Chính phủ Anh ngày 11/4 thông báo hoãn kế hoạch trao trả quần đảo Chagos cho Mauritius, theo thỏa thuận được ký giữa hai nước hồi tháng 5/2025. Dự luật để thực thi thỏa thuận trả đảo không được đưa vào chương trình làm việc của quốc hội Anh vì nhiều khả năng không kịp thông qua trước khi kỳ họp kết thúc.
Dự luật cũng thiếu thư ủng hộ chính thức từ Washington, điều kiện pháp lý cần thiết để triển khai hiệp định với Mauritius. “Chúng tôi luôn nói rằng thỏa thuận chỉ có thể tiếp tục nếu được Mỹ ủng hộ”, người phát ngôn chính phủ Anh nói với BBC.
Theo kế hoạch ban đầu, sau khi trao trả chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius, Anh sẽ thuê lại đảo Diego Garcia với thời hạn 99 năm kèm tùy chọn gia hạn. Diego Garcia là nơi đặt căn cứ quân sự chung Anh – Mỹ, đồng thời là tiền đồn quan trọng của cả hai nước tại Ấn Độ Dương.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần chỉ trích kế hoạch trả đảo của Anh. Trong các phát biểu hồi đầu năm, ông gọi đây là hành động “ngu ngốc” và “yếu kém”, cho rằng việc trao trả Chagos cho Mauritius có thể bị các đối thủ chiến lược của Mỹ khai thác.
Chính phủ Anh nói vẫn chưa từ bỏ hoàn toàn kế hoạch trả đảo cho Mauritius, cho rằng đây là phương án phù hợp nhất cho các bên.
“Diego Garcia là tài sản quân sự chiến lược then chốt của cả Anh và Mỹ. Việc đảm bảo an ninh hoạt động dài hạn cho căn cứ đang và sẽ là ưu tiên của chúng tôi. Đây cũng là lý do chúng tôi ký kết thỏa thuận. Chúng tôi sẽ tiếp tục tiếp xúc với Mỹ và Mauritius”, người phát ngôn chính phủ Anh cho biết.
Quần đảo Chagos, nằm trong Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh, gồm khoảng 60 hòn đảo và đã nằm dưới sự kiểm soát của London từ thế kỷ 19. Diego Garcia là đảo lớn nhất trong quần đảo với diện tích 30 km2.
Anh duy trì kiểm soát quần đảo này sau khi Mauritius giành độc lập vào thập niên 1960. Trong quá khứ, hàng nghìn cư dân Chagos đã bị buộc rời khỏi nơi sinh sống, dẫn tới nhiều vụ kiện đòi bồi thường tại tòa án Anh.
Năm 2019, Tòa án Công lý Quốc tế khuyến nghị Anh trao trả quần đảo cho Mauritius. Chính phủ Anh sau đó cho rằng chỉ có một thỏa thuận với Mauritius mới đảm bảo tương lai lâu dài của căn cứ Diego Garcia.
Bộ Chiến tranh Mỹ ngày 8.5 công bố loạt hồ sơ từng được giữ mật liên quan vật thể bay không xác định (UFO), hay tên chính thức là các hiện tượng dị thường chưa xác định (UAP) trên trang war.gov/ufo.
Theo Reuters, lô tài liệu lần này gồm 162 tập tin, bao gồm báo cáo bằng văn bản, hình ảnh và video từ camera quân sự. Một số hồ sơ đề cập các vụ chứng kiến "đĩa bay" từ năm 1947, các hình ảnh mờ về hiện tượng chưa xác định trên bề mặt mặt trăng trong sứ mệnh Apollo 12 năm 1969, cũng như bản ghi lời kể của phi hành đoàn Apollo 17 về vật thể lạ quan sát được trong chuyến bay năm 1972.
Bên cạnh các tài liệu về không gian, nhiều video được giải mật ghi lại vật thể lạ qua cảm biến hồng ngoại của quân đội Mỹ. Trong số đó có vật thể hình quả bóng đá xuất hiện trên biển Hoa Đông năm 2022, cùng các chấm sáng di chuyển bất thường trên bầu trời Iraq, Syria và UAE trong những năm gần đây, theo AP.
"Những tài liệu này, được giấu kín do bị đưa vào danh mục tài liệu mật, từ lâu đã làm dấy lên những đồn đoán chính đáng, và đã đến lúc người dân Mỹ được tận mắt chứng kiến chúng", Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đăng trên mạng xã hội X.
Trong khi đó, Lầu Năm Góc ngày 8.5 nhấn mạnh dù mọi tài liệu trước khi được tải lên đã được rà soát toàn bộ vì lý do an ninh, nhiều nội dung trong số đó vẫn chưa được phân tích đầy đủ nhằm xác định bản chất của các hiện tượng bất thường.
Chính khoảng trống kết luận trên khiến đợt công bố ngày 8.5 chưa thể khép lại các nghi vấn lâu nay về UFO/UAP. Ông Peter Skafish, Giám đốc điều hành Tổ chức chuyên nghiên cứu UAP Sol Foundation (Mỹ), hoan nghênh bước đi trên của Nhà Trắng, nhưng cho rằng chính quyền ông Trump cần làm nhiều hơn để chấm dứt "hàng thập niên bí mật" quanh những gì chính phủ biết về các hiện tượng này.
Nhiều chuyên gia cũng cảnh báo loạt tài liệu mới chưa đưa ra bằng chứng chắc chắn về công nghệ ngoài hành tinh hay sự sống ngoài trái đất. Theo tờ The Guardian, phần lớn hình ảnh và video vẫn mờ, khó nhận diện, chủ yếu là các điểm sáng hoặc vật thể bất thường ở khoảng cách xa.
AP dẫn lời ông Sean Kirkpatrick, cựu Giám đốc văn phòng Lầu Năm Góc chuyên điều tra UAP, cho rằng việc công bố tài liệu mà thiếu phân tích khoa học đi kèm có thể phản tác dụng. Theo ông, các hồ sơ như vậy "chỉ càng làm dấy lên nhiều suy đoán, thuyết âm mưu và những lý thuyết giả khoa học thiếu căn cứ".
Trả lời Reuters, chuyên gia UAP Mick West cho rằng các video mới chủ yếu cho thấy "chúng ta không thể xác định được một chấm trắng nhỏ ở khoảng cách rất xa", chứ không phải bằng chứng về người ngoài hành tinh. Cùng quan điểm thận trọng, nhà vật lý thiên văn Avi Loeb (Đại học Harvard) nhận định một số hình ảnh từ Apollo 12 và Apollo 17 có thể liên quan các vụ va chạm tiểu hành tinh trên bề mặt mặt trăng, thay vì là dấu hiệu công nghệ ngoài hành tinh.
Đợt công bố cũng kéo theo tranh cãi chính trị. Một số nhà phê bình cho rằng các tiết lộ về UAP có thể làm phân tán sự chú ý khỏi những rắc rối của chính quyền ông Trump, trong đó có chiến dịch quân sự ở Iran và áp lực công bố thêm tài liệu liên quan tội phạm tình dục Jeffrey Epstein, theo CBC News.
Phó chủ tịch Quốc dân đảng (KMT) Trương Vinh Cung đã gặp Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch Hội nghị Chính trị hiệp thương nhân dân Trung Quốc (Chính hiệp, tương đương Mặt trận tổ quốc) Vương Hỗ Ninh trong ngày khai mạc Hội nghị Văn hóa Trung Hoa xuyên eo biển lần thứ 3 tại Bắc Kinh, theo tờ South China Morning Post. KMT là đảng đối lập chính ở Đài Loan.
Tờ United Daily News (có trụ sở tại Đài Loan) dẫn lời ông Vương cho hay hội nghị này cho thấy người dân hai bên eo biển Đài Loan cùng chia sẻ niềm tin rằng lãnh thổ không được chia cắt và dân tộc không được tan rã. Ông nhấn mạnh người dân hai bên đều muốn bảo vệ, kế thừa và phát huy văn hóa Trung Hoa.
Đáp lại, ông Trương nói rằng từ quan điểm văn hóa, "người dân hai bên đều là người Trung Quốc và là người một nhà". Ông nói thêm rằng theo khuôn khổ pháp lý hiện hành, chỉ có một Trung Quốc và quan hệ giữa hai bên bờ eo biển Đài Loan không phải là mối quan hệ giữa hai nhà nước.
"Chỉ cần chúng ta tận dụng thực tế này và khôi phục lại các cơ chế tham vấn xuyên eo biển, sẽ có một nền tảng chính trị [cho sự phát triển hòa bình]", ông Trương nhấn mạnh.
Hội nghị nói trên, với chủ đề "văn hóa chung, huyết thống được kết nối", sẽ kéo dài đến ngày 13.5. Hội nghị bao gồm một loạt diễn đàn, triển lãm và chuyến thăm.
Sự kiện này diễn ra sau khi Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình gặp Chủ tịch KMT Trịnh Lệ Văn tại Bắc Kinh vào ngày 10.4, theo Tân Hoa xã.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã đề xuất trao cho Ukraine vai trò trực tiếp trong các cấu trúc của Liên minh châu Âu như một bước đi tạm thời hướng tới tư cách thành viên EU mà ông cho rằng có thể giúp thúc đẩy một thỏa thuận chấm dứt xung đột với Nga.
Trong bức thư gửi các lãnh đạo EU mà Reuters tiếp cận được, ông Merz đề xuất Ukraine có thể được trao một vị thế mới là “thành viên liên kết”, cho phép các quan chức Ukraine tham gia các hội nghị thượng đỉnh và cuộc họp cấp bộ trưởng của EU, nhưng không có quyền biểu quyết. Đây là tư cách thành viên chưa từng có tiền lệ ở EU.
Nhà lãnh đạo Đức cũng đề xuất các nước EU đưa ra “cam kết chính trị” nhằm áp dụng điều khoản hỗ trợ lẫn nhau của khối đối với Ukraine “nhằm tạo ra một bảo đảm an ninh đáng kể”.
Các nhà phân tích cho rằng một lộ trình rõ ràng để gia nhập EU có thể rất quan trọng để Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thuyết phục người dân Ukraine chấp nhận bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào, đặc biệt nếu như xảy ra kịch bản Ukraine không thể giành lại toàn bộ lãnh thổ hoặc gia nhập liên minh quân sự NATO.
Tuy nhiên, các quan chức châu Âu cho rằng việc Ukraine trở thành thành viên đầy đủ của EU trong vài năm tới là điều không thực tế, dù mốc năm 2027 từng được đưa vào kế hoạch hòa bình 20 điểm được thảo luận giữa Mỹ, Ukraine và Nga.
Đề xuất của ông Merz được xem là nỗ lực tìm kiếm giải pháp tạm thời giữa việc kết nạp nhanh chóng và vị thế hiện tại của Ukraine là quốc gia ứng cử ở giai đoạn đầu của tiến trình gia nhập.
“Đề xuất của tôi phản ánh hoàn cảnh đặc biệt của Ukraine, một quốc gia đang trong thời chiến. Nó sẽ giúp thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình đang diễn ra như một phần của giải pháp hòa bình thông qua thương lượng”, ông Merz viết, đồng thời cho rằng điều này “không chỉ thiết yếu đối với an ninh của Ukraine mà còn của toàn bộ châu lục”.
Quy trình gia nhập khối thường kéo dài, bao gồm các cuộc đàm phán chi tiết và cải cách pháp lý để đáp ứng các tiêu chuẩn dân chủ và kinh tế của EU. Việc gia nhập EU cũng đòi hỏi sự đồng thuận và phê chuẩn của toàn bộ 27 quốc gia thành viên, một quá trình có thể gặp nhiều trở ngại đáng kể.
Trong thư, ông Merz nêu ra những lợi ích mà Ukraine có thể nhận được với tư cách thành viên liên kết, một hạng mục chưa từng tồn tại trong các quy định của EU.
Các quyền lợi tiềm năng này bao gồm việc Ukraine có một ủy viên liên kết không có quyền biểu quyết tại Ủy ban châu Âu và các đại diện không có quyền biểu quyết tại Nghị viện châu Âu.
Thủ tướng Đức cho biết có thể thiết lập cơ chế nhằm đình chỉ cơ chế "thành viên liên kết" nếu Ukraine không đảm bảo tuân thủ theo các tiêu chuẩn mà EU đưa ra.
Ông nói đề xuất này sẽ không ảnh hưởng tới các quốc gia ứng cử khác và gợi ý EU nên “xem xét các giải pháp đổi mới” đối với những nước đã theo đuổi tiến trình gia nhập EU trong thời gian dài.
Ông Merz cho biết ông dự định thảo luận ý tưởng này với các nhà lãnh đạo châu Âu khác. “Mục tiêu của tôi là sớm đạt được một thỏa thuận và thành lập một lực lượng chuyên trách để xây dựng các chi tiết”, ông viết.
