Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 4/6 đã công bố một bức thư ngỏ gửi tới Tổng thống Vladimir Putin, trong đó đề xuất hai nhà lãnh đạo gặp nhau để thống nhất chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 4 năm qua, đồng thời cảnh báo rằng Kiev sẵn sàng tiếp tục chiến đấu nếu ngược lại.
“Ukraine đề xuất chấm dứt cuộc chiến thông qua sự gắn kết trực tiếp giữa chúng tôi và ông. Tôi đề xuất một cuộc gặp… Nếu cá nhân ông không tự đưa ra kết luận rằng đã đến lúc phải chấm dứt cuộc chiến, Ukraine sẽ tiếp tục chiến đấu vì sự sinh tồn của mình”, ông Zelensky viết.
Theo một bài đăng trên Telegram, Điện Kremlin đã phản hồi bức thư của Tổng thống Ukraine rằng: “Nếu ông Zelensky muốn gặp ông Putin, ông ấy có thể đến Moscow”.
Trong thư gửi Tổng thống Putin, Tổng thống Ukraine đề xuất ấn định một ngày rõ ràng cho cuộc gặp và nói thêm rằng một số quốc gia “theo truyền thống từng là nơi tiếp đón các nhà lãnh đạo để giải quyết các vấn đề xung đột và hòa bình” như Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ và các nước thuộc thế giới Ả rập.
Bức thư của Tổng thống Zelensky được công bố trong bối cảnh Tổng thống Putin gặp gỡ đại diện của các hãng thông tấn lớn trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg ở Nga.
Tại cuộc gặp, Tổng thống Putin từ chối trả lời câu hỏi trực tiếp về việc liệu Tổng thống Zelensky có thể đóng vai trò là đại diện hợp pháp của Ukraine để ký hiệp ước hòa bình với Nga hay không. Ông Putin gọi đó là “câu hỏi dành cho luật sư”.
“Chúng tôi chắc chắn chỉ có thể ký với những người hoàn toàn hợp pháp để ký các văn kiện kiểu như vậy”, ông Putin nhấn mạnh.
Tổng thống Zelensky được bầu vào năm 2019 với nhiệm kỳ 5 năm. Nga nhiều lần đặt câu hỏi về tính chính danh của ông Zelensky sau năm 2024, thời điểm nhiệm kỳ đó lẽ ra đã kết thúc.
Các cuộc bầu cử ở Ukraine trên thực tế đã bị đình chỉ do tình trạng thiết quân luật kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự năm 2022.
Có một số trở ngại thực tế đối với việc tổ chức bầu cử ở Ukraine như bảo đảm an ninh trong suốt chiến dịch vận động và ngày bỏ phiếu, cũng như xử lý vấn đề hàng triệu người tị nạn Ukraine buộc phải ra nước ngoài.
Trước đó, Trợ lý Tổng thống Nga Yury Ushakov xác nhận, Nga sẵn sàng mời Tổng thống Ukraine Zelensky tới Moscow nếu ông muốn tiến hành đàm phán với Tổng thống Putin. Quan chức Nga nêu rõ Moscow chưa bao giờ từ chối sự trao đổi như vậy và sẵn sàng bảo đảm an toàn cho ông Zelensky để hai nhà lãnh đạo có thể đàm phán.
Ông cũng cho biết bất kỳ cuộc gặp nào giữa ông Putin và ông Zelensky đều cần được chuẩn bị kỹ lưỡng và hướng tới kết quả cụ thể.
Tuy nhiên, Tổng thống Zelensky từng bác bỏ một lời mời tương tự vào năm ngoái, nói rằng ông không thể tới thủ đô của một quốc gia đang xung đột với Ukraine. Khi đó, ông gợi ý Tổng thống Putin nên tới Kiev.
Năm ngoái, ông Putin đã từ chối đề xuất đàm phán tại Thổ Nhĩ Kỳ của ông Zelensky, thay vào đó mời Tổng thống Ukraine tới Moscow, lời mời mà ông Zelensky cũng đã từ chối.
Hai nhà lãnh đạo Nga và Ukraine chưa từng gặp trực tiếp kể từ khi xung đột bùng nổ. Lần gặp trước đó giữa 2 ông là trong khuôn khổ đàm phán Định dạng Normandy năm 2019.
Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 12/5 công bố một phần nội dung cuộc điện đàm giữa Ngoại trưởng Marco Rubio và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị hồi cuối hồi tháng 4, trong đó hai bên đã thảo luận vấn đề tàu thuyền đi lại ở eo biển Hormuz.
"Hai lãnh đạo nhất trí rằng không quốc gia hay tổ chức nào được phép thu phí để đi qua các tuyến hàng hải quốc tế như eo biển Hormuz", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho hay.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ không bác bỏ thông tin trên, cho biết Bắc Kinh hy vọng các bên có thể hợp tác để khôi phục hoạt động lưu thông bình thường qua eo biển. "Duy trì an toàn, ổn định trong khu vực và bảo đảm quyền đi lại không bị cản trở phù hợp với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế", phát ngôn viên đại sứ quán Trung Quốc cho hay.
Kể từ sau cuộc điện đàm ngày 30/4, Bộ Ngoại giao Mỹ chưa đưa ra thông cáo nào về nội dung trao đổi, khác với quy cách thông thường. Trong khi đó, Bộ ngoại giao Trung Quốc cho biết hai ngoại trưởng đã thảo luận về ổn định quan hệ song phương, vấn đề Đài Loan và kỳ vọng mở rộng hợp tác.
Thông tin được công bố trước cuộc gặp quan trọng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cuối tuần này, trong đó tình hình tại eo biển Hormuz dự kiến là một trong những nội dung nghị sự.
Reuters nhận định đây là dấu hiệu hai nước đang tìm điểm đồng thuận trong nỗ lực thuyết phục Iran không áp đặt kiểm soát lên tuyến hàng hải chiến lược ở Trung Đông.
Trung Quốc vẫn duy trì quan hệ với Iran và là khách hàng lớn với ngành xuất khẩu dầu của quốc gia này.
Trong cuộc gặp Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuần trước, ông Vương Nghị nhấn mạnh cộng đồng quốc tế mong muốn khôi phục lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz, đồng thời tái khẳng định Bắc Kinh ủng hộ Tehran bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia.
Eo biển Hormuz bị phong tỏa phần lớn kể từ khi chiến sự giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát ngày 28/2, gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu.
Tàu thuyền vẫn chịu cản trở khi tìm cách đi qua eo biển này, dù Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn từ tháng 4. Tehran thông qua luật thu phí tàu thuyền qua lại trên eo biển chiến lược, trong khi Washington áp đặt phong tỏa với các cảng biển đối phương.
Tổng thống Trump từng đề cập khả năng Mỹ tự áp phí với tàu thuyền đi qua eo biển hoặc hợp tác với Iran để thu khoản phí này, nhưng Nhà Trắng sau đó cho biết ông muốn tuyến hàng hải được mở cửa hoàn toàn, không hạn chế.
Giới chức Niger ngày 4/6 cho biết chiếc xe tải chở đoàn người đang trên đường trở về sau khi dự lễ hội Hồi giáo ở thị trấn Telhandek, Mali thì lạc đường và gặp sự cố tại khu vực sa mạc hẻo lánh cách Assamaka, cửa khẩu chính giữa Niger và Algeria, hơn 80 km về phía tây.
Khu vực này không có sóng điện thoại, cũng không có người qua lại, nên họ phải tự tìm cách thoát ra. Trong nhiều ngày, tài xế và 50 hành khách trên xe đã cố gắng sửa xe nhưng không thành công.
Dưới nắng nóng như thiêu đốt của sa mạc, nguồn nước dự trữ họ mang theo cạn dần. Các thành viên trong đoàn lần lượt gục xuống, trong khi hai người khỏe nhất quyết định đi bộ hơn 50 km tới một nguồn nước gần đó, rồi tiếp tục đến Assamaka báo tin cho giới chức vùng.
Khi lực lượng cứu nạn nhận được tin báo và đến nơi, mọi thứ đã quá muộn. Họ phát hiện 49 thi thể rải rác trên sa mạc, có người nằm dưới gầm xe, tất cả đều tử vong vì thiếu nước.
"Dù tài xế, phụ xe cùng các hành khách đã rất nỗ lực, họ không thể sống sót khi mắc kẹt giữa nhiệt độ cực đoan, cạn nước và không có điểm tiếp tế gần đó", chính quyền vùng Agadez, Niger cho biết.
Do điều kiện di chuyển trong sa mạc rất khó khăn, giới chức đã quyết định chôn cất các nạn nhân trong ngôi mộ tập thể tại nơi họ đã thiệt mạng.
Khi trở về, đội cứu nạn lại gặp một xe tải khác chở hơn 60 người cũng đang bị chết máy giữa sa mạc. Hành khách trên xe cho hay họ đã bị mắc kẹt ở đây ba ngày, dưới điều kiện rất khắc nghiệt.
Nhóm này đang trở về từ một mỏ khai thác vàng gần biên giới Mali và đã được giải cứu thành công.
Niger là quốc gia không giáp biển ở Tây Phi, phần lớn lãnh thổ nằm trong sa mạc Sahara, nằm trên tuyến đường di cư nguy hiểm từ châu Phi hướng sang châu Âu.
Nhiều người từng thiệt mạng vì khát, kiệt sức hoặc bị mắc kẹt sau khi phương tiện hỏng giữa sa mạc. Năm 2023, ít nhất 27 thi thể được tìm thấy gần Dirkou, đông bắc Niger, sau khi nhóm người được cho là chết khát khi tìm cách vượt sa mạc sang Libya.
Sahara là sa mạc nóng lớn nhất thế giới, trải rộng qua nhiều quốc gia Bắc Phi. Khu vực này có điều kiện khắc nghiệt, nhiệt độ cao, nguồn nước hiếm và nhiều vùng gần như không có điểm tiếp tế.
Tòa án chống tham nhũng của Ukraine hôm 14/5 đã ra lệnh bắt giữ trước xét xử với ông Andriy Yermak, cựu chánh văn phòng tổng thống, với cáo buộc rửa tiền.
Tòa cũng ấn định mức bảo lãnh 140 triệu hryvnia (3,19 triệu USD), đồng thời cho phép ông Yermak, người phủ nhận mọi cáo buộc, được tại ngoại trong lúc chờ phán quyết cuối cùng của vụ án.
“Tôi không có số tiền lớn như vậy và luật sư của tôi giờ sẽ làm việc với bạn bè và người quen để huy động tiền bảo lãnh", ông Yermak nói với các phóng viên sau quyết định của tòa.
“Đội ngũ pháp lý của tôi sẽ kháng cáo. Chúng tôi sẽ sử dụng mọi biện pháp pháp lý để tìm kiếm công lý và sự thật", ông nhấn mạnh.
Giới chức Ukraine hồi đầu tuần đã nêu tên ông Yermak là nghi phạm trong một cuộc điều tra tham nhũng lớn.
Trong một tuyên bố, các cơ quan chống tham nhũng Ukraine cho biết Yermak bị nghi tham gia một nhóm đối tượng đã rửa khoảng 10,5 triệu USD thông qua một dự án nhà ở cao cấp ở ngoại ô thủ đô Kiev.
Trước khi từ chức, ông Yermak được coi là nhân vật có ảnh hưởng lớn trên nhiều lĩnh vực chính trị Ukraine dù không nắm giữ chức vụ do người dân bầu ra.
Ông Yermark, cựu nhà sản xuất phim và luật sư ngành giải trí, thường xuyên xuất hiện bên cạnh Tổng thống Zelensky tại các sự kiện công khai, đồng thời từng là trưởng đoàn đàm phán của Kiev trong các cuộc hòa đàm với Nga do Mỹ hậu thuẫn.
Việc ông từ chức năm ngoái diễn ra trong bối cảnh một đợt cải tổ chính phủ rộng hơn nhằm giải quyết vấn đề tham nhũng, điều mà Ukraine đang nỗ lực thực hiện để hướng tới mục tiêu gia nhập EU.
Một số nhà phân tích cho rằng các cáo buộc nhằm vào ông Yermak chưa có khả năng tạo ra mối đe dọa tức thời đối với Tổng thống Zelensky, nhưng có thể gây tổn hại lâu dài về uy tín nếu ông tái tranh cử sau chiến tranh.
