Chị Đoàn Bảo Châu (sinh năm 1989) từng có 13 năm thâm niên trong lĩnh vực quản lý nhân sự tại các tập đoàn đa quốc gia. Áp lực công việc cùng việc chăm sóc con nhỏ khiến chị dần lơ là bản thân. Bước sang tuổi 34, chị giật mình khi nhìn vào gương: một phiên bản mệt mỏi, ánh mắt thiếu sức sống và cân nặng chạm mốc 69 kg – tăng 15 kg so với trước đây.
Kết quả kiểm tra sức khỏe là một “gáo nước lạnh” với chẩn đoán béo phì độ 1 và mỡ máu cao. Mỡ máu bao gồm cholesterol và triglyceride. Các chỉ số này tăng hoặc giảm bất thường được gọi là rối loạn lipid máu hay rối loạn mỡ máu.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), rối loạn mỡ máu đang tăng với tốc độ báo động trên toàn cầu. Tại Việt Nam, Viện Dinh dưỡng Quốc gia báo cáo tỷ lệ người trưởng thành có mức cholesterol máu cao tăng từ 18,6% năm 2010 lên 29,6% năm 2020.
Rối loạn mỡ máu thường không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Phần lớn người bệnh chỉ phát hiện tình cờ qua xét nghiệm định kỳ hoặc khi xuất hiện biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, đột quỵ.
Tuy nhiên, đỉnh điểm khiến chị quyết tâm thay đổi lại là một sự cố ở công viên. “Sau một ngày làm việc kiệt sức, mình dẫn con đi chơi và bất ngờ ngất xỉu. Khoảnh khắc đó khiến mình bừng tỉnh. Nếu không thay đổi, mình sẽ không đủ sức khỏe để đồng hành cùng con lâu dài”, chị Châu nhớ lại. Đó là lúc chị bắt đầu hành trình xây lại nền tảng sức khỏe để ổn định cả Thân – Tâm – Trí.
Không lựa chọn những phương pháp cực đoan, chị Châu bắt đầu hành trình một cách khoa học và kỷ luật. Kết quả đến một cách ngoạn mục nhưng bền vững.
Vào tháng 9/2023, chị bắt đầu với cân nặng 69 kg và vòng eo 85 cm. Chỉ sau 90 ngày đầu tiên (đến tháng 12/2023), chị đã giảm được 13 kg, đưa cân nặng về mức 56 kg và vòng eo thu gọn còn 70 cm. Không dừng lại ở đó, trong 3 tháng tiếp theo, chị giảm thêm 5 kg nữa. Đến tháng 3/2024, chị duy trì ổn định ở mức 51 kg với vòng eo 65 cm. Tổng cộng, người mẹ một con đã đánh bay 18 kg mỡ thừa và 20 cm vòng eo một cách nhẹ nhàng.
Điểm khác biệt trong phương pháp của chị Châu là sự linh hoạt. Chị không nhịn ăn hay loại bỏ hoàn toàn tinh bột. Thay vào đó, chị áp dụng quy tắc chọn lựa thực phẩm thông minh để vẫn có thể duy trì lối sống bình thường, ăn cơm cùng gia đình hoặc tiệc tùng cùng bạn bè.
Về chế độ ăn, chị ưu tiên thực phẩm giàu đạm, đa dạng nhóm chất và màu sắc, đồng thời hạn chế tối đa đồ ngọt, đồ chiên dầu và thực phẩm chế biến sẵn.
Thực đơn một ngày của chị thường bắt đầu buổi sáng với các món nước quen thuộc như bún bò, hủ tiếu hoặc bánh canh. Buổi trưa, chị ăn đầy đủ các nhóm chất từ rau củ, đạm (gà, bò, hải sản, đậu…) kèm tinh bột như cơm hoặc bún. Buổi tối, chị vẫn giữ nguyên các nhóm chất nhưng giảm khẩu phần để cơ thể tiêu hóa nhẹ nhàng hơn.
Bác sĩ Đinh Trần Ngọc Mai, khoa Dinh dưỡng – Tiết chế, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM cho biết giải pháp giảm cân bền vững và an toàn nhất là duy trì lối sống lành mạnh và chế độ ăn uống khoa học. Bác sĩ Mai khuyên hãy ưu tiên ăn uống đủ bữa; đa dạng các loại thực phẩm, lựa chọn thực phẩm tốt cho sức khỏe; ăn đủ chất xơ, đạm và giảm đồ ngọt, cũng như chất béo bão hòa (như mỡ, phủ tạng, bơ thực vật…).
“Hãy luôn nhớ rằng, mấu chốt của việc giảm cân là giảm calo nạp vào và tăng tiêu hao bằng vận động, tập thể dục”, bác sĩ Mai nói.
Về vận động, chị Châu không ép mình vào những bài tập cường độ cao. Trong giai đoạn giảm cân, chị dành 15-30 phút mỗi ngày cho các bài cardio đơn giản tại nhà. Khi đã về dáng, chị duy trì bằng các hoạt động yêu thích như đi bộ ngoài trời, bơi lội và chơi pickleball.
Tổng hợp từ 18 nghiên cứu công bố trên JAMA Internal Medicine năm 2021 cho thấy, kết hợp giữa tập luyện sức bền và vận động nhẹ giúp tăng tỷ lệ cơ nạc, cải thiện chuyển hóa và duy trì thành quả giảm cân lâu dài so với chỉ ăn kiêng hoặc chỉ tập luyện riêng lẻ.
Sự thay đổi về ngoại hình chỉ là bề nổi, điều lớn lao hơn mà chị Châu nhận được chính là sự chuyển hóa về tư duy và sự nghiệp. Sau 13 năm làm nhân sự, chị quyết định rẽ hướng sang lĩnh vực chăm sóc sức khỏe chủ động để giúp đỡ những người có hoàn cảnh như mình thay đổi tích cực hơn.
Hiện tại, chị phát triển công việc huấn luyện lối sống (lifestyle coaching) – một đam mê mà chị xác định sẽ gắn bó trọn đời. Công việc này không chỉ mang lại sự linh hoạt thời gian để chị ở bên con nhiều hơn mà còn giúp chị trở thành tấm gương sáng cho con trai 8 tuổi.
“Làm mẹ không phải là dạy, mà là làm gương. Nhìn thấy mẹ thay đổi, bé chủ động ăn uống lành mạnh và có ý thức chăm sóc bản thân hơn. Đó là món quà vô giá nhất”, chị Châu bộc bạch.
Từ câu chuyện của mình, chị nhắn nhủ đến những phụ nữ bận rộn: “Không cần quá phức tạp, chỉ cần ăn uống đủ chất, tăng thực phẩm tươi và vận động đều đặn – cơ thể bạn sẽ tự biết cách thay đổi. Khi bạn hiểu cơ thể mình, bạn sẽ chủ động chăm sóc bản thân ở bất cứ đâu”.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết không có loại thịt nào "tốt tuyệt đối" hay "xấu tuyệt đối" cho hệ tim mạch. Điều quan trọng phụ thuộc vào phần thịt được chọn, lượng mỡ đi kèm, cách chế biến và tổng khẩu phần ăn trong thực đơn hằng ngày. Thực tế, một miếng thịt nạc heo có thể tốt cho tim mạch hơn một phần bò nhiều mỡ, và ngược lại.
Bởi cholesterol trong thực phẩm không phải yếu tố duy nhất gây tăng mỡ máu, nhưng người có rối loạn lipid máu, bệnh tim mạch, tiểu đường vẫn cần kiểm soát lượng cholesterol và mỡ động vật.
"Phần nạc của thịt heo hiện nay thường không 'quá béo' như nhiều người nghĩ. Tuy nhiên ba chỉ heo chứa rất nhiều mỡ bão hòa nên không phù hợp nếu ăn thường xuyên. Thịt bò nạc giàu sắt, kẽm, vitamin B12, protein chất lượng cao nhưng nếu chọn phần bò nhiều mỡ thì lượng chất béo bão hòa cũng tăng đáng kể", bác sĩ Uyên chia sẻ.
Theo bác sĩ Uyên, đối với người có mỡ máu cao hoặc tăng huyết áp, việc lựa chọn thực phẩm cần ưu tiên các loại thịt nạc, chủ động loại bỏ phần mỡ nhìn thấy được và duy trì một khẩu phần ăn vừa phải. Những lựa chọn phù hợp có thể kể đến như thăn bò nạc, thăn heo hoặc thịt đùi ít mỡ. Ngược lại, người bệnh cần hạn chế tối đa các phần thịt chứa nhiều mỡ như ba chỉ, sườn nhiều mỡ, thịt xay nhiều mỡ, cũng như nội tạng và các loại thịt chế biến sẵn.
Trong đó, các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, jambon và thịt hộp là nhóm thực phẩm cần đặc biệt hạn chế. Chúng thường chứa hàm lượng muối rất cao, chất béo bão hòa và chất bảo quản nitrit - những thành phần có liên quan trực tiếp và rõ rệt đến nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch và đột quỵ.
Bên cạnh việc chọn thịt, cách chế biến cũng đóng vai trò quan trọng không kém đối với sức khỏe. Người bệnh nên ưu tiên các phương pháp nấu ăn lành mạnh như luộc, hấp, hầm hoặc áp chảo ít dầu; đồng thời hạn chế tối đa các món chiên ngập dầu, nướng cháy xém hay việc ăn kèm với nhiều loại nước sốt mặn. Đặc biệt, riêng đối với người bị tăng huyết áp, cần phải chú ý kiểm soát nghiêm ngặt thêm cả lượng muối, nước mắm, bột nêm và các loại đồ chấm sử dụng trong bữa ăn hằng ngày.
"Do đó để tốt cho sức khỏe tim mạch, vấn đề không nằm ở việc 'thịt bò hay thịt heo', mà là chọn phần nạc hay nhiều mỡ, ăn bao nhiêu, chế biến thế nào và chế độ ăn tổng thể. Người có nguy cơ mỡ máu hoặc cao huyết áp nên ưu tiên ăn thịt nạc, khẩu phần vừa phải, hạn chế ba chỉ và thịt chế biến sẵn, kết hợp nhiều rau, cá và thực phẩm giàu chất xơ", bác sĩ Uyên khuyến cáo.
Bé học lớp 5 Trường Tiểu học Suối Đá A, nghỉ hè ở nhà nên hôm 18/5 trèo rào vào nhà hàng xóm, bị con chó becgie chủ nhà thả trong vườn lao vào tấn công. Chủ nhà phát hiện kịp thời đưa em đi cấp cứu với nhiều vết thương ở đầu, tay, chân.
Hiện bé được chuyển đến điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 1, TP HCM, sức khỏe đã tạm ổn.
Ngày 21/5, ông Đinh Thế Trọng, Chủ tịch UBND xã Dương Minh Châu cho biết gia đình bé thuộc diện khó khăn của địa phương, cha mẹ đi làm thuê. UBND xã hỗ trợ 17 triệu đồng chi phí điều trị cho bé.
Theo lãnh đạo xã, con chó cắn người đã được tiêm ngừa dại định kỳ. Chủ nhà cũng chủ động hỗ trợ chi phí điều trị cho nạn nhân.
Gan đóng vai trò vô cùng quan trọng trong cơ thể, từ việc xử lý các chất dinh dưỡng, lọc bỏ độc tố trong máu cho đến chuyển hóa thuốc. Dù gan luôn hoạt động không ngừng nghỉ để bảo vệ sức khỏe của bạn, nhưng cơ quan này cũng có những giới hạn chịu đựng nhất định.
Việc lạm dụng rượu bia, dù là uống liên tục trong thời gian dài hay thỉnh thoảng uống quá chén đều gây áp lực cực kỳ lớn lên lá gan. Tuy nhiên, có một thói quen vô cùng phổ biến khác có thể tàn phá lá gan mà rất nhiều người hoàn toàn không hề hay biết: lạm dụng acetaminophen (hay còn gọi là paracetamol) - một loại thuốc giảm đau không kê đơn được bán rộng rãi dưới các tên biệt dược.
Nhiều người cho rằng một loại thuốc không kê đơn giản đơn thì khó có thể gây ra tổn thương lớn, nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại - đặc biệt là khi dùng liều cao hoặc dùng quá thường xuyên. Trên thực tế, đây chính là nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng suy gan cấp tính tại Mỹ.
Thuốc giảm đau tàn phá lá gan của bạn như thế nào?
Mọi người thường xuyên sử dụng các loại thuốc không kê đơn như acetaminophen vì nhiều lý do, phổ biến nhất là để kiểm soát các cơn đau hoặc hạ sốt. Mặc dù acetaminophen an toàn khi dùng đúng liều lượng, nhưng nó sẽ trở thành "thuốc độc" nếu bị lạm dụng. Tổn thương gan có thể xảy ra nếu bạn uống acetaminophen liều cao trong nhiều ngày liên tiếp hoặc uống quá nhiều cùng một lúc. Trong một số trường hợp, người bệnh thậm chí có thể bị suy gan cấp tính.
"Khi sử dụng acetaminophen vượt quá liều lượng khuyến cáo, nó có thể làm quá tải các quá trình chịu trách nhiệm chuyển hóa thuốc trong cơ thể. Nếu điều đó xảy ra, tổn thương gan nghiêm trọng là điều khó tránh khỏi", dược sĩ Laura Heath nói.
Dược sĩ Farrah Tavakoli giải thích thêm, phần lớn lượng acetaminophen được chuyển hóa một cách an toàn qua các con đường thông thường tại gan. Tuy nhiên, có một lượng nhỏ acetaminophen sẽ bị chuyển hóa thành một chất gọi là NAPQI - một chất chuyển hóa độc hại có thể gây hại cho cơ thể khi bị tích tụ. Trong điều kiện bình thường, cơ thể có thể trung hòa NAPQI bằng một chất chống oxy hóa gọi là glutathione. Nhưng nếu lượng độc chất này tích tụ quá nhiều, nó sẽ tấn công và phá hủy các tế bào gan.
Dùng bao nhiêu acetaminophen là quá ngưỡng an toàn?
Theo Trường Đại học Nhãn khoa và Tiêu hóa Mỹ (ACG), người trưởng thành khỏe mạnh không nên dùng quá 1.000 mg acetaminophen trong một lần uống và không quá 4.000 mg mỗi ngày. Ngoài ra, cần tránh duy trì mức liều 3.000 mg/ngày trong vòng quá 3 đến 5 ngày liên tiếp.
Dược sĩ Tavakoli nhấn mạnh: "Liều dùng tối đa của acetaminophen đối với hầu hết người trưởng thành là 4,000 mg mỗi ngày, tính tổng từ tất cả nguồn thuốc nạp vào cơ thể".
Để giữ lượng acetaminophen nạp vào luôn ở trong giới hạn an toàn, điều quan trọng cần nhớ là hoạt chất này không chỉ có mặt trong các loại thuốc giảm đau thuần túy. Nó còn xuất hiện trong rất nhiều sản phẩm không kê đơn và kê đơn khác, bao gồm thuốc trị dị ứng, thuốc cảm lạnh, cảm cúm, thuốc trị đau nửa đầu, cũng như các thuốc giảm đau hạ sốt khác. Các chuyên gia y tế đặc biệt cảnh báo không nên uống cùng lúc từ hai sản phẩm trở lên có chứa acetaminophen.
Nếu nhận ra mình đang uống nhiều loại thuốc khác nhau mà trong đó đều chứa acetaminophen, bạn cần liên hệ ngay với nhân viên y tế. Nếu bắt đầu nhận thấy bất kỳ triệu chứng vàng da, đau bụng nào hoặc lỡ uống quá liều một cách vô ý, hãy báo ngay cho bác sĩ - đôi khi người bệnh sẽ cần phải nhập viện để làm các xét nghiệm và theo dõi sát sao".
Việc tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ để biết liều lượng acetaminophen an toàn dành riêng cho bản thân luôn là một giải pháp khôn ngoan. "Mức liều này có thể khác biệt ở mỗi người dựa trên tiền sử bệnh lý, chức năng gan, chức năng thận và các yếu tố di truyền khác", dược sĩ Heath giải thích.
Những lưu ý quan trọng khác để bảo vệ lá gan
Tham vấn ý kiến của bác sĩ/dược sĩ
Hãy luôn trao đổi với chuyên gia y tế trước khi có ý định uống nhiều loại thuốc cùng một lúc. Dược sĩ Tavakoli khuyên: "Hãy hỏi ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ khi phối hợp các loại thuốc để đảm bảo không xảy ra tương tác thuốc hoặc vô tình uống trùng lặp một hoạt chất".
Luôn luôn đọc kỹ nhãn thuốc
Hãy kiểm tra kỹ nhãn của các loại thuốc không kê đơn xem có chứa thành phần acetaminophen hay không. Hiện có hơn 600 loại thuốc không kê đơn và kê đơn có chứa hoạt chất này, và nguyên tắc cốt lõi là không được uống hai loại cùng một lúc.
Biết rõ liều lượng an toàn của bản thân
Nếu bạn đang mắc các bệnh lý về gan, hãy hỏi ý kiến bác sĩ để biết liều lượng acetaminophen nào là an toàn cho mình. Dược sĩ Heath lưu ý rằng những bệnh nhân đã xác định có bệnh lý về gan có thể được khuyên nên giảm thiểu tối đa hoặc tránh hoàn toàn việc sử dụng acetaminophen.
Tuyệt đối không uống chung với rượu bia
Tránh kết hợp các loại thuốc giảm đau không kê đơn với đồ uống có cồn. "Sự kết hợp giữa rượu và acetaminophen sẽ làm tăng vọt nguy cơ tổn thương gan, ngay cả khi bạn dùng acetaminophen trong giới hạn liều lượng được khuyến cáo", dược sĩ Tavakoli cảnh báo.
Thuốc giảm đau không kê đơn acetaminophen là một hoạt chất an toàn cho hầu hết người trưởng thành khi được sử dụng đúng theo chỉ dẫn. Thế nhưng, việc dùng quá liều có thể gây hại nghiêm trọng cho gan. Do acetaminophen có mặt trong rất nhiều loại thuốc không kê đơn và kê đơn khác nhau, chúng ta rất dễ vô tình dùng quá liều lượng khuyến cáo mà không hề hay biết.
Hãy luôn duy trì thói quen đọc kỹ nhãn thuốc và chủ động tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ để đảm bảo bạn luôn sử dụng thuốc trong giới hạn an toàn, bảo vệ lá gan trước những tổn thương không đáng có.
