Ngày 2/4 hàng năm được Liên Hợp Quốc chọn là Ngày Thế giới Nhận thức về Rối loạn phổ tự kỷ, nhằm nâng cao hiểu biết cộng đồng để trẻ được phát hiện và can thiệp sớm, dễ hòa nhập. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, cứ 100 trẻ có một trẻ mắc tự kỷ – một rối loạn phát triển thần kinh ảnh hưởng đến giao tiếp, ngôn ngữ và quan hệ xã hội.
TS.BS Đinh Thạc, Trưởng khoa Tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng 1, giải thích tự kỷ là một rối loạn, không phải bệnh và không lây lan. Hiểu đúng về tự kỷ sẽ giúp gia đình phát hiện và can thiệp sớm, giữ được “thời gian vàng” cho trẻ là trước 3 tuổi, chậm nhất là 5 tuổi. Qua mốc 5 tuổi, quá trình can thiệp sẽ mất nhiều thời gian hơn và khó đạt hiệu quả cao.
Bác sĩ Thạc lưu ý phụ huynh cần đặc biệt chú ý nếu trẻ có các dấu hiệu bất thường thuộc ba nhóm chính:
Ngôn ngữ: Chậm nói hoặc thoái lui ngôn ngữ (đã biết nói nhưng sau đó không nói nữa).
Tương tác xã hội: Kém tương tác, tiếp xúc mắt kém, gọi tên không quay lại, chỉ thích lủi thủi chơi một mình.
Hành vi: Lặp đi lặp lại một hành động (rập khuôn) như đi nhón chân, cử động tay chân như múa, xoay bánh xe, xé giấy. Trẻ cũng có thể có những sở thích thu hẹp bất thường như mải mê nhìn quạt đang xoay.
BS.CK2 Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Liên chuyên khoa Tâm lý lâm sàng – Phục hồi chức năng – Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2, lưu ý phụ huynh cần đặc biệt chú ý các mốc phát triển ngôn ngữ – giao tiếp theo độ tuổi, vì đây là dấu hiệu sớm giúp nhận diện nguy cơ tự kỷ. Theo bác sĩ, nếu trẻ chậm hoặc lệch các mốc này, cần được đánh giá chuyên môn càng sớm càng tốt.
Cụ thể, phụ huynh nên đưa trẻ đi kiểm tra nếu có một hoặc nhiều biểu hiện như 12 tháng chưa bập bẹ hoặc không giao tiếp bằng cử chỉ, 16 tháng chưa nói được từ đơn, 24 tháng chưa nói được cụm từ có ý nghĩa, trẻ có kỹ năng nhưng sau đó bị thoái lui, ít tương tác với người khác hoặc có hành vi lặp lại, sở thích hạn chế.
Hiện nay, nhiều rào cản trong quá trình điều trị xuất phát từ những hiểu lầm của cộng đồng. Bác sĩ Thạc chỉ ra một số quan niệm sai lầm phổ biến như cho rằng trẻ tự kỷ không có cảm xúc, không muốn kết bạn, không có khả năng học hỏi hay giao tiếp. Thậm chí, nhiều người lầm tưởng tự kỷ do tiêm vaccine hoặc cho rằng trẻ không nên học tập trong môi trường bình thường vì sợ ảnh hưởng đến xung quanh.
Những định kiến này không chỉ làm tăng sự kỳ thị mà còn gây áp lực tâm lý, khiến cha mẹ tự trách bản thân. Quan trọng hơn, sự e ngại này làm chậm trễ quá trình đánh giá và can thiệp sớm, vô tình tạo rào cản khiến trẻ ngày càng khó phát triển.
Tại khoa Tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng 1, thống kê cho thấy cứ 100 bé đến khám thì có 3-4 bé được chẩn đoán mắc rối loạn phổ tự kỷ. Điều này cho thấy bên cạnh việc nâng cao nhận thức cộng đồng, khâu hỗ trợ tâm lý cho chính gia đình các bé cũng đóng vai trò then chốt. Chính cha mẹ là nhà trị liệu đầu tiên và quan trọng nhất của trẻ tự kỷ.
Bác sĩ Sang khuyến cáo không có yếu tố đơn lẻ nào quyết định sự tiến bộ của trẻ tự kỷ, mà cần phối hợp can thiệp y khoa, hỗ trợ tâm lý, giáo dục đặc biệt và đặc biệt là sự đồng hành của gia đình. Trong đó, gia đình giữ vai trò then chốt vì là người gắn bó lâu dài, tạo môi trường yêu thương, kiên nhẫn và nhất quán cho trẻ.
Hai tháng gần đây, nam thanh niên cao 1,7 m, nặng 85 kg liên tục thấy khát nước và đi tiểu nhiều lần. Bác sĩ Hoàng Tuấn Uyên, chuyên khoa Nội tiết và Chuyển hóa, Bệnh viện Kỳ Mỹ (Đài Loan), khám chuyên sâu và phát hiện đường huyết lúc đói của anh lên tới 190 mg/dL (mức bình thường dưới 100 mg/dL). Chỉ số HbA1c trung bình 3 tháng cũng chạm mức 8,8% (bình thường dưới 5,7%).
Căn cứ các kết quả này, bác sĩ chẩn đoán anh mắc tiểu đường type 2. Đặc thù công việc khiến anh ăn uống thất thường, lạm dụng đồ uống có đường và thiếu vận động đã bào mòn sức khỏe nhanh chóng, ông Uyên nhận định.
Bác sĩ Uyên lên phác đồ điều trị bằng thuốc uống, đồng thời tư vấn dinh dưỡng và hướng dẫn kỹ năng tự chăm sóc. Nhờ tuân thủ lịch khám định kỳ và điều chỉnh lối sống, nam thanh niên hiện kiểm soát tốt lượng đường trong máu.
Niên giám Nhóm đặc biệt mắc bệnh tiểu đường năm 2025 tại Đài Loan công bố số người mắc tiểu đường type 2 vào năm 2020 chạm mốc 2,56 triệu người, tương đương tỷ lệ cứ 10 người có 1 người mang bệnh. Thống kê năm 2024 cũng xếp tiểu đường vào nhóm 5 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, cướp đi sinh mạng của gần 10.000 người mỗi năm.
Bác sĩ Uyên cảnh báo tỷ lệ bệnh nhân dưới 40 tuổi mắc "tiểu đường type 2 khởi phát sớm" đang tăng vọt. Tế bào đảo tụy của nhóm này suy thoái nhanh hơn người cao tuổi, đẩy cao nguy cơ biến chứng tim mạch và thận.
Chuyên gia chỉ đích danh ba thủ phạm chính gây bệnh gồm béo phì, áp lực cao và chế độ ăn nhiều đường. Nhóm tuổi này thường mải mê xây dựng sự nghiệp, sinh hoạt kém điều độ nên hay phớt lờ các dấu hiệu cơ thể cảnh báo. Khi bác sĩ tiếp nhận, họ thường mang nhiều vấn đề chuyển hóa phức tạp đòi hỏi áp dụng chiến lược đa trị liệu từ sớm.
Việc phát bệnh sớm cũng khiến cơ thể chịu đựng môi trường đường huyết cao lâu hơn. Tình trạng này làm tăng mạnh nguy cơ biến chứng võng mạc, thận, thần kinh và tim mạch trong tương lai so với nhóm phát bệnh muộn.
Chuyên gia khuyến cáo những người mang yếu tố nguy cơ cao như có tiền sử gia đình, thừa cân, lười vận động, căng thẳng kéo dài hoặc thiếu ngủ cần chủ động khám sức khỏe định kỳ. Người mang bệnh cần phối hợp chặt chẽ cùng chuyên gia y tế để thay đổi lối sống, tập thể dục đều đặn, ăn uống cân bằng, duy trì cân nặng lý tưởng và dùng thuốc đúng chỉ định nhằm trì hoãn biến chứng.
Chồng chị, 38 tuổi, bị thương nặng sau tai nạn giao thông, cấp cứu ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh. Hội đồng chuyên môn ba lần chẩn đoán chết não. Anh là trụ cột chính trong gia đình, nuôi ba con nhỏ, công việc chính là đi giao hàng, gặp tai nạn trong một chuyến giao hàng.
Bố của anh cũng đang điều trị tại Đơn vị Thận lọc máu của bệnh viện này. Gia đình quyết định hiến tặng các mô, tạng của anh để ghép cứu sống nhiều bệnh nhân khác.
Trước khi rút ống thở, người vợ lặng lẽ vào phòng để nói lời vĩnh biệt. Bàn tay chị run rẩy khẽ chạm vào mặt chồng lần cuối cùng. Sau đó, kíp bác sĩ rút ống thở, đứng cúi đầu một phút mặc niệm.
"Cả cuộc đời con tôi làm nhiều việc thiện, đến lúc mất vẫn có thể cứu được nhiều người", mẹ của người hiến tạng, nói.
Ngày 11/5, đại diện Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh cho biết đã kích hoạt quy trình lấy - ghép tạng với sự tham gia của khoảng 100 y bác sĩ, kỹ thuật viên và nhân viên y tế của Bệnh viện Đa khoa tỉnh, Bệnh viện Việt Đức và Bệnh viện Đại học Y dược TP HCM.
Các tạng được hiến gồm một trái tim, hai thận, hai lá gan và hai giác mạc. Trong đó, tim và một phần tạng được vận chuyển đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức để ghép, số tạng còn lại chuyển vào Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM. Hai quả thận được ghép ngay tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh.
Đây là trường hợp hiến tạng thứ 4 tại Quảng Ninh và là lần thứ hai lấy ghép tạng tại bệnh viện đa khoa tỉnh.
Ghép tạng là một trong những thành tựu quan trọng nhất của y học nhân loại từ thế kỷ 20. Đây là phương pháp cuối cùng trong điều trị bệnh nhân mắc bệnh mạn tính, hiểm nghèo do các mô, tạng bị suy giảm chức năng và không hồi phục như suy thận mạn, gan, tim, tủy, hỏng giác mạc...
Ca ghép tạng từ người cho chết não đầu tiên tại Việt Nam thực hiện hồi tháng 5/2010. Đến nay, hơn 9.500 ca ghép tạng thành công, trong đó nhiều nhất là ghép thận, gan...
Sự sa sút năng lượng vào buổi chiều không phải là dấu hiệu cơ thể “đuối sức”, mà có thể đơn giản là cơ thể đang cần được nghỉ ngơi và phục hồi, theo Hindustan Times (Ấn Độ).
Khoảng đầu giờ chiều, mức năng lượng của cơ thể thường giảm xuống một cách tự nhiên theo nhịp sinh học của cơ thể. Giấc ngủ ngắn không chỉ giúp vượt qua cơn buồn ngủ vào đầu giờ chiều mà còn tạo cơ hội để não bộ phục hồi sau những căng thẳng tích tụ trong ngày.
Bác sĩ Alok Chopra, nhà sáng lập kiêm giám đốc Bệnh viện Aashlok (Ấn Độ) cho biết, một giấc ngủ ngắn có thể giúp “khởi động lại” não bộ, giảm mệt mỏi tinh thần và mang lại cảm giác sảng khoái, tràn đầy năng lượng hơn.
Bác sĩ Chopra đề cập đến một trạng thái đặc biệt gọi là “giấc ngủ nhịp theta” (theta rhythm sleep), ông giải thích: “Đây là trạng thái độc đáo khi bạn đang ngủ nhưng vẫn hơi nhận biết được những gì diễn ra xung quanh. Nếu ai đó gọi tên bạn, bạn vẫn có thể phản ứng, nhưng não bộ lúc này đã bước vào chế độ phục hồi sâu”.
Bác sĩ Chopra cho biết nhiều bệnh nhân hỏi ông làm thế nào để “ngủ ngắn” tại nơi làm việc. Lời khuyên của ông rất đơn giản: “Chỉ cần gục đầu nghỉ từ 15 - 20 phút để tái tạo năng lượng. Sau đó, bạn sẽ làm việc hiệu quả hơn”.
Nếu tranh thủ ngủ khoảng 20 phút vào thời điểm này, não bộ có thể chuyển từ trạng thái căng thẳng sang trạng thái phục hồi. Điều này giúp cải thiện sự minh mẫn, khả năng tư duy, tập trung và hiệu suất làm việc.
Ngay cả trong những ngày làm việc bận rộn, việc dành ra khoảng 20 phút để nghỉ ngơi có thể mang lại nhiều lợi ích hơn là cố gắng làm việc khi đã kiệt sức. Khi này, não bộ sẽ chuyển từ căng thẳng sang sửa chữa, làm rõ thông tin và kết nối các ý tưởng hiệu quả hơn.
