Phía sau câu chuyện “thuốc ung thư đắt đỏ” không chỉ là giá bán của một viên thuốc mà là những chi phí nghiên cứu của thuốc phát minh, thủ tục cấp phép, đấu thầu… và danh mục bảo hiểm y tế chưa cập nhật. Tất cả khiến gánh nặng về chi phí điều trị vẫn đè nặng lên vai người bệnh.
Chồng bà N.T.Q. (phường Trị An, Đồng Nai) ung thư phổi giai đoạn cuối, đã di căn sang tuyến thượng thận và não. Sau khi có kết quả xét nghiệm đột biến gene, các bác sĩ tại bệnh viện tuyến cuối TP.HCM chỉ định ông dùng thuốc điều trị trúng đích thế hệ 3 (Tagrisso).
Dù có bảo hiểm y tế đúng tuyến nhưng chi phí thuốc lại không nằm trong danh mục bảo hiểm y tế chi trả. Chi phí cho mỗi hộp thuốc lên tới 84 triệu đồng/hộp/tháng, chưa kể chi phí đi lại, ăn uống, xét nghiệm gene…).
Để níu kéo sự sống cho chồng, bà Q. dốc cạn toàn bộ số tiền tích góp cả đời để dưỡng già của hai vợ chồng. May mắn thay, cơ thể ông đáp ứng thuốc tốt, giúp giảm nhẹ hẳn các triệu chứng đau đớn của bệnh nhưng cũng chỉ kéo dài được khoảng 12 tháng với chi phí gần 1 tỉ đồng.
Nhớ lại những ngày tháng cùng chồng giành giật sự sống, bà Q. thở dài xót xa. Với người bệnh ở tỉnh xa, rào cản không chỉ là số tiền gần 100 triệu đồng mỗi tháng mà còn là những quy định cứng nhắc từ phía hãng dược.
Bà chia sẻ chương trình hỗ trợ “Mua 1 tháng tặng 2, 3 tháng” áp dụng từ tháng thứ 4, 5 trở đi. Dù giúp giảm bớt gánh nặng nhưng quy trình này lại vô tình đẩy người bệnh khó khăn vào thế ngặt nghèo ở những tháng cuối như tháng 9-10, khi họ phải đứng giữa lựa chọn ngưng lại hay tiếp tục đánh cược.
Bà Q. tâm sự: “Lúc đó chúng tôi không hề biết thể trạng chồng tôi có thể cầm cự được nữa không. Nhưng còn nước còn tát, gia đình vẫn cố gắng bỏ ra 84 triệu đồng để mua thuốc với hy vọng kéo dài sự sống cho chồng. Thế nhưng, trớ trêu thay khi chưa kịp uống hết hộp đầu tiên thì chồng tôi đã mãi mãi ra đi”.
Bà mong rằng có những chương trình hỗ trợ thuốc dễ tiếp cận, thủ tục dễ dàng hơn để người bệnh ung thư nghèo có thể thêm cơ hội được cứu sống.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ, thị trường hiện nay có hàng chục hãng dược trong và ngoài nước đang có thuốc điều trị trúng đích, miễn dịch hoặc sinh học trị ung thư được lưu hành tại Việt Nam.
Theo Bộ Y tế, Việt Nam đang có khoảng 100 thuốc và sinh phẩm điều trị ung thư đã được cấp phép lưu hành. Trong đó các hãng lớn có thuốc trúng đích ung thư đang hiện diện ở Việt Nam như AstraZeneca (các thuốc như Tagrisso/Osimertinib, Iressa…); Roche (thuốc Herceptin, Alecensa…); Pfizer (Ibrance, Xalkori…)… Nhiều thuốc giá rất cao, có loại 40-150 triệu đồng/tháng điều trị.
Theo một đại diện Ủy ban dược phẩm thuộc Hiệp hội Các doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (đại diện cho các hãng dược phát minh đa quốc gia tại Việt Nam), một lộ trình nghiên cứu phát triển, thử nghiệm lâm sàng để kiểm chứng thuốc, vắc xin an toàn và hiệu quả để đưa ra thị trường thì quá trình này cần 10-15 năm và đầu tư trung bình 2,6 tỉ đôla Mỹ.
Để có được một viên thuốc trúng đích đến tay bệnh nhân, các tập đoàn dược phẩm lớn phải chấp nhận một cuộc chơi mang tính “sinh tử” ngay từ phòng thí nghiệm. Đây là một sự đánh cược tài chính cực kỳ rủi ro: giữa ma trận 10.000 hợp chất tiềm năng, tỉ lệ sống sót để trở thành sản phẩm thực tế chỉ dao động từ 0,01-0,02%.
Việc phải đầu tư hàng tỉ đô la vào những thử nghiệm thất bại chính là lý do vì sao thuốc luôn có chi phí cao trong thời gian bảo hộ độc quyền, biến thuốc chính hãng thành món hàng xa xỉ.
“Nhiều người thường lầm tưởng giá thuốc cao chỉ vì chi phí nghiên cứu ban đầu nhưng thực chất, gánh nặng tài chính còn nằm ở “hậu trường” kiểm soát chất lượng sau khi thuốc ra thị trường. Giai đoạn đưa sản phẩm đến với người bệnh qua các cơ chế mua sắm, đấu thầu, đưa thuốc vào chuỗi cung ứng, công việc không dừng lại ở đây.
Trách nhiệm của họ kéo dài suốt vòng đời sản phẩm thông qua việc theo dõi phản ứng có hại, cập nhật dữ liệu toàn cầu và tối ưu hóa lâm sàng. Những phản hồi từ thực tế điều trị chính là chất liệu quý báu để có các thế hệ thuốc ưu việt hơn”, vị này phân tích.
Bác sĩ Nguyễn Duy Anh, chuyên khoa ung bướu tại Hà Nội, cho biết các thuốc điều trị thế hệ mới đã làm thay đổi căn bản tiên lượng của nhiều loại ung thư, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân giai đoạn tiến xa hoặc di căn. Chi phí điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích hoặc miễn dịch hiện dao động khoảng 30-100 triệu đồng mỗi tháng tùy loại thuốc.
Trong khi đó thời gian điều trị có thể kéo dài từ 12-24 tháng hoặc lâu hơn khiến tổng chi phí lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hơn 1 tỉ đồng cho một bệnh nhân.
“Không hiếm trường hợp bệnh nhân có chỉ định rất rõ ràng, có khả năng đáp ứng tốt về mặt sinh học nhưng cuối cùng buộc phải chọn phác đồ kém hiệu quả hơn vì điều kiện kinh tế”, bác sĩ Duy Anh chia sẻ.
Để cải thiện khả năng tiếp cận thuốc điều trị ung thư thế hệ mới, bác sĩ Duy Anh cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như cập nhật danh mục bảo hiểm y tế, ưu tiên các thuốc có bằng chứng mạnh về hiệu quả sống còn, đàm phán giảm giá thuốc giữa cơ quan quản lý và các hãng dược, đồng thời khuyến khích sử dụng thuốc tương đương sinh học.
Ngoài ra cần mở rộng các chương trình hỗ trợ bệnh nhân, chuẩn hóa và giảm chi phí xét nghiệm gene, tăng khả năng tiếp cận xét nghiệm tại tuyến dưới cũng như tăng cường đào tạo để bác sĩ và bệnh nhân lựa chọn đúng đối tượng điều trị.
Bên cạnh đó các chuyên gia cũng cho rằng hiện nay Việt Nam còn chậm tiếp cận thuốc mới. Điều này khiến người bệnh mất cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến hơn. Thậm chí người bệnh tìm ra nước ngoài chữa bệnh. Người bệnh vừa phải chịu chi phí điều trị đắt đỏ, tốn thời gian vừa gây chảy máu ngoại tệ trong y tế.
“Chúng ta cần tập trung vào ba trụ cột chính. Đầu tiên là đẩy nhanh quy trình đăng ký, cấp phép thuốc mới. Thứ hai là cải thiện cơ chế đấu thầu, mua sắm và đàm phán giá theo hướng minh bạch nhưng phải có tính dự báo để doanh nghiệp yên tâm đưa thuốc vào thị trường.
Và quan trọng nhất là cập nhật danh mục thuốc được bảo hiểm y tế chi trả thường xuyên hơn”, một chuyên gia y tế đề xuất và cho rằng nếu chính sách đủ thông thoáng, doanh nghiệp sẽ tự nhìn thấy lợi ích và ưu tiên đưa thuốc mới vào Việt Nam.
—————
Kỳ 4: Đừng cố mua “vũ khí” đắt nhất, hãy chọn phác đồ phù hợp nhất
Ngày 14-5, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết cùng ngày đã tổ chức lễ ký kết chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ phát triển chuyên môn toàn diện cho Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa.
Đây là dấu mốc quan trọng trong chiến lược phát triển hệ thống y tế TP theo định hướng "đa tầng – đa cực – đa trung tâm", nhằm nâng cao năng lực toàn diện cho Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa, từng bước xây dựng bệnh viện trở thành bệnh viện khu vực cửa ngõ phía đông nam TP.
Theo định hướng của Sở Y tế, Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa sẽ không chỉ là bệnh viện đa khoa phục vụ người dân địa phương, mà từng bước phát triển thành "bệnh viện cửa ngõ" chiến lược ở khu vực đông nam TP.
Bệnh viện sẽ giữ vai trò tiếp nhận, xử trí cấp cứu ban đầu, điều trị các bệnh lý phổ biến, đồng thời kết nối hiệu quả với mạng lưới bệnh viện chuyên sâu của thành phố khi cần thiết.
Theo ông Thượng, để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều bệnh viện đa khoa, chuyên khoa đầu ngành của TP đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ cụ thể, đồng bộ và dài hạn cho Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa.
Bệnh viện Nhân dân 115 hỗ trợ phát triển lĩnh vực cấp cứu, hồi sức tích cực, xây dựng đơn vị đột quỵ, đào tạo quy trình báo động đỏ, cấp cứu đa chấn thương và nâng cao năng lực xử trí các trường hợp nguy kịch ngay tại địa phương.
Đặc biệt, Bệnh viện Nhân dân 115 chịu trách nhiệm hỗ trợ Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa xây dựng mô hình "Trung tâm cấp cứu chấn thương" ngay tại bệnh viện, theo hướng tích hợp đa chuyên khoa, giúp người bệnh đa chấn thương được tiếp cận cấp cứu, hồi sức và can thiệp chuyên sâu ngay trong "thời gian vàng".
Đây được xem là mô hình quan trọng nhằm nâng cao năng lực cấp cứu vùng cửa ngõ, giảm tỉ lệ chuyển viện và tăng khả năng cứu sống người bệnh nặng ngay tại địa phương.
Bệnh viện Bình Dân hỗ trợ phát triển ngoại khoa, đặc biệt là ngoại tổng quát, ngoại niệu và các kỹ thuật phẫu thuật chuyên sâu. Bệnh viện Từ Dũ hỗ trợ lĩnh vực sản phụ khoa, nâng cao năng lực cấp cứu sản khoa, chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh, chuyển giao các kỹ thuật chuyên sâu trong chẩn đoán và điều trị.
Bệnh viện Bệnh nhiệt đới hỗ trợ phát triển năng lực trong lĩnh vực truyền nhiễm, kiểm soát nhiễm khuẩn và hồi sức truyền nhiễm; đào tạo nhân sự có khả năng tiếp nhận, cấp cứu, điều trị và theo dõi các bệnh truyền nhiễm thường gặp cũng như các tình huống dịch bệnh mới nổi.
Ở lĩnh vực nhi khoa, Bệnh viện Nhi đồng 1 hỗ trợ toàn diện công tác khám chữa bệnh trẻ em, cấp cứu nhi, hồi sức nhi và đào tạo nguồn nhân lực chuyên khoa nhi.
Bên cạnh đó, Bệnh viện Tai Mũi Họng TP.HCM và Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM cũng tham gia hỗ trợ phát triển các chuyên khoa sâu, góp phần giúp người dân khu vực được tiếp cận nhiều dịch vụ kỹ thuật cao ngay tại địa phương, hạn chế phải chuyển lên các bệnh viện nội đô khi không thật sự cần thiết.
Việc đồng loạt các bệnh viện tuyến cuối của TP tham gia hỗ trợ Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa không chỉ là hoạt động chuyển giao kỹ thuật đơn thuần, mà còn thể hiện mô hình phát triển y tế mới: "Hệ thống bệnh viện đồng hành".
Trong mô hình này, các bệnh viện chuyên sâu giữ vai trò hạt nhân chuyên môn, hỗ trợ nâng cao năng lực cho các bệnh viện cửa ngõ, tạo nên mạng lưới liên kết vùng chặt chẽ, hiệu quả và bền vững.
"Đây cũng là bước đi cụ thể nhằm giảm tải cho khu vực nội đô, rút ngắn thời gian tiếp cận cấp cứu và điều trị cho người dân khu vực phía đông nam TP. Về lâu dài, việc phát triển Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa thành bệnh viện cửa ngõ sẽ tạo nền tảng hình thành một cực y tế mới, gắn với khu vực cảng biển, logistics, công nghiệp và đô thị đang phát triển mạnh của TP.
Với sự đồng hành của các bệnh viện tuyến cuối, Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa được kỳ vọng sẽ từng bước nâng cao toàn diện năng lực chuyên môn, quản trị và chất lượng phục vụ, trở thành điểm tựa y tế tin cậy của người dân khu vực đông nam TP trong giai đoạn phát triển mới", bác sĩ Thượng cho hay.
Để sống khỏe và thọ hơn, người sau tuổi 50 cần có những điều chỉnh sau trong chế độ ăn.
Khi lớn tuổi, nhu cầu năng lượng giảm nhưng nhu cầu về dinh dưỡng lại không giảm. Điều này có nghĩa là mỗi bữa ăn cần chất lượng hơn thay vì chỉ đơn giản là ăn ít lại, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Ăn quá nhiều có thể dẫn đến tăng cân, béo phì và bệnh chuyển hóa, trong khi ăn quá ít lại dễ gây thiếu dinh dưỡng, suy yếu cơ thể và giảm chức năng nhận thức. Vì vậy, điều quan trọng là cân bằng, ưu tiên các món giàu dưỡng chất có lợi như trái cây, rau củ, trứng và cá béo.
Ăn nhiều rau củ, trái cây và các món có nguồn gốc thực vật là một trong những thay đổi đơn giản nhưng hiệu quả nhất để kéo dài tuổi thọ. Các nghiên cứu khoa học cho thấy những người ăn nhiều rau, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên cám có nguy cơ tử vong thấp hơn.
Sau tuổi 50, tăng tỷ lệ thực vật trong khẩu phần ăn mang lại lợi ích kép, vừa giúp kiểm soát cân nặng, vừa cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống ô xy hóa. Đồng thời, giảm ăn thịt đỏ và thịt chế biến cũng giúp hạn chế nguy cơ viêm mạn tính, tiểu đường hay mỡ máu.
Một vấn đề lớn sau tuổi 50 là khối cơ suy giảm dần theo tuổi tác. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể dẫn đến yếu cơ, giảm khả năng vận động và tăng nguy cơ té ngã.
Khác với người trẻ, người trên 50 tuổi cần lượng protein cao hơn để duy trì cơ bắp. Nguồn protein tốt là từ cá, trứng, sữa, đậu và thịt nạc. Thay vì ăn tập trung protein vào một bữa, mọi người nên phân bổ protein đều trong các bữa ăn, nhờ đó giúp cơ thể hấp thu hiệu quả hơn.
Không phải tất cả chất béo đều có hại. Trên thực tế, lựa chọn đúng loại chất béo có thể giúp bảo vệ tim mạch và não bộ khi lớn tuổi. Chất béo tốt, chẳng hạn chất béo không bão hòa, trong dầu ô liu, cá, các loại hạt, có khả năng giảm cholesterol "xấu" LDL và tăng cholesterol "tốt" HDL.
Ngoài ra, cần tránh các loại chất béo có hại như đồ chiên ngập dầu, thịt mỡ, da động vật và thức ăn nhanh, theo Eating Well.
Ngày 3/4, thông tin từ UBND xã Tây Hòa (Đắk Lắk), đơn vị đã tạm dừng hoạt động đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ massage, tăng cường sức khỏe của hộ ông Huỳnh Khóa Hưng (44 tuổi, trú tại thôn Hội Cư) để chờ bổ sung hồ sơ theo quy định.
Ông Hưng được xác định đã cùng bà T.T.P. (43 tuổi) - người bị tâm thần nặng, hưởng trợ cấp xã hội - tự tổ chức chữa bệnh tại nhà bằng phương pháp diện chẩn (chữa bệnh không dùng thuốc, chỉ dựa trên việc tác động vào các huyệt đạo).
Dù chỉ được cấp phép kinh doanh dịch vụ tắm hơi, massage nhưng cơ sở này vẫn quảng bá trên Facebook, nhận điều trị nhiều bệnh lý phức tạp.
Trước đó, đoàn kiểm tra của UBND xã Tây Hòa đã kiểm tra tại cơ sở kinh doanh của ông Hưng và xác định cơ sở này có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh ngành nghề dịch vụ tắm hơi, massage và các dịch vụ tăng cường sức khỏe tương tự (trừ hoạt động thể thao), được cấp ngày 13/10/2025.
Theo đoàn kiểm tra, bà T.T.P. thuộc đối tượng mắc bệnh tâm thần mức độ nặng, có giấy xác nhận y tế. Tuy nhiên, người phụ nữ này vẫn được một công ty có trụ sở tại thành phố Cần Thơ cấp giấy chứng nhận đã hoàn thành khóa đào tạo chuyên nghiệp kỹ thuật viên chăm sóc da mặt và toàn thân vào năm 2024.
Bên cạnh đó, thời điểm kiểm tra ghi nhận cơ sở của ông Hưng có treo sơ đồ huyệt đạo, phác đồ điều trị trên tường dễ gây hiểu nhầm rằng cơ sở này có hành nghề khám, chữa bệnh.
Do cơ sở kinh doanh chưa bảo đảm các điều kiện hoạt động, đoàn kiểm tra đề nghị UBND xã Tây Hòa tạm dừng hoạt động đối với cơ sở này cho đến khi đảm bảo các điều kiện và chỉ đạo thực hiện hậu kiểm sau khi cấp phép hoạt động.
Như Dân trí phản ánh, có nhiều người dân địa phương đổ về cơ sở của ông Hưng để được ông Hưng và bà P. thực hiện phương pháp diện chẩn. Hầu hết những người đến chữa bệnh đều không hay biết bà P. bị bệnh tâm thần.
Theo hồ sơ y tế, bà P. mắc bệnh tâm thần phân liệt từ năm 2002, từng điều trị tại các bệnh viện và đang được cấp thuốc định kỳ tại Trung tâm Y tế xã Tây Hòa. Cơ sở của ông Hưng được cơ quan chức năng địa phương yêu cầu chấm dứt việc thực hiện diện chẩn cho người dân.
