Hôm qua 31.5, hơn 123.000 thí sinh Hà Nội kết thúc kỳ thi vào lớp 10. Với đề thi cả 3 môn, giáo viên (GV) và học sinh (HS) đều nhận ra những thay đổi theo hướng tích cực hơn dù có thể thí sinh phải mất thêm thời gian làm quen.
Cô Nguyễn Thị Hứa, nhóm trưởng chuyên môn tổ toán THCS, Trường phổ thông liên cấp Phenikaa, nhận định so với năm 2025, phần hình học năm 2026 có mức độ vận dụng và tính liên kết cao hơn, ít gợi mở hơn, qua đó phân loại hiệu quả HS ở nhóm điểm 9 – 10.
Ở bài toán thực tiễn tối ưu, mặc dù chỉ chiếm 0,5 điểm nhưng cô Hứa nhìn nhận đây là câu hỏi thể hiện rõ tinh thần đổi mới của chương trình. HS phải mô hình hóa bài toán thực tế thành bài toán toán học, thiết lập mối liên hệ giữa số công nhân, thời gian hoàn thành và chi phí để tìm phương án tối ưu. Cách ra đề gần gũi với thực tiễn sản xuất, kinh doanh và phù hợp với định hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề; tăng cường yêu cầu vận dụng kiến thức vào thực tế.
Thầy Đỗ Văn Bảo, GV Trường phổ thông liên cấp Vinschool (Hà Nội), cũng nhận xét nếu đề năm 2025 được đánh giá là bước chuyển mạnh từ kiểm tra kỹ thuật sang đánh giá năng lực vận dụng thì đề năm nay tiếp tục củng cố xu hướng đó.
Các bài toán thực tế xuất hiện ở nhiều vị trí trong đề, như: thống kê chiều cao HS, xác suất rút bóng đánh số, bài toán sản xuất áo theo kế hoạch, bài toán mua hoa, bài toán thể tích bể nước và xô đựng nước, bài toán tối ưu chi phí nhân công và thuê kho xưởng… Phần lớn các bài toán thực tế không chỉ dừng ở việc “đọc hiểu ngữ cảnh” mà yêu cầu HS thiết lập mô hình toán học, lựa chọn công cụ phù hợp rồi giải quyết vấn đề.
Điểm đáng ghi nhận, theo thầy Bảo là đề không yêu cầu những kỹ thuật cực trị phức tạp mà tập trung đánh giá năng lực mô hình hóa toán học từ tình huống thực tế. Đây là hướng ra đề hiện đại và phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay.
Theo thầy Bảo, về khả năng phân loại, HS nắm chắc kiến thức cơ bản có thể đạt từ 6,5 – 7,5 điểm. HS khá có thể đạt 8 điểm trở lên; điểm 9 và điểm 10 chủ yếu phụ thuộc khả năng giải quyết các ý khó của bài hình học tổng hợp và bài toán thực tiễn cuối đề. Số lượng bài đạt điểm tuyệt đối không nhiều, nhưng đề thi vẫn bảo đảm tính công bằng, khách quan và phù hợp mục tiêu tuyển sinh cũng như định hướng đổi mới giáo dục hiện nay.
Cô Hương Giang, GV ngữ văn Trường THCS Archimedes (Hà Nội), nhận xét: Hệ thống câu hỏi có tính phân hóa rõ rệt. Ở các câu hỏi nhận biết, HS dễ dàng chiếm lĩnh điểm số tối đa nếu nắm vững kiến thức nền tảng về thể thơ và từ vựng. Tuy nhiên, đề thi đòi hỏi HS phải thấu hiểu được ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh “trăng”, chiều sâu tâm sự của tác giả, và đặc biệt là biết kết nối giá trị của bài thơ với những vấn đề của thời đại hôm nay. Đặc biệt, câu 5 ở phần đọc hiểu là một điểm nhấn, đặt HS trước sự lựa chọn giữa “bằng lòng với thực tại” hay “dấn thân khám phá những chân trời mới” đã trao quyền cho người học, kích hoạt tư duy phản biện của mỗi em.
Bài thi không dừng lại ở một đề thi chuyển cấp mà đặt ra một dấu hỏi cho HS trong thời gian tới. Từ cách ra đề năm nay, cô Giang cho rằng HS lớp 9 năm học tới sẽ phải tiếp tục thay đổi cách học văn. Theo cô, với đề thi này, HS viết xuất sắc sẽ đạt mức điểm từ 8,5 – 9,5 điểm; HS viết trung bình đạt từ 5 – 6 điểm.
Nhiều GV nhận xét hướng ra đề hiện tại triệt tiêu hoàn toàn nạn học vẹt, học tủ, học thuộc văn của thầy cô một cách máy móc, thụ động. Việc này cũng khơi dậy khả năng tư duy độc lập, HS được tự do thể hiện cảm nhận và suy nghĩ mang tính cá nhân.
Muốn vậy, HS sẽ phải luyện tập, thực hành nhiều thì mới có nền tảng kiến thức, kỹ năng để xử lý các đề bài hoàn toàn mới mẻ. GV cũng phải dày công tự nghiên cứu cách truyền đạt kiến thức và kỹ năng để giúp HS thực hiện được các yêu cầu. Về lâu dài, điều này tạo ra những thế hệ HS biết tư duy độc lập, có chính kiến và sử dụng tiếng Việt một cách linh hoạt, sáng tạo.
Dù vậy, cũng có GV băn khoăn nếu đi theo hướng này, việc dạy văn trên lớp sẽ không đi sâu vào tìm hiểu, phân tích văn bản nữa, nhất là các văn bản nghệ thuật chỉ còn mang tính chất minh họa cho thể loại. HS sẽ không còn cơ hội cảm thụ cái hay cái đẹp của văn chương như những thế hệ trước.
Về đề thi môn tiếng Anh, cô Mai Linh, GV tiếng Anh Trường THCS – THPT Marie Curie (Hà Nội), nhận xét: “Đề thi chính thức vào lớp 10 môn tiếng Anh năm nay giữ nguyên cấu trúc so với các năm trước nhưng có một vài điều chỉnh tinh tế về độ khó và dạng câu hỏi, phản ánh rõ định hướng của Chương trình GDPT 2018 là tăng cường năng lực giao tiếp, tư duy ngôn ngữ và ứng dụng thực tiễn”.
Sự thay đổi nổi bật, theo cô Mai Linh, là một số câu hỏi có ngữ cảnh thực tế hơn, gần gũi với đời sống HS (ví dụ phần viết lại câu hoặc đọc hiểu). Các câu hỏi yêu cầu HS có khả năng từ vựng tương đối tốt. Điều này phù hợp với Chương trình GDPT 2018.
Đề thi hướng tới kiểm tra năng lực ngôn ngữ toàn diện, không đơn thuần là học thuộc. Ví dụ, phần phát âm – trọng âm, vẫn là dạng quen thuộc nhưng có câu yêu cầu phân biệt tinh tế, tránh học tủ; xuất hiện mẫu hội thoại hằng ngày thực tế, yêu cầu HS hiểu ngữ cảnh và chọn đúng sắc thái.
Đề sát thực tế khi nhiều câu hỏi liên hệ đến đời sống HS: lựa chọn nghề nghiệp, quản lý thời gian cá nhân, tăng tính suy luận. Đặc biệt ở phần đọc hiểu và sắp xếp câu hoàn thành đoạn văn, yêu cầu HS tư duy và vận dụng, không chỉ học thuộc.
Phần đọc hiểu được xây dựng sát thực tế với các chủ đề như đời sống, công việc… Các câu hỏi trong bài kiểm tra khả năng thí sinh trong vận dụng chủ điểm ngữ pháp cơ bản, sắp xếp trật tự từ.
Một số GV cũng chỉ ra rằng nếu năm 2025, các câu hỏi từ vựng – ngữ pháp chủ yếu xuất hiện dưới dạng kiểm tra kiến thức riêng lẻ thì năm nay nhiều câu được đặt trong ngữ cảnh cụ thể hơn, yêu cầu HS hiểu nội dung câu thay vì chỉ áp dụng công thức. Điều này cho thấy xu hướng chuyển từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ đang ngày càng rõ nét.
Đánh giá đề thi có độ phân hóa tốt, cô Mai Linh cho rằng HS trung bình có thể đạt 5 – 6 điểm nếu nắm chắc kiến thức cơ bản. HS khá có thể đạt 7 – 8 điểm. HS giỏi cần cẩn trọng ở phần đọc hiểu và hoàn thành đoạn văn để đạt điểm 9 – 10.
Cũng có ý kiến cho rằng số lượng bài thi đạt từ 8 điểm trở lên sẽ giảm nhẹ so với năm trước. Điểm 9 trở lên vẫn xuất hiện nhưng đòi hỏi HS phải có khả năng đọc hiểu tốt và hạn chế tối đa sai sót ở các câu vận dụng. Điểm 10 sẽ không nhiều do HS dễ mất điểm ở các câu hỏi suy luận, từ vựng ngữ cảnh và bài tập liên kết văn bản.
Ngày 30.3, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 91/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành một số điều của luật Giáo dục đại học. Nghị định cấm việc gắn mác "quốc tế" trong việc đặt tên, đổi tên các cơ sở giáo dục đại học (trường đại học) và quy định nguyên tắc đặt tên là không gây ngộ nhận cho xã hội.
Theo Nghị định 91, nguyên tắc tối thượng trong việc đặt tên cơ sở giáo dục đại học phải bảo đảm tính ổn định, lâu dài và không được gây nhầm lẫn về loại hình, phạm vi hoạt động, cơ quan quản lý, chất lượng đào tạo hay vị thế của trường.
Nghị định cũng ngăn chặn việc các trường có ý định sử dụng tên gọi như một công cụ truyền thông sai lệch. Không sử dụng từ ngữ, cụm từ thể hiện danh hiệu, thứ hạng trong tên gọi. Tên gọi cũng không được sử dụng các ký hiệu trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang hoặc các tổ chức chính trị - xã hội.
Một trong những điểm sáng của nghị định là việc thắt chặt các từ ngữ mang tính "quốc gia" hoặc thể hiện vị thế đặc biệt. Các trường không được tùy tiện gắn mác để tạo vỏ bọc hào nhoáng. Chẳng hạn danh xưng "quốc gia" chỉ được sử dụng trong trường hợp cơ sở đó đã được công nhận là đại học quốc gia. Danh xưng "Việt Nam" chỉ được dành cho các trường có 100% vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam hoặc các trường lập ra từ hiệp định giữa hai chính phủ.
Đặc biệt, danh xưng "quốc tế" chỉ được phép xuất hiện trong tên gọi nếu cơ sở giáo dục đại học đó đáp ứng một trong các điều kiện: đào tạo tất cả các ngành ở các trình độ đại học bằng tiếng nước ngoài; có 100% vốn đầu tư nước ngoài; hoặc được thành lập theo hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và chính phủ nước ngoài.
Để bảo vệ sự trong sáng và chuẩn mực của tiếng Việt trong môi trường học thuật, nghị định yêu cầu mọi cơ sở giáo dục đại học trong nước bắt buộc phải có tên tiếng Việt (trừ trường 100% vốn nước ngoài hoặc theo hiệp định). Không được ghép tiếng Việt và tiếng nước ngoài trong tên tiếng Việt của cơ sở giáo dục đại học (trừ các trường hợp có yếu tố nước ngoài theo quy định).
Đối với tên giao dịch quốc tế hoặc tên tiếng nước ngoài, các trường phải dịch tương đương từ tên tiếng Việt, bảo đảm tính nhất quán và phù hợp với thông lệ. Tên tiếng nước ngoài không được làm tăng mức độ, vị thế hoặc thay đổi loại hình so với tên gốc tiếng Việt. Tên miền internet hay tên thương mại cũng phải đồng nhất với tên chính thức này.
Ngày 13/4, ông Ung Đình Hiền, Chủ tịch UBND xã Vạn Tường (tỉnh Quảng Ngãi), cho biết lực lượng công an xã đang điều tra, xử lý vụ nữ sinh lớp 7 của Trường THCS Bình Thuận bị hành hung.
“Ngoài việc chỉ đạo điều tra, xử lý vụ việc, tôi cũng yêu cầu ban giám hiệu nhà trường cử giáo viên phối hợp với gia đình để theo dõi sức khỏe, động viên tinh thần nữ sinh này”, ông Hiền thông tin.
Theo ông Hiền, kết quả xác minh ban đầu của Trường THCS Bình Thuận cho thấy, sự việc xảy ra lúc 11h15 ngày 11/4. Thời điểm này, em D.T.K.B. (lớp 7A) và em Đ.T.K.T. (lớp 7C) hẹn nhau ra cổng trường để nói chuyện, giải quyết mâu thuẫn.
Khi 2 nữ sinh nói chuyện, Đ.H.M.K. (lớp 9C, anh của T.) đi ngang qua thấy sự việc nên cũng tham gia. Sau một hồi cự cãi, K. đã đánh B.. Sau đó, B.Q.Q. (lớp 9C) cũng lao vào đánh B.. Dù được người dân can ngăn nhưng 2 nam sinh vẫn đánh B. tới tấp.
Bảo vệ nhà trường phát hiện sự việc nên đã can thiệp và đưa B. đến phòng giáo viên để báo cáo. Lúc này nạn nhân có biểu hiện hoảng loạn, liên tục nôn ói nên được đưa đến cơ sở y tế để theo dõi sức khỏe.
“Nữ sinh này bị ảnh hưởng tâm lý, có biểu hiện hoảng loạn. Công an đang điều tra sự việc, tôi sẽ chủ trì cuộc họp để nghe các cơ quan liên quan báo cáo và sẽ chỉ đạo xử lý một cách hợp lý nhất”, ông Hiền thông tin.
Như Dân trí phản ánh, ngày 12/4 trên mạng xã hội xuất hiện clip ghi lại cảnh một số nam sinh đánh tới tấp vào vùng mặt nữ sinh. Thấy vậy, một người đàn ông đã can ngăn nhưng các nam sinh vẫn bất chấp, tiếp tục đánh nữ sinh.
Nữ sinh bị đánh dập môi, bầm mắt, trên cơ thể cũng có nhiều vết bầm, tinh thần hoảng loạn. Gia đình đã đưa nữ sinh này đến bệnh viện để kiểm tra sức khỏe, trình báo sự việc đến công an.
Bên lề “Ngày hội việc làm 2026” của Học viện Nông nghiệp Việt Nam sáng 15/5, PGS.TS Nguyễn Công Tiệp, Phó Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cho biết lâu nay nhiều người vẫn có định kiến học nông nghiệp chỉ làm nông, “chân lấm tay bùn”.
Trong khi thực tế, nhiều ngành nghề thuộc khối ngành nông nghiệp luôn trong top cạnh tranh cao, mức lương trung bình 12-15 triệu đồng, thậm chí có ngành đạt khoảng 60 triệu đồng/tháng.
Top ngành nghề có mức lương cao như: Bác sỹ thú y, Công nghệ thực phẩm, Công nghệ thông tin, Công nghệ sinh học…
Theo ông, nhiều sinh viên chỉ mới học năm 3 đã làm bán thời gian cho doanh nghiệp và được trả lương. Nhiều trang trại, cơ sở sản xuất sẵn sàng trả lương cho sinh viên chưa ra trường nếu đáp ứng được yêu cầu, tỷ lệ này chiếm khoảng 30-40%.
Phó Giám đốc Học viện cho biết, qua khảo sát những năm gần đây cho thấy, khoảng 95-97% sinh viên của trường có việc làm ngay sau khi tốt nghiệp trong năm đầu, với mức lương 15-60 triệu đồng/tháng.
“Mức lương này không hề thua kém các ngành khác. Thậm chí nhiều doanh nghiệp liên quan đến nông nghiệp sẵn sàng chi trả mức lương cao nếu các em đáp ứng được yêu cầu”, ông khẳng định.
Bà Nguyễn Thị Trà My, chuyên viên tuyển dụng, Công ty TNHH SunJin ViNa, cho hay doanh nghiệp này luôn “khát” nhân lực, nhất là ngành Chăn nuôi thú y.
Sinh viên ngành này thậm chí có việc làm ngay cả khi chưa ra trường. Nhiều em vừa tốt nghiệp đã được chào đón vào công ty với mức lương hấp dẫn.
Cũng theo bà Trà My, khác với định kiến của nhiều người, SunJin nói riêng và nhiều doanh nghiệp liên quan đến nông nghiệp nói chung, luôn “khát” nhân lực, “Hầu hết sinh viên ngành Chăn nuôi Thú y vừa ra trường đã được tuyển dụng ngay và có mức lương hấp dẫn, trung bình 18-20 triệu đồng/tháng, thậm chí cao hơn nhiều, tùy vị trí. Ngoài lương, công tác phí, nhân sự ngành này còn được thưởng cao nếu làm tốt.
Các vị trí cần tuyển dụng nhất là: Nhân viên kỹ thuật, nhân viên kinh doanh, nhân viên phát triển trang trại…
Nông nghiệp không chỉ làm nông
PGS.TS Nguyễn Công Tiệp cho rằng, cần xóa bỏ định kiến cũ và thay đổi cách nhìn về ngành nông nghiệp. Hiện nay học nông nghiệp không chỉ làm nông mà đa ngành, đa giá trị.
Ở đó không chỉ thuần túy đào tạo đơn ngành về trồng trọt, chăn nuôi, sinh viên được tích hợp nhiều môn học.
Họ là nông dân số, nắm chắc các công nghệ lõi để áp dụng trong nông nghiệp. Vậy nên xu hướng nhà trường cũng đào tạo thêm một số ngành khác để bổ trợ cho các khối ngành liên quan đến nông nghiệp.
Thay vì làm ruộng, nông nghiệp hiện nay theo hướng hiện đại (Agri-tech), ứng dụng công nghệ cao, tự động hóa…, nên các em rất cần cả kỹ thuật, công nghệ thông tin.
“Việc đào tạo đơn ngành đã lỗi thời nên nhà trường phải theo hướng đa ngành. Chẳng hạn học thực phẩm phải biết thêm công nghệ và chuyển đổi số. Học kinh tế phải biết cả kỹ thuật để chuyển sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp.
Làm sao để sản phẩm nông nghiệp được liên hoàn, từ thu hái đến người tiêu dùng là cả một chuỗi. Các trường khối ngành nông nghiệp cần đào tạo để các em đủ kỹ năng thích ứng trong thời đại số”, theo ông Tiệp.
“Với sự cọ xát của sinh viên với doanh nghiệp qua các ngày hội việc làm, nhà trường mong muốn nâng tỷ lệ thực hành của sinh viên ở các doanh nghiệp, sao cho đạt khoảng 60%.
Hiện con số này ở mức khoảng 40%. Các em cần cọ xát để hoàn thiện kỹ năng và đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp”, ông Tiệp cho hay.
