Thời gian gần đây, cộng đồng mạng xôn xao trước thông tin các tin tặc có thể sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để trích xuất dấu vân tay từ những bức ảnh selfie. Trên Instagram, một bài đăng cảnh báo đã thu hút hơn 16.000 lượt thích cùng hàng nghìn bình luận bày tỏ sự hoang mang.
Nhiều người dùng thậm chí cực đoan cho rằng AI là “mối đe dọa đối với nhân loại” và tuyên bố sẽ thay đổi hoàn toàn cách chụp ảnh để tự bảo vệ mình.
Nguồn cơn của sự lo lắng này dường như bắt nguồn từ một phóng sự truyền hình tại Trung Quốc hồi tháng 4. Trong đó, các chuyên gia thực nghiệm cho thấy nếu chụp ảnh ở cự ly gần với độ phân giải cao, kẻ xấu có thể phục hồi dữ liệu vân tay để xâm nhập vào các tài khoản cá nhân.
Khác với mật khẩu, dữ liệu sinh trắc học một khi bị lộ sẽ không thể thay đổi.
Mặc dù về mặt kỹ thuật, việc trích xuất vân tay từ ảnh là có thể, nhưng các chuyên gia an ninh mạng khẳng định rủi ro đối với người dùng phổ thông là cực kỳ thấp.
Theo Giáo sư, chuyên gia an ninh mạng Justin Cappos (Đại học New York), hiện tại chưa có dấu hiệu cho thấy tội phạm mạng sử dụng phương thức này như một vũ khí tấn công.
Đồng quan điểm, Giáo sư Vyas Sekar (Đại học Carnegie Mellon) ví kịch bản này giống như một tình tiết trong phim “Nhiệm vụ bất khả thi”.
Để hiện thực hóa, kẻ tấn công cần những bức ảnh có độ phân giải cực cao và phải thực sự quyết tâm nhắm vào một “mục tiêu giá trị lớn” – chẳng hạn như những người nắm giữ chìa khóa của các cơ sở an ninh trọng yếu.
Lịch sử từng ghi nhận một số trường hợp tương tự. Năm 2014, một hacker tuyên bố đã sao chép được vân tay của bà Ursula von der Leyen (khi đó là Bộ trưởng Quốc phòng Đức) qua ảnh chụp cận cảnh tại một sự kiện.
Tuy nhiên, ngay cả khi sở hữu được bản sao dấu vân tay, tin tặc vẫn đối mặt với một rào cản lớn chính là tiếp cận thiết bị vật lý.
Để mở khóa máy tính xách tay hay thực hiện giao dịch tại ngân hàng, chúng buộc phải trực tiếp sử dụng dấu vân tay giả trên các máy quét đó.
Thay vì lo lắng về những kịch bản viễn tưởng, các chuyên gia cảnh báo người dùng nên tập trung vào những mối đe dọa thực tế và phổ biến hơn.
Giáo sư Cappos nhấn mạnh, các vụ lừa đảo giả mạo qua email, liên kết độc hại hoặc trang web giả mạo vẫn là phương thức tấn công chủ yếu hiện nay: “Mười năm nữa, có thể tình hình sẽ thay đổi, nhưng ở thời điểm hiện tại, việc giơ tay chữ V khi chụp ảnh chưa phải là mối nguy mà bạn cần quá bận tâm”.
Theo Hãng tin Reuters ngày 27-6, Công ty Anthropic cho biết Chính phủ Mỹ đã cho phép công ty triển khai trở lại mô hình AI Claude Mythos 5 cho một số tổ chức được Mỹ tin cậy.
Theo một nguồn thạo tin của Reuters, hơn 100 doanh nghiệp và tổ chức sẽ được tiếp cận Mythos 5, trong đó có nhiều công ty thuộc danh sách Fortune 500 (500 doanh nghiệp có doanh thu lớn nhất tại Mỹ).
Mối quan hệ giữa Anthropic và Chính phủ Mỹ thời gian qua trải qua nhiều sóng gió. Công ty từng từ chối cho phép quân đội Mỹ sử dụng các mô hình AI của mình cho hoạt động giám sát trong nước và các hệ thống vũ khí tự động, sau đó bị đưa vào danh sách đen về an ninh quốc gia.
Lo ngại các hệ thống AI mạnh có thể bị các cơ quan tình báo hoặc quân sự của Trung Quốc, Nga và các quốc gia khác mà Mỹ coi là đáng quan ngại lợi dụng đã khiến chính quyền Tổng thống Donald Trump áp dụng cách tiếp cận cứng rắn trong việc giám sát phát hành các mô hình AI tiên tiến của Anthropic và đối thủ OpenAI.
Cùng ngày, OpenAI cũng cho biết đang hoãn việc phát hành rộng rãi GPT-5.6 theo đề nghị của Chính phủ Mỹ, chỉ cho phép một nhóm nhỏ đối tác đã được thẩm định sử dụng và danh sách này đã được chia sẻ với nhà chức trách.
Anthropic trước đó đã vô hiệu hóa hai mô hình AI tiên tiến nhất của mình là Mythos 5 và Fable 5 đối với toàn bộ người dùng sau khi Chính phủ Mỹ ban hành lệnh kiểm soát xuất khẩu ngày 12-6.
Trong tuyên bố ngày 26-6, Anthropic cho biết: "Hôm nay, Chính phủ Mỹ đã thông báo cho chúng tôi rằng Mythos 5, mô hình an ninh mạng mạnh nhất của chúng tôi, có thể được triển khai trở lại cho một số tổ chức của Mỹ đang vận hành và bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu".
Công ty cho biết sẽ nhanh chóng khôi phục quyền truy cập cho các tổ chức này, đồng thời tiếp tục làm việc với Chính phủ Mỹ để mở rộng quyền tiếp cận Mythos 5 và đưa Fable 5 trở lại phục vụ công chúng.
Mythos 5 và Fable 5 sử dụng cùng một mô hình AI nền tảng. Trong đó, Fable 5 hướng đến người dùng phổ thông, còn Mythos 5 được gỡ bỏ một số cơ chế bảo vệ để phục vụ các mục đích chuyên biệt.
Việc Chính phủ Mỹ quyết định doanh nghiệp nào được phép sử dụng Mythos 5 đã vấp phải nhiều chỉ trích.
Ông John Coleman, cố vấn lập pháp của Tổ chức bảo vệ quyền tự do ngôn luận Foundation for Individual Rights and Expression (FIRE) có trụ sở tại thành phố Philadelphia (bang Pennsylvania, Mỹ), cho rằng không ai biết các công ty được lựa chọn theo tiêu chí nào và vì sao những đơn vị khác lại bị loại.
Ông nói điều này trao quá nhiều quyền lực cho chính phủ, thiếu minh bạch và đặt ra câu hỏi về tính thượng tôn pháp luật.
Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman cũng bày tỏ quan ngại trên mạng xã hội X. Ông cho rằng việc kiểm tra an toàn kỹ lưỡng không phải là ý tưởng tồi, nhưng ông không đồng tình với việc chính phủ quyết định ai được quyền sử dụng các mô hình AI tiên tiến.
Các chuyên gia nhận định nếu rơi vào tay kẻ xấu, các mô hình Mythos có thể đẩy nhanh những cuộc tấn công mạng tinh vi, đặc biệt nhằm vào các lĩnh vực như ngân hàng vốn phụ thuộc vào các hệ thống công nghệ phức tạp và đã tồn tại nhiều thập niên.
Trong thư gửi Anthropic, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cho biết đã có "tiến triển đáng kể" trong quá trình công ty phối hợp với chính phủ nhằm xử lý các rủi ro liên quan đến các mô hình AI thuộc diện kiểm soát.
Tuy nhiên, hiện chưa rõ các biện pháp bảo vệ cụ thể đã được áp dụng là gì.
Mặc dù chưa có sự đồng thuận về nguồn năng lượng hiệu quả nhất, nhiều chuyên gia công nhận rằng năng lượng mặt trời là nguồn năng lượng thân thiện với môi trường nhất. Nhiều công ty điện lực đã đầu tư vào việc xây dựng các "trang trại" năng lượng mặt trời để thu hoạch bức xạ mặt trời, trong khi nhiều hộ gia đình cũng lắp đặt tấm pin mặt trời trên mái nhà của họ.
Mới đây, tổ chức nghiên cứu năng lượng toàn cầu Ember đã công bố một báo cáo đáng chú ý: lần đầu tiên, năng lượng mặt trời đã sản xuất nhiều điện hơn than đá tại Mỹ. Cụ thể, năng lượng mặt trời chiếm 12,8% tổng sản lượng điện quốc gia, trong khi than đá chỉ đạt 12,2%. Thành tựu này phản ánh sự gia tăng hiệu suất của các tấm pin mặt trời và sự giảm dần phụ thuộc vào than đá.
Theo các tổ chức như Hiệp hội Ngành công nghiệp Năng lượng Mặt trời Mỹ và Wood Mackenzie, hơn 90% năng lượng mới bổ sung vào lưới điện Mỹ trong năm nay (khoảng 7,8 GW) đến từ năng lượng mặt trời và các hệ thống lưu trữ năng lượng.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng khuyến cáo cần thận trọng với sự phấn khích này. Mặc dù than đá hiện là nguồn điện lớn thứ tư tại Mỹ, sản xuất điện từ khí đốt và năng lượng hạt nhân vẫn vượt trội hơn so với năng lượng mặt trời. Hơn nữa, thời điểm này trùng với mùa hè, khi nhu cầu về điện tăng cao do thời tiết nóng bức.
Các nhà phân tích từ Ember cho rằng cột mốc này là dấu hiệu cho những thay đổi sắp tới khi các thị trường trên khắp nước Mỹ đang đặt cược vào năng lượng mặt trời để đáp ứng nhu cầu điện năng ngày càng tăng.
Khá thú vị, sự vươn lên của năng lượng mặt trời diễn ra bất chấp những nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm phục hồi ngành công nghiệp than đá, trong khi cắt giảm các dự án năng lượng tái tạo. Ngoài ra, các bang như Texas, Florida, Ohio, Indiana, Michigan, Arizona và Mississippi, nơi ông Trump đã thắng trong cuộc bầu cử trước, chiếm tới 74% tổng số dự án năng lượng mặt trời và năng lượng tiêu thụ dự kiến vào năm 2026.
Martin Pochtaruk, CEO nhà sản xuất điện mặt trời Heliene, cho biết: "Các nhà đầu tư sẽ chọn đầu tư vào những gì mang lại lợi nhuận tốt nhất, và hiện tại đó chính là năng lượng mặt trời". Còn về phần khách hàng, họ ưu tiên "sự an toàn, chi phí thấp và tốc độ" mà năng lượng mặt trời mang lại, bất kể khuynh hướng chính trị. Hơn nữa, việc xây dựng nhiều nhà máy điện mặt trời sẽ giúp giảm bớt gánh nặng cho hóa đơn tiền điện, mặc dù các trung tâm dữ liệu vẫn gây ra nhiều tác động tiêu cực ngoài chi phí điện năng.
Như Tuổi Trẻ Online đưa tin, ngày 11-6, Công an tỉnh Phú Thọ đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và tổ chức khám xét khẩn cấp 5 địa điểm tại Hà Nội, Phú Thọ là các công ty cung cấp máy tính và cài đặt phần mềm để phục vụ điều tra.
Trước đó, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Phú Thọ phát hiện Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Sông Lam do Nguyễn Thị Thanh Huyền (45 tuổi, Giám đốc công ty, ở phường Nông Trang) đã cung cấp 81 máy tính cho nhiều doanh nghiệp, đơn vị trên địa bàn tỉnh.
Quá trình kiểm tra xác định các máy tính này được cài đặt sẵn hệ điều hành Windows và phần mềm Microsoft Office có dấu hiệu sử dụng các công cụ kích hoạt bản quyền trái phép như crack, key lậu, activator nhằm vô hiệu hóa cơ chế bảo vệ bản quyền của nhà sản xuất để sử dụng trái phép.
Mở rộng xác minh tại một cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, lực lượng công an tiếp tục phát hiện thêm 350 máy tính do nhà trường quản lý, sử dụng có dấu hiệu tương tự liên quan đến việc kích hoạt bản quyền phần mềm không hợp pháp.
Toàn bộ số máy tính này được cung cấp bởi Công ty TNHH Hệ thống thông tin ATHENA Việt Nam và Công ty TNHH Giải pháp công nghệ Tek-Solution (cùng ở Hà Nội).
Quá trình điều tra mở rộng vụ án, cơ quan công an tiếp tục khám xét khẩn cấp nơi làm việc, lắp ráp máy tính của Lại Hoàng Dương (51 tuổi, ở Hà Nội, là Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm người đại diện pháp luật của Công ty cổ phần Truyền thông và máy tính Thánh Gióng).
Đây là đơn vị cung cấp máy tính và phần mềm có dấu hiệu sử dụng các công cụ kích hoạt bản quyền trái phép, nhằm vô hiệu hóa cơ chế bảo vệ bản quyền của nhà sản xuất để sử dụng trái phép cho Công ty TNHH Hệ thống thông tin ATHENA Việt Nam và Công ty TNHH Giải pháp công nghệ Tek-Solution.
Dưới đây là một số hình ảnh khám xét của cơ quan điều tra Công an tỉnh Phú Thọ (Ảnh: Công an tỉnh Phú Thọ)
Lực lượng chức năng thực hiện khám xét khẩn cấp, kiểm tra hệ thống máy tính và các dữ liệu điện tử liên quan tại Công ty cổ phần Hệ thống thông tin ATHENA Việt Nam
