có thể phải ghép giác mạc.
Dụi mắt mạnh còn có thể gây trầy xước giác mạc nếu móng tay vô tình chạm vào bề mặt mắt. Tình trạng này rất đau đớn và cần điều trị bằng thuốc kháng sinh để phòng ngừa nhiễm trùng.
Ngoài ra việc chà xát mắt cũng có thể làm vỡ các mạch máu nhỏ trên bề mặt nhãn cầu, gây xuất huyết kết mạc khiến mắt đỏ rực như bị bầm tím.
Các bác sĩ khuyến nghị thay vì dụi mắt, người bị ngứa hoặc kích ứng nên sử dụng nước mắt nhân tạo, chườm lạnh hoặc thuốc nhỏ mắt chống dị ứng phù hợp.
Việc hạn chế tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng và giữ vệ sinh tay sạch sẽ cũng giúp giảm nguy cơ viêm nhiễm. Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc không cải thiện, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), miếng dán chống say tàu xe thường chứa Scopolamine (hyoscine), được dán sau tai; thuốc hấp thu qua da rồi đi vào máu từ từ trong nhiều giờ. Đây là thuốc có hiệu quả ở người lớn nhưng cần thận trọng ở trẻ em.
Say xe xảy ra khi não nhận tín hiệu “không khớp” giữa tiền đình (cảm nhận chuyển động), cảm giác bản thể (tư thế cơ thể) và thị giác (thấy không gian trong xe gần như đứng yên), gây buồn nôn, chóng mặt. Scopolamine trong miếng dán chống say tác động lên hệ phó giao cảm, làm giảm dẫn truyền tín hiệu từ tiền đình lên trung tâm nôn ở não, nhờ đó giảm các triệu chứng say xe.
Bác sĩ Hoàng Thạch cho biết, hàng rào máu não của trẻ chưa hoàn thiện nên Scopolamine dễ đi vào thần kinh trung ương hơn, khiến trẻ có thể bị một số tác dụng phụ như kích thích thần kinh, lú lẫn, kích động, ngủ gà hoặc mê sảng. Ngoài ra, do thuốc làm giảm hoạt động phó giao cảm nên trẻ có thể có triệu chứng đỏ da, sốt, tim nhanh, bí tiểu, khô miệng, táo bón.
Bên cạnh đó, liều thuốc được hấp thu từ miếng dán cũng khó kiểm soát ở trẻ vì trẻ có diện tích cơ thể nhỏ, da mỏng hơn, sự hấp thu thuốc có thể cao hơn dự đoán.
Thêm nữa, trẻ thường hiếu động và không lường trước được nguy hiểm nên có thể chạm tay vào miếng dán rồi dụi mắt hoặc dán lên mí mắt, dẫn tới nguy cơ giãn đồng tử một bên. Bóc hoặc dán nhiều miếng vào cơ thể cũng gây quá liều ở trẻ.
Ngoài ra, Scopolamine được chuyển hóa chủ yếu qua gan và thải trừ qua thận. Trẻ có chức năng gan thận chưa tốt có thể bị ảnh hưởng.
“Miếng dán scopolamine không được khuyến cáo dùng thường quy cho trẻ nhỏ, đặc biệt nên tránh ở trẻ dưới 12 tuổi nếu không có chỉ định chuyên môn. Phụ huynh cũng không nên tự ý cắt nhỏ miếng dán để ‘giảm liều’ vì hoạt chất phân bố không đồng đều. Trẻ có bệnh lý thần kinh, động kinh càng cần tránh sử dụng”, bác sĩ Hoàng Thạch lưu ý.
Phụ huynh cần tháo miếng dán ra ngay và đưa trẻ đi cấp cứu nếu có trẻ có các biểu hiện: Ngủ li bì khó đánh thức, kích động dữ dội, nói nhảm, ảo giác, co giật, đi loạng choạng nhiều, khó thở, tim đập nhanh, sốt cao, đỏ bừng toàn thân, bí tiểu, đồng tử giãn lớn kèm nhìn mờ... Đây có thể là biểu hiện ngộ độc kháng phó giao cảm. Một số trẻ chỉ dán 1 miếng dán say xe cũng có thể xuất hiện triệu chứng thần kinh rõ rệt.
Bác sĩ Thạch khuyên, đối với trẻ hay bị say tàu xe, ưu tiên đầu tiên luôn là biện pháp không dùng thuốc.
Cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết nhiều người tin rằng nhịn ăn sáng là cách để cắt giảm calo, song thực tế, thói quen bỏ bữa hoặc ăn uống không điều độ lại chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng kháng insulin và khiến đường huyết tăng vọt khó kiểm soát vào các bữa ăn sau.
Dưới đây là những sai lầm khi ăn sáng có thể khiến đường huyết tăng vọt.
Bữa sáng thường được coi là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày và điều đó hoàn toàn có lý. Bạn đã nhịn ăn suốt đêm khi ngủ, vì vậy buổi sáng là lúc bổ sung năng lượng cho cơ thể để khởi đầu ngày mới tràn đầy năng lượng.
Bỏ bữa sáng, ăn sáng không thường xuyên có liên quan đến tăng cân và các kết quả bất lợi khác bao gồm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 và hội chứng chuyển hóa. Ngược lại, việc ăn sáng thường xuyên có thể giảm những nguy cơ này và cải thiện phản ứng glucose, insulin suốt cả ngày.
Thành phần bữa sáng cũng là một yếu tố quan trọng. Chế độ ăn nhiều carbohydrate hấp thụ nhanh có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 cao hơn.
Hiện nhiều người có thói quen ăn sáng nhanh, tiện với thực phẩm chế biến sẵn có chỉ số đường huyết (GI) cao như: Các loại bánh ngọt, xôi, cà phê sữa, trái cây ngọt, các loại ngũ cốc ngọt không nguyên cám chế biến sẵn… khiến đường huyết tăng vọt hoặc trồi sụt sau khi ăn, gây ra những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe đã đề cập trước đó.
"Việc ăn những thực phẩm vừa nêu có thể khiến lượng đường trong máu tăng nhanh. Nhưng mọi chuyện chưa dừng lại ở đó. Sự tăng đột biến lượng đường trong máu sẽ kích hoạt tuyến tụy tiết ra một lượng lớn insulin, dẫn đến lượng đường trong máu giảm nhanh chóng. Lượng đường trong máu sau đó có thể giảm xuống quá thấp, điều này có thể khiến bạn cảm thấy run rẩy, cáu kỉnh hoặc đói cồn cào chỉ sau 1 hoặc 2 giờ. Đây là tình trạng được gọi là hạ đường huyết phản ứng", cử nhân Mai Thị Thùy chia sẻ.
Điều quan trọng cần nhớ là thỉnh thoảng ăn đồ ngọt sẽ không gây ra tác động lâu dài. Tất cả phụ thuộc vào chất lượng chế độ ăn uống tổng thể của chúng ta.
Một bữa sáng giàu protein hoặc axit béo không bão hòa (UFA) có thể làm giảm phản ứng glucose và insulin bằng cách thay thế carbohydrate tạo glucose trong bữa ăn.
Ngoài ra, bữa sáng còn góp phần quan trọng vào lượng chất xơ hằng ngày. Chất xơ không chỉ hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột thông qua quá trình lên men ở đại tràng, mà còn giúp làm chậm hấp thu carbohydrate, từ đó ổn định đường huyết và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Hãy bắt đầu ngày mới với một bữa ăn cân bằng bao gồm protein, chất xơ và chất béo lành mạnh. Protein và chất xơ làm chậm quá trình tiêu hóa và giữ cho lượng đường trong máu ổn định, không lên xuống thất thường như carbohydrate tinh chế nhiều đường.
"Thay vì chọn những bữa ăn tiện lợi nhưng kém lành mạnh, bạn có thể ưu tiên các thực phẩm vừa nhanh gọn vừa tốt cho sức khỏe như trứng, sữa chua Hy Lạp, các loại đậu hạt, ngũ cốc, yến mạch hay bánh mì nguyên cám...", chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo.
Giảm cân và duy trì vóc dáng là bài toán chung của nhiều người hiện đại. Bước đầu tiên trong việc điều chỉnh chế độ ăn uống thường là cắt giảm trà sữa hay các loại đồ uống đóng chai. Tuy nhiên, không ít người sau khi bỏ trà sữa lại chuyển sang nước ép trái cây hoặc sữa đậu nành vì tin rằng chúng tốt cho sức khỏe hơn.
Chuyên gia dinh dưỡng Cao Mẫn Mẫn (Đài Loan, Trung Quốc) cảnh báo, có 6 loại đồ uống "giả danh" lành mạnh thực chất là những "quả bom nhiệt lượng dạng lỏng".
Tại sao càng uống nước càng thấy sưng phù?
Nhiều người thắc mắc dù uống nhiều nước mỗi ngày nhưng quá trình trao đổi chất vẫn đình trệ, cơ thể ngày càng béo hoặc gặp tình trạng phù nề.
Theo chuyên gia Cao Mẫn Mẫn, nguyên nhân phổ biến của tình trạng "nhìn gương thấy mình sưng lên một vòng" thường do: ăn quá mặn, ngồi nhiều ít vận động và tích tụ nước trong cơ thể.
Giải pháp đúng đắn lúc này không phải là nhịn uống nước, mà là phải "uống nước lọc đúng nghĩa". Nước lọc giúp thúc đẩy tuần hoàn trao đổi chất, đào thải muối và nước dư thừa, từ đó giúp giảm tình trạng phù nề hiệu quả.
Chuyên gia nhấn mạnh sự khác biệt giữa nước lọc và đồ uống "giả lành mạnh":
Nước lọc: 0 kcal, không làm tăng đường huyết, hỗ trợ trao đổi chất.
Đồ uống "giả lành mạnh": Chứa từ 150-500 kcal, làm tăng đường huyết nhanh chóng và thúc đẩy tích tụ mỡ thừa.
6 loại đồ uống "bẫy" sức khỏe cần cảnh giác
Dưới đây là danh sách 6 loại đồ uống dễ gây nhầm lẫn được chuyên gia cảnh báo:
Nước ép trái cây tươi
Nhiều cửa hàng thường cho thêm đường hoặc siro để tăng hương vị. Cộng thêm lượng đường fructose tự nhiên từ trái cây, một ly nước ép có thể khiến lượng đường nạp vào cơ thể vượt ngưỡng cho phép.
Nước chanh mật ong
Để cân bằng vị chua của chanh, người bán thường cho rất nhiều mật ong và đường. Thực tế, hàm lượng đường trong một ly nước này là rất lớn.
Sữa chua uống có đường
Dù có chứa lợi khuẩn (probiotics), nhưng loại đồ uống này thường được thêm rất nhiều đường. Một chai nhỏ có thể chứa mức năng lượng cực cao.
Sữa đậu nành ngọt
Vốn là nguồn protein chất lượng cao, nhưng khi thêm đường, nó trở thành một loại đồ uống có đường thông thường.
Nước uống thể thao
Loại này chỉ thực sự cần thiết khi cơ thể đổ mồ hôi đầm đìa do vận động mạnh. Nếu chỉ ngồi văn phòng mà uống nước thể thao, bạn chẳng khác nào đang uống "nước đường", khiến calo tích tụ nhanh chóng.
Trà trái cây
Phần lớn các loại trà này được pha từ siro và trà, lượng trái cây tươi rất ít nên vitamin hạn chế, trong khi hàm lượng đường lại không hề thấp.
