Phía sau câu chuyện “thuốc ung thư đắt đỏ” không chỉ là giá bán của một viên thuốc mà là những chi phí nghiên cứu của thuốc phát minh, thủ tục cấp phép, đấu thầu… và danh mục bảo hiểm y tế chưa cập nhật. Tất cả khiến gánh nặng về chi phí điều trị vẫn đè nặng lên vai người bệnh.
Chồng bà N.T.Q. (phường Trị An, Đồng Nai) ung thư phổi giai đoạn cuối, đã di căn sang tuyến thượng thận và não. Sau khi có kết quả xét nghiệm đột biến gene, các bác sĩ tại bệnh viện tuyến cuối TP.HCM chỉ định ông dùng thuốc điều trị trúng đích thế hệ 3 (Tagrisso).
Dù có bảo hiểm y tế đúng tuyến nhưng chi phí thuốc lại không nằm trong danh mục bảo hiểm y tế chi trả. Chi phí cho mỗi hộp thuốc lên tới 84 triệu đồng/hộp/tháng, chưa kể chi phí đi lại, ăn uống, xét nghiệm gene…).
Để níu kéo sự sống cho chồng, bà Q. dốc cạn toàn bộ số tiền tích góp cả đời để dưỡng già của hai vợ chồng. May mắn thay, cơ thể ông đáp ứng thuốc tốt, giúp giảm nhẹ hẳn các triệu chứng đau đớn của bệnh nhưng cũng chỉ kéo dài được khoảng 12 tháng với chi phí gần 1 tỉ đồng.
Nhớ lại những ngày tháng cùng chồng giành giật sự sống, bà Q. thở dài xót xa. Với người bệnh ở tỉnh xa, rào cản không chỉ là số tiền gần 100 triệu đồng mỗi tháng mà còn là những quy định cứng nhắc từ phía hãng dược.
Bà chia sẻ chương trình hỗ trợ “Mua 1 tháng tặng 2, 3 tháng” áp dụng từ tháng thứ 4, 5 trở đi. Dù giúp giảm bớt gánh nặng nhưng quy trình này lại vô tình đẩy người bệnh khó khăn vào thế ngặt nghèo ở những tháng cuối như tháng 9-10, khi họ phải đứng giữa lựa chọn ngưng lại hay tiếp tục đánh cược.
Bà Q. tâm sự: “Lúc đó chúng tôi không hề biết thể trạng chồng tôi có thể cầm cự được nữa không. Nhưng còn nước còn tát, gia đình vẫn cố gắng bỏ ra 84 triệu đồng để mua thuốc với hy vọng kéo dài sự sống cho chồng. Thế nhưng, trớ trêu thay khi chưa kịp uống hết hộp đầu tiên thì chồng tôi đã mãi mãi ra đi”.
Bà mong rằng có những chương trình hỗ trợ thuốc dễ tiếp cận, thủ tục dễ dàng hơn để người bệnh ung thư nghèo có thể thêm cơ hội được cứu sống.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ, thị trường hiện nay có hàng chục hãng dược trong và ngoài nước đang có thuốc điều trị trúng đích, miễn dịch hoặc sinh học trị ung thư được lưu hành tại Việt Nam.
Theo Bộ Y tế, Việt Nam đang có khoảng 100 thuốc và sinh phẩm điều trị ung thư đã được cấp phép lưu hành. Trong đó các hãng lớn có thuốc trúng đích ung thư đang hiện diện ở Việt Nam như AstraZeneca (các thuốc như Tagrisso/Osimertinib, Iressa…); Roche (thuốc Herceptin, Alecensa…); Pfizer (Ibrance, Xalkori…)… Nhiều thuốc giá rất cao, có loại 40-150 triệu đồng/tháng điều trị.
Theo một đại diện Ủy ban dược phẩm thuộc Hiệp hội Các doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (đại diện cho các hãng dược phát minh đa quốc gia tại Việt Nam), một lộ trình nghiên cứu phát triển, thử nghiệm lâm sàng để kiểm chứng thuốc, vắc xin an toàn và hiệu quả để đưa ra thị trường thì quá trình này cần 10-15 năm và đầu tư trung bình 2,6 tỉ đôla Mỹ.
Để có được một viên thuốc trúng đích đến tay bệnh nhân, các tập đoàn dược phẩm lớn phải chấp nhận một cuộc chơi mang tính “sinh tử” ngay từ phòng thí nghiệm. Đây là một sự đánh cược tài chính cực kỳ rủi ro: giữa ma trận 10.000 hợp chất tiềm năng, tỉ lệ sống sót để trở thành sản phẩm thực tế chỉ dao động từ 0,01-0,02%.
Việc phải đầu tư hàng tỉ đô la vào những thử nghiệm thất bại chính là lý do vì sao thuốc luôn có chi phí cao trong thời gian bảo hộ độc quyền, biến thuốc chính hãng thành món hàng xa xỉ.
“Nhiều người thường lầm tưởng giá thuốc cao chỉ vì chi phí nghiên cứu ban đầu nhưng thực chất, gánh nặng tài chính còn nằm ở “hậu trường” kiểm soát chất lượng sau khi thuốc ra thị trường. Giai đoạn đưa sản phẩm đến với người bệnh qua các cơ chế mua sắm, đấu thầu, đưa thuốc vào chuỗi cung ứng, công việc không dừng lại ở đây.
Trách nhiệm của họ kéo dài suốt vòng đời sản phẩm thông qua việc theo dõi phản ứng có hại, cập nhật dữ liệu toàn cầu và tối ưu hóa lâm sàng. Những phản hồi từ thực tế điều trị chính là chất liệu quý báu để có các thế hệ thuốc ưu việt hơn”, vị này phân tích.
Bác sĩ Nguyễn Duy Anh, chuyên khoa ung bướu tại Hà Nội, cho biết các thuốc điều trị thế hệ mới đã làm thay đổi căn bản tiên lượng của nhiều loại ung thư, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân giai đoạn tiến xa hoặc di căn. Chi phí điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích hoặc miễn dịch hiện dao động khoảng 30-100 triệu đồng mỗi tháng tùy loại thuốc.
Trong khi đó thời gian điều trị có thể kéo dài từ 12-24 tháng hoặc lâu hơn khiến tổng chi phí lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hơn 1 tỉ đồng cho một bệnh nhân.
“Không hiếm trường hợp bệnh nhân có chỉ định rất rõ ràng, có khả năng đáp ứng tốt về mặt sinh học nhưng cuối cùng buộc phải chọn phác đồ kém hiệu quả hơn vì điều kiện kinh tế”, bác sĩ Duy Anh chia sẻ.
Để cải thiện khả năng tiếp cận thuốc điều trị ung thư thế hệ mới, bác sĩ Duy Anh cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như cập nhật danh mục bảo hiểm y tế, ưu tiên các thuốc có bằng chứng mạnh về hiệu quả sống còn, đàm phán giảm giá thuốc giữa cơ quan quản lý và các hãng dược, đồng thời khuyến khích sử dụng thuốc tương đương sinh học.
Ngoài ra cần mở rộng các chương trình hỗ trợ bệnh nhân, chuẩn hóa và giảm chi phí xét nghiệm gene, tăng khả năng tiếp cận xét nghiệm tại tuyến dưới cũng như tăng cường đào tạo để bác sĩ và bệnh nhân lựa chọn đúng đối tượng điều trị.
Bên cạnh đó các chuyên gia cũng cho rằng hiện nay Việt Nam còn chậm tiếp cận thuốc mới. Điều này khiến người bệnh mất cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến hơn. Thậm chí người bệnh tìm ra nước ngoài chữa bệnh. Người bệnh vừa phải chịu chi phí điều trị đắt đỏ, tốn thời gian vừa gây chảy máu ngoại tệ trong y tế.
“Chúng ta cần tập trung vào ba trụ cột chính. Đầu tiên là đẩy nhanh quy trình đăng ký, cấp phép thuốc mới. Thứ hai là cải thiện cơ chế đấu thầu, mua sắm và đàm phán giá theo hướng minh bạch nhưng phải có tính dự báo để doanh nghiệp yên tâm đưa thuốc vào thị trường.
Và quan trọng nhất là cập nhật danh mục thuốc được bảo hiểm y tế chi trả thường xuyên hơn”, một chuyên gia y tế đề xuất và cho rằng nếu chính sách đủ thông thoáng, doanh nghiệp sẽ tự nhìn thấy lợi ích và ưu tiên đưa thuốc mới vào Việt Nam.
—————
Kỳ 4: Đừng cố mua “vũ khí” đắt nhất, hãy chọn phác đồ phù hợp nhất
Ngày 21/5, trang Mothership đưa tin một nam hành khách trung niên ngất xỉu trên chuyến bay của hãng HK Express từ Hong Kong (Trung Quốc) đi Fukuoka (Nhật Bản). Tổ bay lập tức sơ cứu và phát loa tìm chuyên gia y tế.
Bác sĩ Trương Hải Kiệt (31 tuổi, công tác tại khoa Hồi sức tích cực ở Hong Kong) nhanh chóng tiếp cận, phối hợp cùng phi hành đoàn điều trị cho người bệnh vượt qua cơn nguy kịch. Một hành khách khác quay lại sự việc và chia sẻ lên mạng xã hội Xiaohongshu. Bác sĩ Kiệt từng tốt nghiệp Đại học Hong Kong, làm việc tại Bệnh viện Queen Mary, đồng thời tham gia làm nhạc sĩ tự do và đại sứ thể thao HYROX.
Trước đó, ngày 4/5, sự cố tương tự diễn ra trên chuyến bay VN19 từ Hà Nội đi Paris. Bốn giờ sau khi cất cánh, một nam hành khách nước ngoài xuất hiện triệu chứng đau vùng tai, liệt nửa mặt trái và nói khó. Phi hành đoàn phát loa tìm bác sĩ và cân nhắc phương án hạ cánh khẩn cấp.
Giáo sư Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai), lập tức thăm khám lâm sàng. Ông chẩn đoán bệnh nhân mắc chứng liệt dây thần kinh số VII ngoại biên và loại trừ hoàn toàn nguy cơ đột quỵ cấp tính. Bác sĩ Tôn dùng thuốc corticoid mang theo để điều trị tại chỗ, liên tục theo dõi dấu hiệu sinh tồn và tư vấn cơ trưởng tiếp tục hành trình.
Nam hành khách ổn định sức khỏe hoàn toàn khi máy bay đáp xuống sân bay Charles de Gaulle. Thông qua ca bệnh này, các chuyên gia y tế cảnh báo người dân tránh thói quen thay đổi nhiệt độ đột ngột vào mùa hè nhằm phòng ngừa nguy cơ co thắt mạch máu gây liệt mặt.
Hồi cuối tháng 3, tờ The Chosun Daily cũng ghi nhận trường hợp 7 chuyên gia y học gia đình Hàn Quốc cấp cứu một nữ hành khách ngoại quốc trên chuyến bay từ Incheon đi Manila. Ngày 24/3, người phụ nữ này ngã gục trước cửa nhà vệ sinh, nhịp thở yếu dần, huyết áp tụt dưới 80 mmHg. Phi hành đoàn phát thông báo tìm kiếm nhân viên y tế. Giám đốc Hiệp hội Y học Gia đình Hàn Quốc Kim Cheol-min nhanh chóng mở đường thở bằng mặt nạ thanh quản (LMA) có sẵn trên khoang. Giáo sư Kim Jeong-hwan dùng ống nghe theo dõi sát sao tiếng thở, trong khi các đồng nghiệp luân phiên bóp bóng Ambu hỗ trợ hô hấp. Bệnh nhân tự thở trở lại, phục hồi ý thức sau ít phút. Nhóm chuyên gia tiếp tục theo dõi người bệnh suốt ba giờ rưỡi cho đến khi bàn giao cho lực lượng y tế địa phương tại Manila.
Bài viết mới đây trên Health.com chỉ ra điều gì xảy ra với huyết áp khi bạn ăn thịt đỏ mỗi ngày, cũng như liệu việc ăn thường xuyên như vậy có an toàn hay không.
Các nghiên cứu cho thấy chế độ ăn nhiều thịt đỏ có thể góp phần dẫn đến tình trạng huyết áp cao. Những người tiêu thụ nhiều thịt đỏ, đặc biệt là thịt đỏ đã qua chế biến có nguy cơ cao mắc chứng huyết áp cao và bệnh tim so với những người không ăn hoặc ăn vừa phải loại thực phẩm này.
Việc thường xuyên tiêu thụ thịt đỏ với khối lượng lớn có thể dẫn đến tình trạng khó kiểm soát tăng huyết áp ở những người huyết áp cao. Điều này bắt nguồn từ các hợp chất gây hại được hình thành trong đường ruột khi tiêu hóa hàm lượng lớn thịt đỏ.
Tình trạng huyết áp cao được xác định khi chỉ số huyết áp tâm thu từ 130mmHg trở lên và/hoặc huyết áp tâm trương trên 80mmHg, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh tim và có thể gây hại cho các bộ phận khác của cơ thể như thận và mắt. Nhưng bạn lưu ý chế độ ăn uống có ảnh hưởng đến huyết áp của bạn.
Chế độ ăn nhiều thực phẩm từ động vật nhưng lại ít thực phẩm có nguồn gốc thực vật cũng có thể gây ra tình trạng táo bón, thiếu hụt chất dinh dưỡng và nhiều vấn đề khác. Việc thường xuyên ăn thịt chế biến sẵn còn có thể dẫn đến các vấn đề về trí nhớ và nguy cơ suy giảm nhận thức cao hơn.
Mặc dù các hướng dẫn về dinh dưỡng vẫn cho phép đưa thịt đỏ vào chế độ ăn uống cân bằng, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ thường khuyến nghị hạn chế tiêu thụ thịt đỏ và thay thế bằng các nguồn đạm thực vật và cá.
Viện Nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ khuyến nghị không nên tiêu thụ quá 18 ounces - tương đương khoảng 510g thịt đỏ mỗi tuần/người và nên hạn chế các loại thịt đã qua chế biến.
Với những người bị huyết áp cao, việc cắt giảm các loại thực phẩm có thể làm tăng huyết áp như thịt đỏ và thịt đã qua chế biến là điều đặc biệt cần thiết. Ngay cả khi không bị huyết áp cao nhưng thường xuyên ăn thịt đỏ, bạn cũng không nên tiêu thụ quá nhiều.
Bạn cũng có thể thực hiện những thay đổi sau đây đối với chế độ ăn uống và lối sống dựa trên các bằng chứng khoa học để ngăn ngừa nguy cơ huyết áp cao:
- Bỏ thuốc lá: Hút thuốc gây tổn thương mạch máu, ảnh hưởng xấu đến tuần hoàn và dẫn đến nguy cơ mắc bệnh cao huyết áp cũng như các bệnh về tim mạch.
- Tăng cường hoạt động thể chất: Tập thể dục có thể giúp ổn định huyết áp và hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
- Duy trì mức cân nặng khỏe mạnh: Việc loại bỏ lượng mỡ thừa trong cơ thể có thể giúp bạn đạt được và duy trì mức huyết áp ổn định, lành mạnh.
- Hạn chế căng thẳng: Các nghiên cứu cho thấy tình trạng căng thẳng cao độ có liên quan đến việc tăng huyết áp. Việc tìm cách kiểm soát căng thẳng, chẳng hạn như thiền định có thể mang lại hiệu quả tích cực.
- Ăn nhiều chất xơ hơn: Chất xơ giúp giảm mức lipid trong máu, hỗ trợ sức khỏe thành mạch máu, cải thiện độ nhạy insulin và giảm stress oxy hóa; tất cả những yếu tố này đều có thể góp phần ngăn ngừa nguy cơ huyết áp cao.
- Cân nhắc bổ sung magie: Magie đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa huyết áp, và việc dùng thực phẩm bổ sung magie có thể giúp bạn kiểm soát tình trạng huyết áp cao. Tuy nhiên, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để xác định xem việc bổ sung magie có phù hợp với bạn hay không.
Không có bằng chứng khoa học cho thấy tắm buổi sáng tốt hơn tắm buổi tối hay ngược lại. Mỗi thời điểm đều có ưu điểm riêng, việc lựa chọn phụ thuộc vào nhịp sinh hoạt, tính chất công việc, loại da và tình trạng sức khỏe, bệnh nền của mỗi người
Tắm buổi tối mang lại hai lợi ích rõ rệt. Sau một ngày làm việc, da và tóc tích tụ mồ hôi, bụi bẩn, vi khuẩn và các chất gây dị ứng, đặc biệt ở những đô thị nóng ẩm, nhiều khói bụi như TP HCM. Tắm trước khi đi ngủ giúp cơ thể sạch sẽ, hạn chế đưa bụi bẩn lên giường, giảm ngứa và cải thiện triệu chứng ở người bị viêm da cơ địa, viêm mũi dị ứng hoặc hen.
Ngoài ra, tắm nước ấm khoảng 1-2 giờ trước khi ngủ giúp cơ thể tỏa nhiệt tốt hơn, tạo điều kiện để thân nhiệt giảm - một tín hiệu quan trọng giúp dễ đi vào giấc ngủ. Một số nghiên cứu cho thấy tắm nước ấm khoảng 40 độ C trong 10 phút có thể rút ngắn thời gian đi vào giấc ngủ gần 10 phút và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Tắm buổi sáng cũng có nhiều lợi ích. Nước mát hoặc nước ấm giúp cơ thể tỉnh táo, giảm cảm giác uể oải sau khi thức dậy, đồng thời làm sạch mồ hôi và bã nhờn tiết ra trong đêm. Thói quen này phù hợp với người có da dầu, dễ nổi mụn hoặc thường tập thể dục vào buổi sáng.
Quan trọng hơn thời điểm tắm là cách tắm đúng. Nên dùng nước ấm khoảng 37-40 độ C, tránh nước quá nóng vì có thể làm mất lớp dầu bảo vệ da, gây khô và ngứa. Thời gian tắm chỉ nên kéo dài 5-10 phút, sau đó lau khô và thoa kem dưỡng ẩm nếu da khô hoặc thường xuyên ở trong phòng điều hòa. Nếu tắm buổi tối, nên sấy khô tóc trước khi đi ngủ.
Một số trường hợp cần thận trọng, nhất là người lớn tuổi hoặc mắc tăng huyết áp, bệnh mạch vành. Không nên tắm ngay sau khi uống rượu bia, khi quá đói, ngay sau bữa ăn no hoặc sau khi vừa vận động gắng sức. Nên chờ cơ thể ổn định, nhịp tim trở về bình thường rồi mới tắm.
Cũng không nên dội nước lạnh đột ngột, tắm quá khuya hoặc tắm ngay sau khi vừa thức dậy vào sáng sớm. Nước lạnh có thể làm co mạch, khiến huyết áp và nhịp tim tăng đột ngột. Trong khi đó, buổi sáng sớm vốn là thời điểm huyết áp tăng theo nhịp sinh học, nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch cũng cao hơn.
Đối với người khỏe mạnh, không có bằng chứng cho thấy tắm buổi tối làm tăng nguy cơ đột quỵ. Điều đáng lo ngại là những yếu tố đi kèm như tắm nước quá lạnh, tắm sau khi uống rượu, tắm khi cơ thể quá mệt hoặc ở người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp chưa được kiểm soát.
Với trường hợp của bạn, thói quen tắm buổi tối sau khi đi làm về là hoàn toàn phù hợp. Bạn nên tắm bằng nước ấm, tốt nhất trước giờ ngủ khoảng 1-2 giờ và sấy khô tóc sau khi tắm. Nếu buổi sáng cảm thấy bết dính hoặc có tập thể dục, có thể tắm hoặc tráng nhanh bằng nước ấm, không nhất thiết phải dùng nhiều sữa tắm để tránh làm khô da.
