Bác sĩ Nguyễn Hoài Thu, Viện Y học Ứng dụng Việt Nam mới đây cho biết, trái cam tươi và nước cam ép đều mang lại nhiều lợi ích sức khỏe nhờ hàm lượng nước chiếm đến 86% trọng lượng và lượng calo tương đối thấp. Dù vậy, việc lựa chọn cách chế biến sẽ tạo ra khác biệt lớn về lượng chất xơ nạp vào cơ thể, khả năng kiểm soát đường huyết cũng như cơ chế hấp thụ dinh dưỡng.
Sự khác biệt lớn nhất giữa hai cách sử dụng này nằm ở hàm lượng chất xơ. Quá trình ép lấy nước đã loại bỏ hầu hết chất xơ của quả cam. Trong khi đó, chất xơ đóng vai trò chủ chốt giúp hỗ trợ tiêu hóa, làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu, ngăn ngừa tình trạng đường huyết tăng đột ngột và duy trì cảm giác no lâu. Ăn cam nguyên quả giúp người dùng tiếp nhận trọn vẹn chất xơ tự nhiên, đồng thời hấp thụ thêm nhiều vitamin và các chất chống oxy hóa thiết yếu khác.
Xét về giá trị dinh dưỡng, một quả cam tươi nặng khoảng 250 g chứa 95,8 mg vitamin C, đáp ứng hoàn toàn nhu cầu khuyến nghị hàng ngày của cơ thể. Trong khi đó, một cốc nước cam nguyên chất dung tích 240 ml cung cấp lượng vitamin C nhỉnh hơn, đạt khoảng 125 mg. Dù chứa lượng vitamin C đậm đặc, nước cam ép lại mang theo lượng đường và calo khá cao, cụ thể là 20,8 g đường và 112 calo cho mỗi khẩu phần 240 ml.
Người tiêu dùng vẫn có thể uống nước cam để bù đắp nhanh vitamin C, nhưng cần ưu tiên sử dụng nước cam nguyên chất, tuyệt đối không pha thêm đường hay các chất phụ gia khác nhằm tránh biến thức uống này thành sản phẩm kém lành mạnh. Để tối ưu hóa giá trị dinh dưỡng và bảo vệ sức khỏe lâu dài, việc duy trì thói quen ăn trực tiếp quả cam tươi vẫn là giải pháp được ưu tiên hàng đầu.
Một số lưu ý khi bổ sung vitamin C
Cơ thể không thể tự tổng hợp vitamin C, do đó bạn cần bổ sung thông qua thực phẩm tự nhiên hoặc thực phẩm chức năng. Hầu hết người trưởng thành cần khoảng 7-90 mg vitamin C mỗi ngày, tùy theo giới tính và tình trạng sinh lý như mang thai.
Một số cách giúp tăng cường vitamin C trong chế độ ăn bao gồm:
– Bổ sung các loại rau củ giàu vitamin C như ớt đỏ, ớt xanh, bông cải xanh, cà chua, rau bina cùng nhiều loại trái cây khác.
– Ưu tiên ăn thực phẩm giàu vitamin C ở dạng sống, vì nhiệt độ cao đặc biệt khi luộc có thể làm hao hụt vitamin C. Bạn có thể lựa chọn các phương pháp nấu như hấp hoặc dùng lò vi sóng để giảm mất chất.
– Cân nhắc sử dụng thực phẩm viên uống bổ sung vitamin C nếu chế độ ăn hằng ngày không đáp ứng đủ nhu cầu.
– Kết hợp đa dạng thực phẩm để tối ưu hấp thu vitamin C, chẳng hạn ăn trái cây họ cam quýt cùng ngũ cốc tăng cường vi chất hoặc kết hợp quả mọng với các loại hạt.
– Tiêu thụ thực phẩm giàu vitamin C sớm, tránh bảo quản lâu hoặc để tiếp xúc nhiều với ánh sáng vì có thể làm giảm hàm lượng vitamin.
Lưu ý một số ít người có thể bị dị ứng với cam, cần tuyệt đối tránh ăn quả hoặc uống nước ép. Cam chứa các axit hữu cơ như axit citric và axit ascorbic (vitamin C). Với người bị chứng ợ nóng hoặc vấn đề về dạ dày như trào ngược dạ dày thực quản, các axit này có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng khó chịu.
Thực phẩm bổ sung không phải là thuốc và không thể thay thế cho chế độ ăn uống cân bằng. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, vai trò chính của chúng là bù đắp những thiếu hụt cụ thể, thay vì trở thành "lối tắt" để cải thiện sức khỏe.
Bổ sung vitamin có thể mang lại một số lợi ích, nhưng cũng có khả năng gây tác dụng không mong muốn nếu dùng quá mức hoặc kết hợp chưa phù hợp. Các biểu hiện khi dư thừa vitamin không phải lúc nào cũng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ là những triệu chứng mơ hồ, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với vấn đề sức khỏe thông thường. Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo có thể giúp bạn kịp thời điều chỉnh và hạn chế rủi ro.
Tim đập nhanh, đau ngực
Một số sản phẩm bổ sung, đặc biệt loại tăng năng lượng hoặc hỗ trợ giảm cân, có thể chứa caffeine hoặc chất kích thích. Khi dùng quá liều, các chất này có thể làm tăng nhịp tim, gây hồi hộp, đánh trống ngực hoặc đau tức ngực.
Triệu chứng có thể xuất hiện thoáng qua nhưng cũng có thể kéo dài nếu tiếp tục sử dụng. Với người có bệnh tim mạch tiềm ẩn, đây là dấu hiệu cần được kiểm tra sớm để tránh biến chứng.
Kích ứng da, phát ban
Phản ứng trên da là một trong những dấu hiệu dễ nhận biết khi cơ thể không dung nạp tốt thực phẩm bổ sung. Người sử dụng có thể xuất hiện phát ban, ngứa, đỏ da hoặc các biểu hiện giống dị ứng.
Trong một số trường hợp viêm da tiếp xúc có thể liên quan đến việc sử dụng vitamin hoặc thảo dược liều cao. Nếu tình trạng tái diễn sau khi dùng sản phẩm, nên ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Nước tiểu hoặc da đổi màu
Nước tiểu có màu vàng đậm hoặc bất thường có thể là dấu hiệu cơ thể đang đào thải lượng vitamin dư thừa, đặc biệt là vitamin nhóm B. Đây thường là phản ứng lành tính. Tuy nhiên, nếu nước tiểu sẫm màu kèm theo vàng da, mệt mỏi hoặc chán ăn, cần cảnh giác nguy cơ tổn thương gan - một tác dụng phụ ít gặp nhưng nghiêm trọng của việc nạp quá nhiều thực phẩm bổ sung.
Chóng mặt, rối loạn thần kinh
Dư thừa một số khoáng chất như sắt có thể gây chóng mặt, buồn nôn, tụt huyết áp hoặc cảm giác vị kim loại trong miệng. Trong trường hợp nặng, có thể xuất hiện co giật hoặc rối loạn ý thức.
Các triệu chứng thần kinh như đau đầu, tê bì tay chân, khó ngủ cũng có thể liên quan đến dùng quá nhiều vitamin. Những dấu hiệu này thường bị xem nhẹ nhưng có thể phản ánh sự mất cân bằng trong cơ thể.
Rối loạn tiêu hóa
Hệ tiêu hóa thường phản ứng khá nhanh với việc dư thừa vitamin và chất bổ sung. Người mắc có thể gặp tình trạng đầy hơi, chướng bụng, buồn nôn hoặc tiêu chảy.
Ví dụ, dùng quá nhiều vitamin C có thể gây tiêu chảy và kích ứng dạ dày, trong khi một số chất bổ sung chất xơ dễ gây đầy hơi, chướng bụng. Nếu triệu chứng kéo dài, cần xem lại liều lượng và loại sản phẩm đang sử dụng.
Theo các chuyên gia, thực phẩm bổ sung không nên tạo ra những thay đổi rõ rệt về cảm nhận trong cơ thể. Nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường, người dùng nên xem lại cách sử dụng để điều chỉnh kịp thời. Một số vitamin và khoáng chất có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ của nhau khi dùng cùng lúc. Chẳng hạn, canxi và sắt cạnh tranh hấp thu nên không uống đồng thời. Cả hai cũng có thể làm giảm hiệu quả của thuốc tuyến giáp. Vitamin K có thể làm giảm tác dụng của thuốc chống đông như Warfarin nếu dùng liều cao.
Thực phẩm bổ sung chỉ nên dùng khi cần thiết và có hướng dẫn. Không nên tự ý kết hợp nhiều loại hoặc sử dụng liều cao trong thời gian dài.
Mức lương cơ sở mới tăng thêm 190.000 đồng, tương đương khoảng 8% so với hiện nay. Đây là căn cứ để tính lương, phụ cấp và nhiều chế độ khác đối với viên chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Với ngành y tế, bác sĩ, y sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế công lập cũng là nhóm được điều chỉnh tăng lương.
Hiện nay, lương của bác sĩ trong các bệnh viện công lập được tính theo hệ số lương gắn với chức danh nghề nghiệp. Với mức lương cơ sở mới, thu nhập trước phụ cấp của bác sĩ tăng lên. Một bác sĩ hạng III mới vào nghề có hệ số 2,34 sẽ nhận lương khoảng 5,92 triệu đồng mỗi tháng, tăng gần 445.000 đồng so với trước đây.
Bác sĩ hạng II có hệ số khởi điểm 4,4, lương sẽ tăng khoảng 836.000 đồng lên hơn 11,13 triệu đồng/tháng. Nhóm bác sĩ hạng I - thường là các chuyên gia có trình độ cao, nhiều năm kinh nghiệm - có hệ số từ 6,2 đến 8. Với mức lương cơ sở mới, thu nhập theo lương ngạch bậc dao động từ 15,69 đến 20,24 triệu đồng mỗi tháng, tăng từ 1,18 đến 1,52 triệu đồng so với trước.
Ngoài ra, Nghị định 192 vừa được Chính phủ ban hành quy định một số chế độ phụ cấp đặc thù trong lĩnh vực y tế và hỗ trợ hàng tháng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản, có hiệu lực từ ngày 15/7. Theo đó, bác sĩ mổ chính, người gây mê hồi sức hoặc châm tê chính được hưởng phụ cấp 100.000 đến 560.000 đồng mỗi ca phẫu thuật. Đây là mức phụ cấp đặc thù cao nhất với cán bộ y tế.
Người phụ mổ, phụ gây mê hồi sức hoặc phụ châm tê, được hưởng phụ cấp từ 60.000 đến 400.000 đồng mỗi ca. Người giúp việc ca mổ được phụ cấp 40.000 đến 240.000 đồng. Mức phụ cấp thủ thuật bằng 0,3 lần phụ cấp phẫu thuật tương ứng.
Như vậy, nếu cộng thêm phụ cấp ưu đãi nghề, phụ cấp trực, phẫu thuật, thủ thuật và các khoản thu nhập tăng thêm tại bệnh viện, mức thu nhập thực tế của nhiều bác sĩ có thể cao hơn đáng kể.
Không chỉ bác sĩ, nhóm y sĩ và nhân viên y tế tuyến cơ sở cũng được hưởng lợi từ việc tăng lương cơ sở. Một y sĩ bậc một với hệ số 2,1 sẽ nhận khoảng 5,31 triệu đồng mỗi tháng, tăng gần 400.000 đồng. Người có hệ số cao nhất sẽ đạt mức lương hơn 10 triệu đồng/tháng.
Mức lương thực nhận sẽ cao hơn tùy thuộc vào phụ cấp nghề, phụ cấp trực, phụ cấp ưu đãi, thâm niên vượt khung và cơ chế chi trả của từng đơn vị y tế.
Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nghiêm trọng, không thể nằm ngửa mà phải duy trì tư thế nửa nằm nửa ngồi.
Trong y học, đây gọi là tư thế Orthopnea, một phản xạ sinh tồn tự nhiên của cơ thể khi lượng máu tràn trong ổ bụng quá lớn, gây áp lực trực tiếp lên cơ hoành khiến người bệnh không thể thở nổi nếu nằm xuống.
Qua khám lâm sàng, bệnh nhân có biểu hiện da xanh, niêm mạc nhợt, mạch nhanh 100 lần/phút và huyết áp tụt còn 80/60 mmHg dấu hiệu cho thấy nguy cơ sốc mất máu đe dọa tính mạng.
Dù chưa có kết quả xét nghiệm, các bác sĩ vẫn nhanh chóng nhận định đây là tình trạng xuất huyết ổ bụng do vỡ nang buồng trứng trong ngày rụng trứng và quyết định mổ cấp cứu ngay để bảo vệ tính mạng người bệnh.
Trong quá trình phẫu thuật, ê-kíp ghi nhận ổ bụng ngập xấp xỉ 2 lít máu. Nguồn chảy được xác định từ vị trí nang trứng bị vỡ rách đúng vào một mạch máu lớn ngay thời điểm rụng trứng, khiến máu chảy ồ ạt không thể tự cầm.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Hải, Trưởng Khoa Phụ nội tiết A1 cùng ê-kíp khoa gây mê hồi sức đã khẩn trương hút sạch máu ổ bụng, đốt điện cầm máu triệt để tại chỗ, rửa sạch ổ bụng và truyền bổ sung 1 lít máu cấp cứu.
Hiện tại sức khỏe của bệnh nhân đã ổn định, hồi phục nhanh chóng và dự kiến sẽ sớm xuất viện. Nhờ được phẫu thuật kịp thời, nên sẽ không làm ảnh hưởng đến cấu trúc tử cung cũng như chức năng sinh sản tương lai của bệnh nhân.
Chia sẻ về ca bệnh này, bác sĩ Hải cho hay trong đời người phụ nữ thì hầu như mỗi tháng chị em đều rụng trứng một lần và đều vỡ nang buồng trứng cả.
"Thông thường việc rụng trứng chỉ gây đau bụng nhẹ nhàng rồi tự hết. Tuy nhiên, đây là trường hợp vô cùng hy hữu, nhiều năm hành nghề tôi mới gặp ít lần do nang vỡ trúng ngay mạch máu lớn khiến máu chảy rất nhiều", bác sĩ Hải lý giải.
Theo các bác sĩ nang buồng trứng là túi chứa dịch hình thành trong hoặc trên buồng trứng của phụ nữ. Thực tế, mỗi tháng khi đến thời điểm rụng trứng, buồng trứng đều tạo ra một nang trứng và nang này sẽ tự vỡ để phóng noãn, nên phần lớn là hiện tượng sinh lý bình thường.
Đa số nang buồng trứng không nguy hiểm, có thể tự biến mất sau vài chu kỳ kinh nguyệt và chỉ gây cảm giác đau âm ỉ nhẹ ở bụng dưới. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm gặp, nang có thể bị vỡ đúng vào mạch máu lớn, gây chảy máu ồ ạt trong ổ bụng, khiến người bệnh đau dữ dội, choáng váng, tụt huyết áp, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không cấp cứu kịp thời.
Các bác sĩ khuyến cáo phụ nữ, đặc biệt là nữ trẻ tuổi, không nên chủ quan khi xuất hiện đau bụng giữa chu kỳ kéo dài, tăng dần hoặc kèm mệt lả, chóng mặt cần đi khám ngay, tuyệt đối không chủ quan chịu đựng ở nhà.
