Sau hơn 4 năm, ý nghĩa lớn nhất của lệnh ngừng bắn 72 giờ không phải là “hòa bình”, mà là mở ra niềm hy vọng của nhiều gia đình Nga và Ukraine trong cuộc xung đột.
Cuối tháng 4-2026, Điện Kremlin đã đề xuất một lệnh ngừng bắn ngắn hạn nhân dịp Ngày Chiến thắng. Mục tiêu của Matxcơva là đảm bảo an ninh tuyệt đối cho lễ duyệt binh tại quảng trường Đỏ trước mối đe dọa từ drone của Ukraine.
Tuy nhiên, Ukraine thẳng thừng từ chối đề nghị này khi gọi đó là “mưu đồ câu giờ” để Nga tái sắp xếp lực lượng. Phía Ukraine tuyên bố Ngày Chiến thắng của Nga không có giá trị với họ và khẳng định sẽ tiếp tục các hoạt động quân sự nếu thấy cần thiết.
Đối với Ukraine, họ cho rằng ngày 9-5 luôn được Điện Kremlin sử dụng để thúc đẩy sự ủng hộ của người dân trong nước đối với cuộc chiến. Ngoài ra, Kiev cảm thấy không vui vẻ khi bị yêu cầu hưu chiến chỉ để bên tấn công có thể thảnh thơi kỷ niệm một chiến thắng quân sự.
Trong khi đó, Matxcơva lại coi ngày này là phần tối quan trọng trong việc xây dựng bản sắc dân tộc Nga chống ngoại xâm.
Tổng thống Trump đã trực tiếp can thiệp bằng các cuộc điện đàm cá nhân với cả ông Putin và ông Zelensky. Vị tổng thống Mỹ đã định vị lệnh ngừng bắn này là “sự khởi đầu cho hồi kết” của cuộc chiến tàn khốc kéo dài hơn 4 năm qua.
Còn đối với Kiev, việc đồng ý tạm dừng cho thấy họ là “đối tác sẵn lòng” trong tiến trình ngoại giao do Mỹ dẫn dắt. Đây là điều rất quan trọng để duy trì sự hỗ trợ của Mỹ trong tương lai.
Đối với Tổng thống Putin, một lệnh ngừng bắn vào Ngày Chiến thắng là trung tâm của tính chính danh của Điện Kremlin. Một cuộc tấn công bằng drone hay tiếng còi báo động không kích vang lên tại Matxcơva ngay trong buổi lễ sẽ phần nào ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh nước Nga mạnh mẽ và “vạn năng”.
Nhưng khi lễ duyệt binh không có tiếng còi báo động không kích đang diễn ra ở quảng trường Đỏ, một câu hỏi lớn vẫn còn đó: Liệu đây là “sự khởi đầu của hồi kết” như lời Tổng thống Trump tuyên bố trên Truth Social, hay chỉ là một “quãng nghỉ lấy hơi” mà cả Nga, Ukraine và ông Trump đều cần?
Trước hết, việc trao đổi 1.000 tù binh từ mỗi bên cung cấp một “chiến thắng” nhân đạo cần thiết để Tổng thống Zelensky có một thắng lợi đối với người dân Ukraine. Đối với một đất nước đã trải qua hơn 4 năm chiến tranh, việc 1.000 người lính trở về là một niềm an ủi lớn. Ông Zelensky tuyên bố: “Quảng trường Đỏ ít quan trọng đối với chúng tôi hơn là mạng sống của những tù binh chiến tranh Ukraine có thể được đưa về nhà”.
Ngoài ra, với nền kinh tế Nga đang căng mình dưới sức ép của tình trạng chiến tranh kéo dài nhiều năm và cơ sở hạ tầng của Ukraine đang bị hủy hoại nặng, cả hai nước đều đang tìm kiếm một lối thoát khả dĩ mà không giống như một sự đầu hàng vô điều kiện.
Dù là thông qua quan hệ cá nhân hay lời đe dọa thay đổi các gói viện trợ, Washington đã chứng minh được khả năng khiến cả Nga và Ukraine tạm thời nói “đồng ý”. Lệnh ngừng bắn 3 ngày này chính là “bước đệm” trong chiến lược đàm phán lớn hơn của ông Trump.
Bằng cách đảm bảo một lệnh ngừng bắn trong ngày lễ nhạy cảm nhất của Nga, ông đã thiết lập được một đòn bẩy cá nhân trực tiếp trong việc dàn xếp 2 bên đối địch buông súng.
Không giống như các lệnh ngừng bắn thất bại trước đây, thỏa thuận này được gắn kết bởi một cuộc trao đổi tù binh thực chất với số lượng lớn. Sự phối hợp hậu cần cần thiết để trao đổi tù binh cho thấy các kênh liên lạc được nối lại giữa Washington, Kiev và Matxcơva.
Mục tiêu cuối cùng của ông Trump có thể không chỉ là một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, mà còn là một Hội nghị “Yalta mới”, một phiên bản của những gì từng xảy ra ở Yalta, Crimea vào tháng 2-1945 nhằm phân chia phạm vi ảnh hưởng sau Chiến tranh thế giới thứ 2.
Một thỏa thuận sâu rộng tiếp sau kỳ hưu chiến 3 ngày sẽ định nghĩa lại phạm vi ảnh hưởng của Nga để đổi lấy việc chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn.
Một cuộc ngưng bắn 3 ngày không phải là một hiệp ước hòa bình. Nếu không có sự đồng thuận về tình trạng của các vùng lãnh thổ đang bị chiếm đóng, “các hoạt động xung đột” có khả năng sẽ tái diễn với cường độ dữ dội hơn ngay khi đồng hồ điểm nửa đêm ngày 11-5.
Sự mất lòng tin vẫn còn đó khi những “bóng ma” thất bại từ thỏa thuận Minsk 2014 và 2015 trong quá khứ với đầy đủ các bên tham gia cam kết vẫn luôn ám ảnh người Ukraine.
Nếu lệnh ngừng bắn giữ vững được qua ngày 11-5, ông Trump có lẽ sẽ tuyên bố chiến thắng trên truyền thông. Lúc đó, ông Trump sẽ được ghi nhận có “công lao” cho một thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn giữa Nga và Ukraine, nhưng đó có thể là một “hòa bình do cùng kiệt sức” hơn là một “hòa bình vì mong có hòa bình”.
Theo Hãng tin Reuters, trong một cuộc phỏng vấn phát sóng ngày 3-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump thừa nhận ông đã gọi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là "điên rồ" trong một cuộc điện đàm gần đây.
"Tôi chỉ hơi tức giận vì ông ấy liên tục giao tranh với Lebanon, đại loại vậy" - ông Trump giải thích, đồng thời khẳng định mối quan hệ giữa ông và nhà lãnh đạo Israel vẫn rất tốt đẹp.
Trước đó, bài viết của trang Axios dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên cho biết, trong cuộc điện đàm hồi đầu tuần, ông Trump đã có những phát biểu gay gắt với ông Netanyahu.
"Ông điên rồi. Nếu không có tôi thì ông đã phải ngồi tù. Tôi đang cứu ông đấy. Bây giờ ai cũng ghét ông. Ai cũng ghét Israel vì chuyện này" - Axios trích dẫn nội dung điện đàm.
Ngoài ra, trong cuộc trao đổi, ông Trump cũng thúc giục nhà lãnh đạo Israel chấm dứt xung đột: "Đến một thời điểm nào đó, tôi nói với ông ấy rằng chúng ta phải dừng chuyện này lại. Chúng ta phải chấm dứt nó".
Hiện các quan chức Israel chưa công khai bình luận về nội dung cuộc điện đàm. Văn phòng Thủ tướng Netanyahu cũng từ chối đưa ra phản hồi sau khi ông Trump xác nhận nội dung trao đổi.
Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh Iran tuyên bố sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào với Mỹ nhằm chấm dứt cuộc chiến khởi phát từ cuối tháng 2, nếu lệnh ngừng bắn không bao gồm cả Lebanon.
Israel đã mở chiến dịch quân sự tại Lebanon từ tháng 3 nhằm truy quét lực lượng Hezbollah, đồng minh của Tehran, sau các cuộc tấn công xuyên biên giới của nhóm này.
Khi được hỏi liệu ông Netanyahu có "lôi kéo" Mỹ vào cuộc tấn công nhằm vào Iran hay không, ông Trump bác bỏ hoàn toàn nhận định đó và khẳng định mình là người đưa ra quyết định.
Tổng thống Mỹ cũng nhấn mạnh Israel là quốc gia có nguy cơ bị đe dọa trực tiếp nếu Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. "Có lẽ Israel sẽ là bên đầu tiên bị tấn công. Thậm chí sẽ không còn Israel nữa. Nói thật, nếu không có tôi thì hiện giờ Israel đã không tồn tại", ông khẳng định.
Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng, đe dọa đẩy thế giới vào một cuộc khủng hoảng năng lượng và lương thực nghiêm trọng.
Ngày 20-5, bên lề lễ tốt nghiệp Học viện Lực lượng Cảnh sát biển Mỹ, ông Trump khẳng định các cuộc đàm phán với Iran đang ở "giai đoạn cuối" - hoặc hai bên đạt thỏa thuận, hoặc Mỹ buộc phải thực hiện "một số việc hơi khó chịu".
Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Pakistan đang nỗ lực làm trung gian, còn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn liên tục phát đi những cảnh báo cứng rắn.
Phát biểu với các phóng viên tại căn cứ không quân liên hợp Andrews, ông Trump mô tả tình hình "đang ở sát ranh giới", đồng thời khẳng định nếu không nhận được "những câu trả lời tốt 100%", mọi chuyện "sẽ diễn ra rất nhanh". Ông cũng nói thêm: "Nó có thể diễn ra rất nhanh, hoặc vài ngày, có thể là vài ngày - nhưng nó có thể diễn ra rất nhanh".
Theo truyền thông Mỹ, Pakistan đang giúp hai bên soạn thảo một thư bày tỏ ý định, xác định các điểm cần thảo luận cho vòng đàm phán mới tại Islamabad, nếu Iran sẵn sàng thảo luận về việc từ bỏ tham vọng hạt nhân và mở trở lại eo biển Hormuz.
Đài Al Jazeera ngày 20-5 đưa tin một thỏa thuận có thể đạt được trong vòng "vài giờ tới", và Thống chế Pakistan Asim Munir có thể đến Iran để trực tiếp thúc đẩy Tehran tiến đến một thỏa thuận. Tuy nhiên, đài này cũng nhận định bất kỳ thỏa thuận nào cũng chỉ dừng ở mức chấm dứt xung đột trực tiếp hiện tại, thay vì mang tính toàn diện với những vấn đề phức tạp còn tồn đọng.
Ở chiều ngược lại, IRGC cảnh báo nếu "hành vi xâm lược chống Iran lặp lại", họ sẽ giáng đòn "ở những nơi mà các người thậm chí không thể tưởng tượng được" - tức là mở rộng chiến tranh ra ngoài phạm vi Trung Đông.
Mối đe dọa này không thể xem nhẹ: một cuộc điều tra hình sự được công bố tại Mỹ tuần trước cáo buộc một chỉ huy cấp cao của Kataib Hezbollah - lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn ở Iraq - đã lên kế hoạch tấn công tại Mỹ, châu Âu và Canada từ khi chiến tranh bắt đầu, theo báo The New York Times.
Hai bên hiện vẫn cách xa nhau về lập trường. Ông Trump đòi Iran cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân bằng văn bản, nhưng Tehran kiên quyết bác bỏ, khẳng định chương trình hạt nhân của họ là vì mục đích hòa bình, đồng thời yêu cầu Mỹ trước tiên chấm dứt phong tỏa và ngừng mọi hành động gây hấn.
Eo biển Hormuz tiếp tục là mấu chốt của bế tắc. Iran coi đây là vùng lãnh hải của mình và muốn thu phí lưu thông tàu thương mại, trong khi Mỹ duy trì phong tỏa các cảng Iran - đòn bẩy gây sức ép mà Washington xem là lợi thế chiến lược then chốt với Tehran hiện nay.
Ngày 20-5, IRGC tuyên bố đã điều phối cho 26 tàu thuyền đi qua Hormuz "trong 24 giờ qua", nhấn mạnh rằng mọi lưu thông qua eo biển này đều phải có sự cho phép của Hải quân IRGC, theo Hãng thông tấn nhà nước Iran ISNA.
Cùng ngày, Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư của Iran (PGSA) công bố trên mạng xã hội X một bản đồ mới xác định vùng kiểm soát, trải dài từ Kuh-e Mubarak ở Iran đến phía nam Fujairah thuộc UAE ở lối vào phía Đông, và từ mũi đảo Qeshm đến Umm al-Quwain ở lối vào phía Tây.
Tình trạng tắc nghẽn kéo dài đang gây áp lực nặng nề lên các thị trường năng lượng toàn cầu. Ngày 20-5, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) cảnh báo các hành động phong tỏa có thể kích hoạt khủng hoảng giá lương thực toàn cầu trong vòng 6 - 12 tháng tới.
FAO gọi đây là "khởi đầu của một cú sốc hệ thống với nông lương" và diễn ra theo chuỗi: năng lượng - phân bón - hạt giống - năng suất thấp hơn - giá hàng hóa tăng - lạm phát lương thực.
Sáng 7-7, Tổng lãnh sự quán Mỹ tại TP.HCM tổ chức hoạt động cùng xem trận đấu giữa đội tuyển Mỹ và Bỉ tại vòng 16 đội FIFA World Cup 2026.
Tham gia sự kiện có các nhà ngoại giao thuộc lãnh sự đoàn Mỹ, cộng đồng người Mỹ đang sinh sống tại TP.HCM và những người hâm mộ đội tuyển Mỹ.
Ngay sau tiếng còi khai cuộc, Bỉ chủ động dâng cao tấn công và sớm có bàn mở tỉ số ở phút thứ 9 do công của Charles De Ketelaere sau đường chuyền của Nicolas Raskin.
Mỹ gỡ hòa 1-1 ở phút 31 khi Malik Tillman thực hiện thành công quả đá phạt sau tình huống Folarin Balogun mang về một pha đá phạt ngay trước vòng cấm.
Tuy nhiên, chỉ hai phút sau, De Ketelaere hoàn tất cú đúp bằng pha đánh đầu từ đường tạt của Leandro Trossard, giúp Bỉ tái lập thế dẫn trước.
Sang hiệp hai, sai lầm của thủ môn Matt Freese tạo điều kiện để Hans Vanaken nâng tỉ số lên 3-1 ở phút 57.
Dù nỗ lực tìm bàn gỡ, đội chủ nhà không thể tạo khác biệt.
Đến phút bù giờ 90+3, Romelu Lukaku tận dụng sai lầm của Chris Richards để ghi bàn ấn định chiến thắng 4-1, đưa tuyển Bỉ vào tứ kết World Cup 2026.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ sau trận đấu, Tổng lãnh sự Mỹ tại TP.HCM Melissa A. Brown nói điều bà nghĩ đến nhiều nhất trong năm nay là FIFA World Cup và dịp nước Mỹ kỷ niệm 250 năm ngày Quốc khánh.
"Tôi vừa ở Mỹ trong dịp Quốc khánh 4-7. Việc nước Mỹ kỷ niệm 250 năm thành lập, đồng thời đăng cai World Cup và chào đón các du khách quốc tế khiến tôi vô cùng tự hào. Tôi là người hâm mộ số một của đội tuyển Mỹ và luôn hy vọng đội sẽ có kết quả tích cực.", bà Brown chia sẻ.
Bà cũng gửi lời cảm ơn những người hâm mộ Việt Nam đã cổ vũ và đồng hành đội tuyển nước mình.
Bà Chris Le, quyền Phó Tổng lãnh sự Mỹ tại TP.HCM, chia sẻ rằng thất bại của đội tuyển Mỹ là điều đáng tiếc, nhưng bà vẫn tự hào về tinh thần thi đấu mà các cầu thủ đã thể hiện.
"Bóng đá phản ánh phần nào văn hóa của một quốc gia. Đội tuyển Mỹ đã thể hiện sự kiên cường, quyết tâm và tinh thần đoàn kết. Điều đó rất đặc biệt", bà nói.
Theo bà Chris Le, việc Mỹ, Canada và Mexico cùng đăng cai FIFA World Cup 2026 cũng là cơ hội để giới thiệu với thế giới về tình yêu thể thao của người dân ba nước.
"Chúng tôi yêu thể thao và luôn hết mình cổ vũ đội tuyển của mình. Vì vậy, tất cả chúng tôi đều tự hào khi được là một phần của kỳ World Cup này", bà chia sẻ.
Quyền Phó Tổng lãnh sự Mỹ cũng cho rằng người hâm mộ Việt Nam và người hâm mộ Mỹ có nhiều điểm tương đồng trong cách thể hiện tình yêu bóng đá.
"Tôi từng chứng kiến người hâm mộ Việt Nam xuống đường ăn mừng chiến thắng của đội tuyển với cờ, áo và không khí rất sôi động. Ở Mỹ cũng vậy. Chúng tôi đều yêu bóng đá, yêu thể thao và luôn hết mình vì đội tuyển của mình. Đó là điểm khiến hai đất nước có sự gắn kết", bà Chris Le nói.
