Theo khoản 1 điều 26 Nghị định 90/2026 của Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 15.5), quy định phạt tiền từ 3 – 5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Đáng chú ý, khoản 2 điều 26 của nghị định nói trên quy định phạt tiền từ 5 – 10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình. Trừ trường hợp người chứa chấp là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người vi phạm thì không bị xử lý.
Biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với hành vi sử dụng.
Vấn đề đặt ra là, như thế nào thì bị xem là “chứa chấp” hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng?
Trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên, luật sư Đặng Thị Thúy Huyền (Công ty luật TNHH HPL và cộng sự) cho biết hiện chưa có quy định giải thích cụ thể về khái niệm “chứa chấp” trong trường hợp này.
Tuy nhiên, có thể hiểu đây là hành vi của người có địa điểm thuộc quyền chiếm hữu hoặc quản lý của mình, biết rõ người khác đang sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng nhưng vẫn cho phép họ sử dụng tại địa điểm đó.
Trong đó, “địa điểm thuộc quyền chiếm hữu” được hiểu là nơi người đó đang trực tiếp sử dụng, nắm giữ và có quyền quyết định các hoạt động bên trong. Còn “địa điểm thuộc quyền quản lý” là nơi người đó được giao quyền điều hành, giám sát và kiểm soát hành vi diễn ra.
“Điểm cốt lõi để xác định hành vi chứa chấp nằm ở hai yếu tố là người quản lý phải biết hành vi vi phạm và cho phép hoặc để mặc hành vi đó diễn ra trong phạm vi mình có thể kiểm soát”, luật sư Thúy Huyền phân tích.
Không chỉ dừng lại ở việc cho thuê hoặc cho mượn địa điểm, trong thực tế, trách nhiệm còn có thể được xem xét trong trường hợp người quản lý bỏ mặc để người sử dụng, hoặc để nhiều người cùng sử dụng thì vẫn có thể bị xem là hành vi chứa chấp.
Tuy nhiên, luật sư Thúy Huyền cho rằng, Nghị định 90/2026 hiện chưa đưa ra tiêu chí cụ thể như số lần vi phạm hay số lượng người vi phạm để mặc nhiên xác định là “chứa chấp”. Việc đánh giá sẽ phụ thuộc vào cơ quan có thẩm quyền, dựa trên yếu tố lỗi và khả năng kiểm soát thực tế của chủ thể quản lý.
Theo luật sư Thúy Huyền, không phải mọi trường hợp sử dụng thuốc lá điện tử diễn ra trong phạm vi quản lý đều bị xem là chứa chấp.
Ngoài trường hợp loại trừ trách nhiệm đã được quy định tại khoản 2 điều 26 đối với quan hệ gia đình (ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng), pháp luật còn đặt ra nguyên tắc xử phạt hành chính phải gắn với yếu tố lỗi.
“Những trường hợp người vi phạm sử dụng thuốc lá điện tử một cách lén lút, kín đáo, không có biểu hiện rõ ràng và không bị phát hiện, dù chủ thể quản lý đã có quy định cấm, thì không thể xem là hành vi chứa chấp”, luật sư Thúy Huyền nhấn mạnh.
Tương tự, tại các địa điểm như quán ăn, quán cà phê, bệnh viện… nếu người vi phạm cố tình sử dụng thuốc lá điện tử một cách lén lút, né tránh sự kiểm tra, trong khi đơn vị quản lý đã có nội quy cấm rõ ràng, có biển cảnh báo và có biện pháp nhắc nhở khi phát hiện, thì không có cơ sở để xác định hành vi dung túng.
Ngược lại, nếu tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử diễn ra một cách phổ biến, kéo dài trong phạm vi quản lý, và người quản lý biết nhưng không có bất kỳ biện pháp kiểm soát, nhắc nhở hay xử lý nào, thì có thể bị xem xét trách nhiệm dưới góc độ buông lỏng quản lý.
Ranh giới pháp lý trong trường hợp này được xác định giữa “không biết trong điều kiện khách quan” và “biết nhưng làm ngơ trước hành vi vi phạm”.
Theo luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, khi phát hiện hành vi sử dụng hoặc chứa chấp việc sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, người dân có thể phản ánh đến công an hoặc UBND cấp xã, phường. Đây là những lực lượng có thẩm quyền kiểm tra, lập biên bản vi phạm hành chính tại cơ sở.
Đối với các hành vi có tính chất phức tạp hơn, như chứa chấp có tổ chức hoặc liên quan đến hoạt động kinh doanh, buôn bán, người dân cũng có thể phản ánh đến lực lượng quản lý thị trường hoặc thanh tra chuyên ngành y tế.
Căn cứ điều 112 Nghị định 90/2026, thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi này thuộc về Chủ tịch UBND các cấp; thủ trưởng cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước theo chuyên ngành y tế; người có thẩm quyền của các lực lượng công an, quản lý thị trường, hải quan, bộ đội biên phòng, cảnh sát biển. Ngoài ra còn có các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, văn hóa, thể thao và du lịch, giáo dục, xây dựng, nông nghiệp và môi trường.
Theo hồ sơ dự án luật do Bộ Y tế chủ trì soạn thảo, mô hình quản lý hiện nay đã bộc lộ nhiều bất cập như phân tán giữa nhiều bộ ngành, hậu kiểm không theo kịp tốc độ phát triển của thị trường, thiếu cơ chế truy xuất nguồn gốc và khó xử lý thực phẩm giả, thực phẩm không rõ xuất xứ.
Dự thảo luật lần đầu đưa nguyên tắc "quản lý theo chuỗi giá trị" vào luật. Thay vì mỗi bộ quản một nhóm sản phẩm hoặc một công đoạn riêng lẻ như hiện nay, việc kiểm soát sẽ được thực hiện xuyên suốt quá trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm, từ nguyên liệu đầu vào tới khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng.
Theo Bộ Y tế, cách tiếp cận này giúp cơ quan quản lý theo dõi toàn bộ vòng đời của thực phẩm và phát hiện rủi ro sớm hơn, thay vì chủ yếu xử lý sau khi xảy ra vi phạm hoặc ngộ độc.
Một nội dung trọng tâm khác là bắt buộc truy xuất nguồn gốc với thực phẩm lưu hành trên thị trường. Dự thảo quy định thông tin truy xuất phải thể hiện trên bao bì bằng mã vạch, mã QR, DataMatrix hoặc các hình thức điện tử khác để người dân và cơ quan quản lý có thể kiểm tra nguồn gốc sản phẩm.
Luật hiện hành chưa quy định cụ thể việc nhận diện và truy xuất thực phẩm bằng mã điện tử. Bộ Y tế cho rằng khoảng trống này khiến việc kiểm soát hàng giả, hàng nhập lậu và thực phẩm bán trên môi trường mạng gặp nhiều khó khăn.
Theo dự thảo, người tiêu dùng có quyền yêu cầu truy xuất nguồn gốc khi nghi ngờ sản phẩm không bảo đảm an toàn. Doanh nghiệp phải xác định lô hàng liên quan, báo cáo số lượng đang lưu thông và xây dựng kế hoạch thu hồi nếu phát hiện rủi ro.
Bộ Y tế cũng đề xuất chuyển mạnh sang mô hình quản lý dựa trên phân tích nguy cơ. Sau 15 năm thi hành luật, cơ quan này đánh giá hoạt động hậu kiểm hiện thiếu nhân lực, thiếu thiết bị và không theo kịp số lượng sản phẩm tự công bố ngày càng tăng.
Theo dự thảo, cơ quan quản lý sẽ điều tra, thử nghiệm để xác định các tác nhân sinh học, hóa học có thể gây hại; đánh giá khả năng xảy ra rủi ro và xây dựng biện pháp kiểm soát ở từng công đoạn của chuỗi cung ứng.
So với cơ chế hiện nay thiên về thanh tra, xử phạt sau vi phạm, cách tiếp cận mới tập trung phòng ngừa rủi ro từ sớm và ưu tiên kiểm tra những nhóm sản phẩm, cơ sở có nguy cơ cao thay vì kiểm tra dàn trải.
Bộ Y tế cho rằng cơ chế này cũng tạo áp lực để doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống quản lý chất lượng thay vì chỉ khắc phục hậu quả khi xảy ra sự cố.
Siết chặt thực phẩm nhập khẩu và bán online
Dự thảo luật đồng thời siết chặt kiểm tra thực phẩm nhập khẩu. Theo quy định mới, thực phẩm nhập khẩu phải đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng trước khi nhập khẩu và có xác nhận đạt yêu cầu với từng lô hàng, trừ trường hợp được miễn kiểm tra.
Bộ Y tế đánh giá việc kiểm soát thực phẩm nhập khẩu hiện còn nhiều bất cập, đặc biệt trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển nhanh nhưng dữ liệu giữa các cơ quan chưa liên thông.
Dự thảo cũng bổ sung hệ thống dữ liệu và cảnh báo quốc gia về an toàn thực phẩm nhằm thu thập dữ liệu giám sát, cảnh báo nhanh nguy cơ mất an toàn thực phẩm và phối hợp truy xuất nguồn gốc khi xảy ra ngộ độc.
Theo Bộ Y tế, hiện nhiều vụ ngộ độc phải mất nhiều ngày mới xác định được nguồn gây hại do dữ liệu phân tán giữa địa phương, cơ quan y tế và đơn vị kiểm nghiệm.
Trong lĩnh vực thương mại điện tử, dự thảo lần đầu bổ sung nghĩa vụ cụ thể với các cơ sở bán thực phẩm online. Các đơn vị kinh doanh qua mạng phải công khai giấy công bố sản phẩm, giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm và tuân thủ quy định bảo mật thông tin người mua.
Quốc hội dự kiến xem xét Luật An toàn thực phẩm sửa đổi tại kỳ họp tháng 10. Tại dự thảo này, Bộ Y tế cũng đề xuất lập Sở An toàn thực phẩm tại các tỉnh thành trên cơ sở gộp chức năng, nhiệm vụ, nhân sự và cơ sở vật chất liên quan từ các đơn vị thuộc Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương.
Phương án này vừa được Sở Xây dựng TP HCM thống nhất sau đề xuất từ Trung tâm Quản lý Giao thông và Hạ tầng kỹ thuật, với thời gian thí điểm dự kiến từ 23/5 đến 23/6.
Thành phố sẽ không dỡ bỏ vòng xoay tại nút giao mà giữ nguyên như hiện trạng. Tuy nhiên, theo phương án mới, các loại xe không được chạy vòng quanh đảo tròn để chuyển hướng giữa đường Điện Biên Phủ và Nguyễn Bỉnh Khiêm như hiện nay.
Cơ quan chức năng sẽ kéo dài dải phân cách giữa trên đường Điện Biên Phủ, đoạn phía gần đường Đinh Tiên Hoàng, tới sát vòng xoay. Việc này nhằm chặn hướng xe từ Điện Biên Phủ ôm cua theo đảo tròn để rẽ trái vào đường Nguyễn Bỉnh Khiêm.
Thay vào đó, trên đường Điện Biên Phủ hướng từ Hàng Xanh vào trung tâm, trước khi tới vòng xoay sẽ có một phần đường được mở cho xe rẽ trái trực tiếp qua Nguyễn Bỉnh Khiêm. Cách này giúp xe chuyển hướng sớm, không vòng qua đảo tròn và hạn chế xung đột.
Ở chiều ngược lại, xe từ Nguyễn Bỉnh Khiêm ra Điện Biên Phủ bắt buộc rẽ phải, không còn được chạy vòng quanh đảo tròn như hiện nay. Nếu muốn quay đầu, các phương tiện phải đi tiếp về hướng Hàng Xanh hoặc rẽ xuống đường Hoàng Sa, chạy dưới dạ cầu rồi vòng lên.
Cùng với việc điều chỉnh luồng tuyến, TP HCM sẽ lắp đặt hai trụ đèn tín hiệu để điều tiết xe qua lại giữa các tuyến đường ở khu vực.
Để triển khai phương án hiệu quả, Sở Xây dựng TP HCM giao các đơn vị lắp đầy đủ biển báo, băng rôn hướng dẫn từ xa và điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu phù hợp lưu lượng xe thực tế. Công an TP HCM cùng chính quyền địa phương cũng được đề nghị tăng cường lực lượng điều tiết, hướng dẫn giao thông, đặc biệt vào giờ cao điểm nhằm hạn chế ùn tắc và đảm bảo an toàn cho người dân.
Nút giao Điện Biên Phủ - Nguyễn Bỉnh Khiêm là điểm kết nối giao thông quan trọng giữa khu Đông với trung tâm TP HCM. Vòng xoay tại đây được xây dựng hơn 20 năm trước, đường kính khoảng 60 m, bên trong trồng nhiều cây xanh. Ở giữa là tháp đồng hồ 4 mặt cao khoảng 16 m, được xem là biểu tượng của khu vực.
Ngoài giao cắt giữa hai trục đường lớn, nút giao này kết nối các nhánh xuống đường Hoàng Sa dọc kênh Nhiêu Lộc. Những năm qua, khu vực hay ùn tắc vào giờ cao điểm. Trước đó, CSGT TP HCM từng đề xuất phá bỏ vòng xoay để tổ chức giao thông bằng đèn tín hiệu, song phương án này được đánh giá chưa khả thi.
Tham dự có ông Nguyễn Trọng Ân - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐNĐ xã và ông Nguyễn Xuân Nam - Phó bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã.
Vào tháng 2 và 3-2026, chỉ trong 24 giờ đầu kể từ khi tiếp nhận tin đối với ba vụ (gồm một vụ cướp giật tài sản là dây chuyền vàng, hai vụ trộm cắp tài sản là xe máy), Công an xã Xuân Thới Sơn đã phối hợp với tổ công tác Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) Công an TP.HCM nhanh chóng truy xét, khám phá, bắt được nghi phạm thực hiện hành vi phạm tội.
Theo quyết định của UBND xã Xuân Thới Sơn về việc khen thưởng đột xuất đối với tập thể, cá nhân có thành tích trong đấu tranh phòng, chống tội phạm trên địa bàn xã Xuân Thới Sơn, tập thể công an xã đã phát huy vai trò nòng cốt, xung kích dũng cảm trong công tác đấu tranh với các loại tội phạm, góp phần tạo sự bình yên cho nhân dân trong xã.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Trọng Ân cho biết việc khen thưởng kịp thời không chỉ là sự ghi nhận nỗ lực của lực lượng công an, mà còn góp phần củng cố niềm tin của người dân vào phong trào "Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc" tại địa phương.
