Ngày 1/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước toàn quốc rằng “chúng ta đã đánh bại Iran”. Ông khẳng định Tehran “đã bị tàn phá về quân sự, kinh tế và mọi phương diện khác”.
Ngày 2/4, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận thông điệp đó khi nói rằng “các hệ thống phòng không và tên lửa của Iran phần lớn đã bị phá hủy”.
Thế nhưng, chỉ một ngày sau, không quân Mỹ trải qua “ngày thảm họa”, khi liên tiếp mất hai máy bay và ít nhất hai trực thăng trúng đạn. Iran sáng 3/4 tuyên bố đã bắn hạ một tiêm kích Mỹ, buộc hai phi công nhảy dù trên lãnh thổ nước này.
Tiêm kích bị bắn rơi được xác định là mẫu F-15E Strike Eagle, một trong những loại chiến đấu cơ chủ lực của Mỹ trong chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng tấn công Iran. Một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn được phát động, giúp Mỹ tìm thấy và giải cứu phi công thứ nhất, nhưng người thứ hai vẫn mất tích bên trong lãnh thổ Iran.
Đây được cho là chiếc máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị hỏa lực đối phương bắn hạ kể từ khi Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng bắt đầu hôm 28/2.
Trong khi chiến dịch tìm kiếm được Mỹ tiến hành, Iran thông báo lực lượng nước này tiếp tục bắn hạ một cường kích A-10. NY Times dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết phi công chiếc A-10 đã cố điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran trước khi phóng ghế thoát hiểm và được giải cứu an toàn.
Hai quan chức Mỹ còn nói với Reuters rằng hai trực thăng thuộc đội tìm kiếm đã trúng hỏa lực Iran, song đã rời khỏi không phận nước này thành công. Một quan chức cho biết những người có mặt trên hai máy bay vẫn an toàn, nhưng ít nhất một quân nhân đã bị thương.
Các sự cố này không đồng nghĩa Iran đã đảo ngược vị thế quân sự với Mỹ, nhưng chúng đã “dội gáo nước lạnh” vào các tuyên bố chiến thắng mà ông Trump liên tục đưa ra gần đây. Nó cũng chứng minh rằng bất chấp chiến dịch tập kích dữ dội của Mỹ – Israel, Iran vẫn đủ sức gây tổn thất cho Washington và tạo ra thách thức ngày càng lớn với ông Trump, theo Dan De Luce, nhà phân tích của NBC News.
Cả Tổng thống Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đều từng ám chỉ rằng không quân Mỹ và Israel đang “tự do hoạt động” trên bầu trời Iran, mô tả lưới phòng không của nước này không còn khả năng chống trả.
Khi được hỏi liệu Iran có còn khả năng đe dọa máy bay Mỹ hay không, ông Trump hôm 1/4 một lần nữa khẳng định “họ không có thiết bị phòng không. Radar của họ đã bị phá hủy 100%. Chúng ta là lực lượng quân sự không thể ngăn cản”.
Tuy nhiên, Iran ngay sau đó phóng ít nhất 50 tên lửa đạn đạo và hơn 150 máy bay không người lái (UAV) nhắm vào mục tiêu Mỹ và đồng minh ở vùng Vịnh.
Theo một quan chức Mỹ và các nguồn tin am hiểu tình hình, khoảng 50% số bệ phóng tên lửa của Iran vẫn còn nguyên vẹn và hàng nghìn UAV vẫn được cất trữ trong các hầm ngầm. Các nguồn tin cho hay nhiều kho dự trữ tên lửa dưới lòng đất ở Iran vẫn chưa bị hư hại và nước này có thể khôi phục chúng chỉ vài giờ sau khi bị không kích. Và Iran vẫn có thể phóng tên lửa vào tàu thuyền đi qua các tuyến hàng hải trong khu vực.
“Ngay cả với tốc độ phóng tên lửa và UAV như hiện nay, Iran vẫn có thể duy trì năng lực tấn công trong một thời gian nữa”, Kelly Grieco, chuyên gia tại Trung tâm Stimson, nhận định.
Không chỉ về năng lực tấn công trả đũa, khả năng phòng thủ và phòng không của Iran cũng đang dần được khôi phục. Chuẩn tướng Alireza Elhami, chỉ huy Bộ tư lệnh Liên hợp Phòng không Quốc gia Iran, cho biết binh sĩ nước này đang triển khai các chiến thuật mới, kết hợp với “thiết bị hiện đại và đổi mới hệ thống phòng thủ” để đối phó chiến đấu cơ Mỹ, Israel.
Tướng Elhami không nêu cụ thể những thay đổi được lực lượng phòng không Iran áp dụng, nhưng vụ bắn rơi tiêm kích F-15E và cường kích A-10 cho thấy máy bay Mỹ và Israel không còn có thể tự do ra vào bầu trời Iran như trước, theo Courtney Kube, nhà phân tích của NBC News.
Điều này đẩy Mỹ vào tình thế khó khăn, đặc biệt là nếu phi công thứ hai bị lực lượng Iran bắt sống. Khi đó, bài toán ngoại giao của cuộc chiến sẽ thay đổi chỉ sau một đêm, theo giới quan sát.
“Viễn cảnh một quân nhân Mỹ có thể còn sống và đang phải lẩn trốn bên trong lãnh thổ Iran đã đẩy Washington vào thế khó trong cuộc xung đột vốn nhận được ít ủng hộ từ công chúng và chưa thấy dấu hiệu kết thúc sớm”, Phil Stewart, nhà phân tích của Reuters, nhận xét.
Iran đã thông báo với các bên trung gian rằng họ chưa sẵn sàng gặp quan chức Mỹ tại Islamabad trong những ngày tới và những nỗ lực đạt được thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan dẫn đầu đã đi vào ngõ cụt, theo WSJ.
Mỹ và Israel đã mở màn chiến dịch bằng một làn sóng tấn công khiến lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng. Iran đã tiến hành chiến dịch đáp trả mạnh mẽ vào Israel và các mục tiêu của Mỹ trên khắp vùng Vịnh. Tính đến 3/4, hơn 3.600 người thiệt mạng trong xung đột Iran, trong đó có 13 quân nhân Mỹ. Ít nhất 16 UAV Reaper của Mỹ đã bị bắn hạ kể từ đầu cuộc chiến, bao gồm hai chiếc trong tuần này.
Sau vụ F-15E bị bắn rơi, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf đã mỉa mai ông Trump trên X rằng “sau khi đánh bại Iran 37 lần liên tiếp, cuộc chiến này giờ đã bị hạ cấp thành ‘Này, có ai tìm thấy phi công của chúng tôi không?'”.
Chính quyền Tổng thống Trump đã nhiều lần tìm cách trấn an dư luận Mỹ rằng cuộc chiến Iran đang diễn ra đúng kế hoạch và sắp kết thúc. Song vụ bắn rơi tiêm kích F-15E và những hệ lụy kèm theo đã khiến tuyên bố chiến thắng của ông Trump lung lay hơn bao giờ hết, nhà phân tích Kube nhận định.
Hãng Reuters ngày 3.4 đưa tin tàu vũ trụ Orion chở 4 phi hành gia trong sứ mệnh Artemis 2 của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) vừa thực hiện một lần kích hoạt động cơ đẩy quan trọng, đưa phi hành đoàn rời khỏi quỹ đạo trái đất và hướng tới mặt trăng.
Dự kiến phi hành đoàn đi vào vùng ảnh hưởng trọng lực của mặt trăng vào sáng 5.4, khi họ chuẩn bị phá kỷ lục về khoảng cách do tàu Apollo 13 thiết lập năm 1970.
"Chúng tôi đang được chiêm ngưỡng một khung cảnh tuyệt đẹp của mặt tối trái đất được mặt trăng chiếu sáng. Thật phi thường", phi hành gia người Canada Jeremy Hansen nói với trung tâm điều khiển nhiệm vụ khoảng 10 phút sau khi động cơ đẩy được kích hoạt.
Kể từ khi được phóng đi 26 giờ trước đó từ Florida (Mỹ), các phi hành gia đã dành ngày đầu tiên trong không gian để thử nghiệm camera, điều khiển tàu vũ trụ Orion và giải quyết một số vấn đề nhỏ về nhà vệ sinh và email.
Thao tác đốt nhiên liệu để di chuyển đến mặt trăng được tiến hành vào lúc 6 giờ 49 ngày 3.4 (giờ Việt Nam), đưa tàu vũ trụ ra khỏi quỹ đạo trái đất và theo đường di chuyển hình số tám hướng về phía mặt trăng. Đây là lần kích hoạt động cơ đẩy chính cuối cùng của sứ mệnh.
Chỉ huy Reid Wiseman đã thử nghiệm máy ảnh trong lúc phi hành đoàn bay cách trái đất khoảng 64.370 km. Ông cho biết chụp ảnh từ khoảng cách đó khiến việc điều chỉnh cài đặt phơi sáng trở nên khó khăn.
"Cảm giác giống như bạn bước ra sân sau nhà và cố gắng chụp ảnh mặt trăng vậy. Hiện giờ, việc cố gắng chụp ảnh trái đất cũng giống như thế", ông nói với trung tâm điều khiển nhiệm vụ ở Houston (Texas, Mỹ) khi đang chụp ảnh bằng iPhone.
Trước đó, ông Wiseman đã gặp phải một sự cố nhỏ khi sử dụng Microsoft Outlook để kiểm tra email. Sự cố đó đã được khắc phục nhanh chóng nhờ sự trợ giúp từ trung tâm điều khiển.
Bốn phi hành gia của sứ mệnh Artemis 2 của NASA mang theo các thiết bị khác nhau để chụp ảnh không gian từ bên trong khoang tàu Orion trong suốt chuyến bay, gồm một máy quay hành động GoPro nhỏ và iPhone, cũng như các máy ảnh chuyên nghiệp Nikon đã được các phi hành gia NASA sử dụng trên Trạm Không gian quốc tế (ISS) trong nhiều năm.
Vào ngày thứ sáu của sứ mệnh, các phi hành gia dự kiến đến khoảng cách 405.550 km so với trái đất, điểm xa nhất mà con người từng bay tới. Khi đó địa cầu sẽ chỉ nhỏ bằng một quả bóng rổ.
Hãng AFP ngày 6.5 đưa tin Ethiopia và Sudan cáo buộc lẫn nhau vi phạm lãnh thổ và hỗ trợ các lực lượng nổi dậy.
Một cuộc giao tranh trong nước đã tàn phá Sudan kể từ năm 2023, trong khi nước láng giềng Ethiopia đối diện nhiều cuộc nổi dậy trên lãnh thổ của mình. Các nhà phân tích cho rằng các cuộc xung đột ngày càng chồng chéo và lôi kéo các tác nhân bên ngoài.
Hôm 5.5, Bộ Ngoại giao Ethiopia cáo buộc quân đội Sudan hỗ trợ "lính đánh thuê" thuộc Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray (TPLF). TPLF là lực lượng vũ trang đã tiến hành cuộc nội chiến chống lại chính phủ Ethiopia từ năm 2020 đến năm 2022.
Bộ Ngoại giao Ethiopia cáo buộc Sudan đang đóng vai trò là trung tâm cho nhiều lực lượng chống Ethiopia, đồng thời cáo buộc lực lượng TPLF hoạt động như lính đánh thuê ở Sudan.
"Lực lượng vũ trang Sudan cũng đã cung cấp vũ khí và hỗ trợ tài chính cho những lính đánh thuê này, tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc xâm nhập của chúng dọc theo biên giới phía tây của Ethiopia", theo Bộ Ngoại giao Ethiopia.
Thành viên cấp cao Amanuel Assefa của TPLF khẳng định lực lượng này không có bất kỳ liên hệ nào với chính quyền Sudan. Ông nói rằng chính phủ Ethiopia đang đổ lỗi cho mọi bên "trừ chính họ về những thất bại của mình".
Trong khi đó, Sudan tuyên bố sẽ triệu hồi đại sứ tại Ethiopia về nước để tham vấn, sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV).
Người phát ngôn quân đội Sudan Assim Awad cáo buộc các cuộc tấn công này đang được thực hiện từ Ethiopia với sự hợp tác của Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE).
UAE được xem là nước hậu thuẫn chính của Lực lượng Hỗ trợ nhanh (RSF), một nhóm bán quân sự đã giao tranh với quân đội của chính phủ Sudan từ năm 2023, dù UAE phủ nhận cáo buộc.
"Theo chỉ thị của tôi, lực lượng Mỹ dũng cảm đã phối hợp với quân đội Nigeria để thực hiện hoàn hảo nhiệm vụ rất phức tạp, được lên kế hoạch tỉ mỉ nhằm loại bỏ Abu-Bilal al-Minuki, phó thủ lĩnh toàn cầu của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng", Tổng thống Donald Trump cho biết hôm 15/5.
Lãnh đạo Mỹ mô tả al-Minuki là "tên khủng bố hoạt động tích cực nhất thế giới". "Abu-Bilal al-Minuki nghĩ rằng mình có thể trốn ở châu Phi, song không biết rằng chúng tôi có những nguồn tin liên tục cập nhật về những gì mà hắn đang làm", ông Trump cho hay.
Tổng thống Trump khẳng định vụ hạ sát Al-Minuki khiến quy mô hoạt động toàn cầu của IS bị suy giảm đáng kể. Ông không công bố chi tiết về chiến dịch nhằm vào Al-Minuki, cũng như vị trí ẩn náu cụ thể của người này.
Tổng thống Bola Tinubu và quân đội Nigeria hôm nay xác nhận thông tin. "Quân đội Nigeria đã phối hợp chặt chẽ với Mỹ trong chiến dịch táo bạo, giáng đòn nặng nề vào hàng ngũ của IS", ông Tinubu cho biết.
Mỹ năm 2023 trừng phạt Al-Minuki và liệt người này vào danh sách "khủng bố toàn cầu". Bộ Ngoại giao Mỹ khi đó cho biết Al-Minuki là thủ lĩnh cấp cao của IS ở vùng Sahel, khu vực nằm phía nam sa mạc Sahara, đồng thời là thành viên cơ quan chịu trách nhiệm hướng dẫn hoạt động và tài trợ trên toàn thế giới.
IS không còn kiểm soát vùng nào tại Syria và Iraq sau năm 2019, song nhiều tay súng vẫn hoạt động tại khu vực này. Bên cạnh đó, tổ chức khủng bố này vẫn duy trì hiện diện đáng kể tại một số khu vực ở Tây Phi.
Quân đội Nigeria đang mở chiến dịch chống các nhóm vũ trang, trong đó có chi nhánh IS tại châu Phi và Boko Haram. Chính phủ Nigeria từ cuối năm ngoái đối mặt với cáo buộc từ Mỹ về "không nỗ lực đủ" để đối phó các tay súng Hồi giáo cực đoan.
Mỹ tháng 12/2025 phối hợp với Nigeria không kích khu vực bang Sokoto, nhắm vào vị trí của IS tại đây. Mỹ cũng triển khai hàng trăm binh sĩ tới Nigeria để hỗ trợ và huấn luyện quân đội nước sở tại.
