“Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá” là khẩu hiệu của Tổ chức Y tế thế giới đặt ra trong Tuần lễ Quốc gia Không thuốc lá từ ngày 25 đến 31-5 vừa qua.
Các chuyên gia khẳng định thuốc lá điện tử, thuốc lá mới, các sản phẩm như vape, pod… đang đánh lừa giới trẻ bằng những quảng cáo “thân thiện”, “không độc hại”…
Đồng Ngọc Lan (xin được đổi tên), 21 tuổi, ở Hải Dương (Hải Phòng) chỉ vài cú quẹt điện thoại đã “chốt” được một máy vape chỉ hơn 400.000 đồng. Ngọc Lan mua của một người lạ đăng trên nhóm Facebook.
Tin đăng của người này chụp ảnh điếu thuốc điện tử trên nền quyển vở học sinh. Dòng chữ “Đề thi môn Vật lý lớp 11” và nhiều phép tính của học sinh hiện rõ.
Lan cho hay cô “hút cho thơm chứ chẳng phải nghiện ngập gì”. Bạn bè cô nhiều đứa sành điệu, hồi còn đi học (THPT – PV) nhóm bạn vẫn hẹn nhau đi uống trà sữa rồi chia nhau hít hà cái “máy” thuốc lá, phả khói sực mùi tinh đầu. “Nó thơm mà chụp ảnh rất “nghệ!”” – Lan khoe.
Cô kể trước đây các loại “thuốc lá sành điệu” bán ngay gần cổng trường. Lên TikTok đầy video bán hàng, hướng dẫn. Từ ngày có quy định cấm, chỉ người quen mới mua được vape trực tiếp. Các kênh trên TikTok đã khóa giỏ hàng, nhưng các hội, nhóm mua bán vẫn đầy trên mạng. Chỉ cần vài cú quẹt màn hình là thuốc lá điện tử được ship đến tận nhà.
Khảo sát qua một vòng trên “chợ mạng”, hàng loạt nhóm bán vape, pod, tinh dầu, phụ kiện… hiện ra. Có nhóm hàng chục nghìn thành viên, gần trăm bài viết mỗi ngày.
Thử vào một nhóm bán vape, pod ở Hà Nội, nhan nhản các bài viết kèm ảnh vape, pod kèm số điện thoại. Nhiều tài khoản quảng cáo “Ship full map” (giao hàng đến mọi ngóc ngách) và sẵn sàng phục vụ 24/7.
Tài khoản bán hàng là những tài khoản ảo, gần như không có thông tin hoặc khóa bảo vệ trang cá nhân. Ngược lại, người mua là những nick thật của các bạn trẻ. Có tài khoản vẫn để ảnh đại diện mặc áo đồng phục học sinh.
TS Hà Anh Đức – Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh – Bộ Y tế, Giám đốc Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá – cho hay tại Việt Nam, trong năm 2022 đến 2023, tỉ lệ thanh thiếu niên từ 13-15 tuổi dùng thuốc lá điện tử tăng từ 3,5% đến 8%.
Điều nguy hiểm là nhiều bạn trẻ đang cho rằng thuốc lá điện tử “an toàn hơn”, “ít độc hại hơn”, hoặc thậm chí là “giúp cai thuốc lá thông thường”.
“Điều đáng lo ngại hiện nay là thuốc lá điện tử đang được quảng bá như một biểu tượng của sự hiện đại, cá tính và thời thượng để thu hút giới trẻ. Nhưng phía sau những thiết kế bắt mắt và hương vị hấp dẫn ấy là nguy cơ nghiện nicotine và những hệ lụy lâu dài đối với sức khỏe và tương lai của thanh thiếu niên” – tiến sĩ Hà Anh Đức nói.
Theo ông, để thế hệ trẻ không hút thuốc thì chính những người trẻ phải là người hành động. Tiến sĩ Đức cho rằng người trẻ phải là người ên tiếng, lan tỏa thông tin chính xác về tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Bà Angela Pratt – Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam – cho hay tín hiệu rất đáng mừng là tỉ lệ sinh viên hút thuốc lá điện tử trong 1 năm qua đã giảm một nửa. Tỉ lệ thanh, thiếu niên từ 13 đến 17 tuổi hút thuốc lá điện tử đã giảm từ 8% năm còn 1%, tính đến thời điểm năm 2025.
Theo đại diện WHO, với những sửa đổi sắp tới của Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá, Việt Nam sẽ có cơ hội tiến thêm một bước nữa trong cuộc chiến chống tác hại thuốc lá và thuốc lá mới.
“Lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng nên được phản ánh trong luật và cần phải toàn diện hơn, với việc bao gồm lệnh cấm các bộ phận cấu thành sản phẩm, ví dụ như dung dịch thuốc lá điện tử; và các sản phẩm thuốc lá mới khác, ví dụ như túi nicotine” – bà Angela nói.
Sự việc diễn ra vào ngày Thanh Minh ở Từ Châu (Giang Tô, Trung Quốc).
Khi đoàn xe cưới đang trên đường đến địa điểm tổ chức hôn lễ, cô dâu bất ngờ yêu cầu dừng xe rồi chạy về phía một ngôi mộ đất ven đường để nói lời tiễn biệt với người cha đã khuất.
Khoảnh khắc cô gái trẻ quỳ gối giữa bùn đất nhanh chóng lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội.
Theo lời kể của những người có mặt, cô dâu nghẹn ngào gọi: "Bố ơi, con đi lấy chồng đây", trước khi quỳ lạy trước phần mộ không bia đá nằm khuất sau bụi cây ven đường.
Theo truyền thông địa phương, cha cô dâu đã qua đời nhiều năm trước và không thể chứng kiến ngày con gái về nhà chồng.
Chú rể, nhận ra lý do khiến cô dâu đau lòng, lập tức quỳ xuống cạnh vợ, cùng cô hoàn thành nghi thức cúi lạy. Khi cô dâu bật khóc, chú rể đã cúi đầu trước mộ và nói: "Cha yên tâm, con sẽ chăm sóc tốt cho mẹ và cô ấy".
Theo quan niệm truyền thống, việc dừng xe cưới giữa đường hay ghé qua nơi an táng thường bị xem là điều kiêng kỵ, nhưng không ai ngăn cản cô dâu. Nhiều người chứng kiến thậm chí bật khóc trước tình cảm chân thành của đôi trẻ.
Sau khi được đăng tải, đoạn video lập tức thu hút sự chú ý lớn trên mạng xã hội Douyin. Đa số cư dân mạng bày tỏ sự đồng cảm, cho rằng tình thân và lòng hiếu thảo quan trọng hơn những quy tắc mang tính hình thức.
Câu chuyện đang tiếp tục lan truyền trên mạng xã hội với lượng tương tác lớn, nhắc lại rằng đằng sau sự hân hoan của ngày cưới đôi khi vẫn là những nỗi trống vắng khó nói thành lời.
Một trường hợp điển hình về thói quen ăn uống tưởng chừng vô hại nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng cho sức khỏe xảy ra ở Trung Quốc được chia sẻ lại gần đây, nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng. Vụ việc không chỉ là lời cảnh báo đáng lo ngại mà còn một lần nữa gióng lên hồi chuông về những thói quen ăn uống thiếu kiểm soát có thể dẫn đến hậu quả khôn lường.
Theo trang tin Jimu News Bệnh viện số 3 Vũ Hán vừa tiếp nhận và điều trị cho một bệnh nhân nam 38 tuổi trong tình trạng đau bụng dữ dội, nguy cơ tử vong cao do biến chứng nghiêm trọng.
Bệnh nhân là anh Vương Hán 38 tuổi, sống tại Vũ Hán, Trung Quốc. Anh được đưa vào viện trong tình trạng đau bụng cấp, sức khỏe nhanh chóng xấu đi.
Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số triglyceride trong máu của bệnh nhân tăng vọt lên 18 mmol/L, trong khi mức bình thường phải dưới 1,7 mmol/L. Đồng thời, các chỉ số amylase và lipase đều vượt ngưỡng 1000, dấu hiệu điển hình cảnh báo tổn thương tuyến tụy. Các bác sĩ chẩn đoán anh bị viêm tụy cấp do tăng lipid máu, tình trạng nguy kịch và tiên lượng xấu.
Ngay lập tức, bệnh nhân được tiến hành cấp cứu tích cực và lọc máu khẩn cấp. Sau 10 ngày điều trị, tình trạng đã dần ổn định và qua khỏi giai đoạn nguy hiểm.
Theo bác sĩ Chu Khánh Hy, Khoa Tiêu hóa, người trực tiếp điều trị cho bệnh nhân, nguyên nhân xuất phát từ thói quen ăn uống kéo dài trước khi nhập viện.
"Gia đình cho biết bệnh nhân đã liên tục ăn hải sản và uống rượu bia trong suốt 3 ngày với bạn bè. Chính thói quen này đã đẩy cơ thể vào tình trạng quá tải" bác sĩ cho biết.
Bác sĩ giải thích thêm, hải sản là nhóm thực phẩm giàu đạm và chất béo. Khi tiêu thụ quá mức, đặc biệt kết hợp với rượu bia, tuyến tụy phải hoạt động mạnh, tiết ra lượng lớn dịch tiêu hóa. Đồng thời, lipid máu tăng đột ngột có thể gây tổn thương tế bào tụy, khiến các men tụy bị hoạt hóa sớm, dẫn đến viêm tụy cấp.
Nếu không được xử lý kịp thời, tình trạng này có thể gây biến chứng nặng như suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng.
Các bác sĩ cũng nhấn mạnh việc nhận biết sớm triệu chứng là rất quan trọng. Viêm tụy cấp thường biểu hiện bằng đau bụng dữ dội, chướng bụng, buồn nôn và nôn ói. Nếu các triệu chứng xuất hiện sau bữa ăn nhiều dầu mỡ hoặc sau khi uống rượu bia, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức, theo Jimu News.
Từ trường hợp này, bác sĩ khuyến cáo người dân nên xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, tránh ăn quá nhiều thực phẩm giàu đạm và chất béo cùng lúc, tăng cường rau xanh, trái cây và hạn chế rượu bia để giảm nguy cơ viêm tụy cấp.
Theo trang Eat This Not That, ăn uống đúng thứ tự không chỉ giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn mà còn hỗ trợ duy trì lối sống lành mạnh lâu dài.
Một chế độ ăn uống cân bằng cần đảm bảo đầy đủ các nhóm chất thiết yếu như protein, chất xơ, vitamin, khoáng chất, chất lỏng và các chất đa lượng. Đây là nền tảng giúp cơ thể duy trì hoạt động ổn định và phòng ngừa nhiều bệnh mạn tính như tiểu đường, ung thư hay tim mạch.
- Nên ăn đa dạng thực phẩm: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng khuyến nghị chế độ ăn lành mạnh nên đa dạng thực phẩm, bao gồm ngũ cốc, các loại đậu, thực phẩm từ động vật như thịt, trứng, sữa, cùng với rau xanh và trái cây, đồng thời hạn chế muối, đường và chất béo xấu.
- Thứ tự săn rất quan trọng: Không chỉ dừng lại ở việc "ăn gì", các chuyên gia cho rằng "ăn như thế nào" cũng rất quan trọng. Thứ tự ăn uống hợp lý được khuyến nghị là bắt đầu bằng rau xanh và protein, sau đó mới đến carbohydrate.
Cách ăn này giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường từ tinh bột vào máu, hạn chế tình trạng tăng giảm đường huyết đột ngột gây cảm giác đói nhanh. Đồng thời, protein cũng góp phần ổn định glucose và insulin, hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả hơn.
Các chuyên gia khuyến nghị nên duy trì thói quen này trong bữa ăn hằng ngày để cải thiện sức khỏe và xây dựng chế độ ăn uống khoa học, bền vững.
Một nam thanh niên 25 tuổi được đưa vào Bệnh viện số 1 trực thuộc Đại học Ninh Ba (Chiết Giang, Trung Quốc) trong tình trạng đau bụng dữ dội.
Khi lấy máu xét nghiệm, bác sĩ phát hiện điều bất thường: sau khi để yên, mẫu máu tách lớp với một tầng trắng đục như sữa. Đây là tình trạng được gọi là "máu sữa", trong y học là tăng lipid máu nặng gây huyết tương đục do triglycerid tăng rất cao.
Kết quả xét nghiệm khiến ê-kíp phải giật mình. Nồng độ triglycerid của bệnh nhân đạt từ 66 mmol mỗi lít trở lên, cao hơn hơn 30 lần so với giới hạn bình thường 0 đến 1,7 mmol mỗi lít. Không chỉ vậy, anh còn đồng thời rơi vào 3 biến chứng nguy hiểm: viêm tụy cấp nặng, tăng lipid máu và nhiễm toan ceton do đái tháo đường type 2.
Khi tìm hiểu thêm, bác sĩ phát hiện ra, từ thời trung học nội trú, bệnh nhân đã hình thành thói quen ăn uống thiếu kiểm soát: 3 bữa phụ thuộc đồ ăn ngoài, trà sữa thay nước lọc, đồ chiên rán thường xuyên, đêm khuya vẫn ăn thêm rồi chơi game đến sáng. Trong nhiều năm, đường huyết và mỡ máu tăng cao nhưng không được kiểm tra hay điều chỉnh.
Trước tình trạng nguy kịch, bệnh nhân lập tức được chuyển vào Khoa hồi sức tích cực cấp cứu. Các bác sĩ quyết định thực hiện thay huyết tương khẩn cấp.
Chỉ sau một lần can thiệp, triglycerid giảm mạnh xuống còn 6,27 mmol mỗi lít. Khi mỡ máu hạ, tình trạng viêm tụy được kiểm soát, nhiễm toan ceton được điều chỉnh, bệnh nhân thoát khỏi nguy cơ suy đa tạng. Sau đó anh đã chuyển sang khoa điều trị thường và các chỉ số dần cải thiện.
Các bác sĩ nhấn mạnh đây không phải trường hợp cá biệt. Những năm gần đây, số ca người trẻ nhập viện vì tăng lipid máu nặng và viêm tụy cấp có xu hướng gia tăng. Trà sữa, đồ ăn nhanh, thức khuya kéo dài đang tạo ra một thế hệ có nguy cơ rối loạn chuyển hóa sớm.
Bí quyết giảm mỡ máu hiệu quả tại nhà
Tỉ lệ mỡ máu cao ở người trẻ có xu hướng gia tăng rõ rệt đang thực sự gióng lên hồi chuông báo động đối với thế hệ trẻ nói riêng và toàn bộ dân số nói chung. Tin vui là chúng ta vẫn hoàn toàn có thể đối phó với "sát thủ thầm lặng" này bằng việc điều chỉnh lối sống và thói quen hằng ngày mà không cần dùng đến thuốc. Dưới đây là những giải pháp khoa học, dễ áp dụng mà các chuyên gia tim mạch khuyến nghị:
-Ưu tiên chất béo tốt, tránh chất béo xấu: Hạn chế mỡ động vật, thức ăn nhanh, thực phẩm chiên rán, chuyển sang dùng dầu thực vật lành mạnh như dầu oliu, dầu hạt cải, dầu bơ. Ăn nhiều cá béo giàu omega-3 như cá hồi, cá thu, cá mòi.
- Tăng cường chất xơ hòa tan: Ăn nhiều rau xanh, các loại đậu, yến mạch, táo, bơ…
-Duy trì cân nặng hợp lý: Thừa cân, béo phì làm rối loạn chuyển hóa lipid. Nếu bạn đang thừa cân, chỉ cần giảm 5-10% trọng lượng cơ thể cũng đủ giúp cải thiện rõ rệt các chỉ số mỡ máu và giảm nguy cơ bệnh tim mạch.
-Tập thể dục đều đặn: Vận động không chỉ giúp đốt cháy mỡ thừa mà còn tăng cường HDL (cholesterol tốt), giảm LDL và triglyceride. Bạn nên dành ít nhất 30 phút/ngày, 5 ngày/tuần cho các bộ môn như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, yoga…
-Hạn chế rượu bia: Rượu bia là tác nhân làm tăng triglyceride và cholesterol xấu, gián tiếp gây gan nhiễm mỡ và rối loạn mỡ máu. Nếu có uống, hãy kiểm soát ở mức thấp: dưới 2 đơn vị cồn/ngày với nam và 1 đơn vị/ngày với nữ (1 đơn vị tương đương 330ml bia hoặc 100ml rượu vang).
-Ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng: Stress kéo dài và thiếu ngủ làm tăng nồng độ cortisol - hormone kích thích gan sản xuất nhiều cholesterol và triglyceride hơn. Do đó bạn hãy cố gắng ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm, xen kẽ công việc với hoạt động thư giãn, hít thở sâu hoặc thiền để giảm căng thẳng.
-Bỏ thuốc lá: Thuốc lá làm tăng LDL, giảm HDL và thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa trong động mạch. Theo WHO, chỉ sau 1 năm cai thuốc lá, nguy cơ mắc bệnh tim mạch có thể giảm tới 50%.
