Sự việc xảy ra từ năm 2023 nhưng gần đây được chia sẻ lại trên mạng xã hội, tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về thói quen uống nước tưởng chừng vô hại nhưng có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe.
Một cậu bé 10 tuổi tại Mỹ đã rơi vào tình trạng nguy kịch, suýt mất mạng chỉ vì một thói quen tưởng chừng vô hại: uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn. Vụ việc là lời cảnh báo về nguy cơ “ngộ độc nước” tình trạng hiếm gặp nhưng có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện kịp thời.
Theo thông tin từ gia đình, trong một chuyến du lịch cùng bố mẹ, do thời tiết nắng nóng và vận động nhiều, cậu bé liên tục cảm thấy khát. Trong suốt cả ngày, em uống nước rải rác nhiều lần mà không được gia đình chú ý đặc biệt, bởi quan niệm phổ biến cho rằng “uống càng nhiều nước càng tốt”.
Tuy nhiên, đến khoảng tối cùng ngày, tình trạng của cậu bé bắt đầu chuyển biến xấu. Em xuất hiện các triệu chứng như đau đầu dữ dội, buồn nôn, tinh thần lơ mơ, phản ứng chậm và dần mất khả năng kiểm soát vận động cơ thể. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, gia đình lập tức đưa cậu bé đến bệnh viện cấp cứu.
Trên đường di chuyển, tình trạng sức khỏe của em tiếp tục xấu đi, liên tục buồn nôn và rối loạn ý thức. Khi đến bệnh viện, cậu bé đã rơi vào trạng thái hôn mê và được đưa vào phòng cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.
Các bác sĩ xác định bệnh nhi bị ngộ độc nước cấp tính, dẫn đến hạ natri máu nghiêm trọng và phù não một biến chứng nguy hiểm có thể gây tổn thương não vĩnh viễn hoặc tử vong nếu không can thiệp kịp thời. Nguyên nhân được cho là do cơ thể hấp thụ lượng nước quá lớn trong thời gian quá ngắn, khiến hệ thống điều hòa điện giải bị rối loạn nghiêm trọng.
Để cứu sống bệnh nhi, các bác sĩ đã tiến hành điều trị khẩn cấp nhằm giúp cơ thể đào thải bớt lượng nước dư thừa, đồng thời cân bằng lại nồng độ natri trong máu. Sau khoảng 8 giờ cấp cứu tích cực, tình trạng của cậu bé dần ổn định và em đã tỉnh lại, qua cơn nguy kịch.
Theo lời kể của cậu bé, trong khoảng một giờ buổi tối, em đã uống liên tiếp khoảng 6 chai nước. Ngoài ra, trong suốt cả ngày, em cũng uống thêm nhiều lần khác khi cảm thấy khát, dẫn đến tổng lượng nước nạp vào cơ thể vượt mức an toàn.
Các bác sĩ cho biết, ngộ độc nước xảy ra khi cơ thể hấp thụ nước nhanh hơn khả năng đào thải của thận. Khi đó, nồng độ natri trong máu bị pha loãng, gây ra hiện tượng hạ natri máu. Natri là một chất điện giải quan trọng giúp duy trì cân bằng dịch trong và ngoài tế bào. Khi nồng độ natri giảm mạnh, nước sẽ đi vào tế bào, khiến chúng sưng lên đặc biệt nguy hiểm nếu xảy ra ở tế bào não.
Tình trạng sưng não có thể gây ra hàng loạt triệu chứng nghiêm trọng như đau đầu, buồn nôn, rối loạn ý thức, co giật, thậm chí hôn mê. Trong những trường hợp nặng, nếu không được cấp cứu kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong do tổn thương não không hồi phục.
Các nghiên cứu y khoa cho thấy, thận của người trưởng thành khỏe mạnh có thể đào thải khoảng 0,8-1 lít nước mỗi giờ. Khi lượng nước nạp vào vượt quá khả năng này, đặc biệt trong thời gian ngắn, nguy cơ ngộ độc nước sẽ tăng cao. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận trường hợp ngộ độc xảy ra khi tiêu thụ khoảng hơn 5 lít nước trong vài giờ, tuy nhiên ngưỡng an toàn còn phụ thuộc vào tuổi tác, thể trạng, giới tính và tình trạng sức khỏe của từng người.
Các chuyên gia cảnh báo, những dấu hiệu sớm của ngộ độc nước bao gồm đau đầu, buồn nôn, lú lẫn, buồn ngủ, phản xạ chậm. Nếu không được xử lý kịp thời, tình trạng có thể tiến triển nặng hơn với các biểu hiện như co giật, yếu cơ, ảo giác, rối loạn chức năng não, hôn mê.
Về khuyến cáo sử dụng nước, các chuyên gia y tế cho rằng người trưởng thành nên uống trung bình từ 1,5-2 lít nước mỗi ngày, tùy theo mức độ vận động và điều kiện thời tiết. Việc uống nước cần được chia nhỏ trong ngày, tránh uống quá nhiều cùng lúc để cơ thể có thời gian hấp thụ và đào thải hợp lý.
Theo các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Hưng Hà, trong thời tiết nắng nóng, việc uống nước đúng cách đóng vai trò quan trọng giúp phòng tránh mất nước, sốc nhiệt và bảo vệ sức khỏe tim mạch, tiêu hóa.
Không nên uống nước quá lạnh
Nhiều người có thói quen uống nước đá hoặc nước quá lạnh để giải nhiệt nhanh. Tuy nhiên, việc này có thể gây kích thích đường tiêu hóa, dẫn đến đau bụng, chuột rút hoặc tiêu chảy. Vì vậy, nên ưu tiên nước ở nhiệt độ phù hợp, tránh quá lạnh đột ngột.
Uống chậm, không uống quá nhiều cùng lúc
Chỉ uống nước khi khát và uống một lượng lớn cùng lúc là thói quen không tốt. Việc nạp quá nhiều nước trong thời gian ngắn có thể làm loãng máu, gây áp lực lên tim, đặc biệt nguy hiểm khi vừa vận động mạnh hoặc lao động nặng.
Ngoài ra, trong thời tiết nắng nóng, uống quá nhanh còn khiến cơ thể tăng tiết mồ hôi, làm mất thêm các chất điện giải như natri, kali, khiến tình trạng khát nước trở nên trầm trọng hơn. Uống nước quá vội cũng có thể gây đầy bụng, nấc cụt. Cách tốt nhất là uống từ từ, chia nhỏ từng ngụm.
Nhu cầu nước của mỗi người là khác nhau
Khuyến nghị chung khoảng 1,5-2 lít nước mỗi ngày chỉ mang tính tham khảo. Lượng nước thực tế phụ thuộc vào cân nặng, mức độ vận động, môi trường làm việc và thời tiết.
Một cách đơn giản để theo dõi là quan sát màu nước tiểu: nếu màu vàng nhạt là bình thường, màu sẫm cho thấy cơ thể đang thiếu nước, còn quá trong có thể là dấu hiệu uống dư nước.
Người làm việc ngoài trời nắng nóng hoặc vận động nhiều cần bổ sung nước nhiều hơn để bù lượng mất qua mồ hôi. Ngược lại, người ngồi phòng điều hòa lâu cũng vẫn cần uống đủ nước vì cơ thể vẫn bị mất nước qua da và hô hấp.
Uống nước đều đặn trong ngày, không đợi khát mới uống
Cách uống nước tốt nhất là chia đều trong ngày, mỗi giờ uống vài ngụm nhỏ hoặc khoảng 50-100ml nước, ngay cả khi chưa cảm thấy khát. Điều này đặc biệt quan trọng với trẻ em để tránh mất nước thầm lặng.
Uống nước buổi sáng giúp hỗ trợ cơ thể
Một ly nước ấm vào buổi sáng sau khi thức dậy có thể giúp cơ thể “khởi động” hệ tiêu hóa và bù lại lượng nước mất sau một đêm. Tuy nhiên, nên uống chậm rãi để tránh gây đầy bụng, khó chịu.
Có thể bổ sung nước từ thực phẩm tự nhiên
Ngoài nước lọc, có thể bổ sung thêm nước ép rau quả như cà chua, lựu, ổi… để cung cấp vitamin và khoáng chất. Nước chè xanh cũng là lựa chọn tốt nhờ chứa chất chống oxy hóa, giúp cơ thể tỉnh táo.
Bên cạnh đó, các loại nước như rau má cũng được nhiều người sử dụng trong mùa hè nhờ tác dụng giải nhiệt, hỗ trợ thanh lọc cơ thể và lợi tiểu.
Gáo là loài cây mọc hoang ở khe suối, chân đồi, từng gắn với hàng rào quê xưa nhưng nay lại "lên đời" thành đặc sản được nhiều người săn tìm.
Loại quả này trước đây ít được chú ý, nhưng những năm gần đây, quả gáo dần trở thành đặc sản được săn tìm nhờ có thể dùng làm thực phẩm lẫn vị thuốc dân gian.
Mỗi năm vào khoảng tháng 11, khi vào mùa chín rộ, những trái gáo vỏ sần sùi lại "gây sốt" trên chợ mạng, thu hút nhiều người đặt mua để thưởng thức. Loại quả này có hình tròn, bề ngoài dễ khiến nhiều người nhầm với chôm chôm non, nhưng khi bổ ra lại lộ phần ruột vàng ươm như dứa. Gáo hiện có hai loại phổ biến là gáo vàng và gáo trắng, mỗi loại mang đặc điểm hình dáng riêng biệt.
Lúc còn xanh, trái gáo sẽ có vị hơi chát nhưng khi chín thì trái chuyển sang màu vàng ươm, ăn có vị chua chua ngọt ngọt đặc trưng. Khi ăn, người ta có thể chấm với muối ớt, ngoài ra loại trái này dùng để kho cá rất ngon và hấp dẫn. Món cá kho gáo là đặc sản nổi tiếng ở vùng đất Ninh Bình mà ai cũng muốn được một lần thưởng thức.
Cách nấu cá kho gáo khá đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ. Gáo chọn quả vừa chín tới, rửa sạch rồi thái lát mỏng. Cá làm sạch, ướp gia vị cho thấm. Khi kho, xếp một lớp gáo dưới đáy niêu, tiếp đến là lớp cá, rồi lại xen kẽ gáo và cá cho đến hết, sau đó nêm nếm vừa ăn và thêm chút nước. Đun nhỏ lửa đến khi nước cạn sánh, cá mềm, thấm vị là hoàn thành. Thành phẩm có màu sắc đẹp mắt, hương thơm đặc trưng, vị chua thanh hòa quyện cùng vị béo và mặn, ăn rất "đưa cơm".
Từng là loại cây tìm thấy mọc dại ở khe suối giờ đây, loại quả dân dã này đã "lên đời" thành đặc sản lạ, xuất hiện nhiều ở các thành phố. Trên chợ mạng và các khu chung cư, trái gáo được rao bán với giá khoảng 100.000 – 120.000 đồng/kg, thu hút không ít người tìm mua để thưởng thức và trải nghiệm hương vị mới lạ. Món cá kho gáo vì thế cũng dần được biết đến rộng rãi hơn, trở thành đặc sản đặc trưng của ẩm thực địa phương.
Không chỉ có giá trị ẩm thực, cây gáo còn được dân gian ghi nhận với một số công dụng hỗ trợ sức khỏe. Theo kinh nghiệm truyền lại, phần vỏ gáo được cho là có tác dụng hỗ trợ hạ sốt, đồng thời được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian liên quan đến tiêu hóa, xơ gan cổ trướng hay các vết thương nhiễm khuẩn.
Nhiều người nội trợ thường gặp tình trạng thịt dai, cứng sau khi chế biến dù đã tẩm ướp. Đầu bếp Vũ Nhất Thông, Trung tâm Eric Cooking Class, cho biết hiện tượng này có thể khắc phục bằng các nguyên liệu cơ bản trong nhà bếp.
Nhiều công thức nấu ăn khuyên dùng môi trường axit như giấm, nước cốt chanh, sữa chua hay rượu vang để làm mềm thịt. Thực tế, axit thẩm thấu chậm, chỉ tác động được khoảng 2-3 mm ở lớp bề mặt ngoài cùng, trong khi phần lõi của khối thịt dày không bị ảnh hưởng. Việc ướp thịt trong môi trường axit qua đêm sẽ khiến lượng protein trên bề mặt bị biến tính, dẫn đến kết cấu bở mủn và mất độ ẩm tự nhiên.
Ông Thông cho biết vai trò chính của giấm hay rượu vang trong tẩm ướp là tạo hương vị và hỗ trợ lên màu. Đối với thịt thái mỏng, thời gian ướp bằng môi trường axit chỉ nên dao động từ 30 phút đến 2 giờ.
Để xử lý những phần thịt dày và dai, sử dụng các loại trái cây chứa men tiêu hóa (enzyme) mang lại hiệu quả cao hơn. Các men này hoạt động như một cơ chế sinh học, cắt đứt các liên kết protein từ sâu bên trong, giúp thịt mềm tự nhiên.
Dứa và đu đủ xanh là hai loại quả chứa lượng lớn men phân giải. Trong công nghiệp thực phẩm, đu đủ xanh thường được chiết xuất để sản xuất bột làm mềm thịt.
Khi áp dụng phương pháp này, chỉ sử dụng trái cây tươi ép lấy nước, tránh đồ đóng hộp vì nhiệt độ cao khi sản xuất đã phá hủy các men tiêu hóa. Thời gian ướp cần kiểm soát nghiêm ngặt: 30-60 phút cho thịt thái mỏng và 1-2 giờ cho thịt miếng dày. Việc ướp dứa và đu đủ qua đêm sẽ khiến thịt bị bở nhũn, ngay cả khi bảo quản trong tủ lạnh.
Bên cạnh trái cây, muối hạt cũng có khả năng thay đổi cấu trúc thịt. Khi tiếp xúc, các ion trong muối len lỏi vào giữa các sợi cơ, nới lỏng liên kết giúp miếng thịt giữ nước tốt hơn.
Với món bít tết (steak), các đầu bếp thường rắc muối hạt thô lên bề mặt nguyên liệu và để nghỉ ít nhất 45 phút, hoặc cất tủ lạnh qua đêm. Quá trình này giúp muối thẩm thấu sâu, làm khô ráo bề mặt thịt, tạo lớp vỏ nâu giòn khi áp chảo mà vẫn giữ kết cấu mọng nước bên trong.
Trong thời đại tiêu dùng bùng nổ, nhiều người dễ bị cuốn vào những khoản mua sắm không thực sự cần thiết bởi các chiến lược tiếp thị đánh vào tâm lý. Theo các chuyên gia, có bốn bẫy tiêu dùng người thu nhập thấp dễ sa vào hơn, khiến việc cải thiện tình hình tài chính trở nên khó khăn hơn.
Mua hàng xa xỉ vì giá trị biểu tượng
Các sản phẩm mang thương hiệu lớn với thiết kế và bao bì cầu kỳ thường có sức hút đối với một bộ phận người tiêu dùng có thu nhập thấp. Các nhà tâm lý học gọi đây là hiện tượng "tiêu dùng mang tính biểu tượng", trạng thái người mua tìm kiếm ý nghĩa vị thế xã hội của sản phẩm thay vì công năng sử dụng.
Một chiếc túi Chanel phiên bản giới hạn có giá hàng trăm USD là ví dụ. Công năng của sản phẩm không khác các mẫu túi thông thường, nhưng giá trị thương hiệu tạo ra động lực sở hữu cao.
Tích trữ hàng giá rẻ, chất lượng thấp
Người tiêu dùng thu nhập thấp dễ bị thu hút bởi các chương trình khuyến mãi hoặc sản phẩm có đơn giá nhỏ như trang sức gia công, quần áo giảm giá, hàng tiêu dùng nhanh.
Dù đây là các khoản chi nhỏ, nhưng vòng đời sản phẩm ngắn buộc người mua phải thay thế liên tục, làm tăng tổng chi phí dài hạn.
Nhà kinh tế học hành vi Dan Ariely chỉ ra rằng các từ khóa như "khuyến mãi" hoặc "giảm giá" kích thích não bộ tiết dopamine, tạo tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội và thúc đẩy hành vi mua sắm bộc lộc vượt quá nhu cầu thực tế.
"Tiền được kiếm từng chút một; bạn phải học cách trì hoãn sự thỏa mãn", tỷ phú Warren Buffett nhận định về tầm quan trọng của việc kiểm soát nhu cầu ngắn hạn để tích lũy tài sản dài hạn.
Sử dụng tín dụng lãi suất cao cho nhu cầu ngắn hạn
Khi phát sinh nhu cầu sở hữu ngay các sản phẩm công nghệ hoặc tiêu dùng có giá trị lớn, nhiều người lựa chọn các giải pháp vay trực tuyến. Các tổ chức tài chính thường đơn giản hóa thủ tục giải ngân nhưng áp dụng mức lãi suất và phí ẩn ở mức cao.
Dưới góc độ tâm lý học nhận thức, người vay có xu hướng tập trung vào lợi ích dòng tiền lập tức và đánh giá thấp gánh nặng nợ phải trả trong tương lai.
Mua sắm theo trào lưu trên mạng xã hội
Sự xuất hiện của các chiến dịch tiếp thị kỹ thuật số phối hợp với người có sức ảnh hưởng (KOLs) dễ tạo ra hiệu ứng tâm lý đám đông. Người tiêu dùng có xu hướng sao chép hành vi mua sắm của số đông thay vì phân tích tính hữu dụng của sản phẩm dựa trên nhu cầu cá nhân.
Theo các chuyên gia tài chính, sự ổn định kinh tế không phụ thuộc vào giá trị đắt hay rẻ của món đồ, mà nằm ở năng lực nhận diện các bẫy tâm lý (mong muốn được công nhận, sợ bỏ lỡ, áp lực đám đông) để đưa ra quyết định chi tiêu phù hợp với thực trạng tài chính cá nhân.
Trước mỗi quyết định chi tiêu, một câu hỏi đơn giản có thể giúp hạn chế những khoản mua sắm bốc đồng: Giá trị mà món đồ này mang lại sẽ kéo dài trong bao lâu?
