Ngày 1/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước toàn quốc rằng “chúng ta đã đánh bại Iran”. Ông khẳng định Tehran “đã bị tàn phá về quân sự, kinh tế và mọi phương diện khác”.
Ngày 2/4, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận thông điệp đó khi nói rằng “các hệ thống phòng không và tên lửa của Iran phần lớn đã bị phá hủy”.
Thế nhưng, chỉ một ngày sau, không quân Mỹ trải qua “ngày thảm họa”, khi liên tiếp mất hai máy bay và ít nhất hai trực thăng trúng đạn. Iran sáng 3/4 tuyên bố đã bắn hạ một tiêm kích Mỹ, buộc hai phi công nhảy dù trên lãnh thổ nước này.
Tiêm kích bị bắn rơi được xác định là mẫu F-15E Strike Eagle, một trong những loại chiến đấu cơ chủ lực của Mỹ trong chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng tấn công Iran. Một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn được phát động, giúp Mỹ tìm thấy và giải cứu phi công thứ nhất, nhưng người thứ hai vẫn mất tích bên trong lãnh thổ Iran.
Đây được cho là chiếc máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị hỏa lực đối phương bắn hạ kể từ khi Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng bắt đầu hôm 28/2.
Trong khi chiến dịch tìm kiếm được Mỹ tiến hành, Iran thông báo lực lượng nước này tiếp tục bắn hạ một cường kích A-10. NY Times dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết phi công chiếc A-10 đã cố điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran trước khi phóng ghế thoát hiểm và được giải cứu an toàn.
Hai quan chức Mỹ còn nói với Reuters rằng hai trực thăng thuộc đội tìm kiếm đã trúng hỏa lực Iran, song đã rời khỏi không phận nước này thành công. Một quan chức cho biết những người có mặt trên hai máy bay vẫn an toàn, nhưng ít nhất một quân nhân đã bị thương.
Các sự cố này không đồng nghĩa Iran đã đảo ngược vị thế quân sự với Mỹ, nhưng chúng đã “dội gáo nước lạnh” vào các tuyên bố chiến thắng mà ông Trump liên tục đưa ra gần đây. Nó cũng chứng minh rằng bất chấp chiến dịch tập kích dữ dội của Mỹ – Israel, Iran vẫn đủ sức gây tổn thất cho Washington và tạo ra thách thức ngày càng lớn với ông Trump, theo Dan De Luce, nhà phân tích của NBC News.
Cả Tổng thống Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đều từng ám chỉ rằng không quân Mỹ và Israel đang “tự do hoạt động” trên bầu trời Iran, mô tả lưới phòng không của nước này không còn khả năng chống trả.
Khi được hỏi liệu Iran có còn khả năng đe dọa máy bay Mỹ hay không, ông Trump hôm 1/4 một lần nữa khẳng định “họ không có thiết bị phòng không. Radar của họ đã bị phá hủy 100%. Chúng ta là lực lượng quân sự không thể ngăn cản”.
Tuy nhiên, Iran ngay sau đó phóng ít nhất 50 tên lửa đạn đạo và hơn 150 máy bay không người lái (UAV) nhắm vào mục tiêu Mỹ và đồng minh ở vùng Vịnh.
Theo một quan chức Mỹ và các nguồn tin am hiểu tình hình, khoảng 50% số bệ phóng tên lửa của Iran vẫn còn nguyên vẹn và hàng nghìn UAV vẫn được cất trữ trong các hầm ngầm. Các nguồn tin cho hay nhiều kho dự trữ tên lửa dưới lòng đất ở Iran vẫn chưa bị hư hại và nước này có thể khôi phục chúng chỉ vài giờ sau khi bị không kích. Và Iran vẫn có thể phóng tên lửa vào tàu thuyền đi qua các tuyến hàng hải trong khu vực.
“Ngay cả với tốc độ phóng tên lửa và UAV như hiện nay, Iran vẫn có thể duy trì năng lực tấn công trong một thời gian nữa”, Kelly Grieco, chuyên gia tại Trung tâm Stimson, nhận định.
Không chỉ về năng lực tấn công trả đũa, khả năng phòng thủ và phòng không của Iran cũng đang dần được khôi phục. Chuẩn tướng Alireza Elhami, chỉ huy Bộ tư lệnh Liên hợp Phòng không Quốc gia Iran, cho biết binh sĩ nước này đang triển khai các chiến thuật mới, kết hợp với “thiết bị hiện đại và đổi mới hệ thống phòng thủ” để đối phó chiến đấu cơ Mỹ, Israel.
Tướng Elhami không nêu cụ thể những thay đổi được lực lượng phòng không Iran áp dụng, nhưng vụ bắn rơi tiêm kích F-15E và cường kích A-10 cho thấy máy bay Mỹ và Israel không còn có thể tự do ra vào bầu trời Iran như trước, theo Courtney Kube, nhà phân tích của NBC News.
Điều này đẩy Mỹ vào tình thế khó khăn, đặc biệt là nếu phi công thứ hai bị lực lượng Iran bắt sống. Khi đó, bài toán ngoại giao của cuộc chiến sẽ thay đổi chỉ sau một đêm, theo giới quan sát.
“Viễn cảnh một quân nhân Mỹ có thể còn sống và đang phải lẩn trốn bên trong lãnh thổ Iran đã đẩy Washington vào thế khó trong cuộc xung đột vốn nhận được ít ủng hộ từ công chúng và chưa thấy dấu hiệu kết thúc sớm”, Phil Stewart, nhà phân tích của Reuters, nhận xét.
Iran đã thông báo với các bên trung gian rằng họ chưa sẵn sàng gặp quan chức Mỹ tại Islamabad trong những ngày tới và những nỗ lực đạt được thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan dẫn đầu đã đi vào ngõ cụt, theo WSJ.
Mỹ và Israel đã mở màn chiến dịch bằng một làn sóng tấn công khiến lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng. Iran đã tiến hành chiến dịch đáp trả mạnh mẽ vào Israel và các mục tiêu của Mỹ trên khắp vùng Vịnh. Tính đến 3/4, hơn 3.600 người thiệt mạng trong xung đột Iran, trong đó có 13 quân nhân Mỹ. Ít nhất 16 UAV Reaper của Mỹ đã bị bắn hạ kể từ đầu cuộc chiến, bao gồm hai chiếc trong tuần này.
Sau vụ F-15E bị bắn rơi, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf đã mỉa mai ông Trump trên X rằng “sau khi đánh bại Iran 37 lần liên tiếp, cuộc chiến này giờ đã bị hạ cấp thành ‘Này, có ai tìm thấy phi công của chúng tôi không?'”.
Chính quyền Tổng thống Trump đã nhiều lần tìm cách trấn an dư luận Mỹ rằng cuộc chiến Iran đang diễn ra đúng kế hoạch và sắp kết thúc. Song vụ bắn rơi tiêm kích F-15E và những hệ lụy kèm theo đã khiến tuyên bố chiến thắng của ông Trump lung lay hơn bao giờ hết, nhà phân tích Kube nhận định.
Ngày 8-5, Lầu Năm Góc công bố các tài liệu liên quan đến vật thể bay không xác định (UFO) và các hiện tượng trên không chưa được giải thích (UAP) trên trang web mới.
Theo CBS News, đợt công bố bao gồm 162 hồ sơ từ Cục Điều tra liên bang (FBI), Bộ Chiến tranh (Bộ Quốc phòng), NASA và Bộ Ngoại giao Mỹ, chứa đựng lời khai của nhân chứng, ảnh và báo cáo về các vụ nhìn thấy vật thể cùng các sự cố đã xảy ra suốt nhiều thập kỷ trên toàn thế giới.
Trong số này, 108 hồ sơ vẫn bị bôi đen một phần nhằm "bảo vệ danh tính nhân chứng, vị trí các cơ sở chính phủ hoặc thông tin nhạy cảm về các địa điểm quân sự không liên quan đến UAP".
Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth tuyên bố "đã đến lúc người dân Mỹ được tự xem" những hồ sơ vốn đã bị che giấu dưới nhiều mức độ và làm dấy lên những suy đoán.
Trong khi đó Tổng thống Donald Trump - người đã chỉ đạo công khai hồ sơ chính phủ liên quan đến UFO - nói việc công bố là "sự minh bạch hoàn toàn và tối đa". Đồng thời chúc người dân "vui vẻ và tận hưởng" các hồ sơ vừa được tung ra.
Có 120 tệp PDF, 28 video và 14 bức ảnh đã được hé lộ trong lần công bố này, phần lớn là hình chụp các vật thể trên bầu trời do máy bay quân sự ghi lại.
Sáu bức ảnh khác ghi lại các vật thể và hiện tượng mà phi hành gia NASA quan sát thấy trong các sứ mệnh Apollo 12 và Apollo 17, chụp từ bề mặt Mặt trăng. Trong đó phi hành gia Harrison Schmitt của sứ mệnh Apollo 17 báo cáo nhìn thấy "một tia chớp trên bề mặt Mặt trăng ở phía bắc miệng hố Grimaldi".
Một bức ảnh khác của Apollo 17 chụp tháng 12-1972 cho thấy "ba chấm xếp thành hình tam giác" trên bầu trời Mặt trăng.
Chú thích của Lầu Năm Góc cho biết dù bức ảnh từng được công bố và thảo luận trước đây, đến nay vẫn chưa có sự đồng thuận về bản chất của hiện tượng bất thường này. Quân đội Mỹ và NASA sẽ tiến hành đánh giá lại cuộn phim gốc.
Khoảng 20 video còn lại ghi lại các vụ nhìn thấy vật thể lạ trên khắp thế giới từ năm 2020 đến 2026.
Một đoạn phim quay tại Hy Lạp vào năm 2023 cho biết vật thể đã thực hiện nhiều lần rẽ 90 độ ở vận tốc khoảng 129km/h.
Một video khác cho thấy vật thể giống quả bóng bầu dục ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Video quay tại Syria cho thấy hai vùng màu cam, bán trong suốt, có hình dạng bất thường.
Một hình ảnh khác của FBI được chồng thêm phác họa của nhân chứng, mô tả "một vật thể kim loại màu đồng hình elip xuất hiện từ một luồng sáng trên trời, dài khoảng 40 - 60m, rồi biến mất tức thì".
Hồ sơ vụ án của FBI về báo cáo liên quan đến các vật thể không xác định và "đĩa bay" từ năm 1947 đến 1968 cũng được công bố.
Nó bao gồm 18 tài liệu riêng biệt, chứa báo cáo về nhiều sự cố nổi tiếng, hình ảnh từ các địa điểm như Oak Ridge, Tennessee, tài liệu về các hội nghị, tường thuật của các nhà nghiên cứu và mức độ đưa tin rộng rãi của truyền thông thời kỳ đó.
Phần lớn các tệp PDF là báo cáo của quân nhân Mỹ mô tả các cuộc chạm trán với các vật thể kỳ lạ hoặc hiện tượng chưa được giải thích ở Iraq, Syria, vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz, vịnh Aden, Hy Lạp và nhiều nơi khác.
Sự kiện rơi UFO nổi tiếng ở Roswell, New Mexico vào năm 1947 cũng được đề cập. Hồ sơ FBI tiết lộ một bản ghi nhớ do một đặc vụ ở Dallas đã gửi về trụ sở, cho biết một thiếu tá không quân báo tin "một vật thể được cho là đĩa bay đã được thu hồi gần Roswell".
"Chiếc đĩa có hình lục giác và được treo dưới một khinh khí cầu bằng dây cáp, khinh khí cầu có đường kính khoảng 6m", bản ghi nhớ nêu rõ.
Hồ sơ của Lầu Năm Góc ghi lại sự kiện vào năm 2023 ở địa điểm không được tiết lộ ở miền tây nước Mỹ, cho biết nhóm đặc vụ đã nhìn thấy nhiều quả cầu và hình dạng kỳ lạ trên bầu trời hoặc lơ lửng sát mặt đất.
Hồ sơ của Bộ Ngoại giao Mỹ bao gồm điện tín từ các nhà ngoại giao Mỹ tại Papua New Guinea, Kazakhstan, Turkmenistan và Mexico gửi về Washington, mô tả nhiều sự cố UAP tại các quốc gia này từ năm 1985 đến cuối năm 2025.
Một bức điện từ Đại sứ quán Mỹ ở Tajikistan năm 1994 thuật lại lời kể của một phi công và phi hành đoàn rằng họ đã nhìn thấy một vật thể lạ ở độ cao 12.500m.
Một luồng sáng cực mạnh đã tiến tới từ phía chân trời với tốc độ rất lớn và ở độ cao hơn nhiều so với máy bay. Vật thể di chuyển theo vòng tròn, xoắn ốc và thực hiện các cú rẽ 90 độ với tốc độ rất cao và chịu lực G cực lớn.
"Khi chúng tôi gợi ý rằng vật thể có thể là thiên thạch đi vào rồi bật khỏi khí quyển Trái đất, phi hành đoàn khẳng định rằng trong nhiều năm bay cho Hãng PanAm, họ đã nhìn thấy hàng nghìn sao băng và rác không gian đi vào khí quyển.
Họ nhấn mạnh rằng hiện tượng này hoàn toàn không giống thiên thạch", bức điện của Đại sứ quán viết.
Phi công đã bày tỏ quan điểm rằng vật thể có nguồn gốc ngoài Trái đất và được điều khiển thông minh, với sự ủng hộ của phi hành đoàn.
"Chúng tôi không đưa ra ý kiến và chỉ báo cáo sự việc theo đúng giá trị của nó", bức điện nêu.
Bản đánh giá trên của CIA đã được gửi cho các nhà hoạch định chính sách cấp cao của Mỹ trong tuần này, theo tờ The Washington Post ngày 7.5. Cơ quan tình báo Mỹ xác định rằng Iran vẫn duy trì phần lớn năng lực tên lửa bất chấp sự oanh tạc của Mỹ và Israel trong nhiều tuần.
Một quan chức Mỹ cho rằng Iran vẫn sở hữu 70% kho tên lửa và khoảng 75% giàn phóng di động. Đồng thời, nước này cũng đang mở lại các cơ sở lưu trữ ngầm và sửa chữa những hệ thống vũ khí bị hư hại.
Ngoài ra, năng lực máy bay không người lái của Iran vẫn là mối đe dọa lớn cho tàu thương mại qua eo biển Hormuz.
Đánh giá của CIA có phần trái ngược với những tuyên bố của Tổng thống Donald Trump. Gần đây nhất, vào ngày 6.5, ông nói rằng kho tên lửa của Iran hầu như đã bị tàn phá.
"Kho tên lửa của họ đã bị tàn phá hầu hết. Có lẽ họ còn khoảng 18 - 19% nhưng không nhiều so với những gì họ từng có", ông Trump nói.
Nhà lãnh đạo và các quan chức khác trong chính quyền bảo vệ mức độ hiệu quả của lệnh phong tỏa cảng biển Iran, khiến nước này chịu thiệt hại kinh tế nặng nề và gia tăng nguy cơ sụp đổ.
"Trong chiến dịch Epic Fury, Iran đã bị nghiền nát về quân sự. Giờ đây, họ đang bị bóp nghẹt về kinh tế bởi chiến dịch Economic Fury và mất 500 triệu USD mỗi ngày do việc phong tỏa thành công của quân đội Mỹ đối với các cảng của Iran. Chế độ Iran biết rõ thực tế hiện nay là không thể duy trì và Tổng thống Trump nắm mọi lá bài trong khi các nhà đàm phán làm việc để đạt thỏa thuận", người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly nói.
Tuy nhiên, các quan chức được The Washington Post dẫn lời cho rằng Iran đã thích nghi với các lệnh cấm vận và sức ép quân sự bằng cách tích trữ dầu mỏ trên tàu biển, giảm sản xuất dầu nhằm để dành hạ tầng và chuẩn bị phương án xuất khẩu bằng đường bộ qua Trung Á. Có quan chức còn lưu ý rằng đánh giá của CIA thậm chí còn khiêm tốn so với sức chống chịu của Iran.
Iran chưa bình luận về những thông tin trên nhưng vẫn sẵn sàng ăn miếng, trả miếng với Mỹ về quân sự như vụ việc ngày 7.5 và vẫn đóng cửa eo biển Hormuz.
"Tôi nghĩ không còn nghi ngờ gì nữa, thật không may, sau khi cuộc xung đột này kết thúc, chúng ta sẽ phải xem xét lại mối quan hệ đó. Chúng ta phải xem xét lại giá trị của NATO đối với đất nước chúng ta", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 31/3.
Ông Rubio nói thêm quyết định cuối cùng thuộc về Tổng thống Donald Trump.
Ngoại trưởng Mỹ cũng cho biết khi còn là thượng nghị sĩ, ông từng là "một trong những người bảo vệ NATO quyết liệt nhất" vì ông nhận thấy giá trị to lớn trong đó. Phần lớn giá trị này nằm ở việc liên minh có các căn cứ quân sự ở châu Âu cho phép quân đội Mỹ "thể hiện sức mạnh ở nhiều nơi trên thế giới".
"Nếu Mỹ không được phép dùng các căn cứ tại châu Âu để bảo vệ lợi ích quốc gia, tư cách thành viên NATO chỉ còn là con đường một chiều vô giá trị", ông Rubio nói.
Ngoại trưởng Mỹ cho biết thêm trong khi Washington không yêu cầu các đồng minh NATO tiến hành không kích chống lại Iran, liên minh này cũng không cho phép Mỹ dùng các căn cứ quân sự của mình.
"Vậy thì tại sao chúng ta lại ở trong NATO? Phải đặt câu hỏi về điều này", ông nhấn mạnh.
Tuyên bố của ông Rubio được đưa ra sau khi một số quốc gia châu Âu hạn chế quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ của mình. Theo các nguồn tin, Italy hôm 31/3 đã từ chối cho phép một máy bay Mỹ hạ cánh khi nó đang trên đường đến Trung Đông để thực hiện nhiệm vụ chiến đấu. Tây Ban Nha trước đó cũng đóng cửa không phận đối với các máy bay Mỹ thực hiện nhiệm vụ chống lại Iran.
Cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đã kéo dài hơn một tháng, khiến hơn 3.000 người trên khắp Trung Đông thiệt mạng. Ông Trump dự kiến có bài phát biểu để "cập nhật thông tin quan trọng" về xung đột Iran vào lúc 21h ngày 1/4 (9h ngày 2/4 giờ Hà Nội).
