Theo Hãng tin Reuters, ngày 2-6 (giờ địa phương), Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đơn phương cho rằng Matxcơva có thể sẽ mở một đợt tập kích tên lửa quy mô lớn trong rạng sáng 3-6, đánh dấu hai đêm liên tục tấn công dữ dội Ukraine.
Trước đó, rạng sáng 2-6, Nga đã phóng hàng trăm máy bay không người lái (drone) và hàng chục tên lửa tối tân vào Ukraine. Kiev cáo buộc các đòn tấn công khiến 23 người thiệt mạng và 130 người bị thương.
“Theo tình báo của chúng tôi, một cuộc tấn công quy mô lớn khác có thể xảy ra ngay tối nay (tức rạng sáng 3-6, giờ Việt Nam)”, ông Zelensky khẳng định trong bài phát biểu qua video hằng đêm, đồng thời kêu gọi người dân đặc biệt chú ý đến các cảnh báo không kích.
Đáng chú ý, lãnh đạo Ukraine cũng thừa nhận Ukraine đang thiếu vũ khí đánh chặn. “Mức cung cấp hiện tại cho hệ thống phòng không của chúng tôi không cho phép đánh chặn một phần đáng kể số tên lửa”, ông bộc bạch.
Trước đó, ông Zelensky đã kêu gọi Washington gửi thêm tên lửa đánh chặn Patriot.
Matxcơva hiện chưa bình luận về các vấn đề trên.
Ngày 2-6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo đã bắn một tên lửa Hellfire vào một tàu chở dầu đang hướng tới Iran.
Động thái này nhằm thực hiện lệnh phong tỏa eo biển Hormuz do Tổng thống Donald Trump áp đặt nhằm gây sức ép buộc Tehran đàm phán một thỏa thuận hòa bình theo ý ông.
CENTCOM công bố đoạn video cho thấy tên lửa đánh trúng tàu, đồng thời cho biết mục tiêu là buồng máy của tàu M/T Lexie treo cờ Botswana, khiến con tàu mất khả năng di chuyển.
“Thủy thủ đoàn đã phớt lờ các cảnh báo lặp đi lặp lại, nhiều lần không tuân thủ chỉ dẫn của lực lượng Mỹ trong suốt 24 giờ”, CENTCOM tuyên bố.
Theo cơ quan này, một tiêm kích Mỹ đã vô hiệu hóa con tàu bằng cách bắn tên lửa Hellfire vào buồng máy, ngăn tàu chở dầu đến được Iran.
Lexie là con tàu thứ sáu bị quân đội Mỹ vô hiệu hóa kể từ khi nước này bắt đầu phong tỏa Iran ngày 13-4. Mỹ cho biết cũng đã chuyển hướng 122 tàu tìm cách ra vào các cảng của Iran.
Ngày 2-6, quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche thông báo chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ từ bỏ quỹ “chống vũ khí hóa” trị giá gần 1,8 tỉ USD.
“Chúng tôi sẽ không tiếp tục với quỹ này. Chấm hết”, ông Blanche nói.
Quỹ trị giá 1,776 tỉ USD này xuất phát từ một thỏa thuận pháp lý nhằm dàn xếp vụ kiện chưa từng có, trị giá 10 tỉ USD của ông Trump với Sở Thuế vụ (IRS).
Quỹ này được ông Trump và các cộng sự khẳng định sẽ bồi thường tiền cho những nạn nhân của tình trạng vũ khí hóa chính trị, pháp lý…
Đi kèm với quỹ này còn có thỏa thuận cấm các cuộc kiểm toán trong tương lai đối với hồ sơ thuế của ông Trump và gia đình. Thỏa thuận này đã được xác nhận vẫn giữ nguyên.
Động thái này diễn ra sau làn sóng phản đối hiếm hoi từ chính các thượng nghị sĩ Cộng hòa. Ông Blanche từng khiến nhiều nghị sĩ tức giận khi không cam kết loại những người tấn công cảnh sát trong vụ bạo loạn ở Đồi Capitol ngày 6-1-2021 khỏi danh sách nhận tiền.
Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng thông qua một dự luật tài trợ ngân sách 72 tỉ USD cho các hoạt động biên phòng và quản lý nhập cư.
Theo Reuters tiết lộ ngày 2-6, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đang có mâu thuẫn nghiêm trọng về chia sẻ tình báo và phạm vi trách nhiệm với Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia (ODNI).
CIA được cho là đã ngừng đóng góp cho một số báo cáo đánh giá tình báo, bao gồm các báo cáo liên quan đến cuộc chiến với Iran, do ODNI soạn thảo.
Một quan chức Mỹ và ba người nắm rõ vấn đề cho biết bất đồng giữa CIA và ODNI đã âm ỉ hơn một năm, làm gián đoạn việc phối hợp phân tích an ninh quốc gia.
Trọng tâm tranh cãi là một nhóm đặc nhiệm do bà Tulsi Gabbard, Giám đốc Tình báo Quốc gia, lập ra hồi tháng 4-2025.
CIA, dưới quyền Giám đốc John Ratcliffe, cho rằng nhóm này đã hành động liều lĩnh khi bỏ qua các quy trình chia sẻ và giải mật truyền thống.
Ngược lại, giới chức ODNI nói CIA liên tục chặn nhóm này tiếp cận tình báo. Mâu thuẫn này cho thấy các cải cách hậu vụ khủng bố 11-9-2001 vẫn chưa chấm dứt tình trạng trục trặc trong bộ máy tình báo Mỹ.
Ngày 2-6, ông Trump đã ký ban hành một sắc lệnh hành pháp, trong đó đề nghị các nhà phát triển AI hàng đầu ở Mỹ tự nguyện nộp những mô hình mạnh nhất của họ cho chính phủ kiểm tra an ninh mạng trước khi phát hành ra công chúng.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Washington ngày càng lo ngại về các hệ thống AI mới đầy sức mạnh như Claude Mythos của Anthropic.
Sắc lệnh chỉ đạo các bộ Tài chính, Quốc phòng, Thương mại và An ninh nội địa cùng nhiều cơ quan khác đạt thỏa thuận với các nhà phát triển AI về việc cho phép kiểm tra các mô hình.
Các cơ quan này có tối đa 30 ngày để kiểm tra trước khi mô hình được cung cấp cho các tổ chức ngoài chính phủ.
Động thái cho thấy ông Trump đang điều chỉnh chiến lược, đóng vai trò chủ động hơn trong giám sát công nghệ AI.
Trước đó, hồi đầu nhiệm kỳ, ông đã bày tỏ lập trường “không can thiệp” vào lĩnh vực công nghệ, để các công ty tự do phát triển.
Việc kiểm tra tự nguyện được dự báo có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngành nếu làm chậm tiến độ ra mắt các mô hình mới.
Ngày 2-6 tại San Francisco, Microsoft trình làng một số mô hình trí tuệ nhân tạo tiên tiến do chính hãng phát triển. Đây được xem là bước quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào OpenAI, “cha đẻ” của ChatGPT.
Tại hội nghị nhà phát triển thường niên Microsoft Build, tập đoàn giới thiệu MAI-Thinking-1, mô hình “suy luận” đầu tiên của mình.
Microsoft khẳng định đã xây dựng mô hình “từ đầu” và “không chưng cất” – thủ thuật phổ biến là sao chép đầu ra của đối thủ để huấn luyện hệ thống mới nhanh và rẻ hơn.
Công cụ hiện mới chỉ mở cho một nhóm khách hàng chọn lọc, ra đời chậm hơn khoảng một năm rưỡi so với những hãng tiên phong như OpenAI và Google.
Hãng cũng giới thiệu các mô hình tự phát triển khác để tạo ảnh, chuyển giọng nói thành văn bản, tạo giọng nói tổng hợp và lập trình.
Theo báo Kyiv Independent, trong suốt ngày 17-7, hai bộ quan trọng bậc nhất thời chiến của Ukraine là Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao đã rơi vào cảnh không có người lãnh đạo hợp pháp.
Tình thế oái oăm này bắt đầu từ ngày 16-7, khi Quốc hội Ukraine phê chuẩn nội các mới do Thủ tướng Sergiy Koretskyi đứng đầu. Theo luật Ukraine, ngay thời điểm đó, cả Ngoại trưởng Andrii Sybiha lẫn Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov đều đương nhiên mất chức.
Thông lệ là việc bổ nhiệm người kế nhiệm phải diễn ra ngay sau đó. Ban đầu, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky được cho là sẽ đề cử ông Sybiha tiếp tục làm Ngoại trưởng, còn Bộ trưởng Nội vụ Ihor Klymenko sang làm Bộ trưởng Quốc phòng.
Tuy nhiên giữa làn sóng phản đối việc sa thải ông Fedorov, ông Zelensky đã không đệ trình ứng viên lãnh đạo Bộ Quốc phòng nào lên Quốc hội. Trong khi vì một lý do chưa rõ, ông cũng không đề cử ông Sybiha tiếp tục làm Ngoại trưởng.
Đáng chú ý, ngày 16-7, ông Zelensky tuyên bố đã chỉ định quyền Giám đốc Cục An ninh (SBU) Yevhen Khmara làm quyền Bộ trưởng.
Tuy nhiên, theo luật Ukraine, Tổng thống không có thẩm quyền bổ nhiệm chức vụ này. Việc bổ nhiệm quyền Bộ trưởng phải thuộc về Nội các. Do đó, việc ông Zelensky bổ nhiệm ông Khmara là bất hợp pháp.
Sang ngày 17-7, ông Zelensky dường như thừa nhận vướng mắc khi cho biết đã bàn với ông Koretskyi về nhân sự quyền lãnh đạo hai bộ, phần nào cho thấy tuyên bố ông đưa ra hôm trước là quá vội vàng.
Trong lúc chờ Nội các quyết định, Bộ Quốc phòng Ukraine về mặt pháp lý do Thứ trưởng thứ nhất Oleksii Viskub tạm điều hành.
Tình huống càng khó xử ở Bộ Ngoại giao. Do ghế thứ trưởng thường trực cũng đang bỏ trống, bộ này lúng túng chưa rõ ai sẽ điều hành công việc hằng ngày.
Kết quả là suốt ngày 17-7, cả bộ máy ngoại giao lẫn quốc phòng của Ukraine đều không có người đứng đầu chính thức. Tình thế chỉ được sửa sai vào tối 17-7, sau khi Nội các Ukraine chính thức bổ nhiệm ông Khmara làm quyền Bộ trưởng Quốc phòng và ông Sybiha làm quyền Ngoại trưởng.
Cùng ngày 17-7, ông Zelensky bổ nhiệm ông Klymenko làm lãnh đạo Hội đồng An ninh và quốc phòng quốc gia. Ông Klymenko sẽ điều phối "toàn bộ các thành phần của lĩnh vực an ninh và quốc phòng", gồm cả sản xuất quốc phòng, theo Hãng tin Reuters.
Chức vụ mới của ông Klymenko trước đó do cựu Bộ trưởng Quốc phòng Rustem Umerov nắm giữ. Trong vai trò này, ông Umerov cũng là trưởng đoàn đàm phán hòa bình của Ukraine trong các cuộc đàm phán với Nga do Mỹ hậu thuẫn. Hiện chưa rõ ông Umerov sẽ được giao chức vụ mới hay không.
Cũng trong ngày 17-7, ông Zelensky cho biết Tập đoàn dầu khí nhà nước Naftogaz sẽ bổ nhiệm Giám đốc thương mại Sergiy Fedorenko làm Tổng giám đốc, thay ông Koretskyi vừa lên làm Thủ tướng.
Ông Fedorenko có nhiều năm kinh nghiệm cấp cao trong ngành dầu khí, sẽ điều hành công ty trong một nhiệm kỳ cố định chưa được nêu rõ thời hạn.
Sau hơn 4 năm, ý nghĩa lớn nhất của lệnh ngừng bắn 72 giờ không phải là "hòa bình", mà là mở ra niềm hy vọng của nhiều gia đình Nga và Ukraine trong cuộc xung đột.
Cuối tháng 4-2026, Điện Kremlin đã đề xuất một lệnh ngừng bắn ngắn hạn nhân dịp Ngày Chiến thắng. Mục tiêu của Matxcơva là đảm bảo an ninh tuyệt đối cho lễ duyệt binh tại quảng trường Đỏ trước mối đe dọa từ drone của Ukraine.
Tuy nhiên, Ukraine thẳng thừng từ chối đề nghị này khi gọi đó là "mưu đồ câu giờ" để Nga tái sắp xếp lực lượng. Phía Ukraine tuyên bố Ngày Chiến thắng của Nga không có giá trị với họ và khẳng định sẽ tiếp tục các hoạt động quân sự nếu thấy cần thiết.
Đối với Ukraine, họ cho rằng ngày 9-5 luôn được Điện Kremlin sử dụng để thúc đẩy sự ủng hộ của người dân trong nước đối với cuộc chiến. Ngoài ra, Kiev cảm thấy không vui vẻ khi bị yêu cầu hưu chiến chỉ để bên tấn công có thể thảnh thơi kỷ niệm một chiến thắng quân sự.
Trong khi đó, Matxcơva lại coi ngày này là phần tối quan trọng trong việc xây dựng bản sắc dân tộc Nga chống ngoại xâm.
Tổng thống Trump đã trực tiếp can thiệp bằng các cuộc điện đàm cá nhân với cả ông Putin và ông Zelensky. Vị tổng thống Mỹ đã định vị lệnh ngừng bắn này là "sự khởi đầu cho hồi kết" của cuộc chiến tàn khốc kéo dài hơn 4 năm qua.
Còn đối với Kiev, việc đồng ý tạm dừng cho thấy họ là "đối tác sẵn lòng" trong tiến trình ngoại giao do Mỹ dẫn dắt. Đây là điều rất quan trọng để duy trì sự hỗ trợ của Mỹ trong tương lai.
Đối với Tổng thống Putin, một lệnh ngừng bắn vào Ngày Chiến thắng là trung tâm của tính chính danh của Điện Kremlin. Một cuộc tấn công bằng drone hay tiếng còi báo động không kích vang lên tại Matxcơva ngay trong buổi lễ sẽ phần nào ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh nước Nga mạnh mẽ và "vạn năng".
Nhưng khi lễ duyệt binh không có tiếng còi báo động không kích đang diễn ra ở quảng trường Đỏ, một câu hỏi lớn vẫn còn đó: Liệu đây là "sự khởi đầu của hồi kết" như lời Tổng thống Trump tuyên bố trên Truth Social, hay chỉ là một "quãng nghỉ lấy hơi" mà cả Nga, Ukraine và ông Trump đều cần?
Trước hết, việc trao đổi 1.000 tù binh từ mỗi bên cung cấp một "chiến thắng" nhân đạo cần thiết để Tổng thống Zelensky có một thắng lợi đối với người dân Ukraine. Đối với một đất nước đã trải qua hơn 4 năm chiến tranh, việc 1.000 người lính trở về là một niềm an ủi lớn. Ông Zelensky tuyên bố: "Quảng trường Đỏ ít quan trọng đối với chúng tôi hơn là mạng sống của những tù binh chiến tranh Ukraine có thể được đưa về nhà".
Ngoài ra, với nền kinh tế Nga đang căng mình dưới sức ép của tình trạng chiến tranh kéo dài nhiều năm và cơ sở hạ tầng của Ukraine đang bị hủy hoại nặng, cả hai nước đều đang tìm kiếm một lối thoát khả dĩ mà không giống như một sự đầu hàng vô điều kiện.
Dù là thông qua quan hệ cá nhân hay lời đe dọa thay đổi các gói viện trợ, Washington đã chứng minh được khả năng khiến cả Nga và Ukraine tạm thời nói "đồng ý". Lệnh ngừng bắn 3 ngày này chính là "bước đệm" trong chiến lược đàm phán lớn hơn của ông Trump.
Bằng cách đảm bảo một lệnh ngừng bắn trong ngày lễ nhạy cảm nhất của Nga, ông đã thiết lập được một đòn bẩy cá nhân trực tiếp trong việc dàn xếp 2 bên đối địch buông súng.
Không giống như các lệnh ngừng bắn thất bại trước đây, thỏa thuận này được gắn kết bởi một cuộc trao đổi tù binh thực chất với số lượng lớn. Sự phối hợp hậu cần cần thiết để trao đổi tù binh cho thấy các kênh liên lạc được nối lại giữa Washington, Kiev và Matxcơva.
Mục tiêu cuối cùng của ông Trump có thể không chỉ là một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, mà còn là một Hội nghị "Yalta mới", một phiên bản của những gì từng xảy ra ở Yalta, Crimea vào tháng 2-1945 nhằm phân chia phạm vi ảnh hưởng sau Chiến tranh thế giới thứ 2.
Một thỏa thuận sâu rộng tiếp sau kỳ hưu chiến 3 ngày sẽ định nghĩa lại phạm vi ảnh hưởng của Nga để đổi lấy việc chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn.
Một cuộc ngưng bắn 3 ngày không phải là một hiệp ước hòa bình. Nếu không có sự đồng thuận về tình trạng của các vùng lãnh thổ đang bị chiếm đóng, "các hoạt động xung đột" có khả năng sẽ tái diễn với cường độ dữ dội hơn ngay khi đồng hồ điểm nửa đêm ngày 11-5.
Sự mất lòng tin vẫn còn đó khi những "bóng ma" thất bại từ thỏa thuận Minsk 2014 và 2015 trong quá khứ với đầy đủ các bên tham gia cam kết vẫn luôn ám ảnh người Ukraine.
Nếu lệnh ngừng bắn giữ vững được qua ngày 11-5, ông Trump có lẽ sẽ tuyên bố chiến thắng trên truyền thông. Lúc đó, ông Trump sẽ được ghi nhận có "công lao" cho một thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn giữa Nga và Ukraine, nhưng đó có thể là một "hòa bình do cùng kiệt sức" hơn là một "hòa bình vì mong có hòa bình".
"Chúng tôi đã rất dễ tính. Tổng thống Donald Trump nói rằng 'các vị cần đến đây với thiện chí và nỗ lực hết sức để đạt được thỏa thuận'. Chúng tôi đã làm như vậy, thật không may là không thể đạt được bất kỳ tiến triển nào", Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói với báo giới trước khi rời Pakistan sáng nay.
Phó tổng thống Mỹ cho rằng vấn đề mấu chốt chính là Iran từ chối chấm dứt chương trình hạt nhân. "Chúng tôi rời khỏi đây với một đề xuất rất đơn giản, đó là đề nghị cuối cùng và tốt nhất của Mỹ. Hãy chờ xem liệu Iran có chấp nhận nó hay không", ông nói.
"Chúng tôi cần thấy cam kết rằng họ sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân và không tìm kiếm các công cụ cho phép nhanh chóng sở hữu được vũ khí hạt nhân. Chúng tôi vẫn chưa thấy điều đó và hy vọng sẽ thấy", ông Vance nói khi được CNN hỏi cụ thể về những điều khoản mà Iran từ chối.
Phó tổng thống Mỹ thêm rằng trong suốt 21 giờ đàm phán với Iran, ông liên tục trao đổi với Tổng thống Trump và các quan chức cấp cao như Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động tác chiến của Mỹ tại Trung Đông.
Hãng tin Tasnim của Iran cũng xác nhận cuộc đàm phán với Mỹ tại Pakistan đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, cho rằng "những yêu cầu quá đáng của Washington" đã gây cản trở nỗ lực này. Đài truyền hình Press TV đưa tin rằng trong những điểm bất đồng có vấn đề về quyền đi lại qua eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Tehran.
Phái đoàn Mỹ và Iran đàm phán suốt 21 giờ và kết thúc rạng sáng 12/4, với sự tham gia của bên trung gian là Pakistan. Khác với thông lệ, các quan chức Mỹ và Iran gặp mặt trực tiếp cùng với giới chức Pakistan, chứ không thông qua trung gian đi lại giữa các phòng. Hai bên đều có quan điểm riêng trước đàm phán, khẳng định chỉ nhượng bộ những điều có thể chấp nhận.
Cuộc đàm phán diễn ra trong lúc căng thẳng ở eo biển Hormuz leo thang. Mỹ tuyên bố đã điều tàu chiến qua eo biển để mở đường cho chiến dịch rà phá thủy lôi, trong khi Iran dọa sẽ "xử lý nghiêm" tàu quân sự ở đây.
