Chia sẻ tại sự kiện Gateway to Vietnam 2026 diễn ra ngày 3/6, ông Bradley Warden, Giám đốc điều hành kiêm Quản lý danh mục cấp cao tại Nomura Asset Management International, cho rằng AI khác với các chu kỳ công nghệ trước ở chỗ không chỉ bổ sung thêm công cụ cho con người, mà đưa năng lực suy luận và xử lý thông tin vào nhiều quy trình khác nhau.
Theo ông, nếu máy tính cá nhân, điện thoại thông minh hay điện toán đám mây chủ yếu tạo ra các lớp công cụ mới, AI có thể tác động rộng hơn khi được tích hợp vào hạ tầng tính toán, dữ liệu, bộ nhớ, phần mềm và vận hành doanh nghiệp.
Với Việt Nam, câu chuyện AI không nhất thiết bắt đầu từ việc sở hữu những doanh nghiệp giống Nvidia hay Micron. Cơ hội có thể nằm ở các ngành có khả năng ứng dụng AI vào vận hành, phân tích dữ liệu, phục vụ khách hàng, quản trị rủi ro và tối ưu chi phí.
Thứ nhất, ở nhóm công nghệ, Tập đoàn FPT là doanh nghiệp hưởng lợi trong nhóm ứng dụng. Dù vậy, doanh nghiệp Việt này theo chuyên gia vẫn còn ở giai đoạn bắt đầu về AI, vấn đề quan trọng cần quan tâm là khả năng sinh lời trong lĩnh vực công nghệ.
Ông Phạm Lưu Hưng, Giám đốc SSI Research, cho biết thêm Việt Nam không cần cạnh tranh trực diện với Mỹ hay Trung Quốc trong cuộc đua xây dựng các mô hình AI nền tảng, vốn đòi hỏi nguồn vốn đầu tư, hạ tầng tính toán và nhân lực công nghệ quy mô lớn.
Ngược lại, cơ hội phù hợp hơn với Việt Nam nói chung và FPT nói riêng nằm ở tầng ứng dụng, nơi doanh nghiệp sử dụng AI để cải thiện quy trình kinh doanh, tự động hóa vận hành và tạo ra hiệu quả tài chính cụ thể.
Bên cạnh mảng công nghệ, lĩnh vực dịch vụ tài chính (bao gồm ngân hàng, chứng khoán, quản lý tài sản và các hoạt động liên quan đến dữ liệu khách hàng) cũng xuất hiện cơ hội tăng trưởng trong làn sóng bùng nổ công nghệ, AI.
Tại Việt Nam, một số ngân hàng như Techcombank, VPBank, MB… đã có thể “nhúng” AI vào các quy trình như cá nhân hóa đề xuất cho khách hàng. Đây là các ứng dụng có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh.
Trong lĩnh vực chứng khoán, AI có thể hỗ trợ môi giới, chăm sóc khách hàng, phân tích dữ liệu thị trường, báo cáo nghiên cứu, quản trị rủi ro, back-office và phát triển sản phẩm số.
Hiện nay, việc lập trình (coding) không còn là điểm nghẽn lớn nhất, doanh nghiệp phải học cách quản trị các điểm nghẽn mới như kiểm tra, xác minh kết quả, hướng dẫn AI đúng cách và đảm bảo công nghệ tạo ra sản phẩm đúng nhu cầu.
Ngoài dịch vụ tài chính, bán lẻ và tiêu dùng cũng là nhóm có thể hưởng lợi nhờ sở hữu lượng dữ liệu lớn về khách hàng, giao dịch, hàng tồn kho và vận hành chuỗi cửa hàng.
Ngoài ra, nhóm doanh nghiệp sở hữu hạ tầng, khu đất hoặc khu công nghiệp cũng đang phục vụ nhu cầu công nghệ mới.
Trong bối cảnh AI kéo theo nhu cầu về bán dẫn, data center và năng lực tính toán, các doanh nghiệp khu công nghiệp như Kinh Bắc hoặc Viglacera là những cái tên đáng chú ý. Bởi các doanh nghiệp phát triển khu công nghiệp được chọn là nơi đặt cơ sở của nhiều doanh nghiệp bán dẫn và công nghệ như Intel, Hana Micron, Samsung.
Data center cũng trở thành lớp hạ tầng quan trọng khi các doanh nghiệp có nhu cầu xử lý dữ liệu trong nước. Do việc sử dụng các mô hình AI như Claude, Gemini hay ChatGPT gặp giới hạn nhất định do dữ liệu nhạy cảm và yêu cầu không đưa thông tin ra ngoài Việt Nam, nhiều bên chọn phương án thuê hạ tầng máy chủ nội địa. Điều này mở ra nhu cầu mới về năng lực tính toán nội địa và hạ tầng dữ liệu cho các ngành có yêu cầu bảo mật cao như tài chính.
Năng lượng cũng là một lĩnh vực đáng chú ý. AI cần năng lực tính toán lớn, trong khi data center tiêu thụ nhiều điện và đòi hỏi nguồn cung ổn định. Theo ông Phạm Lưu Hưng, năng lượng có thể được xem là nhóm hưởng lợi từ điểm nghẽn hạ tầng khi AI mở rộng.
Nhìn chung, làn sóng AI có thể không tạo ra một “Nvidia Việt Nam” trong ngắn hạn; nhưng khi AI dịch chuyển từ tầng mô hình nền tảng sang tầng ứng dụng, cơ hội có thể phân bổ rộng hơn sang những ngành có dữ liệu, khách hàng, quy trình vận hành và hạ tầng cần được tối ưu.
Dọc tuyến quốc lộ 13, TP.HCM, một số đại lý bán xe trưng bày mẫu ô tô điện mini nhập khẩu từ Trung Quốc. Những chiếc xe nhỏ gọn, nhiều màu sắc thường được đưa sát mép đường để thu hút sự chú ý của người qua lại.
Chẳng hạn, mẫu xe Xiaoma, còn gọi là Bestune Pony, được rao bán giá 199 triệu đồng/chiếc với nhiều màu sắc.
Theo công bố của đại lý, xe dùng pin 13,9kWh, có thể đi khoảng 170km sau mỗi lần sạc đầy. Ngoài Xiaoma, thị trường xe điện giá thấp tại Việt Nam còn có Geely EX2 giá 459 - 499 triệu đồng, BYD Dolphin 499 - 569 triệu đồng.
Các dòng ô tô điện hiện được hưởng thuế tiêu thụ đặc biệt 3% và miễn lệ phí trước bạ, giúp giá bán cạnh tranh hơn so với xe xăng cùng tầm giá.
Phân khúc này dự kiến sôi động hơn trong thời gian tới khi TMT Motors lên kế hoạch đưa mẫu ô tô điện siêu nhỏ Nano S05 ra thị trường Việt Nam trong tháng 6-2026.
Đáng chú ý, xe có hai chỗ ngồi, hai cửa bên và một cửa cốp phía sau, hướng đến nhu cầu di chuyển ngắn trong đô thị.
Theo doanh nghiệp, Nano S05 được phát triển từ nền tảng mẫu Silence S04 tại châu Âu, sau đó tinh chỉnh cho điều kiện giao thông và khí hậu Việt Nam.
Mẫu xe này có hai tùy chọn pin cố định và pin tháo rời. TMT Motors cho biết giá bán của Nano S05 từ 148 triệu đồng, thấp hơn đôi chút mẫu xe ga cao cấp Honda SH 350i từ 151,2 triệu đồng. Khi bán ra, Nano S05 là mẫu ô tô giá rẻ nhất thị trường Việt. Nhỉnh hơn đôi chút có dòng Bestune Xiaoma 199 triệu đồng và VinFast Minio Green 269 triệu đồng.
Thị trường ô tô điện mini phát triển mạnh tại Trung Quốc nhờ giá rẻ, kích thước nhỏ và chi phí sử dụng thấp. Người dùng sử dụng làm phương tiện di chuyển hằng ngày trong đô thị. Ở Việt Nam, phân khúc ô tô mini mới ở giai đoạn bắt đầu.
Ví dụ, Wuling Hongguang Mini EV TMT Motors kinh doanh, phân phối tại Việt Nam từng mở màn cho nhóm xe này, sau đó là các mẫu nhập khẩu khác từ Trung Quốc. Thế nhưng doanh số mẫu xe này không như kỳ vọng khi cạnh tranh với VinFast VF 3.
Hiện nay các doanh nghiệp phân phối, kinh doanh dòng xe Trung Quốc phân khúc mini, giá 148 - 250 triệu đồng/chiếc vẫn đang tìm nhiều cách tiếp cận, thu hút khách hàng.
Tuy nhiên giá rẻ cũng đi kèm nhiều băn khoăn. Người mua quan tâm đến phạm vi di chuyển thực tế, thời gian sạc, độ bền pin, khả năng bảo hành, linh kiện thay thế và mức độ an toàn khi lưu thông cùng ô tô cỡ lớn. Với kích thước nhỏ và tầm hoạt động giới hạn, dòng xe này chủ yếu phù hợp nhu cầu nội đô.
Dù vậy, xe điện giá rẻ đang tạo sức ép lớn lên doanh nghiệp ô tô trong nước. Áp lực này có thể tăng thêm nếu hoạt động sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu ô tô được nới điều kiện kinh doanh.
Ghé mua 2 kg mận hậu trên xe đẩy ở chợ Xóm Mới, phường An Hội Đông (TP HCM), chị Hòa bất ngờ khi giá chỉ còn 25.000 đồng với loại 28-30 trái một kg. Theo chị, những năm trước cùng loại mận này hiếm khi dưới 30.000-35.000 đồng một kg và đây là mức thấp nhất chị từng mua.
Không chỉ mận hậu, nhiều loại trái cây mùa hè tại TP HCM cũng giảm sâu. Khảo sát tại các chợ truyền thống và cửa hàng cho thấy xoài cát, thanh long, ổi phổ biến ở mức 8.000-20.000 đồng một kg tùy loại, mít và dưa hấu có loại chỉ còn dưới 15.000 đồng một kg, thấp hơn khoảng 20-30% so với cùng kỳ năm ngoái.
Sầu riêng Ri6 - loại vốn được xem là đắt đỏ, nay cũng chỉ còn 50.000-60.000 đồng một kg tại chợ truyền thống và cửa hàng, giảm khoảng 30-50% so với cùng kỳ.
Mức giá này khiến nhiều loại trái cây hiện ngang, thậm chí thấp hơn một số loại rau ăn lá. Tại nhiều chợ dân sinh, rau cải hay tần ô phổ biến 12.000-20.000 đồng một bó, còn xà lách khoảng 35.000-40.000 đồng một kg.
Không chỉ trái cây phía Nam, nhiều loại đặc sản miền Bắc đưa vào TP HCM cũng giảm giá mạnh dù chi phí vận chuyển cao hơn mọi năm. Mận hậu hiện giảm khoảng 10-15% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, vải thiều miền Bắc năm nay mất mùa nhưng giá bán lẻ tại TP HCM vẫn chỉ quanh 45.000-60.000 đồng một kg tùy loại, thấp hơn khoảng 50-60% so với đầu vụ.
Giá bán lẻ đi xuống bắt nguồn từ đà giảm tại vùng trồng, khi nhiều loại trái cây vẫn tiêu thụ chậm và giá thu mua thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ.
Tại nhà vườn, sầu riêng Monthong được các kho thu mua khoảng 72.000-76.000 đồng một kg tùy loại, trong khi Ri6 loại A dao động 35.000-47.000 đồng một kg, thấp hơn 20.000-30.000 đồng một kg so với cùng kỳ các năm trước. Giá mít Thái chỉ 2.000-5.000 đồng một kg, thấp hơn nhiều so với mức từng đạt 15.000-25.000 đồng một kg. Thanh long cũng giảm 60%, còn dao động 3.000-12.000 đồng một kg tùy loại.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết đầu năm nay thời tiết tại các vùng trồng trọng điểm như miền Tây, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên khá thuận lợi. Việc kiểm soát tốt xâm nhập mặn giúp năng suất nhiều loại cây ăn trái đạt mức cao. Các loại trái cây như cam sành, dưa hấu, thanh long, xoài... đồng loạt vào vụ thu hoạch rộ trong cùng thời điểm, khiến nguồn cung tăng mạnh và kéo giá đi xuống.
Báo cáo thị trường tháng 4 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng ghi nhận giá xoài, sầu riêng tại nhiều vùng trồng Nam Bộ và Tây Nguyên giảm mạnh khi bước vào cao điểm thu hoạch.
Nguồn cung tăng không phải nguyên nhân duy nhất. Trong bối cảnh sức mua trong nước chưa phục hồi mạnh, đầu ra xuất khẩu cũng khó khăn hơn khi nhiều thị trường ngày càng siết tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
Ông Nguyên cho biết Trung Quốc đang chuẩn bị áp dụng đầy đủ các yêu cầu mới về truy xuất nguồn gốc và mã vùng trồng theo Lệnh 280 từ ngày 1/6/2026. Điều này khiến nhiều đầu mối xuất khẩu chỉ thu mua cầm chừng để tránh rủi ro hàng bị trả về. Lượng hàng không xuất đi kịp vì thế quay lại tiêu thụ nội địa, gây hiện tượng "dội chợ" tại các đô thị lớn.
Ở nhóm sầu riêng, mùa vụ tại Thái Lan kéo dài từ tháng 4 đến tháng 6 khiến nguồn cung khu vực tăng mạnh, kéo giá sầu riêng Việt Nam đi xuống. Với thanh long, ông Huỳnh Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Thanh long Bình Thuận cho biết xuất khẩu vẫn phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc, trong khi nước này đã mở rộng diện tích trồng những năm gần đây và bước vào vụ từ tháng 5 đến tháng 11, làm nhu cầu nhập khẩu giảm đáng kể.
Với xoài và mít, doanh nghiệp xuất khẩu tại Đồng Tháp cho biết giá năm nay giảm còn do nguồn cung từ Campuchia gia tăng khi một phần hàng không xuất được sang Thái Lan, khiến cạnh tranh trong khu vực gay gắt hơn.
Ngoài ra, các cuộc xung đột tại Trung Đông cũng tác động đến tuyến vận tải quốc tế, đẩy giá cước tàu biển và nhiên liệu tăng cao. Chi phí logistics leo thang khiến nhiều doanh nghiệp e ngại ký đơn hàng xuất khẩu sang các thị trường xa như Mỹ và châu Âu, làm lượng hàng tiêu thụ nội địa tiếp tục gia tăng.
Theo các hiệp hội ngành hàng, để giảm tình trạng giá trái cây biến động mạnh theo mùa vụ, ngành nông nghiệp cần đẩy nhanh quy hoạch vùng trồng, chuẩn hóa chất lượng và truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.
Cùng với đó, việc đẩy mạnh chế biến sâu như sấy, nước ép, đóng hộp và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu được xem là giải pháp quan trọng để giảm áp lực tiêu thụ quả tươi.
Bán 2 tấn Musang King với giá 60.000 đồng một kg, chị Đào, chủ một vườn sầu riêng tại Gia Lai, chỉ lãi khoảng 40 triệu đồng sau khi trừ chi phí, giảm một nửa so với cùng kỳ năm ngoái.
"Những năm trước, Musang King bán 80.000-150.000 đồng một kg. Chưa năm nào giá thấp như năm nay", chị nói. Giá giảm sâu trong khi chi phí chăm sóc vẫn cao khiến gia đình dự định chặt bớt 50 cây sau vụ thu hoạch để chuyển sang giống khác.
Khảo sát tại các nhà vườn và thương lái ở Gia Lai, Đăk Lăk cho thấy những lô Musang King chất lượng trung bình hiện chỉ còn 45.000-50.000 đồng một kg.
Không riêng Musang King, thị trường sầu riêng năm nay đồng loạt hạ nhiệt. Ngày 7/7, Monthong được thu mua phổ biến 63.000-69.000 đồng một kg tại Bình Phước và Đăk Lăk, hàng lỗi còn 40.000-55.000 đồng, trong khi Ri6 dao động 33.000-39.000 đồng một kg. So với cùng kỳ năm ngoái, giá của hai giống này cũng giảm khoảng 30-50%.
Tuy nhiên, theo bà Phan Thị Hằng, một thương lái ở Đăk Lăk, thị trường Musang King đang phân hóa rõ theo chất lượng. Hàng có cơm đạt chuẩn hiện được thu mua cao nhất khoảng 70.000 đồng một kg, trong khi hàng chất lượng trung bình chỉ còn dưới 50.000 đồng.
Bà Hằng cho biết vừa thu mua toàn bộ khoảng 4 tấn Musang King của một nhà vườn ở huyện Cư Kuin cũ, Đăk Lăk với giá 70.000 đồng một kg. Vườn này có 50 cây, năm ngoái không thu hoạch được do xử lý kỹ thuật chưa đúng. Sau khi điều chỉnh quy trình chăm sóc, vụ năm nay cho trái đẹp, cơm đạt chuẩn và được thu mua ở nhóm giá cao nhất thị trường.
"Dù vậy, 70.000 đồng một kg cũng là mức thấp nhất từ trước tới nay đối với hàng đạt chuẩn. Những năm trước, các vườn có cơm đẹp thường được thu mua 90.000-100.000 đồng một kg", bà Hằng nói. Theo bà, mỗi ngày chỉ thu gom được khoảng 3-5 tấn Musang King đạt chuẩn vì số vườn làm đúng kỹ thuật không nhiều.
Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp, nói giá Musang King giảm là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc. Nguồn cung tăng khi nhiều diện tích bước vào giai đoạn cho trái, trong khi thời tiết bất lợi khiến chất lượng sầu riêng suy giảm.
Ông cho biết mưa kéo dài làm nhiều vùng trồng xuất hiện tình trạng sầu riêng bị sượng, có nơi tỷ lệ lên tới 30-40%, khiến lượng hàng đạt chuẩn xuất khẩu giảm. Musang King vốn là giống khó canh tác, chất lượng giữa các vườn không đồng đều nên chịu tác động rõ hơn khi thời tiết bất lợi.
Bên cạnh đó, theo ông, doanh nghiệp hiện không còn thu mua bằng mọi giá mà chỉ lựa chọn nguyên liệu đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu hoặc chế biến. Trong khi đó, phía Trung Quốc ngày càng siết chặt yêu cầu về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chất vàng O, Cadimi và khả năng truy xuất nguồn gốc. Những lô hàng đạt chuẩn vẫn được tiêu thụ thuận lợi, trong khi hàng chất lượng trung bình chủ yếu bán trong nước hoặc bị ép giá.
Xu hướng giảm giá cũng diễn ra tại các nước sản xuất lớn. Theo South China Morning Post, giá Musang King tại Malaysia hiện xuống dưới 30 ringgit (khoảng 190.000 đồng) một kg, thấp hơn một nửa so với mức 60-80 ringgit cùng kỳ năm ngoái. Trước tình trạng dư cung, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim cho biết sẽ làm việc với phía Trung Quốc nhằm thúc đẩy tiêu thụ sầu riêng.
Theo giới kinh doanh, trong bối cảnh nguồn cung tăng và các thị trường nhập khẩu ngày càng siết tiêu chuẩn chất lượng, Musang King vẫn là giống sầu riêng cao cấp nhưng không còn giữ được mặt bằng giá như trước. Ngay cả những lô đạt chuẩn cũng đang được giao dịch ở mức thấp nhất kể từ khi giống này được trồng thương mại tại Việt Nam.
