Trong năm cuối tại Đại học Yale, Amanda biết rằng nhiều bạn cùng lớp sử dụng chatbot để viết luận và làm bài tập về nhà. Tuy nhiên, cô chỉ nhận ra điều kỳ lạ khi thảo luận nhóm: các bạn đưa ra những luận điểm và lập luận trau chuốt kỹ lưỡng, nhưng kết quả thu “nhạt nhẽo, thiếu sức sống” ở nhiều chủ đề khác nhau.
“Trong buổi học, tôi thấy cảnh tượng quen thuộc. Khi giảng viên yêu cầu sinh viên suy nghĩ một câu hỏi, những người bạn bên cạnh liền gõ lia lịa vào laptop đang mở sẵn”, Amanda nói với CNN, yêu cầu dùng biệt danh để tránh rắc rối.
“Bây giờ, ai cũng thảo luận na ná nhau”, cô cho biết. “Hồi năm nhất, các cuộc tranh luận diễn ra rôm rả, không mạch lạc nhưng ai cũng đóng góp một điều gì đó mới mẻ, dựa vào ý kiến của nhau, tiếp cận từ nhiều góc độ và đưa ra nhận xét khác biệt”.
Thực tế, theo bài báo được công bố vào tháng 3 trên tạp chí Trends in Cognitive Sciences, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đang “hệ thống hóa” cách diễn đạt và tư duy của con người trên ba khía cạnh: ngôn ngữ, quan điểm và lý luận.
Trong môi trường giáo dục, sinh viên, giảng viên cho biết họ đang thấy những ảnh hưởng của xu hướng đó trong lớp học. Và điều đó khiến nhiều sinh viên nói chuyện với quan điểm như nhau.
Tác động
Jessica, sinh viên năm cuối tại Đại học Yale, nói cô sử dụng AI mỗi ngày khi lên lớp. “Vào đầu giờ học, bạn có thể thấy từng người đưa file PDF vào chatbot”, cô cho biết.
Theo Jessica, việc AI diễn đạt rõ ý là yếu tố cần thiết đối với cô – người thường gặp khó khăn khi muốn chuyển suy nghĩ thành lời. “Tôi muốn bình luận, tôi có ý tưởng, nhưng tôi không biết làm thế nào để nói câu đó một cách mạch lạc”, cô nói. “Vì thế, tôi nhờ một chatbot làm cho câu nói của mình mạch lạc hơn”.
Giáo sư Thomas Chatterton Williams tại Trung tâm Hannah Arendt thuộc trường Cao đẳng Bard, chứng kiến tác động từ quyết định sử dụng AI của sinh viên theo nhiều hướng khác nhau. “Việc dựa vào AI đã giúp nâng cao chất lượng thảo luận trên lớp, nhất là ở khóa học có khái niệm khó”, ông nói. “Nhưng công nghệ này cũng có xu hướng làm giảm đi những suy nghĩ kỳ lạ, độc đáo và mới mẻ hơn”.
Theo ông, điều lo ngại là nhiều người trẻ tài năng sẽ không có được tiếng nói riêng. Thậm chí, một lượng đáng kể trong số họ sẽ không thực sự hiểu được giá trị của việc viết lách và sở hữu quan điểm.
Jessica thừa nhận cô thấy mình trở nên lười biếng hơn kể từ khi bắt đầu sử dụng chatbot trong học tập. “Dường như tinh thần tự học, tự làm việc của tôi đã hoàn toàn biến mất”, cô chia sẻ.
Về vấn đề AI khiến giọng điệu của sinh viên nghe na ná nhau, Zhivar Sourati, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Nam California, cho rằng các mô hình ngôn ngữ lớn được huấn luyện để dự đoán từ tiếp theo có khả năng xuất hiện cao nhất dựa trên nội dung đã xuất hiện trước đó. Do đó câu trả lời “phản ánh một lát cắt hẹp và méo mó về trải nghiệm của con người, sự thu hẹp không gian khái niệm mà các mô hình sử dụng để viết, nói và suy luận”.
Dẫn một nghiên cứu đang thực hiện cùng nhóm cộng sự, Sourati giải thích rằng sự đồng nhất hóa do AI diễn ra trên ba chiều: ngôn ngữ, quan điểm và chiến lược lập luận. Các mô hình AI có xu hướng tái tạo những gì gọi là quan điểm WEIRD (phương Tây hóa – có học thức – công nghiệp hóa – giàu có – dân chủ). Hệ quả là, AI sẽ ưu tiên WEIRD “đúng đắn hơn về mặt xã hội”, làm lu mờ các quan điểm khác.
“Khi một người hoặc một nhóm tương tác nhiều lần với hệ thống AI, họ bị giảm khả năng sáng tạo so với khi không có sự hỗ trợ của AI”, Sourati viết trên blog.
Hiện tượng “san bằng” làm dấy lên những lo ngại trong các cơ sở giáo dục ở mọi cấp độ khi ứng dụng AI. Morteza Dehghani, giáo sư tâm lý học và khoa học máy tính tại Đại học Nam California, thành viên nhóm nghiên cứu, cho biết xu hướng này khiến mọi người “đánh mất sự đa dạng” trong cách nghĩ, lười biếng về mặt trí tuệ, gây ảnh hưởng lớn đến xã hội con người trong tương lai.
Daniel Buck, nhà nghiên cứu tại Viện Doanh nghiệp Mỹ từng là giáo viên tiếng Anh, lo ngại học sinh đang “né tránh” nhận thức khi tham gia thảo luận trên lớp và hoàn thành bài tập về nhà. “Rất nhiều kiến thức cần được học hỏi từ chi tiết nhỏ nhặt và nhàm chán hay từ những khó khăn”, Buck nói. “Sinh viên chỉ ghi nhớ những gì họ thực sự dành thời gian một cách có ý thức. Nếu giao phó cho AI, họ chỉ có thể tái hiện lại một luận điểm, không thể xây dựng kỹ năng cho riêng mình”.
Nhà nghiên cứu này lo ngại sinh viên nếu quá phụ thuộc vào AI sẽ tốt nghiệp mà không xây dựng được mối quan hệ với các giáo sư, cũng như thói quen làm việc trí óc bền bỉ. Nghĩa là, họ sẽ gặp khó khăn trong giải quyết vấn đề trong thế giới thực khi ra trường.
Vấn đề còn liên quan đến gian lận trong thi cử. Năm ngoái, nạn dùng AI để gian lận xảy ra ở nhiều đại học hàng đầu Hàn Quốc, như Đại học Yonsei, Đại học Quốc gia Seoul, Đại học Korea… gây tranh cãi và đặt ra thách thức về về dạy và học trong kỷ nguyên công nghệ, theo Korea Herald.
Ứng phó
Theo giáo sư triết học Sun-Joo Shin của Đại học Yale, việc kiểm soát và định hướng sử dụng AI cho học sinh là “nhiệm vụ lớn đối với bất kỳ ai tham gia giảng dạy”. Bà nhấn mạnh, giáo viên/giảng viên phải liên tục tìm tòi các phương pháp để đảm bảo sinh viên tiếp tục tư duy phản biện và sáng tạo trong thời đại trí tuệ nhân tạo.
“Tôi muốn sinh viên của mình hiểu nội dung bài học – thứ vốn không thay đổi trước và sau khi trí tuệ nhân tạo xuất hiện”, bà nói. “Tôi muốn họ sử dụng công cụ thú vị này để có lợi cho mình, không phải trở thành nạn nhân của nó”.
Đại học Yale hiện đưa ra hướng dẫn về sử dụng AI cho sinh viên và giảng viên trên website. Trường khuyến khích tất cả giảng viên điều chỉnh giáo án phù hợp với khóa học và mục tiêu học tập cụ thể của sinh viên thay vì cần đến công cụ phát hiện gian lận. Bên cạnh đó, họ có thể kiểm soát bài học trên lớp thông qua các bài kiểm tra đột xuất.
Danny Liu, giáo sư công nghệ giáo dục tại Đại học Sydney, cho rằng không nên cấm AI trong lớp. “Thay vì trừng phạt, nên dạy sinh viên cách sử dụng đúng đắn. Chúng tôi muốn xác minh liệu sinh viên có đang học hay không, chứ không phải liệu họ có gian lận hay không”, Liu nói với ABC cuối năm ngoái.
Các nhà giáo dục nhấn mạnh, họ có thể tìm cách khắc phục việc sinh viên sử dụng AI trong các bài đánh giá. Tuy nhiên, điều quan trọng không kém là học sinh cần chủ động hạn chế phụ thuộc vào AI trong quá trình học tập.
Basil Ghezzi, sinh viên năm nhất tại trường Bard College, cho biết bản thân chủ động tránh xa AI trong học tập, một phần vì công nghệ này tiêu tốn tài nguyên và gây hại cho môi trường. Tuy nhiên, phần lớn nằm ở cách AI đã tạo ra “những người bạn rập khuôn” xung quanh.
“Hãy nói chuyện với thầy cô giáo, nói chuyện với giáo sư, nói chuyện với những người xung quanh”, Ghezzi nói về cách bản thân không bị AI cám dỗ. “Hãy tạo cuộc trò chuyện ý nghĩa với những người trong cuộc sống của bạn”.
GS Dehghani hy vọng nhiều công ty sẽ đầu tư vào mô hình AI có thể phản ánh sự đa dạng về tư duy trong xã hội. Tuy nhiên, hiện tại, ông cho rằng mọi người nên hạn chế dùng AI trong việc tạo ý tưởng hoặc để suy luận trong học tập. “Các mô hình AI nên là cộng tác viên, không phải người đại diện chúng ta làm mọi việc”, Dehghani nói thêm.
Bảo Lâm tổng hợp
Nỗi sợ siêu AI của một số sinh viên Harvard, MIT
Jensen Huang: ‘Sẽ chọn khoa học vật lý nếu là sinh viên’
Nạn sinh viên ‘ma’ tạo bằng AI khiến đại học Mỹ đau đầu
Theo BGR, một yếu tố không kém phần quan trọng mà người dùng cần chú ý là làm thế nào để Smart TV ở trạng thái tốt nhất cho bộ phim. Trong số này, việc khởi động lại TV nên được ưu tiên hàng đầu nếu chưa thực hiện điều đó trong thời gian gần đây để tránh làm gián đoạn trải nghiệm xem TV.
Lý do vì dù đang sở hữu một chiếc Smart TV hiện đại, nó vẫn có thể gặp phải tình trạng hoạt động chậm chạp theo thời gian. Trong khi đó, khởi động lại TV là một giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhằm tắt các tiến trình chạy ngầm và giải phóng bộ nhớ. Nếu việc khởi động lại không cải thiện tình hình, người dùng có thể thử một số mẹo khác như gỡ cài đặt các ứng dụng không cần thiết, cập nhật phần mềm và tắt chế độ tiết kiệm điện nếu có.
Thực tế, Smart TV không bao giờ tắt hoàn toàn, bởi nút nguồn chỉ đưa nó vào chế độ chờ khiến các tiến trình nền vẫn hoạt động và chiếm dụng RAM. Kết quả là hiệu suất TV có thể chậm và làm gián đoạn trong quá trình phát.
Để khởi động lại TV đúng cách, người dùng chỉ cần giữ nút nguồn trên điều khiển từ xa trong khoảng 5 đến 10 giây. Đối với một số mẫu TV, như Sony, người dùng sẽ thấy thông báo "Tắt nguồn" trước khi TV tự khởi động lại. Nếu không, người dùng có thể rút phích cắm và đợi vài phút trước khi cắm lại.
Nếu TV vẫn hoạt động chậm sau khi khởi động lại, hãy kiểm tra dung lượng lưu trữ. Có thể người dùng đã cài đặt nhiều ứng dụng nhưng không sử dụng trong thời gian dài. Lúc này, hãy thử tìm đến mục Ứng dụng trong menu Cài đặt (hoặc tương tự tùy theo mẫu TV) để xóa những ứng dụng không cần thiết.
Bên cạnh đó, việc cập nhật phần mềm cũng là một bước quan trọng. Nếu đã tắt tính năng cập nhật tự động, hãy kiểm tra và cập nhật firmware để cải thiện hiệu suất. Và cuối cùng, tắt chế độ tiết kiệm điện có thể giúp tăng cường hiệu suất tổng thể của Smart TV.
Bằng cách thực hiện những bước này, người dùng có thể đảm bảo buổi xem phim của mình sẽ diễn ra suôn sẻ và không bị gián đoạn.
Với việc điện thoại thông minh ngày nay đóng vai trò như một kho lưu trữ 'tất cả trong một', bộ nhớ trong của thiết bị dễ bị lấp đầy bởi hình ảnh, video hay ứng dụng. Giải pháp đơn giản nhất trước đây là lắp thêm thẻ nhớ SD để tăng không gian lưu trữ. Tuy nhiên, xu hướng hiện tại cho thấy nhiều thương hiệu smartphone đã loại bỏ hoàn toàn khe cắm thẻ nhớ, buộc người dùng phải tìm kiếm các phương thức thay thế khác.
Để giải quyết nỗi lo cạn kiệt dung lượng mà không cần xóa đi các tệp tin quan trọng, dịch vụ lưu trữ đám mây là một lựa chọn kinh tế. Ví dụ, người dùng có thể chuyển bớt hình ảnh và video lên Google Drive để tận hưởng ngay 15 GB dung lượng miễn phí. Nếu nhu cầu lưu trữ cao hơn, bạn có thể dễ dàng đăng ký gói Google One cơ bản với giá 45.000 đồng mỗi tháng để sở hữu ngay 100 GB dữ liệu.
Mặc dù lưu trữ đám mây tiện lợi, nhưng không phải ai cũng cảm thấy thoải mái khi đưa dữ liệu cá nhân hay ảnh riêng tư lên mạng internet. Đối với những người ưu tiên sử dụng thiết bị lưu trữ vật lý ngoài thẻ SD, ổ USB và ổ SSD di động là hai lựa chọn thay thế hoàn hảo. Bạn có thể chọn loại USB tương thích cổng Type-C để cắm trực tiếp vào điện thoại rồi di chuyển các tệp tin thông qua ứng dụng duyệt file của máy.
Một chiếc USB thông thường có thể cung cấp không gian lưu trữ rộng lớn từ vài GB cho đến tối đa 1 TB, tuy nhiên tốc độ đọc ghi của chúng không quá ấn tượng. Nếu bạn thường xuyên di chuyển lượng lớn dữ liệu và không muốn mất thời gian chờ đợi, ổ cứng SSD di động là giải pháp tối ưu hơn. Điểm cộng lớn của một số dòng SSD di động hiện nay là khả năng tương thích hoàn hảo với công nghệ MagSafe của các dòng iPhone.
Mặc dù vậy, điểm hạn chế của các giải pháp lưu trữ vật lý di động này là giá thành của chúng có thể trở nên đắt đỏ nhanh chóng. Dù một số thương hiệu đang cố gắng kìm hãm đà tăng giá bộ nhớ để hỗ trợ người tiêu dùng, chi phí đầu tư vẫn là điều cần cân nhắc. Tùy thuộc vào ngân sách và độ bảo mật mong muốn, người dùng có thể linh hoạt chọn đám mây hoặc ổ cứng ngoài để giải phóng không gian cho smartphone.
Thông tin nêu trong tọa đàm Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia - Vấn đề và giải pháp đối với quỹ đầu tư mạo hiểm sử dụng ngân sách nhà nước tổ chức ngày 15/6 tại TP HCM, do Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân chủ trì. Bộ Khoa học và Công nghệ tham vấn ý kiến từ các chuyên gia, nhà đầu tư, doanh nghiệp và các bên liên quan để hoàn thiện Đề án Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, báo cáo Thủ tướng và đề xuất các cơ chế, chính sách phù hợp.
Dự kiến Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia sẽ vận hành theo nguyên tắc phù hợp với đặc thù đầu tư mạo hiểm, trong đó hiệu quả được đánh giá trên toàn bộ chu kỳ đầu tư dài hạn thay vì từng thương vụ riêng lẻ. Cơ chế quản lý cũng được thiết kế theo hướng chấp nhận mức độ rủi ro phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời áp dụng cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với người quản lý, điều hành khi đã thực hiện đầy đủ quy trình theo quy định của pháp luật.
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ sự phát triển của hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm, trong đó có việc hình thành một sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo nhằm tạo kênh thoái vốn minh bạch cho nhà đầu tư.
Tại tọa đàm, đại diện Gobi Partners, ThinkZone, Quest Ventures và Kairous Capital và đại diện các quỹ đầu tư và tổ chức trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đưa ra nhiều đề xuất.
Cụ thể chuyên gia đề xuất Việt Nam nghiên cứu áp dụng mô hình quỹ đầu tư vào các quỹ (Fund of Funds - FoF) hoặc cơ chế đồng đầu tư với khu vực tư nhân, trong đó nguồn vốn nhà nước đóng vai trò "vốn mồi", góp phần chia sẻ rủi ro và thu hút thêm dòng vốn xã hội.
Đánh giá về đề xuất thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, đại diện Gobi Partners cho rằng đây là tín hiệu tích cực giúp nâng cao niềm tin của nhà đầu tư quốc tế, chia sẻ rủi ro với khu vực tư nhân và tạo sức hút cho hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ Việt Nam. Tuy nhiên, ý kiến nhấn mạnh quỹ cần được thiết kế theo nguyên tắc Nhà nước đóng vai trò "xúc tác" thay vì "trực tiếp lựa chọn doanh nghiệp thắng cuộc".
Bà Nguyễn Minh Phương, đại diện quỹ Quest Ventures, đề cập về cơ chế Nhà nước tham gia đầu tư mạo hiểm và chia sẻ rủi ro với khu vực tư nhân, thông qua hai mô hình tiêu biểu là Singapore và Kazakhstan. Từ hai mô hình trên, bà cho rằng trong giai đoạn đầu, Việt Nam nên phân bổ nguồn vốn nhà nước cho một số quỹ đầu tư tư nhân có năng lực thay vì đầu tư trực tiếp vào startup. Sau đó, cần có chiến lược dài hạn với các giai đoạn đánh giá, sàng lọc và mở rộng quy mô rõ ràng. Cuối cùng, song song với việc thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, chính sách thuế và năng lực quản lý quỹ để thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển bền vững.
Ông Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Đổi mới sáng tạo Quốc gia - Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết các địa phương được phép sử dụng nguồn lực tài chính nhà nước để cùng đầu tư với các quỹ tư nhân vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Tuy nhiên cơ chế giai đoạn đầu còn nhiều hạn chế như thiếu quy định về chấp nhận rủi ro, thủ tục phức tạp, thời gian đầu tư ngắn và chưa tạo được quỹ đầu tư mạo hiểm có vốn nhà nước nào hoạt động hiệu quả.
Bước ngoặt xuất hiện khi Nghị quyết 57 xác định rõ nhiệm vụ xây dựng các quỹ đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp sáng tạo, công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời cho phép cơ chế chấp nhận rủi ro phù hợp với đặc thù đầu tư đổi mới sáng tạo. Nghị định 264/2025 đưa ra mô hình quỹ có tư cách pháp nhân theo luật doanh nghiệp, thay cho mô hình liên kết nhà đầu tư trước đây. Quỹ được phép đầu tư trực tiếp, đồng đầu tư với quỹ khác, đầu tư ra nước ngoài, chu kỳ từ 10-15 năm và áp dụng cơ chế miễn trừ trách nhiệm dân sự, hành chính đối với các rủi ro đầu tư trong phạm vi cho phép.
Theo ông Quất, mục tiêu của các quỹ này không phải tối đa hóa lợi nhuận mà là thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, kích hoạt thị trường đầu tư mạo hiểm và thu hút thêm nguồn vốn tư nhân. Cơ quan quản lý đang nghiên cứu lựa chọn mô hình tổ chức phù hợp nhất giữa công ty một thành viên, công ty hai thành viên trở lên hoặc công ty cổ phần để bảo đảm hiệu quả vận hành và tiệm cận thông lệ quốc tế.
Đại diện cộng đồng doanh nghiệp cũng cho rằng việc tiếp cận nguồn vốn đúng thời điểm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường. Do đó, doanh nghiệp kỳ vọng các cơ chế hỗ trợ và đầu tư sẽ sớm được triển khai trên thực tế. Bên cạnh nguồn vốn, cộng đồng khởi nghiệp cũng mong muốn nhận được những tín hiệu từ chính sách nhằm tăng cường niềm tin của nhà đầu tư và thúc đẩy sự hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, hiệu quả.
Ghi nhận các ý kiến, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết những trăn trở của cộng đồng đổi mới sáng tạo, đặc biệt là từ những người trẻ, nhằm tạo động lực thực tế để quyết tâm xây dựng một cơ chế đột phá cho Quỹ mạo hiểm trong tương lai.
Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết sẽ tổng hợp các đề xuất, xây dựng cơ chế đặc thù trình Chính phủ, để Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia sớm trở thành bệ phóng thực chất cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam vươn tầm toàn cầu.
Trước đó Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP HCM ra mắt vào tháng 4/2026, với quy mô 500 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách và tư nhân. Cùng thời điểm, Hanoi Venture Capital Fund (HVCF) cũng được thành lập với vốn điều lệ ban đầu 230 tỷ đồng, góp phần mở rộng các kênh huy động vốn cho doanh nghiệp công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
