Theo CNN, báo cáo thường niên mới nhất của Dam Removal Europe, liên minh 6 tổ chức khôi phục kết nối sông ngòi, ghi nhận kỷ lục phá bỏ 603 rào cản ở 21 quốc gia trong năm 2025. Hoạt động phá bỏ giúp kết nối lại hơn 3.740 km sông trên toàn châu lục, hướng tới mục tiêu khôi phục 25.000 km sông chảy tự do vào năm 2030 của Liên minh châu Âu (EU).
Trong báo cáo công bố tuần trước, số lượng rào cản bị phá bỏ vượt qua kỷ lục trước đó được thiết lập vào năm 2024 với mức tăng 11%. Theo Guardian, hoạt động phá bỏ trong năm 2025 cũng cao gấp 6 lần so với năm 2020. Những con số này cho thấy việc khôi phục sông ngòi đang trở nên phổ biến hơn trong thời kỳ khí hậu cực đoan.
Tại Phần Lan, việc phá bỏ ba đập thủy điện dọc sông Hiitolanjoki từ năm 2021 đến 2023 giúp mở lại các tuyến di cư cho cá hồi đất liền cực kỳ nguy cấp, cho phép chúng tiếp cận khu vực sinh sản bị chặn từ đầu thập niên 1900. Nhà chức trách Phần Lan cũng đang lên kế hoạch phá bỏ đập thủy điện Palokki ở lưu vực sông Vuoksi.
Tại Pháp, hoạt động phá bỏ đập Vezins năm 2020 và La Roche-Qui-Boit vào năm 2022 trên sông Sélune góp phần khôi phục gần 90 km sông chảy tự do. Ở khu vực Quận Hồ của Anh, đập tràn Bowston trên sông Kent bị phá bỏ năm 2022 giúp khôi phục dòng chảy tự nhiên của sông, cải thiện điều kiện cho cá di cư và hệ sinh thái xung quanh.
Tại Bỉ, những cống ngầm trong rừng Anlier bị loại bỏ để kết nối lại những nhánh sông nhỏ đóng vai trò quan trọng trong đa dạng sinh học địa phương. Tây Ban Nha, Đan Mạch, Thụy Điển, Đức và Estonia đều thực hiện các dự án phá bỏ rào cản ở nhiều quy mô khác nhau trong thời gian gần đây.
Năm 2025, Thụy Điển phá bỏ nhiều đập nhất (173), tiếp theo là Phần Lan (143) và Tây Ban Nha (109). Các quốc gia ở Nam và Đông Nam châu Âu, bao gồm Slovakia, Croatia, Bosnia và Herzegovina, Hy Lạp, thậm chí cả Ukraine cũng đang tiến hành phá bỏ đập.
Ước tính từ dự án nghiên cứu Adaptive Management of Barriers in European Rivers (AMBER) cho thấy khoảng 1,2 triệu rào cản, bao gồm đập thủy điện, đập tràn, cống ngầm và cống xả, chặn ngang sông ngòi ở sông của châu Âu. Theo National Geographic, ít nhất 150.000 trong số đó đã lỗi thời, không còn hoạt động, mục nát và gây ra rủi ro an toàn. Phần lớn đập ở châu Âu được xây dựng trong thế kỷ 19 và 20. Hiện nay, Carlos Garcia de Leaniz, nhà sinh thái học sông tại Đại học Vigo và Đại học Swansea, cho biết hầu như không có sông nào ở châu Âu chảy tự do từ thượng nguồn tới biển.
Theo Pao Fernández-Garrido, quản lý sáng kiến hỗ trợ phá bỏ đập trên sông European Open Rivers Programme, khối lượng nước lớn trong các hồ chứa của đập có thể bay hơi trong khi vật liệu hữu cơ mắc kẹt, tích tụ và phân hủy theo thời gian, giải phóng khí methane, khí nhà kính cực mạnh góp phần đáng kể vào hiện tượng ấm lên toàn cầu. Các hệ sinh thái bị chia nhỏ ít có khả năng đối phó với lũ lụt, hạn hán và khí hậu cực đoan. Cơ quan Môi trường châu Âu tính toán trong thập kỷ qua, 9 trong số 10 thảm họa tự nhiên ở lục địa này liên quan đến nước.
Dam Removal Europe cho biết sông ngòi phân mảnh là yếu tố dẫn tới suy giảm đa dạng sinh học nước ngọt ở châu Âu với hơn 42% các loài cá nước ngọt bị đe dọa như cá hồi Đại Tây Dương và lươn. Lòng sông ít dưỡng chất không còn phù hợp cho sinh sản, trong khi nhiệt độ và lưu lượng nước thay đổi làm giảm đa dạng môi trường sống.
Luật Phục hồi Thiên nhiên của EU có hiệu lực từ năm 2024, đặt ra các mục tiêu ràng buộc để khôi phục ít nhất 20% diện tích đất và biển thuộc EU vào năm 2030, bao gồm đưa 25.000 km sông về trạng thái chảy tự do, không bị cản trở bởi các công trình nhân tạo như đập, hồ chứa, hay kênh đào. Bộ luật này đánh dấu lần đầu tiên việc kết nối sông ngòi và phá bỏ đập được đưa vào luật của EU. Với nguồn lực hạn chế, nỗ lực đạt mục tiêu 25.000 km sẽ đòi hỏi hợp tác quốc tế để tìm và ưu tiên những đập có thể mở ra đoạn sông dài nhất khi phá bỏ mà không ảnh hưởng nhiều tới sản lượng thủy điện.
Theo báo cáo mới từ Wall Street Journal, Apple đã xây dựng một mô hình kinh doanh vững mạnh dựa trên việc sử dụng các chip xử lý có lỗi nhỏ hoặc hiệu năng thấp hơn trong các sản phẩm giá rẻ.
Một ví dụ điển hình là chiếc MacBook Neo mới có giá 599 USD, sử dụng chip A18 Pro nhưng chỉ được trang bị chip đồ họa 5 lõi, thay vì phiên bản 6 lõi như trong dòng iPhone 16 Pro. Mặc dù đây là điều có thể khiến người dùng lo ngại về chất lượng sản phẩm, nhưng thực tế đây là một chiến thuật khéo léo của Apple. Những chip này không bị hỏng theo cách mà người dùng thường nghĩ, bởi phần hoạt động kém hiệu quả có thể được vô hiệu hóa nhằm để lại một chip vẫn hoạt động tốt cho các thiết bị khác.
Được gọi là phân loại chip, quá trình này đã tồn tại trong ngành công nghiệp bán dẫn nhiều thập kỷ, nhưng Apple đang áp dụng quy trình này với quy mô và độ chính xác mà ít công ty nào có thể sánh kịp. Sản xuất chip là một công việc phức tạp, với một tấm silicon chứa hàng trăm chip và không phải tất cả đều đạt hiệu năng cao nhất. Những chip tốt nhất sẽ được sử dụng cho các sản phẩm cao cấp, trong khi những chip có hiệu năng thấp hơn sẽ được phân loại và sử dụng cho các sản phẩm khác.
Lợi thế của Apple nằm ở việc công ty này bán ra một số lượng lớn thiết bị ở nhiều phân khúc giá khác nhau. Theo báo cáo, Apple bán hơn 200 triệu iPhone mỗi năm, điều đó có nghĩa ngay cả một tỷ lệ nhỏ chip không đạt tiêu chuẩn cũng có thể tạo ra hàng triệu chip có thể tái sử dụng. Một chip không lý tưởng cho iPhone cao cấp vẫn có thể hoạt động tốt trên MacBook, iPad, Apple TV cấp thấp, hoặc HomePod.
Sản phẩm giá rẻ như MacBook Neo cho thấy Apple có thể tạo ra thiết bị với mức giá thấp mà không làm mất đi lợi thế về chip xử lý. Mặc dù kém hiệu quả hơn do lõi GPU bị vô hiệu hóa, chip A18 Pro trên MacBook Neo vẫn giúp sản phẩm đạt mức giá 599 USD. Đây không chỉ nằm ở vấn đề hiệu quả mà còn là một chiến lược kinh doanh thông minh.
Một ví dụ khác là iPhone 17e sử dụng chip không đạt tiêu chuẩn của iPhone 17 và iPhone Air sử dụng chip không đạt tiêu chuẩn của dòng iPhone 17 Pro cao cấp. Kể từ năm 2021, Apple đã bán 6 chip dòng A với ít hơn 1 lõi GPU trong các thiết bị giá rẻ hơn sau khi phiên bản đầy đủ xuất hiện trong các mẫu đắt tiền hơn.
Quy mô sản xuất lớn là một trong những lợi thế lớn nhất của Apple khi điều này cho phép công ty biến những chip không hoàn hảo thành một chiến lược cho toàn bộ dòng sản phẩm. Đối với nhiều người, những chip có lỗi kỹ thuật không phải là sản phẩm tồi nếu chúng hoạt động tốt so với giá tiền. Trong bối cảnh thiếu hụt bộ nhớ hiện nay, chiến lược này giúp Apple duy trì biên lợi nhuận của mình.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Lê Xuân Định - Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ - nhấn mạnh ngày 21-4 nhắc chúng ta rằng sáng tạo không phải là đặc quyền của một số ít người, và đổi mới sáng tạo không phải là nhiệm vụ của riêng một ngành hay một lĩnh vực, mà đó là đổi mới sáng tạo toàn dân, đại chúng, là nhiệm vụ chung của cả quốc gia.
Theo ông, một quốc gia muốn đi nhanh trong thời đại này phải biết tổ chức để mọi nguồn lực sáng tạo được khơi dậy, được kết nối và được chuyển hóa thành những kết quả phát triển cụ thể.
Ngày 21-4 hằng năm được Liên hợp quốc chọn làm Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới (The World Creativity and Innovation Day).
Năm nay, Việt Nam hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2026 với chủ đề: "Đổi mới sáng tạo - hành động đột phá, lan tỏa kết quả", "Đổi mới sáng tạo - chuyển đổi nhanh hơn, mạnh mẽ hơn để biến ý tưởng thành giá trị, khát vọng thành hiện thực".
Ông Định cho biết hai chủ đề trên thể hiện rõ định hướng của Việt Nam, đổi mới sáng tạo không chỉ dừng lại ở ý tưởng hay nghiên cứu, mà phải trở thành động lực cụ thể, kết quả thực chất và giá trị đóng góp trực tiếp cho phát triển của đất nước.
Theo ông, để đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực phát triển quan trọng của đất nước, mỗi chủ thể trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia cần phát huy đầy đủ vai trò và trách nhiệm của mình.
Trong đó, đối với các viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ nhà khoa học, đây là nơi sản sinh tri thức mới, công nghệ mới và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong thời gian tới, cộng đồng khoa học cần tiếp tục củng cố nền tảng nghiên cứu cơ bản, đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp nhằm thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, doanh nghiệp chính là nơi đưa đổi mới sáng tạo ra thị trường và tạo ra giá trị kinh tế. Doanh nghiệp phải coi đổi mới sáng tạo là năng lực cốt lõi, chủ động đặt hàng nghiên cứu, đầu tư cho công nghệ và mạnh dạn thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới.
Đối với các cơ quan quản lý nhà nước, vai trò quan trọng nhất là xây dựng thể chế, chính sách theo hướng kiến tạo phát triển, khuyến khích thử nghiệm và chấp nhận cái mới. Đồng thời, các cơ quan quản lý cần chủ động xác định những bài toán phát triển lớn của ngành, lĩnh vực và địa phương, từ đó huy động sự tham gia của các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để cùng tìm giải pháp.
"Khi ba trụ cột này được kết nối hiệu quả, hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia sẽ vận hành thông suốt và tạo ra giá trị gia tăng, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế - xã hội của đất nước", ông Định nhấn mạnh.
Các nội dung triển khai hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2026 sẽ được Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các đơn vị liên quan triển khai thực hiện từ ngày 15-4 đến hết ngày 26-4.
Theo PhoneArena, báo cáo cho biết Apple đã chấp nhận mức giá tăng mạnh đối với các mô-đun bộ nhớ từ hai nhà sản xuất lớn là Samsung và SK Hynix mà không cần đàm phán. Jukan, một chuyên gia về bộ nhớ, chia sẻ trên X rằng việc Apple cố tình gom hết nguồn cung DRAM, ngay cả khi phải chịu lỗ trong ngắn hạn, sẽ khiến các đối thủ không thể sản xuất đủ sản phẩm chất lượng, từ đó giúp công ty chiếm lĩnh thị trường.
Mặc dù có thể phải chịu một số khoản lỗ, nhưng việc sản xuất đủ số lượng smartphone cao cấp sẽ giúp Apple gia tăng thị phần toàn cầu. Không chỉ có vậy, công ty cũng 'lấn sân' sang phân khúc rẻ hơn với việc ra mắt iPhone 17e chỉ một năm sau khi phát hành iPhone 16e, đồng thời giới thiệu MacBook Neo với giá hấp dẫn cùng hiệu năng mạnh mẽ.
Nếu chiến lược của Apple là loại bỏ phần lớn đối thủ cạnh tranh thông qua chiến lược giá cả, đây sẽ là một bước đi tính toán kỹ lưỡng nhằm mang lại lợi nhuận lớn cho công ty. Để chứng minh, MacBook Neo thực sự đã đe dọa thị trường máy tính xách tay Windows và Chromebook, cho phép Apple kiểm soát thị trường này tốt hơn.
Tuy nhiên, Apple cũng cần cân nhắc kỹ lưỡng các diễn biến ở thời điểm hiện tại. Nếu tình trạng thiếu hụt bộ nhớ được cải thiện nhanh chóng, nhà sản xuất iPhone hoàn toàn có thể phải chịu tổn thất lớn mà không thu được lợi ích nào.
Trong khi tuyên bố của Jukan rất thú vị, mọi thứ vẫn chỉ là ý kiến từ cái nhìn của vị chuyên gia về bộ nhớ này. Apple có thể đang chấp nhận mua lượng lớn DRAM với mức giá cao, nhưng cũng có khả năng công ty chỉ muốn đảm bảo nguồn cung cho các sản phẩm sắp ra mắt như iPhone màn hình gập.
