“Đó thực sự là khoảng thời gian kinh hoàng. Tôi thậm chí không muốn nhớ lại”, Kiyota Koji, nhà báo kỳ cựu của đài Asahi TV thuật lại câu trả lời của A tại nhà tù Fuchu ở Tokyo.
Cuộc phỏng vấn được Koji thực hiện cho phóng sự phát sóng trên Asahi TV hồi tháng 3. Người mà ông phỏng vấn là A, một cựu thực tập sinh kỹ thuật khoảng 30 tuổi, đang ngồi tù 3 năm 10 tháng tù vì tội trộm cắp tại nhà tù Fuchu.
Thanh niên Việt Nam này bị xác định liên quan đến đường dây đột nhập nhà dân, trộm tiền mặt, trang sức, gây thiệt hại 6,7 triệu yên. Khi được hỏi đã thực hiện bao nhiêu vụ trộm, A cho biết khoảng chừng 100 vụ, trong đó có 11 vụ bị đưa vào cáo trạng.
“Con số này khiến ngay cả tôi, người nhiều năm theo mảng điều tra án hình sự, cũng cảm thấy bất ngờ”, Koji cho hay.
Phóng sự được Asahi TV thực hiện trong bối cảnh Nhật Bản đang chuẩn bị thay chương trình thực tập sinh kỹ năng bằng chế độ lao động mới từ tháng 4/2027, khiến vấn đề tiếp nhận lao động nước ngoài tiếp tục được chú ý.
Theo nhà báo Koji, 30 phút phóng sự trên truyền hình chưa thể chuyển tải hết những gì ông ghi nhận phía sau song sắt. Ngày 25/5, ông công bố bài viết chi tiết về thực trạng phạm nhân nước ngoài tại nhà tù Fuchu, trong đó có cuộc phỏng vấn phạm nhân A như một lát cắt về những bất cập trong hệ thống tiếp nhận lao động nước ngoài tại Nhật.
Nhà tù Fuchu ở Tokyo có khuôn viên rộng gấp 5,6 lần sân vận động Tokyo Dome, được xem là nhà tù lớn nhất Nhật Bản. Thời điểm ông Koji tác nghiệp, nhà tù có 1.762 phạm nhân đang thụ án, trong đó có 429 người là người nước ngoài, tỷ lệ khoảng 1/4.
Dữ liệu của chính phủ Nhật Bản cho thấy từ năm 2017, phạm nhân người Trung Quốc đứng đầu trong nhóm người nước ngoài thi hành án tại nhà tù Fuchu, tiếp đó là người đến từ Mexico, đảo Đài Loan hay Malaysia.
Tuy nhiên, từ năm 2021, phạm nhân người Việt bắt đầu tăng với 30 người, thuộc nhóm người nước ngoài đông thứ ba tại nhà tù Fuchu. Đến năm 2024, nhóm người Việt vượt qua Trung Quốc, trở thành nhóm đứng đầu với 68 phạm nhân.
Trong nhóm phạm nhân Việt Nam, nhiều người phạm tội trộm cắp như A. Một ngày của A bắt đầu lúc 6h45. Sau khi tù nhân thức dậy, gấp chăn, vệ sinh cá nhân, quản giáo sẽ điểm danh buổi sáng.
Phòng của phạm nhân phân theo từng khu lao động. Sau khi ăn sáng, phạm nhân rời phòng đến xưởng làm việc từ 7h30. A được phân công làm ở xưởng giặt, nơi đòi hỏi phạm nhân phải có hạnh kiểm và thể lực tốt.
Khi phạm nhân Nhật ngày càng già hóa, phạm nhân người nước ngoài trở thành lực lượng khó thay thế trong các khu xưởng lao động. Tại Fuchu, phạm nhân nước ngoài hiện chiếm 7 trong 36 người làm ở bếp và 7 trong 37 người tại xưởng giặt.
“Xã hội Nhật Bản đang phụ thuộc nhiều vào lao động nước ngoài do thiếu nhân lực, và tình trạng tương tự cũng diễn ra phía sau song sắt. Nhà tù vì thế được mô tả như ‘tấm gương phản chiếu xã hội'”, ông Koji giải thích.
A cho biết bắt đầu sa vào phạm tội khi visa hết hạn. “Tôi không tìm được việc trong khi còn nợ nần. Nghe lời bạn bè rủ rê, tôi đi trộm”, A nói.
Nhóm rủ A phạm tội cũng gồm những thực tập sinh Việt Nam bỏ trốn khỏi nơi làm việc, sau đó tập hợp thành đường dây trộm cắp hơn 10 thành viên. Theo quy định khi đó, visa thực tập sinh có thể được gia hạn từng năm, nhưng người lao động phải về nước sau ba năm. A bỏ trốn khỏi nơi thực tập và khi bị bắt đã ở quá hạn lưu trú.
Khoản nợ của A là tiền vay ngân hàng để trang trải chi phí sang Nhật, đến thời điểm phạm tội vẫn còn nợ khoảng 600.000 yên. Chi phí xuất cảnh cao từ lâu được xem là một trong những bất cập lớn nhất của chương trình thực tập sinh kỹ năng ở Nhật Bản.
Theo khảo sát chính thức năm 2022 của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản, thực tập sinh Việt Nam phải trả trung bình khoảng 656.000 yen cho cơ quan phái cử trước khi sang Nhật, cao nhất trong các nhóm quốc tịch được khảo sát. Khoảng 80% vay nợ để đi Nhật, với mức nợ trung bình hơn 674.000 yen (khoảng 110 triệu đồng).
A cho biết anh rời công ty thực tập còn do điều kiện làm việc. “Trong hai năm làm thực tập sinh kỹ thuật, tôi thường xuyên bị giám đốc bắt nạt. Trước khi sang, tôi nghĩ mình sẽ được đào tạo kỹ năng nhiều hơn, nhưng đến đây thì chỉ có làm việc, quá nhiều việc. Lương cũng thấp hơn mức đã ký ở Việt Nam. Công việc thì vất vả mà tôi vẫn không trả được nợ, nên tôi bỏ trốn”.
Khi được hỏi tâm trạng lúc phạm tội, A nói: “Ngay cả khi làm điều xấu, tôi vẫn nghĩ nếu mình ở vị trí nạn nhân thì sẽ thế nào. Tôi cũng nghĩ sớm muộn gì mình cũng bị bắt. Giờ nhìn lại, tôi hối hận và tự hỏi vì sao khi đó mình lại làm đến mức ấy”.
Khi được hỏi về tâm lý lo ngại của một bộ phận người Nhật trước các vụ án liên quan thực tập sinh Việt Nam, A nói anh cũng nhận thấy số vụ phạm tội của người Việt xuất hiện nhiều trên tin tức trong tù.
“Nếu ở Việt Nam có người nước ngoài đến phạm tội, tôi cũng sẽ cảm thấy bất an”, A nói, cho biết anh muốn gửi lời xin lỗi tới không chỉ các nạn nhân, mà còn tới tất cả người Nhật. “Người phạm tội đang bị pháp luật trừng phạt, nên tôi mong mọi người nhìn nhận bằng lòng khoan dung”.
Nhà báo Koji nhắc đến việc A bị giám đốc bắt nạt, rồi hỏi trải nghiệm đó có làm thay đổi cách anh nhìn nhận Nhật Bản hay người Nhật không. “Tôi từng nghĩ đây là một đất nước tuyệt vời. Nhưng sang đây, tôi nhận ra Nhật Bản có mặt tốt và cũng có mặt xấu”, A trả lời.
“Đây là câu trả lời khiến người Nhật như tôi cảm thấy rất tiếc”, ông Koji nhận xét.
Phạm nhân nước ngoài gần như chắc chắn bị trục xuất sau khi mãn hạn tù, trừ một số trường hợp còn tư cách lưu trú hợp pháp. Khi còn chưa đầy một năm nữa là ra tù, A nói muốn lập tức tìm việc sau khi về nước để nuôi ba con nhỏ và cha mẹ già, trong bối cảnh gia đình hiện không còn ai khác có thể lao động.
Từ tháng 4/2027, Nhật Bản dự kiến thay chương trình thực tập sinh kỹ năng bằng chế độ Việc làm để phát triển kỹ năng (Ikuseishuro – ESD). Cơ chế mới cho phép người lao động chuyển việc sau ít nhất một năm nếu đáp ứng điều kiện về tiếng Nhật, đồng thời bảo đảm mức lương ngang bằng hoặc cao hơn người Nhật làm cùng công việc.
Chương trình thực tập sinh kỹ năng cũ không giới hạn khoản phí người lao động phải trả cho công ty phái cử. Với chế độ ESD, Nhật Bản đề xuất khống chế khoản phí này ở mức không quá hai tháng lương, nhằm giảm gánh nặng nợ nần cho lao động nước ngoài.
Để đảm bảo minh bạch, Nhật Bản đề xuất ký thỏa thuận hợp tác song phương với các nước phái cử, trong đó quy định cơ chế về mức phí này. Các công ty, tổ chức phái cử phải công khai tiêu chuẩn tính toán các khoản “phí xuất cảnh” thu từ người lao động ESD.
Tuy nhiên, các nội dung cụ thể về ESD chưa được hoàn thiện. Chính phủ Nhật Bản chưa công bố thay đổi chính thức nào. “Hiệu quả của chế độ mới vẫn sẽ phụ thuộc vào cách doanh nghiệp và các chính quyền thực thi”, ông Koji nhận định.
"Chúng ta cần một chất lượng gắn kết mới với các đối tác của Ukraine để đảm bảo việc thực hiện các thỏa thuận về cung cấp vũ khí. Các thỏa thuận đạt được ở cấp lãnh đạo phải được thực hiện nhanh hơn nhiều và một cách đầy đủ", Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết trong bài phát biểu trực tuyến hàng đêm ngày 11/7.
Ông Zelensky cho biết những thay đổi đối với ngành ngoại giao của Ukraine sẽ nhằm mục đích nhanh chóng tiến tới việc sản xuất theo giấy phép các tên lửa Patriot, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump “bật đèn xanh” cho phép Ukraine sản xuất Patriot tại hội nghị thượng đỉnh NATO vào ngày 8/7.
Nhà lãnh đạo Ukraine nói thêm rằng những thay đổi này cũng sẽ tập trung vào việc nhanh chóng đảm bảo khoản viện trợ quốc phòng trị giá 80 tỷ USD mà các đối tác phương Tây đã cam kết dành cho Ukraine trong năm nay, cũng như thúc đẩy các hệ thống chống tên lửa đạn đạo do chính châu Âu tự sản xuất.
Ông không bình luận về việc những quan chức nào sẽ nằm trong đợt cải tổ hoặc những vị trí nào sẽ bị ảnh hưởng. Quy mô của đợt cải tổ dự kiến này hiện chưa rõ ràng.
Các bình luận này được đưa ra khi kho đạn dược của Kiev dành cho các hệ thống Patriot do Mỹ sản xuất, hệ thống phòng không duy nhất có khả năng bắn hạ tên lửa đạn đạo của Nga, đã cạn sạch, khiến các cơ sở hạ tầng trọng yếu của Ukraine bị tổn thương trước các cuộc tấn công quy mô lớn của Nga.
Ukraine đã phát đi báo động về tình trạng thiếu hụt phòng không trong nhiều tháng qua, nhưng cuộc khủng hoảng đã lên đến đỉnh điểm trong một cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái quy mô lớn của Nga nhằm vào Kiev và khu vực lân cận vào ngày 6/7.
Do không còn lượng tên lửa đánh chặn PAC-3 dự trữ nào, Ukraine đã không thể ngăn chặn bất kỳ quả nào trong số 23 tên lửa đạn đạo và 6 tên lửa siêu thanh Zircon mà Nga phóng vào thủ đô Kiev. Cuộc tấn công đã khiến ít nhất 26 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương. Một cuộc tấn công nhỏ hơn vào thủ đô trong đêm ngày 11/7 đã làm bị thương thêm 12 người khác.
Ông Zelensky cho biết vào ngày 9/7 rằng Ukraine kỳ vọng sẽ nhận được một gói hỗ trợ từ Mỹ "trong những ngày tới", mặc dù ông không nêu rõ gói này sẽ bao gồm những gì.
Patriot là một trong số ít hệ thống trên thế giới có thể đối phó hiệu quả với tên lửa đạn đạo và tên lửa siêu vượt âm đang bay tới. Ukraine phụ thuộc vào các hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất phóng tên lửa đánh chặn PAC-3 MSE để bắn hạ tên lửa đạn đạo. Tên lửa PAC-3 cực kỳ tinh vi và đắt đỏ này đánh chặn các tên lửa đạn đạo đang bay tới bằng cách đâm trực diện vào chúng giữa không trung.
Wild Hornets, nhà sản xuất thiết bị bay không người lái (drone) tại Ukraine, hôm 17/4 thông báo đã đạt "kỷ lục đáng kinh ngạc" là lái drone đánh chặn Sting ở cách 2.000 km bằng cách sử dụng công nghệ Hornet Vision Ctrl.
"Phi công ở nước ngoài đã điều khiển drone đánh chặn hoạt động ở miền bắc Ukraine", thông báo có đoạn.
Wild Hornets tiết lộ công nghệ Hornet Vision Ctrl đã được triển khai hàng loạt và từng giúp một quân nhân Ukraine hạ được hai máy bay không người lái (UAV) dạng Shahed ở cách 500 km. "Chúng tôi sẽ tiếp tục thử nghiệm các năng lực mới", nhà sản xuất cho biết.
Video đăng kèm cho thấy một người lái drone qua máy tính xách tay, một phần của trạm điều khiển mặt đất dùng để vận hành drone. Wild Hornets không đề cập thời điểm diễn ra nhiệm vụ và mục tiêu liên quan, hay phi công đang ở quốc gia nào.
Hornet Vision Ctrl là hệ thống điều khiển từ xa do Wild Hornets phát triển, cho phép người vận hành lái drone đánh chặn từ cách xa vị trí phóng. Hệ thống này có thành phần gồm một trạm điều khiển mặt đất đã được nâng cấp, cùng các mô-đun liên lạc có khả năng truyền tín hiệu điều khiển và video đi rất xa.
Wild Hornets ra mắt Hornet Vision Ctrl hồi tháng 3, cho biết công nghệ này đã trải qua "vài tháng thử nghiệm trong chiến đấu" và chứng minh được hiệu quả.
Đây không phải lần đầu công nghệ điều khiển drone từ rất xa được ứng dụng trong xung đột Ukraine.
Trong cuộc thử nghiệm được công bố hồi tháng 4/2025, kíp vận hành tại thủ đô Moskva của Nga đã sử dụng hệ thống Orbita để điều khiển drone cáp quang Ovod theo thời gian thực, nhằm vào cứ điểm gần thành trì Chasov Yar tại tỉnh Donetsk, cách đó hơn 800 km.
"Người dân Israel đã mua hàng trăm nghìn vé máy bay để tận hưởng kỳ nghỉ hè. Chúng tôi cam kết cho phép các chuyến bay thương mại diễn ra và không hủy bất cứ vé nào vì máy bay tiếp dầu Mỹ", Bộ trưởng Giao thông và An toàn Đường bộ Israel Miri Regev nói ngày 14/7.
Bà Regev tuyên bố Israel sẽ cho phép không quá 20 máy bay tiếp dầu Mỹ hiện diện ở sân bay Ben Gurion ở Tel Aviv theo thỏa thuận từ trước. Số phi cơ còn lại sẽ phải di chuyển đến các căn cứ không quân Israel.
Sân bay Ben Gurion là cơ sở hàng không chủ chốt và đông đúc nhất của Israel, có năng lực tiếp nhận 25 triệu hành khách mỗi năm. Trong giai đoạn cao điểm mùa hè, mỗi ngày sân bay có thể xử lý khoảng 70.000-90.000 hành khách.
Phi đội bay dầu Mỹ, gồm 9 chiếc KC-46 Pegasus và 5 máy bay KC-135, đáp xuống sân bay Ben Gurion vài ngày trước khi xung đột Trung Đông bùng phát hồi tháng 2. Lượng máy bay tiếp dầu và vận tải cơ Mỹ hiện diện ở đây đã tăng lên đáng kể từ đó.
Times of Israel cho biết 75 máy bay tiếp dầu và vận tải cơ Mỹ đã đóng quân tại sân bay Ben Gurion trong nhiều tháng. Nhiều máy bay tiếp dầu đã rời đi, nhưng vẫn còn khoảng 30 phi cơ loại này đang có mặt tại sân bay, cản trở hoạt động của máy bay dân sự và gây tình trạng thiếu bãi đỗ.
Một số nguồn tin cho biết các quan chức Mỹ và Israel rất tức giận về quyết định của Bộ trưởng Regev. 3 chuyên gia ngày 15/7 cho biết hạn chế số lượng phi cơ tiếp dầu tại sân bay Ben Gurion sẽ gây ra vấn đề lớn cho lực lượng Mỹ.
Không quân Mỹ có thể bố trí hàng chục chiếc KC-135 và KC-46 tại loạt căn cứ ở Israel và Trung Đông. Tuy nhiên, các cơ sở nằm gần Iran đã bị tập kích dữ dội trong 6 tuần xung đột, trong đó ít nhất 5 máy bay tiếp dầu Mỹ đã bị hư hại trong đòn tấn công nhằm vào căn cứ Prince Sultan ở Arab Saudi hồi tháng 3.
Hoạt động từ trung tâm hậu cần Al Udeid ở Qatar cũng trở nên bất khả thi do nguy cơ hứng đòn từ vũ khí tầm xa của Iran. Trong khi đó, các căn cứ như Muwaffaq Salti ở Jordan quá chật chội và không còn nhiều chỗ cho hàng chục máy bay tiếp dầu Mỹ.
Đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết cơ quan này "sẽ tiếp tục làm việc với các đối tác Israel để bố trí máy bay quân sự một cách tốt nhất nhằm hỗ trợ chiến dịch". Ông ca ngợi Israel và từ chối cung cấp thêm thông tin chi tiết.
Một cựu quan chức không quân Mỹ thừa nhận vận hành máy bay quân sự từ sân bay dân sự đã gây ra nhiều căng thẳng. Tuy nhiên, Ben Gurion được đánh giá là một trong những sân bay quan trọng nhất tại khu vực cả về mặt địa lý lẫn hệ thống phòng không bảo vệ.
Cựu quan chức này nhận định hạn chế liên quan sân bay Ben Gurion chưa ảnh hưởng đến chiến dịch tấn công Iran, cũng như hoạt động hỗ trợ các đối tác của Mỹ trong khu vực. CENTCOM và không quân Mỹ sẽ xem xét đường băng, bãi đỗ và khả năng cung cấp thiết bị tại những cơ sở khác để giải quyết vấn đề.
Một quan chức cấp cao của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết Ben Gurion là sân bay quốc tế quy mô lớn duy nhất của Israel, đồng thời là cơ sở an toàn nhất trong khu vực đối với máy bay quân sự Mỹ.
"Sân bay Haifa và Ramon chỉ xử lý một phần rất nhỏ lưu lượng hàng không dân dụng của Israel. Ben Gurion có thể chứa khoảng 20 máy bay tiếp dầu của Mỹ. Vượt quá con số này sẽ gây tác động đáng kể lên hàng không dân dụng của Israel", người này cho hay.
