Có phải là trong thời đại trí tuệ nhân tạo thì học văn không còn cần thiết? Học văn chỉ là những điều viển vông, không tạo ra nhiều giá trị kinh tế như các môn học khác?
Chia sẻ bên lề kỳ thi vào lớp 10 TP.HCM vừa qua, sau giờ thí sinh làm bài thi môn ngữ văn, thạc sĩ truyền thông Phạm Công Nhật, giảng viên báo chí – truyền thông hệ Deakin (Úc), Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), kể một câu chuyện anh gặp khi đi dạy. Sinh viên hỏi anh, trong thời đại công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), các bạn thường thấy học toán thì mới ra tiền, còn học văn toàn là viển vông, “sến súa”, vậy mình phải học văn làm gì?
Anh Nhật thừa nhận, đang có một thực tế diễn ra hiện nay: Nhiều bạn trẻ không thích học văn, không thích dành thời gian cho môn văn vì không thấy lợi của môn văn là như thế nào. Song, trong thực tế, văn học là nhân học. Văn luôn là môn học cực kỳ lợi hại, mà bất cứ ngành nghề nào mà các bạn trẻ theo đuổi, đều liên quan và đều phải ứng dụng nó trong suốt cả cuộc đời.
Thạc sĩ Phạm Công Nhật nêu một ví dụ đơn giản, như trong thời đại AI, nếu mọi người viết câu lệnh (prompt) cho máy, nếu không đúng, chuẩn, cụ thể, bài bản, sẽ không thể nào ra một kết quả đúng như mong muốn.
Học môn văn còn có thể giúp học sinh, sinh viên hiểu nghĩa, cảm thụ được ý nghĩa ca từ sâu sắc trong những ca khúc nổi tiếng của thần tượng mình, hiểu được cái hay trong bài “Golden”, nhạc phim hoạt hình “KPop Demon Hunters” hay điều sâu sắc trong lời ca khúc “How you like that” của BLACKPINK… Giỏi văn, bạn mới có thể kể được câu chuyện của chính mình, một cách chân thật, có cảm xúc, để chinh phục được học bổng du học. Để làm được những điều đó, bạn không chỉ cần biết ngoại ngữ, cái gốc của bạn cần, là giỏi văn – giỏi tiếng Việt.
“Đặc biệt, mọi ngành nghề đều cần khả năng giao tiếp tốt, dù bạn có là bác sĩ, kỹ sư, ca sĩ, quản lý bất cứ mọi lĩnh vực nào. Kỹ năng giao tiếp phải được xây dựng từ những kiến thức kỹ năng cơ bản từ môn văn. Doanh nghiệp, công ty bây giờ không đánh giá một ứng viên qua bảng điểm, thành tích học tập nữa, họ nhìn qua cách bạn “kể câu chuyện riêng” của cá nhân mình. Càng đi sâu, các bạn trẻ sẽ càng thấy cái lợi hại của môn văn, từ đó biết cách để thay đổi thái độ học tập của mình về môn học này”, thạc sĩ Phạm Công Nhật nói.
Mới đây, hồi giữa tháng 5, tác giả Cecilia Anh Vân (tên thật là Nguyễn Thị Hồng Vân), một nhà báo, người làm truyền thông ở TP.HCM, ra mắt cuốn sách của chính mình mang tên “Content từ tim”.
Đáng chú ý, suốt 5 năm qua, chị cũng là người dạy những lớp học viết nội dung (content) chân thật, nhiều cảm xúc, với tên gọi “Content từ tim” và “Content 5AM” (bởi mọi người cùng vào học lúc… 5 giờ sáng).
Trong một thế giới đang dần bị bủa vây bởi những dòng nội dung được tạo ra từ thuật toán và AI, những lớp học viết của chị Vân, dạy trực tuyến, thu hút hơn 3.000 người học, cho đến nay. Người đi học viết ít tuổi nhất là 13. Và người đi học viết lớn nhất là 78 tuổi, nhiều người Việt ở nước ngoài cũng tham gia học viết.
Vậy thì có phải chỉ học toán mới được quan tâm, còn học văn, học viết, với những con chữ, đều là điều viển vông? Chị Trang Trần, làm giáo dục tại TP.HCM cùng con trai 15 tuổi tham gia lớp học viết lúc 5 giờ sáng kể: “Con trai tôi ở tuổi 15 đã bắt đầu biết cách dùng ngôn từ để diễn đạt những suy nghĩ bên trong một cách tự tin và rành mạch. Đây không chỉ là học viết, mà là hành trình để các thế hệ trong gia đình thấu hiểu và kết nối với nhau sâu sắc hơn”.
Còn anh Nguyễn Hoàng Đức, nhà sáng lập ABC Digi, một người đi học viết trong thời đại AI, cho rằng, trong lĩnh vực marketing của anh, những con chữ cần phải được kết hợp thật bài bản giữa những kỹ thuật bài bản và cảm xúc chân thật. Môn văn luôn hiện diện trong cuộc sống của chúng ta. Và học viết chưa bao giờ thôi cần thiết với mỗi người.
Chị Cecilia Anh Vân, người dạy những lớp học viết, chia sẻ với PV Báo Thanh Niên: “Viết là 1 kỹ năng rất “người”. Chẳng phải điều “học” chính thức đầu tiên của chúng ta ở ghế nhà trường là tập viết sao? Tại các lớp học “viết”, tôi nhận ra rằng điều người ta học được, không chỉ là những cách viết câu văn – viết đoạn văn – viết sách. Bởi vì, viết trước khi là một kỹ năng, nó còn là một hình thức trò chuyện, kết nối, để hiểu mình, để hiểu nhau. Khi viết ra những dòng chữ, chúng ta là độc giả đầu tiên của chính mình. Đọc chữ mình thì nhận thấy mình, tâm hồn mình, trí tuệ mình, cảm xúc mình, cuộc sống mình”.
Môn văn, như chị Vân nói, giúp mỗi chúng ta sống thật sự con người hơn trong thời đại đâu đâu cũng thấy máy móc, thấy AI.
“Viết có chủ đích tạo tiền đề cho soi chiếu có chủ đích, lựa chọn có chủ đích, sống có chủ đích. Đặc biệt trong thời đại AI, máy móc có thể làm nhiều thứ, tôi vẫn viết “cùng” AI, chứ không viết “bằng” AI. AI là copy-writing, còn chỉ con người mới có thể “writing”, chị Vân bày tỏ.
Ngày 26/5, lãnh đạo Công an xã Nam Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị cho biết 2 cán bộ đơn vị đã hỗ trợ kịp thời nữ sinh gặp sự cố trên đường đi thi.
Khoảng 7h cùng ngày, Tổ Cảnh sát trật tự Công an xã Nam Cửa Việt đang làm nhiệm vụ tại điểm thi Trường THPT Triệu Phong, xã Nam Cửa Việt nhận được tin em Nguyễn Thị Khánh An (SN 2011) bị hỏng xe, nguy cơ muộn thi.
Hai cán bộ công an gồm Đại úy Lê Kim Quyết và Đại úy Nguyễn Trí Tường nhanh chóng lên xe chuyên dụng đến vị trí em An bị hỏng xe và đón nữ sinh này đến điểm thi tại Trường THPT Triệu Phong kịp giờ.
Chiều cùng ngày, tổ công tác Công an xã Triệu Bình, tỉnh Quảng Trị do Trung tá Nguyễn Đức Vũ làm tổ trưởng cũng kịp thời hỗ trợ một nam sinh lớp 9 đến trường thi.
Nam sinh này là Hoàng Công Minh, học lớp 9B, Trường THCS Triệu Độ, xã Triệu Bình đã ngủ quên và được các cán bộ, chiến sĩ công an dùng xe chuyên dụng chở từ nhà đến điểm thi tại Trường THPT Nguyễn Hữu Thận, xã Triệu Bình kịp thời.
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT năm học 2026-2027 tại tỉnh Quảng Trị diễn ra từ ngày 25 đến 26/5 với hơn 25.000 thí sinh đăng ký dự thi. Riêng các thí sinh đăng ký dự tuyển vào các trường THPT chuyên sẽ tiếp tục thi các môn chuyên vào ngày 27/5.
10 chuyên đề ôn tập môn ngữ văn thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Đỗ Đức Anh, Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), thực hiện được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=EjK34aPOWNs
Trong chuyên đề 10: Nhẹ nhàng với đoạn nghị luận văn học, giáo viên cung cấp công thức viết đoạn chuẩn cấu trúc đề thi; Hướng dẫn cách phân tích ngắn gọn nhưng sâu sắc, xoáy vào vấn đề nghị luận; Rèn kỹ năng chọn dẫn chứng chính xác, tiêu biểu. Mục đích chuyên đề giúp bài viết của học sinh có chiều sâu, giàu cảm xúc, nâng cao khả năng đạt điểm tối đa câu nghị luận văn học.
Đây là chuyên đề ôn thi tốt nghiệp cuối cùng của môn ngữ văn và cũng là của chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026.
Trước đó, vào ngày 20.5, trong chuyên đề 9: Nâng tầm nghị luận xã hội với"tốc độ tên lửa", giáo viên hướng dẫn cung cấp cấu trúc viết nhanh – chuẩn – đủ ý trong thời gian ngắn; Rèn kỹ năng triển khai luận điểm rõ ràng, logic; Hướng dẫn cách viết cách mở – kết ấn tượng; Trang bị kho dẫn chứng "ăn điểm" dễ vận dụng giúp học sinh đạt điểm cao phần nghị luận xã hội, chìa khóa vạn năng cho những lúc bí ý.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 18 đến 23.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
Ngày 15/7, tại cuộc họp báo tình hình kinh tế - xã hội quý II do UBDN tỉnh Khánh Hòa tổ chức, ông Lê Đình Thuần, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tỉnh, đã thông tin về việc xử lý sai phạm trong vụ phát hiện thí sinh mang điện thoại vào phòng thi tại điểm thi Trường Ngô Gia Tự (phường Cam Ranh) nhưng không bị lập biên bản.
Theo ông Thuần, sau khi nhận được phản ánh, Sở GD&ĐT tỉnh Khánh Hòa đã nhanh chóng vào cuộc kiểm tra. Qua đó, cơ quan chức năng xác định nội dung phản ánh thí sinh vi phạm quy chế thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại phòng thi số 0577, điểm thi Trường THPT Ngô Gia Tự là đúng sự thật.
Đại diện Sở GD&ĐT tỉnh Khánh Hòa cho hay, thí sinh này bị phát hiện mang điện thoại vào phòng thi cuối buổi thi bài thi tự chọn, chứ không phải sử dụng "phao giấy" như thông tin ban đầu.
Hội đồng thi kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tỉnh Khánh Hòa đã họp, thảo luận và thống nhất hủy kết quả toàn bộ bài thi của thí sinh vi phạm nói trên.
Sở GD&ĐT tỉnh Khánh Hòa sẽ tổ chức họp xét, xử lý kỷ luật nghiêm túc những giám thị và cá nhân liên quan vụ việc theo đúng quy chế và pháp luật.
Lý giải về việc chậm trễ xử lý cán bộ vi phạm, ông Thuần cho biết do đơn vị vừa mới hoàn tất công tác chấm phúc khảo, đồng thời phát sinh nhiều cuộc họp đột xuất nên chưa kịp triển khai.
Liên quan đến kết quả rà soát điểm thi trên toàn tỉnh Khánh Hòa, ông Thuần cho biết thực hiện chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, Sở đã đối chiếu toàn bộ dữ liệu, phổ điểm, phòng thi và học bạ của các thí sinh trên địa bàn. Qua đó, Sở GD&ĐT tỉnh Khánh Hòa khẳng định không ghi nhận bất kỳ dấu hiệu bất thường hay gian lận điểm số nào, ngoại trừ trường hợp sai phạm cá biệt tại điểm thi Trường THPT Ngô Gia Tự.
Trước sự việc này, ông Nguyễn Long Biên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Khánh Hòa, yêu cầu Sở GD&ĐT tỉnh Khánh Hòa khẩn trương làm rõ trách nhiệm, đưa ra hình thức xử lý kỷ luật cụ thể đối với các cá nhân, tập thể để xảy ra sai phạm; đặc biệt là lỗi của giám thị khi không lập biên bản xử lý ngay thời điểm phát hiện thí sinh mang điện thoại vào phòng thi.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh cũng đề nghị Sở GD&ĐT phải nhanh chóng báo cáo kết quả xử lý cho các cơ quan chức năng có thẩm quyền ngay sau khi có quyết định chính thức.
Trước đó, như Dân trí đã thông tin, sau kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, một học sinh tên V.V. (trú tỉnh Khánh Hòa) đã đăng tải thông tin phản ánh, trong ngày thi 12/6, tại điểm thi đặt ở Trường THPT Ngô Gia Tự có thí sinh bị phát hiện sử dụng tài liệu và điện thoại trong giờ làm bài môn vật lý.
Theo phản ánh, dù vi phạm quy chế nghiêm trọng, học sinh này vẫn không bị giám thị lập biên bản xử lý mà tiếp tục hoàn thành bài thi cho đến hết giờ.
Bài viết này sau đó đã bị gỡ bỏ, tuy nhiên ngành giáo dục tỉnh Khánh Hòa vẫn chủ động ghi nhận phản ánh và triển khai quy trình xác minh theo quy định.
