Ngày 2/4 hàng năm được Liên Hợp Quốc chọn là Ngày Thế giới Nhận thức về Rối loạn phổ tự kỷ, nhằm nâng cao hiểu biết cộng đồng để trẻ được phát hiện và can thiệp sớm, dễ hòa nhập. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, cứ 100 trẻ có một trẻ mắc tự kỷ – một rối loạn phát triển thần kinh ảnh hưởng đến giao tiếp, ngôn ngữ và quan hệ xã hội.
TS.BS Đinh Thạc, Trưởng khoa Tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng 1, giải thích tự kỷ là một rối loạn, không phải bệnh và không lây lan. Hiểu đúng về tự kỷ sẽ giúp gia đình phát hiện và can thiệp sớm, giữ được “thời gian vàng” cho trẻ là trước 3 tuổi, chậm nhất là 5 tuổi. Qua mốc 5 tuổi, quá trình can thiệp sẽ mất nhiều thời gian hơn và khó đạt hiệu quả cao.
Bác sĩ Thạc lưu ý phụ huynh cần đặc biệt chú ý nếu trẻ có các dấu hiệu bất thường thuộc ba nhóm chính:
Ngôn ngữ: Chậm nói hoặc thoái lui ngôn ngữ (đã biết nói nhưng sau đó không nói nữa).
Tương tác xã hội: Kém tương tác, tiếp xúc mắt kém, gọi tên không quay lại, chỉ thích lủi thủi chơi một mình.
Hành vi: Lặp đi lặp lại một hành động (rập khuôn) như đi nhón chân, cử động tay chân như múa, xoay bánh xe, xé giấy. Trẻ cũng có thể có những sở thích thu hẹp bất thường như mải mê nhìn quạt đang xoay.
BS.CK2 Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Liên chuyên khoa Tâm lý lâm sàng – Phục hồi chức năng – Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2, lưu ý phụ huynh cần đặc biệt chú ý các mốc phát triển ngôn ngữ – giao tiếp theo độ tuổi, vì đây là dấu hiệu sớm giúp nhận diện nguy cơ tự kỷ. Theo bác sĩ, nếu trẻ chậm hoặc lệch các mốc này, cần được đánh giá chuyên môn càng sớm càng tốt.
Cụ thể, phụ huynh nên đưa trẻ đi kiểm tra nếu có một hoặc nhiều biểu hiện như 12 tháng chưa bập bẹ hoặc không giao tiếp bằng cử chỉ, 16 tháng chưa nói được từ đơn, 24 tháng chưa nói được cụm từ có ý nghĩa, trẻ có kỹ năng nhưng sau đó bị thoái lui, ít tương tác với người khác hoặc có hành vi lặp lại, sở thích hạn chế.
Hiện nay, nhiều rào cản trong quá trình điều trị xuất phát từ những hiểu lầm của cộng đồng. Bác sĩ Thạc chỉ ra một số quan niệm sai lầm phổ biến như cho rằng trẻ tự kỷ không có cảm xúc, không muốn kết bạn, không có khả năng học hỏi hay giao tiếp. Thậm chí, nhiều người lầm tưởng tự kỷ do tiêm vaccine hoặc cho rằng trẻ không nên học tập trong môi trường bình thường vì sợ ảnh hưởng đến xung quanh.
Những định kiến này không chỉ làm tăng sự kỳ thị mà còn gây áp lực tâm lý, khiến cha mẹ tự trách bản thân. Quan trọng hơn, sự e ngại này làm chậm trễ quá trình đánh giá và can thiệp sớm, vô tình tạo rào cản khiến trẻ ngày càng khó phát triển.
Tại khoa Tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng 1, thống kê cho thấy cứ 100 bé đến khám thì có 3-4 bé được chẩn đoán mắc rối loạn phổ tự kỷ. Điều này cho thấy bên cạnh việc nâng cao nhận thức cộng đồng, khâu hỗ trợ tâm lý cho chính gia đình các bé cũng đóng vai trò then chốt. Chính cha mẹ là nhà trị liệu đầu tiên và quan trọng nhất của trẻ tự kỷ.
Bác sĩ Sang khuyến cáo không có yếu tố đơn lẻ nào quyết định sự tiến bộ của trẻ tự kỷ, mà cần phối hợp can thiệp y khoa, hỗ trợ tâm lý, giáo dục đặc biệt và đặc biệt là sự đồng hành của gia đình. Trong đó, gia đình giữ vai trò then chốt vì là người gắn bó lâu dài, tạo môi trường yêu thương, kiên nhẫn và nhất quán cho trẻ.
Gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) là tình trạng tích tụ mỡ trong gan, liên quan chặt chẽ đến béo phì, tiểu đường và rối loạn mỡ máu. Thực hành một vài thay đổi lối sống có thể giúp cải thiện giúp chức năng gan và giảm nguy cơ biến chứng.
Giảm cân hợp lý
Giảm cân là yếu tố quan trọng nhất trong kiểm soát gan nhiễm mỡ, đặc biệt ở người béo phì, thừa cân. Tuy nhiên, nên giảm cân từ từ, tránh ăn kiêng quá khắt khe vì có thể gây tác dụng ngược. Duy trì chế độ ăn cân bằng và bền vững là cách lâu dài.
Ưu tiên chế độ ăn lành mạnh
Chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải có thể góp phần giảm mỡ gan. Theo chế độ ăn này, người bệnh nên tăng cường rau (bông cải xanh, rau lá xanh) trái cây (táo, cam, chuối), ngũ cốc nguyên hạt và chất béo tốt như dầu ô liu.
Ăn cá (ít nhất 2 lần/tuần), gia cầm không da và trứng tiêu thụ với lượng vừa phải. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và tinh bột tinh chế. Cách ăn này không chỉ tốt cho gan mà còn hỗ trợ kiểm soát huyết áp cao và tiểu đường.
Ngoài áp dụng chế độ ăn Địa Trung Hải, một số gia vị và thảo mộc quen thuộc như nghệ, gừng, tỏi, trà xanh và cây kế sữa cũng có lợi cho sức khỏe gan.
Uống cà phê đúng cách
Cà phê có thể giúp giảm viêm và bảo vệ gan nhờ kích thích enzyme có lợi. Người bị gan nhiễm mỡ có thể uống khoảng 2-3 tách mỗi ngày. Ưu tiên uống cà phê đen, hạn chế đường và kem béo để tránh làm tăng năng lượng dư thừa.
Duy trì vận động
Ít vận động là yếu tố làm trầm trọng thêm tình trạng gan nhiễm mỡ. Mỗi người nên đặt mục tiêu ít nhất 150 phút vận động mỗi tuần. Các hoạt động đơn giản như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc leo cầu thang cũng mang lại lợi ích rõ rệt nếu duy trì đều đặn.
Đường bổ sung, đặc biệt fructose, thúc đẩy tích tụ mỡ trong gan. Chúng có nhiều trong nước ngọt, bánh kẹo, đồ uống đóng chai và thực phẩm chế biến sẵn. Đọc nhãn thực phẩm trước khi dùng cũng giúp bạn kiểm soát lượng đường nạp vào mỗi ngày.
Kiểm soát cholesterol
Cholesterol cao làm tình trạng gan nhiễm mỡ nghiêm trọng hơn. Người bệnh nên hạn chế chất béo bão hòa (thịt đỏ, sữa béo) và chất béo chuyển hóa. Kết hợp ăn uống lành mạnh, tập luyện để cải thiện mỡ máu hiệu quả.
Tránh các tác nhân gây hại cho gan
Để gan có cơ hội phục hồi, bạn cần hạn chế các tác nhân gây hại trực tiếp. Rượu dù dùng ở mức vừa phải vẫn có thể làm gan nhiễm mỡ tiến triển nặng hơn. Ngoài ra, một số thuốc không kê đơn và thực phẩm chức năng có thể gây độc cho gan nếu sử dụng không đúng cách. Vì vậy, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng để tránh làm tổn thương gan thêm.
Tại Hội nghị khoa học "Xu hướng mới trong điều trị bệnh tim mạch năm 2026", diễn ra ở TPHCM mới đây, GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cho biết, suy tim giai đoạn cuối được xem là "trạm dừng cuối cùng" của nhiều bệnh lý tim mạch.
Đây là giai đoạn mà chức năng tim suy giảm nghiêm trọng, người bệnh đối mặt với nguy cơ tử vong cao nếu không có giải pháp điều trị thay thế phù hợp. Trong bối cảnh suy tim ngày càng gia tăng và trở thành gánh nặng lớn, điều trị cho người bệnh suy tim giai đoạn cuối vẫn là một thách thức lớn đối với y học.
Ghép tim hiện được xem là tiêu chuẩn vàng và là hy vọng giúp kéo dài sự sống cho người bệnh suy tim giai đoạn cuối. Không chỉ giúp người bệnh tồn tại, ghép tim còn mang lại cơ hội để họ quay trở lại sinh hoạt, làm việc và tiếp tục cuộc sống bình thường.
Theo GS Nguyễn Hoàng Định, cách tiếp cận đối với người bệnh suy tim hiện nay cũng đã có nhiều thay đổi. Thay vì chỉ tập trung điều trị triệu chứng hoặc chờ đến khi người bệnh rơi vào giai đoạn nguy kịch mới xem xét ghép tim, các trung tâm tim mạch hiện nay hướng đến chiến lược theo dõi sát, đánh giá toàn diện và xác định "thời điểm vàng" để can thiệp.
Việc chuẩn bị tâm lý, dinh dưỡng, tối ưu điều trị và kiểm soát các bệnh lý đi kèm trước ghép đóng vai trò quan trọng trong nâng cao tỷ lệ thành công sau ghép tim.
Bên cạnh kỹ thuật phẫu thuật, thành công của một ca ghép tim còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như hệ thống điều phối tạng, hồi sức sau mổ, kiểm soát thải ghép và sự phối hợp chặt chẽ của nhiều chuyên khoa khác nhau. Đây cũng là lĩnh vực đòi hỏi năng lực điều trị chuyên sâu và khả năng phối hợp đồng bộ toàn hệ thống bệnh viện.
Từ năm 2024 đến nay, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã thực hiện thành công 9 ca ghép tim. Trong đó, có nhiều trường hợp nguy kịch và những ca ghép tim xuyên Việt đầy thách thức.
Nhiều người bệnh sau ghép tim có thể phục hồi chức năng tim mạch gần như bình thường và quay trở lại cuộc sống thường nhật. Điều này cho thấy kỹ thuật ghép tim tại Việt Nam nói chung và tại đơn vị trên nói riêng đã có những bước phát triển, tiệm cận trình độ quốc tế.
GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định nhấn mạnh, ghép tim không chỉ là kỹ thuật điều trị chuyên sâu mà còn là sự hồi sinh đối với nhiều người bệnh suy tim giai đoạn cuối. Với những tiến bộ trong ghép tạng và điều trị tim mạch chuyên sâu, ghép tim không còn là điều quá xa vời.
Chuyên gia mong muốn cộng đồng có cái nhìn tích cực hơn về việc hiến tạng, bởi mỗi trái tim được trao đi không chỉ mở thêm cơ hội sống cho người bệnh mà còn tiếp tục viết nên những câu chuyện đầy hy vọng về cuộc đời.
Ngày 22-5, Công an tỉnh Đồng Tháp cho biết vừa phối hợp người nhà đưa một thiếu nữ thức nhiều đêm bấm điện thoại, không ngủ, dẫn đến đập phá đồ đạc, có dấu hiệu loạn thần đi bệnh viện điều trị.
Trước đó Ban Chỉ huy Công an phường Cao Lãnh (tỉnh Đồng Tháp) nhận được tin báo của người dân về trường hợp thiếu nữ tên T. (tên nhân vật được thay đổi) có biểu hiện la hét, đập phá đồ đạc trong nhà với nhiều dấu hiệu bất thường về tâm lý, nên đã nhanh chóng triển khai lực lượng đến hiện trường.
Tại đây, lực lượng chức năng ghi nhận thiếu nữ trong tình trạng kích động, la hét, đập phá đồ đạc, có nguy cơ gây nguy hiểm cho bản thân và những người xung quanh.
Các cán bộ đã vận động, thuyết phục nhằm ổn định tinh thần cho T..
Sau khi trấn an, lực lượng công an đã phối hợp đưa em đến Bệnh viện Tâm thần Đồng Tháp để thăm khám, điều trị kịp thời.
Công an tỉnh Đồng Tháp khuyến cáo các bậc phụ huynh cần quan tâm nhiều hơn đến tâm lý, sức khỏe tinh thần của con em, nhất là ở lứa tuổi vị thành niên.
Việc quản lý thời gian sử dụng điện thoại, định hướng các mối quan hệ lành mạnh, tránh giao du với người lạ trên mạng xã hội là rất cần thiết.
