Chính phủ Anh ngày 11/4 thông báo hoãn kế hoạch trao trả quần đảo Chagos cho Mauritius, theo thỏa thuận được ký giữa hai nước hồi tháng 5/2025. Dự luật để thực thi thỏa thuận trả đảo không được đưa vào chương trình làm việc của quốc hội Anh vì nhiều khả năng không kịp thông qua trước khi kỳ họp kết thúc.
Dự luật cũng thiếu thư ủng hộ chính thức từ Washington, điều kiện pháp lý cần thiết để triển khai hiệp định với Mauritius. “Chúng tôi luôn nói rằng thỏa thuận chỉ có thể tiếp tục nếu được Mỹ ủng hộ”, người phát ngôn chính phủ Anh nói với BBC.
Theo kế hoạch ban đầu, sau khi trao trả chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius, Anh sẽ thuê lại đảo Diego Garcia với thời hạn 99 năm kèm tùy chọn gia hạn. Diego Garcia là nơi đặt căn cứ quân sự chung Anh – Mỹ, đồng thời là tiền đồn quan trọng của cả hai nước tại Ấn Độ Dương.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần chỉ trích kế hoạch trả đảo của Anh. Trong các phát biểu hồi đầu năm, ông gọi đây là hành động “ngu ngốc” và “yếu kém”, cho rằng việc trao trả Chagos cho Mauritius có thể bị các đối thủ chiến lược của Mỹ khai thác.
Chính phủ Anh nói vẫn chưa từ bỏ hoàn toàn kế hoạch trả đảo cho Mauritius, cho rằng đây là phương án phù hợp nhất cho các bên.
“Diego Garcia là tài sản quân sự chiến lược then chốt của cả Anh và Mỹ. Việc đảm bảo an ninh hoạt động dài hạn cho căn cứ đang và sẽ là ưu tiên của chúng tôi. Đây cũng là lý do chúng tôi ký kết thỏa thuận. Chúng tôi sẽ tiếp tục tiếp xúc với Mỹ và Mauritius”, người phát ngôn chính phủ Anh cho biết.
Quần đảo Chagos, nằm trong Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh, gồm khoảng 60 hòn đảo và đã nằm dưới sự kiểm soát của London từ thế kỷ 19. Diego Garcia là đảo lớn nhất trong quần đảo với diện tích 30 km2.
Anh duy trì kiểm soát quần đảo này sau khi Mauritius giành độc lập vào thập niên 1960. Trong quá khứ, hàng nghìn cư dân Chagos đã bị buộc rời khỏi nơi sinh sống, dẫn tới nhiều vụ kiện đòi bồi thường tại tòa án Anh.
Năm 2019, Tòa án Công lý Quốc tế khuyến nghị Anh trao trả quần đảo cho Mauritius. Chính phủ Anh sau đó cho rằng chỉ có một thỏa thuận với Mauritius mới đảm bảo tương lai lâu dài của căn cứ Diego Garcia.
Trả lời báo chí bên lề hội nghị Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) tại Astana (Kazakhstan) ngày 31.5, Tổng thống Belarus đã bác bỏ thông tin binh sĩ nước này hiện diện tại Ukraine và cảnh báo sẽ đáp trả nếu Kyiv tấn công trước.
Bình luận được đưa ra sau khi Belarus và Nga diễn tập hạt nhân chung trong tháng 5 và phía Ukraine tỏ ra lo ngại về khả năng Minsk can dự vào xung đột giữa Moscow và Kyiv.
Hôm 21.5, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói rằng Kyiv đã sẵn sàng thực hiện biện pháp phòng ngừa trước mối đe dọa quân sự tiềm tàng từ phía bắc - ngầm ám chỉ Belarus - theo trang The Kyiv Independent.
Ông Zelensky cảnh báo rằng Belarus phải hiểu rằng bất kỳ hành động khiêu khích nào được thực hiện nhắm vào Ukraine đều sẽ chịu hậu quả. Tư lệnh Lực lượng các hệ thống không người lái của Ukraine Robert Brovdi hôm 26.5 nói rằng Ukraine đã xác định 500 mục tiêu tiềm năng tại Belarus.
"Họ có thể đã xác định 500 mục tiêu. Nhưng chúng tôi cũng có một mục tiêu lớn với tọa độ chính xác và nó ở rất gần Belarus. Họ hiểu điều đó", Tổng thống Lukashenko nói ngày 31.5, cho rằng những đe dọa của ông Zelensky chỉ là lời nói suông, theo hãng thông tấn Belta.
Bên cạnh đó, ông Lukashenko hạ thấp năng lực của lực lượng Ukraine dọc biên giới Belarus và cho rằng những người này chỉ là "bia đỡ đạn". "Quân đội Ukraine không muốn chiến tranh với Belarus. Tôi biết chắc điều này. Họ hiểu rằng chiến tranh đồng nghĩa sẽ có thêm 1.500 km tiền tuyến. Và biên giới Belarus - Ukraine không phải là đường biên giới đơn giản", ông Lukashenko tuyên bố.
Quan hệ giữa Belarus và Ukraine suy giảm nghiêm trọng sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát vào năm 2022. Kyiv cáo buộc Minsk cho phép binh sĩ Nga tiến vào Ukraine từ lãnh thổ Belarus và lo ngại khả năng nước này can dự sâu hơn vào xung đột.
"Điều này sẽ không bao giờ xảy ra. Không bao giờ. Không có binh sĩ nào của chúng tôi ở đó và sẽ không bao giờ có. Ông ấy biết chuyện này và quân đội Ukraine cũng biết", Tổng thống Lukashenko khẳng định.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 19/5 nói với các phóng viên tại Nhà Trắng rằng ông chỉ còn "một giờ nữa" là ra quyết định nối lại chiến dịch tập kích Iran, song đã hoãn lại mệnh lệnh đó. Ông đề cập tuyên bố được đưa ra trước đó một ngày, khi thông báo đã hoãn kế hoạch tấn công Iran do nhận được đề nghị từ các nước vùng Vịnh.
"Quý vị biết đàm phán với quốc gia mà mình đang đánh cho tơi tả là như thế nào rồi. Họ tới bàn đàm phán và van xin một thỏa thuận", lãnh đạo Mỹ cho biết. "Tôi hy vọng chúng tôi không phải gây chiến, nhưng có thể chúng tôi sẽ phải giáng cho họ một đòn mạnh nữa. Tôi vẫn chưa chắc chắn".
Tổng thống Trump cảnh báo Mỹ sẽ nối lại tấn công Iran trong những ngày tới nếu hai bên không đạt được thỏa thuận.
"Hai hoặc ba ngày, có lẽ là thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật hoặc đầu tuần tới, một khoảng thời gian giới hạn", ông nói.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance, người đã đối thoại với Iran trong cuộc đàm phán thất bại ở Pakistan hồi tháng 4, cũng cho biết Washington đã sẵn sàng chiến đấu, song vẫn bày tỏ hy vọng đạt được giải pháp ngoại giao.
"Rất nhiều tiến triển tốt đang được tạo ra, chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực về vấn đề này", ông nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia cùng ngày 19/5 cảnh báo Tehran sẽ mở "các mặt trận mới" để chống lại Mỹ nếu Washington nối lại chiến dịch tập kích. Ông thêm rằng Iran đã tận dụng khoảng thời gian ngừng bắn để "tăng cường năng lực chiến đấu".
Ebrahim Azizi, người đứng đầu ủy ban an ninh quốc gia của quốc hội Iran, cho biết Tổng thống Trump hoãn kế hoạch tấn công vì nhận ra rằng bất kỳ động thái nào nhằm chống lại Tehran đều sẽ dẫn đến "phản ứng quân sự kiên quyết".
Iran đã phản hồi lại đề xuất hòa bình của Mỹ. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết đề xuất của Tehran có yêu cầu về chấm dứt giao tranh tại mọi mặt trận, trong đó có Lebanon, lực lượng Mỹ rút khỏi các khu vực gần Iran và Washington bồi thường cho những thiệt hại gây ra với Tehran.
Iran còn muốn được dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng ở nước ngoài và Mỹ chấm dứt chiến dịch phong tỏa hàng hải.
Các điều kiện này dường như không thay đổi nhiều so với đề nghị trước đó của Iran, vốn đã bị Tổng thống Trump bác bỏ vào tuần trước và gọi là "rác rưởi".
Hàng nghìn người đã thiệt mạng sau các cuộc tập kích của Mỹ - Israel vào Iran trước khi giao tranh ngừng lại vào đầu tháng 4 nhờ thỏa thuận ngừng bắn. Trước đó, các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào Israel và các nước vùng Vịnh cũng đã làm hàng chục người chết.
Thỏa thuận ngừng bắn nhìn chung vẫn được duy trì, dù máy bay không người lái (UAV) gần đây đã được phóng từ Iraq nhằm vào các nước vùng Vịnh, được cho là do Iran và đồng minh thực hiện.
Sự việc xảy ra khoảng giữa trưa 31/5 tại làng Kaungtup thuộc thị trấn Namkham ở bang Shan của Myanmar, trong khu vực kiểm soát của nhóm phiến quân mang tên Quân giải phóng dân tộc Ta'ang (TNLA). Hình ảnh do truyền thông Myanmar công bố cho thấy cột khói khổng lồ bốc lên tại khu vực, kèm theo quả cầu lửa và nhiều vụ nổ thứ cấp.
Nguồn tin hiện trường nói với AFP rằng lực lượng cứu nạn đã tìm thấy 46 thi thể, trong đó có 6 trẻ em. Ít nhất 74 người bị thương đã được chuyển tới bệnh viện địa phương, công tác tìm kiếm cứu hộ vẫn tiếp tục. Hơn 100 căn nhà gần hiện trường đã bị hư hại nặng vì vụ nổ.
Một nhân viên cứu hộ nói rằng số người chết có thể lên đến gần 60, khi sóng xung kích từ vụ nổ đã làm nhiều ngôi nhà đổ sập và chôn vùi nạn nhân bên trong. Các cơ quan truyền thông Myanmar, trong đó có hãng tin Shwe Phee Myay ở bang Shan, đưa ra ước tính 50-55 người chết.
Đài truyền hình CCTV của Trung Quốc cho biết vụ nổ gây nhiều thương vong và phá hủy nghiêm trọng nhiều nhà dân, nhưng không nêu con số cụ thể.
Theo kết quả điều tra ban đầu, vụ nổ xảy ra tại nơi cất giữ lượng lớn thuốc nổ dùng cho hoạt động khai thác mỏ và khai thác đá. TNLA sau đó xác nhận thuốc nổ trong sự việc là chất gelignite do cánh kinh tế của nhóm quản lý, khẳng định đây là "tai nạn ngoài ý muốn" và đang điều tra nguyên nhân.
Gelignite thường được sử dụng trong ngành khai khoáng và phá đá, có thể trở nên mất ổn định nếu lưu trữ không đúng cách hoặc để quá lâu.
Myanmar rơi vào bất ổn kể từ cuộc đảo chính quân sự năm 2021, sau khi quân đội lật đổ chính phủ của bà Aung San Suu Kyi. Nhiều nhóm vũ trang sắc tộc và lực lượng chống chính quyền quân sự đã tham gia xung đột trên khắp cả nước.
TNLA là thành viên của Liên minh Ba Anh Em, gồm ba nhóm vũ trang sắc tộc lớn ở Myanmar. Liên minh này từng đạt thỏa thuận ngừng bắn với quân đội Myanmar thông qua Trung Quốc làm trung gian, song quan hệ giữa các bên vẫn căng thẳng.
