Chính quyền Ukraine ngày 4.6 thông báo ít nhất 16 người thiệt mạng và 86 người bị thương sau các cuộc tấn công của Nga trong vòng 24 giờ. Đa số nạn nhân ở tỉnh Kherson tại miền nam Ukraine, nơi quân Nga đang kiểm soát một phần phía bên kia sông Dnipro.
Tỉnh trưởng Kherson cho biết có 53 khu định cư bị tấn công, làm 6 người thiệt mạng và 26 người bị thương. Thành phố thủ phủ cùng tên là nơi chịu thiệt hại nặng nề nhất khi các đợt oanh tạc của máy bay không người lái (UAV) lặp lại suốt ngày đêm.
Không quân Ukraine cho biết Nga đã phóng 293 UAV sang Ukraine vào rạng sáng, trong đó 264 chiếc bị ngăn chặn. Các địa phương bị thiệt hại đáng kể khác gồm thành phố Kramatorsk thuộc tỉnh Donetsk, thành phố Kharkiv thuộc tỉnh Kharkiv, tỉnh Sumy, tỉnh Zaporizhzhia và tỉnh Dnipropetrovsk, theo trang The Kyiv Independent.
Ở chiều ngược lại, Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã ngăn chặn 272 UAV của Ukraine trên các vùng lãnh thổ Nga, cũng như bán đảo Crimea, biển Azov và biển Đen từ tối 3.6 đến rạng sáng 4.6.
Đợt tấn công làm 3 người thiệt mạng và 7 người bị thương tại thành phố Simferopol ở Crimea. Trong một vụ khác cũng ở Crimea, ít nhất một người chết và 3 người bị thương khi UAV rơi trúng đoàn tàu lửa đang đi từ Azovskoye sang Kerch, theo TASS.
Tại tỉnh Belgorod giáp Ukraine, các đợt tấn công trong vòng 24 giờ khiến 2 người thiệt mạng và 3 người bị thương.
Theo Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW, Mỹ), Ukraine đã tăng cường tấn công tầm xa vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng năng lượng của Nga. Hôm 3.6, Ukraine tuyên bố tấn công một tàu chiến thuộc Hạm đội Baltic của Nga tại căn cứ hải quân ở tỉnh Leningrad và hạ tầng dầu mỏ tại thành phố Saint Petersburg ngay trong ngày thành phố khai mạc Diễn đàn Kinh tế quốc tế thường niên SPIEF.
Trả lời báo chí bên lề SPIEF ngày 4.6, ông Vladimir Saldo, quan chức do Nga bổ nhiệm ở Kherson, cáo buộc Kyiv không còn phân biệt mục tiêu quân sự và dân sự, và đó là lý do họ không cố gắng giải thích cho các cuộc tấn công chết chóc nhắm vào dân thường, theo TASS.
ISW cho rằng các quan chức Moscow gần đây đã tăng cường cáo buộc Kyiv tấn công mục tiêu dân sự để lấy cớ đáp trả Ukraine. Cả Nga và Ukraine lâu nay tuyên bố không nhắm mục tiêu vào dân thường.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cảnh báo rằng nguy cơ leo thang trong cuộc xung đột quân sự giữa Nga và Ukraine là “có thật” khi Kyiv cho thấy năng lực ngày càng mạnh trong việc tấn công sâu vào bên trong lãnh thổ Nga.
Phát biểu được ông Rubio đưa ra tại một tiểu ban phân bổ ngân sách của Thượng viện Mỹ ngày 3.6 sau các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở Saint Petersburg, theo AFP.
“Ukraine ngày càng trở nên hiệu quả trong việc thực hiện các cuộc tấn công tầm xa vào sâu bên trong Nga. Đó là một trong những điều nhắc nhở chúng ta rằng vì sao việc chấm dứt cuộc chiến này là quan trọng, nếu chúng ta có thể, bởi vì nguy cơ leo thang là có thật, hơn cả mức độ cách đây 2 năm”, ông Rubio nói.
Trước đó, tại Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, Ngoại trưởng Mỹ phàn nàn về việc thiếu tiến triển trong đối thoại. “Đến thời điểm này, không bên nào sẵn lòng đưa ra nhượng bộ cần thiết, đặc biệt là phía Nga, nhằm mang lại hòa bình. Nhưng chúng ta sẵn sàng, chúng ta đã tiếp xúc và dành lượng lớn thời gian cấp cao cho cuộc xung đột đó trong năm qua”, ông Rubio bổ sung.
Trong một cuộc phỏng vấn với tờ báo Đức Frankfurter Allgemeine được đăng tải vào ngày 3.6, Thủ tướng Hungary Peter Magyar chia sẻ Budapest có thể trở thành nơi tổ chức các cuộc đàm phán hòa bình giữa Ukraine và Nga.
“Hungary không thể đóng vai trò quyết định ở đây; đó là việc của các cường quốc. Chúng tôi có thể cung cấp viện trợ ngoại giao và nhân đạo, và Hungary cũng có thể là địa điểm diễn ra các cuộc đàm phán”, ông Magyar cho biết.
Người tiền nhiệm của ông Magyar, cựu Thủ tướng Viktor Orban, trước đó vài tháng từng để ngỏ khả năng tiếp đón Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong một hội nghị thượng đỉnh nhưng cuối cùng đã bị hủy bỏ.
Ông Orban vốn được xem là một trong những nhà lãnh đạo thân Nga nhất tại châu Âu. Trong khi đó, ông Magyar thực hiện chiến dịch tranh cử với một nền tảng thân châu Âu hơn và thể hiện lập trường cứng rắn hơn đối với Moscow.
“Tại Ukraine, mọi thứ thực sự đang bị đe dọa. Rất nhiều người đang ngã xuống và có khả năng quốc gia này sẽ mất đi một phần lãnh thổ của mình. Do đó, Ukraine cần những bảo bối an ninh quốc tế thực chất và có tính thi hành”, ông Magyar nói.
Thủ tướng Magyar lưu ý rằng các cam kết an ninh tiềm năng không nên đi vào vết xe đổ của Bản ghi nhớ Budapest năm 1994 – thỏa thuận mà trong đó Mỹ, Anh và Nga đã đảm bảo sẽ không sử dụng các biện pháp kinh tế hay quân sự để tấn công Ukraine.
“Vào năm 1994, từng có Bản ghi nhớ Budapest nổi tiếng, trong đó Mỹ và các cường quốc khác đã đảm bảo độc lập và toàn vẹn lãnh thổ cho Ukraine. Tuy nhiên, những lời hứa này đã không được thực hiện, bởi vì những khẩu hiệu suông chẳng mang lại ích lợi gì”, ông Magyar nói.
Các quốc gia trên chưa bình luận về phát ngôn của Thủ tướng Hungary.
Các cuộc đàm phán hòa bình vẫn đang rơi vào bế tắc. Kyiv kiên quyết yêu cầu một lệnh ngừng bắn phải được thực thi dọc theo các vị trí chiến đấu hiện tại, trong khi Moscow đòi hỏi Ukraine phải rút quân khỏi phần còn lại của vùng Donbass đang nằm dưới sự kiểm soát của Kyiv.
Trong diễn biến liên quan, Đặc phái viên Nga Kirill Dmitriev ngày 4.6 cho hay đã điện đàm với các đặc phái viên Mỹ gồm ông Steve Witkoff và ông Jared Kushner trong ngày 3.6.
Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 7/5 thông báo quy trình thu hồi hộ chiếu sẽ bắt đầu từ hôm nay, trước mắt nhắm vào những người nợ tiền cấp dưỡng từ 100.000 USD trở lên. Khoảng 2.700 người sở hữu hộ chiếu Mỹ thuộc diện này, theo số liệu được Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh cung cấp cho Bộ Ngoại giao Mỹ.
Tại Mỹ, tiền cấp dưỡng (child support) là khoản mà cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con phải chi trả để hỗ trợ sinh hoạt phí, học tập, chăm sóc con cái sau khi ly hôn hoặc hai bên không còn chung sống.
Đây là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc, những người chây ì trả tiền cấp dưỡng trong thời gian dài có thể đối mặt nhiều biện pháp cưỡng chế như khấu trừ lương, phong tỏa tiền hoàn thuế. Đây là lần đầu tiên Mỹ áp dụng chính sách thu hồi hộ chiếu với nhóm người này.
Chính sách trên sẽ sớm được mở rộng đáng kể, áp dụng với những người nợ tiền cấp dưỡng từ 2.500 USD trở lên. Theo Bộ Ngoại giao, đây là ngưỡng quy định trong luật năm 1996, nhưng lâu nay ít được thực thi.
Với ngưỡng 2.500 USD, số người Mỹ thuộc diện bị thu hồi hộ chiếu có thể tăng đáng kể. Chính phủ Mỹ đang tổng hợp dữ liệu từ các cơ quan cấp bang để thực thi chính sách này.
Những người bị hủy hộ chiếu sẽ nhận được thông báo rằng họ không thể sử dụng hộ chiếu đó để xuất cảnh và phải nộp đơn xin cấp hộ chiếu mới sau khi được xác nhận đã thanh toán nợ cấp dưỡng.
Nếu người mang hộ chiếu đang ở nước ngoài vào thời điểm thu hồi, họ sẽ phải đến đại sứ quán hoặc lãnh sự quán Mỹ để xin giấy tờ đi lại khẩn cấp, cho phép trở về Mỹ.
Kể từ khi AP lần đầu đưa tin về kế hoạch mở rộng chính sách thu hồi hộ chiếu với những người nợ tiền cấp dưỡng hồi tháng 2, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết hàng trăm người đã chủ động xử lý và thanh toán các khoản nợ với giới chức cấp bang.
"Chúng tôi thực hiện biện pháp này nhằm thúc đẩy các phụ huynh làm điều đúng đắn với con cái của họ và với luật pháp Mỹ", tuyên bố của Bộ Ngoại giao có đoạn.
Tháp tùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong chuyến thăm có Phó thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cùng các quan chức khác, theo TTXVN.
Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường cho biết đây là lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thăm Ấn Độ trên cương vị mới, diễn ra đúng dịp hai nước kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện.
"Chuyến thăm góp phần nêu bật định hướng, mục tiêu của Việt Nam và Ấn Độ trong việc chia sẻ chung tầm nhìn và các lợi ích chiến lược, để mỗi nước là ưu tiên thực chất trong chính sách đối ngoại của nhau, đồng thời cùng trao đổi quan điểm về những vấn đề cùng quan tâm và tăng cường ủng hộ lẫn nhau trên các diễn đàn khu vực và quốc tế", Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường nói.
Thứ trưởng cho biết Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự kiến tham gia nhiều hoạt động ở thủ đô New Delhi và trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ Mumbai.
Lãnh đạo Việt Nam và Ấn Độ sẽ thảo luận về định hướng chiến lược thúc đẩy hợp tác, tạo đột phá trên các lĩnh vực tiềm năng như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, y tế, năng lượng sạch, cơ sở hạ tầng, thúc đẩy giao lưu nhân dân, văn hóa, tôn giáo.
Theo Thứ trưởng, Ấn Độ là đối tác hữu nghị truyền thống ở khu vực Nam Á mà Việt Nam rất coi trọng và mong muốn đưa quan hệ lên tầm cao mới. Hiện nay, hai nước có hơn 20 cơ chế hợp tác song phương trên các lĩnh vực và đã ký nhiều văn kiện hợp tác quan trọng định hướng cho quan hệ.
Việt Nam và Ấn Độ thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1972, nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2016. Trong một thập kỷ qua, quan hệ song phương đã đạt những bước tiến mạnh mẽ trên các lĩnh vực.
Hai nước đã nhất trí tăng kim ngạch thương mại, đầu tư hai chiều lên 30 tỷ USD vào năm 2030. Hai bên sẽ mở rộng hợp tác về công nghiệp quốc phòng và an ninh, thúc đẩy lĩnh vực khoa học và công nghệ, nhất là công nghệ lõi, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, đổi mới sáng tạo, khai thác và chế biến đất hiếm, phát triển và đào tạo nhân lực công nghệ thông tin.
Ấn Độ có 378 dự án với tổng vốn đầu tư hơn 1 tỷ USD tại Việt Nam. Các lĩnh vực đầu tư chính của Ấn Độ là năng lượng, chế biến khoáng sản, chế biến nông sản (cà phê, chè, đường), công nghệ thông tin, linh kiện ô tô, dược phẩm, khách sạn và cơ sở hạ tầng.
Tòa án Tối cao Mỹ ngày 1/4 tổ chức phiên tranh luận về tính hợp pháp của sắc lệnh hành pháp do Tổng thống Donald Trump ký, trong đó từ chối tự động cấp quyền công dân cho những đứa trẻ sinh ra tại Mỹ nếu cả bố lẫn mẹ đều không phải là công dân hay thường trú nhân hợp pháp ở Mỹ.
Phiên tranh luận được tổ chức sau khi Liên minh Tự do Dân sự Mỹ (ACLU) đại diện cho một nhóm phụ huynh và trẻ em có nguy cơ mất quyền công dân vì sắc lệnh này, khởi kiện nhằm chặn quy định của ông Trump.
Tổng thống Trump có mặt tại phiên tranh luận, ngồi theo dõi phần đầu từ ghế công chúng. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Mỹ một tổng thống đương nhiệm tham dự phiên tranh luận tại Tòa án Tối cao.
Ngay từ đầu phiên tranh luận, chánh án Tòa án Tối cao John Roberts nói rằng một khía cạnh chủ chốt trong lập luận của chính quyền Trump là "rất kỳ lạ". Đây dường như là dấu hiệu cho thấy các thẩm phán không ủng hộ nỗ lực chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh của Tổng thống, giữ nguyên nguyên tắc pháp lý rằng gần như tất cả những ai sinh ra trên lãnh thổ Mỹ đều là công dân nước này.
Ông Trump từ lâu phản đối cấp quyền công dân cho người nước ngoài sinh ra trên lãnh thổ Mỹ, vốn được quy định trong Tu chính án thứ 14. Sau khi nhậm chức, ông đã ký sắc lệnh bãi bỏ quyền tự động cấp quốc tịch này. Sắc lệnh đã bị tòa án cấp dưới tuyên hoãn thực thi.
Tu chính án thứ 14 được quốc hội Mỹ phê chuẩn vào năm 1868 nêu rõ "tất cả những người sinh ra ở Mỹ hoặc nhập tịch, nằm trong quyền tài phán của Mỹ, đều là công dân Mỹ và bang nơi họ cư trú", ngoại trừ một số trường hợp như con của nhà ngoại giao nước ngoài, hoặc trẻ em sinh ra trong bối cảnh quân đội xâm lược hiện diện.
Ông Trump muốn thu hẹp đáng kể phạm vi áp dụng quy định này. Ông cho rằng bảo đảm quyền công dân trong Tu chính án thứ 14 không áp dụng với trẻ có cha mẹ cư trú bất hợp pháp tại Mỹ, cũng như cha mẹ chỉ có thị thực tạm thời diện công tác, du lịch, học tập hoặc lý do nhân đạo.
Phần lớn thẩm phán tại Tòa án Tối cao tỏ ra hoài nghi lập trường này trong hơn hai giờ tranh luận. Tuy vậy, một số người cũng đặt câu hỏi sắc bén với luật sư bảo vệ quyền công dân theo nơi sinh, cho thấy bên phản đối ông Trump chưa chắc chắn sẽ thắng. Tòa án Tối cao sẽ ra phán quyết vào tháng 6 hoặc tháng 7.
Luật sư John Sauer, người thay mặt chính phủ tranh luận, nói rằng những người soạn thảo Tu chính án 14 không thể lường trước làn sóng nhập cư bất hợp pháp quy mô lớn hiện nay. Theo ông, điều đó đòi hỏi một cách tiếp cận mới về quyền công dân, nhưng Chánh án John Roberts lập tức bác bỏ quan điểm này.
Thẩm phán Elena Kagan cũng tỏ ra dè dặt, cho rằng lập luận Tu chính án 14 không áp dụng với người không có quy chế thường trú rất khó dung hòa với nội dung của nó. Theo bà, chính phủ đang cố diễn giải quy định này một cách gượng ép.
Thẩm phán duy nhất tại Tòa án Tối cao dường như đứng hẳn về phía chính quyền Trump là Samuel A. Alito Jr. Ông cho rằng có thể mở rộng các ngoại lệ của Tu chính án 14 để phản ánh những thực tế mới, vốn chưa tồn tại khi nó được phê chuẩn năm 1868.
Ông Trump rời đi sau nửa phiên tranh luận. Sau đó, ông đăng trên Truth Social rằng Mỹ là quốc gia duy nhất trên thế giới "ngớ ngẩn đến mức cho phép cấp quyền công dân theo nơi sinh".
Nếu Tòa án Tối cao ra phán quyết bất lợi, đây sẽ là thất bại pháp lý mới nhất của ông Trump trong những tháng gần đây tại tòa án quyền lực nhất đất nước. Các thẩm phán hồi tháng 2 đã bác bỏ chính sách thuế quan của ông. Họ cũng chặn lệnh triển khai Vệ binh Quốc gia tới Chicago của Tổng thống Mỹ vào tháng 12/2025.
Trong trường hợp Tòa án Tối cao đứng về phía ông Trump và cho phép chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh, hệ quả có thể rất lớn và khó lường, theo Washington Post.
Theo bản đánh giá của hàng chục giáo sư nộp lên tòa, khoảng 250.000 trẻ em sẽ chào đời tại Mỹ mà không có quốc tịch mỗi năm, nếu sắc lệnh của ông Trump có hiệu lực. Đến năm 2045, con số này có thể lên tới 5 triệu.
Các giáo sư cho rằng việc chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh sẽ tạo ra một tầng lớp người không giấy tờ, nhóm có khả năng tiếp cận rất hạn chế với giáo dục, chăm sóc y tế và các chương trình an sinh. Thay đổi này cũng bị cho là sẽ gây tổn hại cho kinh tế Mỹ, vốn đang hưởng lợi từ người nhập cư.
Mỹ là một trong khoảng 20 quốc gia trên thế giới áp dụng quyền công dân theo nơi sinh. Phần lớn các nước còn lại theo nguyên tắc huyết thống, tức trẻ chỉ được cấp quyền công dân nếu cha mẹ là công dân hoặc thường trú nhân.
