Thi lớp 10 TP.HCM: dự kiến 9-6 công bố điểm thi

Đây không chỉ là thay đổi cách thi, mà còn là thay đổi cách nhìn: ngoại ngữ không còn để lấy điểm, mà là năng lực thiết yếu cho giao tiếp, học tập, làm việc và hội nhập.

Trước hết, cần nhìn lại vai trò của ngoại ngữ trong bối cảnh mới. Khi tiếng Anh được định hướng là ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường, ngoại ngữ không còn là môn học riêng lẻ mà trở thành công cụ học tập. Học sinh không chỉ học để thi mà dùng ngoại ngữ để tiếp cận tri thức, học liệu và tham gia môi trường học tập toàn cầu.

Đồng thời, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách sử dụng ngôn ngữ. Dù AI có thể dịch, viết hay hỗ trợ học tập, người học vẫn cần đủ năng lực ngoại ngữ để hiểu đúng, kiểm chứng và làm chủ công cụ. Nếu thiếu nền tảng này, dễ rơi vào phụ thuộc, học thụ động, thậm chí lạm dụng AI trong kiểm tra.

Vì vậy, trong kỷ nguyên số, ngoại ngữ không mất đi vai trò mà trở thành năng lực cốt lõi, giúp con người giao tiếp, hợp tác và sáng tạo trong môi trường toàn cầu.

Phân tích điểm thi ngoại ngữ giai đoạn 2021–2025 cho thấy 2 giai đoạn rõ rệt.

Giai đoạn 2021–2024, khi ngoại ngữ là môn bắt buộc, điểm thi phản ánh khá đầy đủ mặt bằng năng lực học sinh, nên việc so sánh giữa các địa phương tương đối ổn định. TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu thường dẫn đầu; Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng thuộc nhóm khá; Hậu Giang, Sóc Trăng, Quảng Nam ở nhóm thấp. Điểm trung bình 12 địa phương đạt 5,71, cao hơn mức chung cả nước 5,22, cho thấy khác biệt rõ về điều kiện và chất lượng giáo dục.

Năm 2025 tạo ra "điểm gãy" khi ngoại ngữ trở thành môn tự chọn. Dữ liệu khi đó chỉ phản ánh nhóm học sinh dự thi, không còn đại diện toàn bộ. Hệ quả là thứ hạng biến động mạnh: Hải Dương, Cần Thơ tăng hạng, trong khi nhiều địa phương giảm sâu như Bà Rịa – Vũng Tàu, Sóc Trăng, Huế. Những biến động này chủ yếu do thay đổi tỷ lệ dự thi, không phản ánh đúng chất lượng thực.

Sau khi có kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2025, Bộ GD-ĐT thực hiện đối sánh điểm thi với 2 hệ thống khác nhau: với 63 tỉnh, thành phố (cũ) và 34 địa phương mới sau sáp nhập 1.7.2025.

Kết quả điểm trung bình điểm thi ngoại ngữ của 6 thành phố trực thuộc trung ương như sau: Hà Nội xếp thứ nhất cả nước và Cần Thơ xếp thứ 23/34.

Đây chỉ là cách nhìn dựa trên điểm thi, còn thực chất chất lượng ngoại ngữ, cần thêm chỉ số độ phủ ngoại ngữ (tỷ lệ phần trăm học sinh thi ngoại ngữ). Tuy nhiên, đây cũng là chỉ báo ban đầu cho biết điểm thi ngoại ngữ của bộ phận học sinh dự thi môn này của 6 thành phố trực thuộc trung ương sau sáp nhập.

Từ thực tế trên, có thể khẳng định: điểm thi không còn là thước đo duy nhất để đánh giá chất lượng ngoại ngữ. Đây là xu hướng chung khi giáo dục chuyển từ tiếp cận nội dung sang phát triển năng lực, đòi hỏi một hệ thống đối sánh mới.

Trước hết, cần tách bạch hai giai đoạn dữ liệu: giai đoạn 2021–2024 dùng để đánh giá hệ thống; từ 2025, điểm thi chỉ mang tính tham khảo, không thể xếp hạng tổng thể.

Tiếp theo, cần chuyển trọng tâm từ điểm số sang mức độ phổ cập năng lực. Câu hỏi quan trọng không phải là "điểm bao nhiêu" mà là "bao nhiêu học sinh sử dụng được ngoại ngữ". Các chuẩn như A2, B1 cần trở thành thước đo chính.

Đồng thời, cần tổ chức các đánh giá diện rộng độc lập trên mẫu đại diện, đo đủ 4 kỹ năng để so sánh khách quan giữa các địa phương. Việc đối sánh cũng nên theo nhóm địa phương có điều kiện và tỷ lệ dự thi tương đồng, thay vì so sánh chung.

Cuối cùng, cần gắn kết quả đầu ra với điều kiện dạy học và môi trường sử dụng ngoại ngữ, tránh đánh giá phiến diện chỉ dựa vào điểm số.

Khi vai trò thay đổi, cách dạy và học ngoại ngữ cũng phải đổi mới. Lâu nay, việc dạy học ngoại ngữ vẫn nặng về ngữ pháp, từ vựng và luyện thi – phù hợp với mục tiêu điểm số nhưng không còn đáp ứng yêu cầu sử dụng thực tế. Vì vậy, cần chuyển mạnh từ "truyền thụ kiến thức" sang "phát triển năng lực". Học sinh phải được rèn đủ 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết trong tình huống thực, biết tư duy, giải quyết vấn đề bằng ngoại ngữ.

Điều này đòi hỏi mở rộng môi trường học tập: từ lớp học sang câu lạc bộ, dự án, hoạt động trải nghiệm, không gian song ngữ… Ngoại ngữ cần trở thành một phần tự nhiên của đời sống học đường. Đồng thời, AI phải được tích hợp như công cụ học tập: học sinh không chỉ dùng để dịch hay viết mà còn biết đặt câu hỏi, kiểm chứng và hoàn thiện sản phẩm.

Khi cách dạy thay đổi, kiểm tra – đánh giá cũng phải đổi theo. Các bài kiểm tra viết truyền thống dần mất khả năng phân loại, cần chuyển sang đánh giá năng lực thực tế như giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, dự án; kết hợp đánh giá quá trình và hồ sơ học tập.

Việc ngoại ngữ trở thành môn thi tự chọn từ năm 2025 là bước ngoặt quan trọng, giúp giảm áp lực và thúc đẩy dạy học theo năng lực. Tuy nhiên, cũng có nguy cơ học sinh giảm đầu tư, nhất là ở vùng khó khăn. Đồng thời, dữ liệu điểm thi có thể bị "lệch" do tỷ lệ dự thi khác nhau, khiến việc so sánh giữa các địa phương kém chính xác.

Sự thay đổi của kỳ thi đã cho thấy rõ: cách đo cũ không còn phù hợp với mục tiêu mới. Khi ngoại ngữ trở thành năng lực nền tảng trong kỷ nguyên số, việc đánh giá vẫn chủ yếu dựa vào điểm thi là chưa đủ. Đã đến lúc chuyển từ "đối sánh điểm thi" sang "đối sánh năng lực thực", từ "xếp hạng" sang "cải thiện chất lượng".

Cần xây dựng một chỉ số đối sánh mới, phản ánh đồng thời hai yếu tố: mức độ phổ cập và chất lượng học tập. Một hướng khả thi là chỉ số ngoại ngữ tổng hợp cấp địa phương, dựa trên tỷ lệ học sinh dự thi (độ phủ) và điểm trung bình (chất lượng). Công thức đơn giản có thể là:

Thực tế năm 2025 cho thấy TP.HCM có khoảng 97.940 thí sinh, trong đó 49.328 em chọn thi ngoại ngữ, đạt tỷ lệ 50,37% (cao hơn mức chung 30,2%). Với điểm trung bình 5,69, chỉ số ngoại ngữ đạt 28,68. Hà Nội có 124.072 thí sinh, 62.203 em dự thi, tỷ lệ khoảng 50,1%, điểm trung bình 5,78, tương ứng chỉ số ngoại ngữ là 28,98. Điều này cho thấy hai đô thị lớn vẫn duy trì độ phủ ngoại ngữ cao, không chỉ là "mũi nhọn". Như vậy, chỉ số ngoại ngữ của Hà Nội cao hơn TPHCM.

Ưu điểm của cách tính này là không cho phép "đánh đổi" giữa số lượng và chất lượng. Địa phương điểm cao nhưng ít học sinh dự thi sẽ không thể dẫn đầu; ngược lại, nơi có tỷ lệ dự thi cao nhưng điểm thấp cũng khó đạt thứ hạng tốt. Muốn cải thiện, buộc phải nâng cả hai yếu tố.

Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu mới: ngoại ngữ không chỉ là thế mạnh của một nhóm nhỏ mà cần trở thành năng lực phổ biến. Để tăng độ tin cậy, nên công bố đồng thời ba chỉ số: điểm trung bình, tỷ lệ dự thi và chỉ số tổng hợp, qua đó giúp nhận diện rõ điểm mạnh – yếu của từng địa phương.

Nguồn: https://thanhnien.vn/chat-luong-giao-duc-cac-dia-phuong-mon-ngoai-ngu-can-thoat-khoi-loi-mon-diem-so-185260408093823058.htm

Chiều 30/5, khoảng 124.000 thí sinh Hà Nội hoàn thành bài thi môn Ngoại ngữ (hầu hết là Tiếng Anh), cũng là môn thứ hai trong kỳ thi vào lớp 10 công lập. Đề gồm 40 câu trắc nghiệm, được trộn thành 24 mã.

Đánh giá tổng quan, cô Đinh Thị Bích Liên, Tổ phó tổ Ngoại ngữ, trường THCS và THPT M.V.Lômônôxốp, nhìn nhận đề thể hiện rõ nét tinh thần dạy tiếng Anh để sử dụng, khi ngữ pháp không còn được kiểm tra riêng lẻ mà được lồng ghép trong ngữ cảnh, phù hợp với định hướng phát triển năng lực ngôn ngữ.

"Đề hay, kiểm tra toàn diện từ kiến thức nền tảng đến kỹ năng đọc hiểu và tư duy ngôn ngữ", cô Liên nói.

Cô Liên và cô Nguyễn Thanh Thúy, giáo viên tiếng Anh trường THCS Chương Dương, đều chung nhận định, rằng đề có nhiều dạng câu hỏi và yêu cầu mới so với 1-2 năm gần đây.

Theo cô Thúy, đề thi năm nay kiểm tra khả năng thông hiểu của học sinh về biển báo dạng tin nhắn, thông điệp (câu 1, 2 mã đề 012), thay vì biển báo hình ảnh như năm ngoái.

Cô Thúy cũng thấy dạng sắp xếp 4 đáp án vào phần khuyết của đoạn văn khó hơn (câu 37-40, mã đề 012), vì đề cho 4 cụm từ. Các năm trước, dạng bài này cho 2 câu và 2 cụm từ. Để làm đúng cả 4 câu này, học sinh phải có vốn từ vựng lớn, khả năng đọc quét và nắm bắt ngữ cảnh tốt.

Một điểm mới nữa là đề yêu cầu học sinh chọn câu kết cho nửa đầu văn bản, rồi sắp xếp ba câu của nửa bài còn lại (câu 5, 6 mã đề 012). Học sinh sẽ dễ nhầm lẫn vì câu chứa từ nối "Finally" (cuối cùng) không phải câu kết bài.

Cô Liên cho rằng dạng này là yêu cầu "cực hay" của đề thi năm nay, khi thí sinh không thể học vẹt mà phải hiểu kết cấu mạch lạc (coherence) của một văn bản hoàn chỉnh.

Trong khi đó, một số dạng quen thuộc không xuất hiện, như phát âm đuôi -ed hoặc -s, -es... Phần câu điều kiện có câu loại 0, được đánh giá khó hơn loại 1 và 2 cơ bản.

Các giáo viên cũng đánh giá cao tính thực tế của đề, khi lồng ghép thông điệp tiết kiệm năng lượng ở trường học (câu 33-36 mã đề 012), với những giải pháp thiết thực, gần gũi như mang bình nước tái sử dụng, tái chế túi và hộp.

Với đề thi này, cô Thúy cho rằng phổ điểm tập trung trong khoảng 6-7. Để đạt từ 8 điểm trở lên, học sinh phải có học lực khá, vốn từ vựng rộng và làm bài cẩn thận.

Cô Liên dự đoán phổ điểm cao hơn, ở mức 7-8. Muốn lấy điểm cao hơn, học sinh phải làm tốt những câu về tư duy logic đoạn văn, bài đọc hiểu suy luận. Thí sinh lấy điểm 10 cần có tư duy ngôn ngữ thực sự sắc sảo.

Còn cô Mai Linh, giáo viên Tiếng Anh, trường THPT Marie Curie Long Biên, giáo viên Tuyensinh247, nhìn nhận học sinh trung bình có thể đạt 5-6 điểm nếu nắm chắc kiến thức cơ bản; những em học khá có thể đạt điểm 7-8.

Kỳ thi vào lớp 10 của Hà Nội diễn ra ngày 30-31/5 với hơn 124.000 thí sinh - đông nhất cả nước, và cũng cao kỷ lục. Tỷ lệ đỗ khoảng 66%.

Sáng nay, thí sinh đã hoàn thành môn Ngữ văn. Ngày mai, các em sẽ thi nốt môn cuối là Toán. Trừ Ngoại ngữ (chủ yếu Tiếng Anh) thi trong 60 phút, hai môn còn lại 120 phút. Những em đăng ký vào lớp chuyên sẽ thi thêm vào ngày 1/6.

Tin Gốc: Vnexpress

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, thầy Huỳnh Thanh Phú - Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân - cho biết sau khi bức thư được đăng tải trên fanpage nhà trường, ông nhận được nhiều "tim" từ học sinh và phụ huynh. Đồng nghiệp nhận xét lá thư dễ thương, bạn bè bên ngoài cũng gửi nhiều lời khen ngợi.

Theo thầy Phú, nhà trường từ trước đến nay luôn có các văn bản rõ ràng, kịp thời để điều hành mọi hoạt động. Tuy nhiên, ông cho rằng không phải lúc nào những dòng chữ mang tính quản lý cũng đủ để truyền tải thông điệp cần thiết.

"Tôi nghĩ rằng điều chúng ta cần không chỉ là những dòng chữ mang tính quản lý, mà còn là những lời chạm đến trái tim để các em cảm nhận sự yêu thương", thầy Phú nhấn mạnh.

Thầy Phú cho biết lý do thầy viết bức thư này xuất phát từ việc thời tiết TP.HCM gần đây đang bước vào giai đoạn nắng nóng gay gắt. Ngay cả khi ngồi trong phòng làm việc, ông vẫn cảm nhận rõ sự oi bức.

"Tôi chợt nghĩ, nếu mình còn thấy như vậy thì chắc chắn thầy cô, các em học sinh phải hoạt động trong điều kiện này cũng sẽ có cảm nhận tương tự", thầy Phú nói.

Với thầy Phú, lá thư không nhằm mục đích nhắc nhở hay chỉ đạo, mà giống như một lời hỏi han, quan tâm. Qua đó, ông mong học sinh và giáo viên cảm nhận được sự thấu hiểu và tình thương luôn hiện diện trong môi trường học đường.

Thầy Phú chia sẻ trong bối cảnh thời tiết khắc nghiệt, điều khiến nhà trường lo lắng nhất không chỉ là việc dạy và học, mà còn là sức khỏe và sự an toàn của thầy cô, học sinh.

Trước thực tế này, ban giám hiệu nhà trường đã chủ động họp bàn và thống nhất nhiều giải pháp thiết thực nhằm giúp toàn trường vượt qua mùa nắng một cách nhẹ nhàng, an toàn hơn. Nhà trường cũng khuyến khích học sinh hạn chế vận động mạnh dưới nắng gắt, ưu tiên ở lại lớp hoặc thư viện.

Bên cạnh đó, đội ngũ nhân viên trong nhà trường cũng đã và đang tăng cường kiểm tra hệ thống nước uống, bổ sung kịp thời và chăm sóc mảng xanh trong khuôn viên, nhằm tạo môi trường học tập dễ chịu cho học sinh, giáo viên và cán bộ nhân viên trong thời tiết nắng nóng này.

Nguồn: Tuổi Trẻ