Thuốc amivantamab, một phương pháp điều trị ung thư trúng đích bằng hình thức tiêm dưới da, mở ra hy vọng mới khi giúp thu nhỏ khối u ở hơn một phần ba số bệnh nhân ung thư đầu và cổ tái phát hoặc di căn. Nhóm bệnh nhân này vốn đã kháng các phác đồ điều trị tiêu chuẩn, theo Viện Nghiên cứu Ung thư London (ICR).
Trước đó, amivantamab, do tập đoàn Johnson & Johnson phát triển, là phương pháp điều trị thuộc nhóm kháng thể đơn dòng đặc hiệu kép. Loại thuốc này hiện đã được cấp phép để điều trị cho nhiều phân nhóm ung thư phổi ở các bước điều trị khác nhau.
Các nhà khoa học thiết kế loại protein nhân tạo này hoạt động như một chiếc còng số 8, tự động dò tìm và khóa chặt cùng lúc hai mục tiêu then chốt trên bề mặt tế bào ung thư. Mục tiêu thứ nhất là EGFR, một loại protein đóng vai trò như động cơ thúc đẩy khối u tăng sinh đột biến. Mục tiêu thứ hai là MET, con đường truyền tín hiệu bí mật giúp tế bào ác tính lẩn trốn và chống lại các loại thuốc hóa trị, miễn dịch thông thường.
Ngay khi khóa chặt hai tín hiệu sinh tồn này khiến tế bào ung thư kiệt quệ, amivantamab tiếp tục phát huy tác dụng sinh học thứ ba. Thuốc đóng vai trò như một hồi chuông báo động, kích hoạt hệ thống miễn dịch của cơ thể. Các tế bào bạch cầu ngay lập tức nhận diện tín hiệu, di chuyển đến khu vực có khối u và trực tiếp tiêu diệt các mầm bệnh đang suy yếu.
Đội ngũ y tế tiêm trực tiếp một lượng nhỏ amivantamab vào lớp mô dưới da bệnh nhân thay vì truyền dịch pha loãng qua đường tĩnh mạch. Phương pháp đưa thuốc mới này giúp các hoạt chất thâm nhập nhanh chóng vào cơ thể, phát huy tác dụng bao vây khối u chỉ trong thời gian ngắn. Bệnh nhân hoàn toàn có thể hoàn thành quy trình tiêm tại phòng khám ngoại trú và về nhà ngay, tránh được tâm lý mệt mỏi khi phải lưu trú dài ngày tại bệnh viện. Những bệnh nhân được điều trị bằng amivantamab có thời gian sống thêm trung vị là 12,5 tháng kể từ khi bắt đầu điều trị.
Kết quả thử nghiệm lâm sàng pha Ib/II mang tên OrigAMI-4, do các nhà khoa học ICR thực hiện, được báo cáo hôm 31/5 tại Hội nghị Thường niên của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) và xuất bản trên Tạp chí Ung thư Lâm sàng (JCO), xác nhận tình trạng thu nhỏ khối u ở 42% số bệnh nhân được điều trị bằng thuốc amivantamab.
Các nhà khoa học cho biết kết quả này là bằng chứng vững chắc để tiếp tục phát triển amivantamab thành một phương pháp điều trị đầy hứa hẹn cho ung thư đầu và cổ. Đây là căn bệnh đang ảnh hưởng đến khoảng 12.800 người tại Anh mỗi năm và cũng là loại ung thư phổ biến thứ 6 trên thế giới.
Thử nghiệm được triển khai tại 55 bệnh viện ở 11 quốc gia, tập trung vào những người mắc ung thư đầu và cổ. Ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu và cổ là căn bệnh ác tính tiến triển rất nhanh, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Các triệu chứng như đau đớn và nuốt nghẹn khiến bệnh nhân gặp nhiều khó khăn khi ăn uống, giao tiếp, từ đó không đảm bảo được dinh dưỡng cho cơ thể. Một số dạng ung thư đầu cổ gồm các khối u ở khoang miệng, thanh quản và các phần của họng, nằm trong số những loại khó chữa nhất, thường có kết quả điều trị xấu và luôn đòi hỏi những bài thuốc mới hiệu quả hơn. Tính chung trong các loại ung thư đầu cổ, có tới một nửa số bệnh nhân sẽ bị tái phát hoặc di căn, ngay cả khi bệnh đã được phát hiện và điều trị từ giai đoạn sớm.
Một khi bệnh tái phát hoặc di căn, tỷ lệ sống sót sau 5 năm chỉ còn khoảng 15%. Đối với những bệnh nhân phải chuyển sang phác đồ điều trị tiếp theo, các loại thuốc hiện tại đem lại lợi ích rất hạn chế khi tỷ lệ đáp ứng với thuốc hiếm khi vượt quá 24% và hiếm người đạt được kết quả sạch bóng khối u hoàn toàn.
Nhóm một của nghiên cứu OrigAMI-4 gồm 102 bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu và cổ tái phát hoặc di căn, có khối u vẫn tiếp tục phát triển bất chấp trước đó đã được điều trị bằng liệu pháp miễn dịch và hóa trị dựa trên nền platinum.
Trong quá trình thử nghiệm, các bác sĩ ghi nhận khối u đã thu nhỏ ở 43 bệnh nhân. Trong đó, 15 người đáp ứng hoàn toàn, nghĩa là khối u biến mất trên các phương pháp chẩn đoán hình ảnh, và 28 người bệnh đạt đáp ứng một phần khi khối u thu nhỏ đáng kể.
Chuyên gia nhận định nếu những kết quả khả quan từ nghiên cứu trên tiếp tục được khẳng định trong các thử nghiệm quy mô lớn hơn như thử nghiệm lâm sàng pha 3 OrigAMI-5 đang diễn ra, phương pháp điều trị này sẽ sớm được phê duyệt, đem lại cơ hội sống cho hàng chục nghìn người khác trên toàn thế giới mỗi năm.
Thói quen đơn giản có thể hỗ trợ kiểm soát tiến triển ung thư
Khoảng 40% người Mỹ sẽ mắc ung thư vào một thời điểm nào đó trong đời, một con số đáng sợ.
Nhiều bệnh ung thư có thể được ngăn ngừa bằng cách thay đổi lối sống, như giảm cân, bỏ hút thuốc, tránh quan hệ tình dục không an toàn và hạn chế uống rượu, nhưng một số không thể tránh khỏi.
Một khi ung thư xuất hiện, nó có thể khiến bạn cảm thấy choáng ngợp. Việc thư giãn nói thì dễ hơn làm. Tuy nhiên, các hoạt động thư giãn có thể cải thiện đáng kể trải nghiệm khi mắc ung thư.
Trên thực tế, nghiên cứu mới cho thấy thiền định hai lần một ngày có thể kiểm soát căng thẳng mãn tính và giảm nguy cơ ung thư phát triển và lây lan.
Theo The New York Post, các nhà nghiên cứu tại Đại học Midwestern ở Arizona cũng đã phát hiện ra rằng thiền định mỗi sáng và tối có thể ngăn chặn các tế bào ung thư trở nên mạnh mẽ hơn bằng cách hạn chế cortisol.
Thường được gọi là hormone gây căng thẳng chính, cortisol giảm tự nhiên trong suốt cả ngày. Nhưng nó phản ứng khác nhau với các tế bào ung thư, có khả năng làm tăng khả năng phục hồi của khối u và khiến ung thư khó điều trị hơn, dễ lây lan sang các bộ phận khác của cơ thể.
Áp lực tinh thần khi đối phó với bệnh tật có thể làm rối loạn nồng độ hormone và khiến bệnh nhân ung thư luôn có mức cortisol cao.
Bằng cách tham gia vào các hoạt động điều chỉnh căng thẳng, như thiền định, cortisol có thể được kiểm soát và có khả năng ngăn ngừa bệnh ung thư trở nên trầm trọng hơn.
“Có những lý lẽ ủng hộ việc bắt đầu và kết thúc một ngày bằng những hoạt động giảm căng thẳng,” Kimberly Bussey, một chuyên gia ung thư tại Đại học Midwestern, nói với Women’s Health UK.
Theo chuyên gia này, nếu thiền định không phải là sở thích của bạn, việc chỉ cần làm điều gì đó thư giãn giúp giảm mức cortisol cũng có thể giúp ích.
Những lời khuyên khác của bà để giảm căng thẳng bao gồm “tập thể dục, ra ngoài thiên nhiên, thực hành chánh niệm như viết nhật ký, ăn uống lành mạnh, giúp đỡ người khác và ngủ đủ giấc”.
“Dành thời gian cho bạn bè và gia đình, ngay cả khi chỉ là đi chơi hoặc ở cùng một phòng, cũng có thể giúp ích”, bà nói thêm.
Các hoạt động thư giãn khác, như xem lại chương trình truyền hình yêu thích hoặc dành thời gian với thú cưng, cũng có thể đóng vai trò hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Lợi ích sức khỏe khác của thiền định
- Có thể làm giảm huyết áp
Theo Healthline, thiền cũng có thể cải thiện sức khỏe thể chất bằng cách giảm áp lực lên tim.
Theo thời gian, huyết áp cao khiến tim phải làm việc vất vả hơn để bơm máu, dẫn đến chức năng tim kém. Huyết áp cao cũng góp phần dẫn đến xơ vữa động mạch, hay hẹp động mạch, có thể dẫn đến đau tim và đột quỵ.
Một phân tích tổng hợp năm 2015 của 12 nghiên cứu với gần 1.000 người tham gia cho thấy thiền giúp giảm huyết áp.
- Giúp kiểm soát cơn đau
Một số nghiên cứu cho thấy việc kết hợp thiền định vào thói quen hàng ngày có thể có lợi trong việc kiểm soát cơn đau.
Ví dụ, một đánh giá năm 2017 về 38 nghiên cứu đã kết luận rằng thiền chánh niệm có thể giảm đau, cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm các triệu chứng trầm cảm ở những người bị đau mãn tính.
Một phân tích tổng hợp lớn năm 2014 với gần 3.500 người tham gia đã liên kết thiền định với việc giảm đau.
- Cải thiện giấc ngủ
Một nghiên cứu năm 2014 đã so sánh các chương trình thiền định dựa trên chánh niệm và nhận thấy rằng những người thiền định ngủ lâu hơn và tình trạng mất ngủ được cải thiện.
Việc thành thạo thiền định có thể giúp bạn kiểm soát hoặc chuyển hướng những suy nghĩ miên man hoặc không kiểm soát thường dẫn đến chứng mất ngủ. Ngoài ra, nó có thể giúp thư giãn cơ thể, giải tỏa căng thẳng và đưa bạn vào trạng thái bình yên, giúp bạn dễ ngủ hơn.
Ngày 12.5, lãnh đạo Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau cho biết đơn vị vừa tiếp nhận bệnh nhi T.S.Th (10 tuổi, học sinh lớp 4, Trường tiểu học Lê Quý Đôn, xã Khánh An) nhập viện do bị ong vò vẽ đốt hơn 70 vết trong tình trạng nguy kịch.
Theo gia đình bệnh nhi, Th. đi chơi cùng 2 người anh bà con. Trong lúc chạy vào lùm cây để trốn và hù dọa người còn lại, cả hai không may chạm phải tổ ong vò vẽ. Trong khi người anh chỉ bị đốt 6 vết thì Th. bị ong tấn công khắp cơ thể.
Sau đó Th. được đưa đến bệnh viện lúc 17 giờ 30 ngày 9.5 trong tình trạng đừ người, môi tái, tim không đều, thở nhanh, nhiều vết ong đốt rải rác toàn thân, có dấu hiệu hoại tử trung tâm. Các bác sĩ chẩn đoán phản vệ độ 3, tiên lượng nặng.
Theo bác sĩ Trần Thiên Lý, Phó giám đốc Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau, độc tố ong vò vẽ đã làm cho em Th. bị tổn thương gan, phổi, kèm nhiễm trùng da và nhiễm trùng huyết. Có thời điểm men gan bệnh nhi tăng trên 3.000.
Sau điều trị tích cực, chức năng gan của bệnh nhi đang hồi phục, tổn thương phổi không tiến triển thêm nhưng vẫn phải tiếp tục điều trị nhiễm trùng. Dự kiến khoảng 2 tuần nữa bệnh nhi có thể xuất viện nếu sức khỏe tiến triển tốt.
Bác sĩ Lý khuyến cáo phụ huynh hạn chế cho trẻ vui chơi ở khu vực cây cối rậm rạp, đồng thời đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi bị ong đốt để tránh biến chứng nguy hiểm, thậm chí ngưng tim.
Không ít người có tâm lý cho rằng trái cây đắt tiền như táo, nho, kiwi hay việt quất mới “bổ”, còn chuối và đu đủ chỉ là lựa chọn bình dân, giá trị dinh dưỡng không cao. Tuy nhiên, nhiều tài liệu khoa học cho thấy đánh giá này thiếu cơ sở.
Theo Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan, một quả chuối cỡ trung bình cung cấp khoảng 105-110 kcal, gần 3g chất xơ và khoảng 450mg kali.
Ngoài ra, chuối còn chứa vitamin B6, vitamin C, magie và một lượng nhỏ các chất chống oxy hóa tự nhiên. Đây đều là những thành phần đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa năng lượng, hoạt động của hệ thần kinh và chức năng cơ bắp.
Kali là điểm nổi bật nhất của chuối. Đây là khoáng chất thiết yếu giúp duy trì cân bằng điện giải, hỗ trợ co cơ và truyền tín hiệu thần kinh. Một số khuyến nghị dinh dưỡng cho thấy việc bổ sung đủ kali trong khẩu phần ăn có thể góp phần hỗ trợ kiểm soát huyết áp, đặc biệt trong bối cảnh nhiều người có thói quen ăn mặn, ít rau xanh.
Chuối cũng là nguồn năng lượng nhanh, phù hợp cho bữa phụ. Lượng carbohydrate tự nhiên trong chuối giúp cung cấp năng lượng tức thời, trong khi chất xơ giúp kéo dài cảm giác no.
Đây là lý do chuối thường được lựa chọn trước hoặc sau khi vận động. Tuy nhiên, với người mắc bệnh thận hoặc cần kiểm soát đường huyết, việc ăn chuối cần được điều chỉnh phù hợp, tránh lạm dụng.
Nếu chuối được xem là “nguồn năng lượng tự nhiên”, đu đủ lại nổi bật với vai trò hỗ trợ tiêu hóa và cung cấp vitamin.
Dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy 100g đu đủ chín cung cấp khoảng 60mg vitamin C, tương đương hơn một nửa nhu cầu khuyến nghị mỗi ngày của người trưởng thành. Ngoài ra, đu đủ còn chứa beta carotene, folate và chất xơ.
Một trong những điểm đáng chú ý của đu đủ là enzyme papain. Theo Cleveland Clinic, papain có liên quan đến quá trình phân giải protein, hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn, đặc biệt sau những bữa ăn nhiều đạm. Đây cũng là lý do đu đủ thường được sử dụng như một món tráng miệng sau bữa chính.
Bên cạnh đó, đu đủ chứa nhiều chất chống oxy hóa như vitamin C và carotenoid. Những hợp chất này giúp trung hòa gốc tự do, từ đó góp phần bảo vệ tế bào trước tác động của quá trình lão hóa và môi trường sống. Một số nghiên cứu dinh dưỡng cũng ghi nhận chế độ ăn giàu trái cây chứa carotenoid có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.
Không chỉ giàu dưỡng chất, chuối và đu đủ còn có lợi thế về tính tiện lợi. Chuối có lớp vỏ tự nhiên giúp hạn chế tiếp xúc với môi trường bên ngoài, dễ mang theo và không cần chế biến. Đu đủ dễ bảo quản ở nhiệt độ phòng, có thể ăn trực tiếp hoặc kết hợp trong các món sinh tố, salad.
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), một chế độ ăn lành mạnh nên bao gồm đa dạng các loại trái cây và rau củ, với tổng lượng khoảng 400g mỗi ngày. Việc luân phiên nhiều loại quả khác nhau sẽ giúp cơ thể nhận đủ các nhóm vi chất cần thiết.
Chuối và đu đủ, với mức giá dễ tiếp cận và nguồn cung ổn định, hoàn toàn có thể trở thành lựa chọn thường xuyên trong bữa ăn hằng ngày.
