Reuters ngày 30/5 dẫn dữ liệu do Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) cung cấp, cho biết sau khi luật cho phép mở rộng diện nhập tịch cho hậu duệ của công dân Canada bắt đầu có hiệu lực, họ đã phê chuẩn 275 hồ sơ diện này vào tháng 12/2025.
Nhưng một tháng sau, số người Mỹ nhập tịch Canada diện huyết thống tăng lên 1.140. Con số này duy trì ở mức 1.255 hồ sơ vào tháng 2 và 1.405 hồ sơ vào tháng 3.
IRCC cho hay tính đến tháng 2, khoảng 48% số người nhập tịch diện huyết thống theo quy định mới đến từ Mỹ. Phần lớn những người này vẫn sống ở Mỹ, nhưng muốn có thêm lựa chọn cho tương lai, theo Nick Berning, một luật sư di trú người Mỹ.
Tỷ lệ hồ sơ từ Mỹ ở mức cao phản ánh mối liên hệ lịch sử giữa hai nước, đồng thời cho thấy nhiều người Mỹ coi Canada là lựa chọn hấp dẫn để sinh sống hoặc học tập giữa lúc chính trị Mỹ nhiều bất ổn, Berning nói.
“Điều quan trọng nhất là gia đình chúng tôi có thêm lựa chọn”, William Hunnewell, 41 tuổi, sống tại Seattle, bang Washington, Mỹ, nói. Anh nộp hồ sơ hồi đầu năm và dự kiến nhận phản hồi sau 9 tháng đến một năm. Cụ cố của Hunnewell từng khai hoang ở Saskatchewan trước Thế chiến I, còn ông nội anh sinh tại Canada.
“Nếu con tôi muốn học tập hay sinh sống ở Canada sau này, cháu có thể sang đó mà không cần xin thị thực hay lo thời hạn cư trú”, anh nói.
Canada trước đây không cho phép công dân sinh ở nước ngoài truyền quốc tịch cho con nếu đứa trẻ cũng sinh ngoài Canada. Năm 2023, tòa án Canada tuyên bố quy định này là vi hiến. Những thay đổi bắt đầu có hiệu lực từ cuối năm 2025.
Theo quy định mới, nếu người xin quốc tịch chứng minh được dòng dõi trực hệ với một công dân Canada, có thể qua nhiều thế hệ, họ sẽ đủ điều kiện nhập tịch. Hàng triệu người Mỹ được cho là đáp ứng yêu cầu này.
“Sự quan tâm hiện nay đến quốc tịch Canada chắc chắn chịu tác động từ chính trị Mỹ”, luật sư Berning nói. “Họ muốn ở lại Mỹ, nhưng nếu không thể chịu nổi tình hình, họ muốn có một lối thoát”.
Chia rẽ chính trị ở Mỹ ngày càng sâu sắc, khi các cuộc thăm dò cho thấy tỷ lệ cử tri không hài lòng với chính quyền Trump gia tăng.
Quan hệ Mỹ – Canada cũng trở nên căng thẳng hơn sau khi ông Trump áp thuế lên hàng hóa Canada và nhiều lần đề cập khả năng sáp nhập nước này thành bang thứ 51.
Kênh NBC News ngày 1/5 dẫn lời một quan chức Mỹ cùng hai nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Iran đã tận dụng thời gian ngừng bắn để cứu nhiều khí tài và thiết bị quân sự mắc kẹt trong các hầm ngầm sau chiến dịch không kích của Mỹ - Israel.
Iran dường như đang đẩy mạnh nỗ lực trong những ngày gần đây, khi các cuộc đàm phán hòa bình lâm vào bế tắc và nguy cơ xung đột tái diễn ngày càng tăng.
Giới chức Mỹ đánh giá Iran muốn nhanh chóng khôi phục năng lực tập kích tên lửa và máy bay không người lái (UAV), sẵn sàng tấn công các mục tiêu trên khắp Trung Đông nếu Tổng thống Donald Trump quyết định nối lại chiến dịch không kích.
Một quan chức Nhà Trắng cho biết chuyến thăm của Tổng thống Trump đến Trung Quốc, dự kiến diễn ra vào giữa tháng này, là một trong những yếu tố được tính đến khi ông cân nhắc các lựa chọn đối với Iran. Chuyến thăm từng bị hoãn khi xung đột nổ ra, hiện được coi là ưu tiên và Nhà Trắng không muốn dời lịch thêm nữa.
Khi được hỏi về thông tin trên, phát ngôn viên Lầu Năm Góc dẫn lại tuyên bố của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth rằng "Mỹ đã phát hiện các dấu hiệu cho thấy Iran đang cố gắng khôi phục năng lực quân sự và biết họ sẽ chuyển khí tài đến đâu".
"Trong lúc Iran đào bới đống đổ nát ở những cơ sở bị tập kích, Mỹ ngày càng mạnh hơn. Iran chỉ đang cứu những bệ phóng và tên lửa còn lại, song không có khả năng thay thế chúng", ông Hegseth nói hôm 16/4.
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly khẳng định quân đội Mỹ đã "hoàn thành tất cả mục tiêu" mà ông Trump đề ra, trong đó có phá hủy năng lực hải quân, tên lửa đạn đạo và nền công nghiệp quốc phòng Iran, cũng như làm suy yếu các nhóm dân quân mà nước này hậu thuẫn.
"Tổng thống Trump có mọi lựa chọn trong tay sau chiến dịch quân sự thành công, song ông luôn ưu tiên giải pháp ngoại giao và chỉ thị cho các nhà đàm phán Mỹ nỗ lực hướng tới thỏa thuận nhằm đảm bảo Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân", bà Kelly nói.
Iran chưa bình luận về thông tin. Nước này từng nhiều lần tuyên bố vẫn có khả năng đối phó với Mỹ và bảo vệ lợi ích của mình.
Truyền thông Mỹ trước đó dẫn báo cáo tình báo Mỹ, trong đó Washington đánh giá Tehran vẫn giữ được nhiều năng lực quân sự mà họ sở hữu từ trước xung đột, trong đó có tên lửa đạn đạo, hơn một nửa số máy bay của không quân và khoảng một nửa hạm đội của hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Các chuyên gia và cố vấn quốc hội Mỹ nhận định Iran bảo toàn được một phần kho tên lửa bằng cách triển khai mồi nhử, cũng như phân tán khí tài khắp cả nước. Khi Mỹ tăng cường lực lượng đến Trung Đông, Iran đã ngụy trang hoặc đưa số tên lửa cùng bệ phóng còn lại xuống hầm ngầm.
Mỹ và Israel đã tấn công hàng loạt trận địa tên lửa đạn đạo và bệ phóng của Iran, cũng như nhiều mục tiêu khác trong 6 tuần xung đột. Các quan chức chính quyền Tổng thống Trump đánh giá kho vũ khí Iran đã bị phá hủy đáng kể, song lực lượng nước này vẫn còn năng lực tập kích tên lửa và UAV.
Tổng thống Trump ngày 29/4 thừa nhận Iran vẫn duy trì được một phần kho tên lửa. "Họ vẫn còn tên lửa, khoảng 82% đã bị phá hủy. Iran cũng còn UAV, dù phần lớn đã biến mất", ông nói.
Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot ngày 19/6 cho rằng sẽ không có sự ổn định trong khu vực trừ khi các cuộc hội đàm của Mỹ với Iran cũng giải quyết chương trình tên lửa hành trình của Iran và sự hỗ trợ của nước này dành cho các lực lượng ủy nhiệm.
“Điều kiện đổi lại cho những nhượng bộ lớn sẽ được yêu cầu từ phía Iran là việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, những lệnh trừng phạt đã được áp đặt tại Liên hợp quốc. Pháp là thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, vì vậy giống như trường hợp của 10 năm trước, Pháp sẽ phải đưa ra sự chấp thuận của mình thì các lệnh trừng phạt mới được dỡ bỏ”, ông nói.
“Mục tiêu của chúng tôi là giành được những nhượng bộ lớn từ chính quyền Iran, một sự thay đổi căn bản trong lập trường. Và chúng tôi sẽ có tiếng nói của mình, bởi vì với tư cách là một thành viên của Hội đồng Bảo an, điều này chắc chắn sẽ gắn liền với việc giải quyết cuộc khủng hoảng này”, ông Barrot nói.
Pháp là quốc gia nắm giữ quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Pháp cũng là một trong các quốc gia chủ chốt ký kết thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015. Thỏa thuận này (JCPOA) thực chất được đàm phán và ký kết bởi nhóm P5+1 (5 nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc) và Đức.
Những bình luận trên được đưa ra không lâu sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột. Hai bên đã ký kết một Bản ghi nhớ hiểu biết và cho phép tiếp tục đàm phán trong vòng 60 ngày để thảo luận các vấn đề còn tồn đọng, trong đó có chương trình hạt nhân của Tehran. Một thỏa thuận cuối cùng phải được Hội đồng Bảo an thông qua.
Các cường quốc châu Âu lo ngại rằng một đội ngũ đàm phán thiếu kinh nghiệm của Mỹ có thể thất bại trong việc đảm bảo một thỏa thuận hạt nhân vững chắc hoặc không giải quyết được chương trình tên lửa hành trình của Iran trong giai đoạn tiếp theo, dẫn đến nguy cơ xảy ra bế tắc kéo dài. Pháp, Anh và Đức muốn có một vai trò trong việc định hình các cuộc hội đàm sắp tới sau khi bị gạt ra ngoài lề trong những tháng gần đây.
Ba quốc gia này lần đầu tiên can dự với Iran về chương trình hạt nhân của nước này vào năm 2003 và sau đó đã làm việc với chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama để đạt được một thỏa thuận vào năm 2015 nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran đổi lấy việc nới lỏng các lệnh trừng phạt.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần chỉ trích thỏa thuận đó, thỏa thuận mà ông đã rút Mỹ ra khỏi trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của mình.
Cựu tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), thiếu tướng Mohammad Ali Jafari, ngày 15/5 đã nhấn mạnh các điểm chính liên quan đến các điều kiện của Iran đối với cuộc đàm phán với Mỹ.
“Chừng nào xung đột chưa chấm dứt trên tất cả các mặt trận, các lệnh trừng phạt chưa được dỡ bỏ, các khoản tiền bị đóng băng chưa được giải tỏa, các thiệt hại chiến tranh chưa được bồi thường, và chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz chưa được công nhận, thì sẽ không có thêm bất kỳ cuộc đàm phán nào nữa”, ông nói.
Ông nhấn mạnh: “Logic của chúng tôi là các biện pháp xây dựng lòng tin trước hết phải được thực hiện, và chỉ sau đó chúng tôi mới bước vào giai đoạn đàm phán tiếp theo về các vấn đề hạt nhân để có thể đưa ra quyết định về chúng. Cho đến khi các biện pháp này được thực thi, việc bước vào các giai đoạn tiếp theo là vô nghĩa”.
“Nếu xung đột tái diễn, chúng ta sẽ đáp trả bằng những đòn nặng nề hơn mà chúng ta chưa từng tung ra trước đây”, ông cảnh báo.
Ông cho biết thêm: “Hiện tại, Iran không tham gia vào các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ. Ở giai đoạn đầu tiên này, trên thực tế, chúng ta đang trao đổi thông điệp thông qua một quốc gia thứ ba, chẳng hạn như Pakistan, nhằm trình bày và giải thích các điều kiện tiên quyết của mình, và sau đó nhận các cam kết từ đối phương. Nếu các cam kết được đưa ra, chỉ khi đó chúng ta mới bước vào giai đoạn đàm phán về các vấn đề khác”.
Trước đó, hãng thông tấn Fars dẫn một nguồn tin cho biết, 5 điều kiện của Iran để nối lại đàm phán hòa bình với Mỹ bao gồm: chấm dứt các hành động thù địch trên mọi mặt trận, đặc biệt là ở Li Băng; dỡ bỏ các lệnh trừng phạt chống Iran; giải phóng các tài sản đang bị đóng băng của Iran; bồi thường các thiệt hại liên quan đến xung đột; công nhận quyền chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
Nguồn tin lưu ý, những điều kiện này được đặt ra duy nhất nhằm thiết lập mức độ tin cậy tối thiểu để quay trở lại tiến trình đàm phán.
Mỹ và Israel đã phát động một chiến dịch quân sự chống lại Iran từ hôm 28/2. Vào ngày 7/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Iran. Lệnh ngừng bắn này sau đó được kéo dài vô thời hạn.
Iran và Mỹ đã tổ chức đàm phán tại Islamabad, Pakistan, tuy nhiên, 2 bên sau đó đều thông báo không thể đạt được thỏa thuận về một giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột do một loạt các mâu thuẫn.
Thông qua Pakistan, Mỹ và Iran gần đây đã trao đổi các đề xuất hòa bình, nhưng chưa đạt được đồng thuận.
Gần đây nhất, Tổng thống Trump gọi đề xuất hòa bình 14 điểm của Tehran là “hoàn toàn không chấp nhận được”. Bản đề xuất này được cho là cũng bao gồm các điều khoản liên quan đến chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận, dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng, công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
