Anh triển khai hệ thống chống drone chi phí thấp tại Trung Đông

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 17/4 đăng trên mạng xã hội X rằng eo biển Hormuz đã "mở cửa hoàn toàn" cho tàu thương mại, khiến giá dầu Brent giảm khoảng 10 USD, xuống mức 89 USD mỗi thùng chỉ sau vài phút và chứng khoán Mỹ lập đỉnh kỷ lục mới.

Tổng thống Donald Trump cho biết eo biển đã "hoàn toàn mở cửa và sẵn sàng cho giao thương", song ông khẳng định lệnh phong tỏa các cảng biển Iran sẽ không thay đổi cho đến khi một thỏa thuận giữa Washington với Tehran được "hoàn tất 100%". Tổng thống nói thêm quá trình đàm phán "sẽ diễn ra rất nhanh chóng" vì hầu hết các điều khoản đã được thống nhất.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người từng dẫn đầu phái đoàn đàm phán của Iran tại Pakistan, sau đó lại tuyên bố rằng eo biển Hormuz "sẽ không được mở nếu chiến dịch phong tỏa các cảng vẫn diễn ra".

Ông Ghalibaf còn nói rằng eo biển Hormuz mở hay đóng, cũng như các quy định liên quan, sẽ "được quyết định trên thực địa chứ không phải mạng xã hội", dường như ám chỉ bài đăng trên X của Ngoại trưởng Araghchi.

Tasnim, hãng thông tấn bán chính thức có liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đăng bài viết cho rằng thông báo trên X của Ngoại trưởng Araghchi là "tệ và không đầy đủ", thêm rằng hoạt động qua lại Hormuz của tàu thuyền sẽ bị xem là "không phù hợp" nếu Mỹ vẫn phong tỏa cảng biển Iran.

Một số tờ báo Iran còn kêu gọi giới chức làm rõ về vấn đề này. Hiện chưa rõ lý do có sự khác biệt về quan điểm giữa Ngoại trưởng Araghchi và Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf.

Do sự thiếu rõ ràng này, nhiều hãng tàu thương mại vẫn chưa có đủ tự tin để khôi phục hoạt động bình thường qua Hormuz, dù eo biển được cho là "đã mở cửa". Theo Wall Street Journal, một số hãng tàu cho biết họ đang chờ đợi thêm những bảo đảm an ninh rõ ràng hơn trước khi nối lại lưu thông qua Hormuz.

Dữ liệu mà hãng tư vấn an ninh hàng hải Control Risks thu thập được cho thấy tình hình ở eo biển Hormuz "gần như không có gì thay đổi" sau thông báo của Ngoại trưởng Iran.

Các lãnh đạo ngành vận tải muốn đảm bảo chắc chắn rằng tàu của họ không gặp nguy hiểm, đồng thời họ có thể không muốn tuân thủ yêu cầu từ phía Iran về việc đi theo lộ trình sát bờ biển nước này, thay vì hai làn chính vốn được sử dụng trước chiến sự. Giới chức Iran cảnh báo các tàu vẫn cần được cho phép nếu muốn đi qua eo biển.

Yêu cầu trên của Iran đồng nghĩa với việc tuyến đường vẫn chưa thực sự mở cửa. "Điều đó không phải tự do hàng hải", Martin Navias, tác giả cuốn Chiến tranh tàu dầu: Cuộc tấn công vào tàu thương mại trong cuộc khủng hoảng Iran - Iraq, nhận định.

Trước xung đột, mỗi ngày có khoảng 130 tàu đi qua eo biển Hormuz, sử dụng hai làn đường chính khác biệt với lộ trình mà Iran quy định. Nếu muốn tối ưu hóa lượng lưu thông, tàu thuyền sẽ phải quay lại hai tuyến đường chính đó. Tuy nhiên, để các chủ tàu yên tâm, họ cần phải chắc chắn rằng chúng đã sạch bóng thủy lôi.

Theo giới chức Mỹ, Iran hiện không thể xác định được vị trí tất cả các bãi thủy lôi mà họ đã rải bên trong eo biển và thiếu khả năng gỡ bỏ chúng.

Trong điều kiện bình thường, hai tuyến đường này hoạt động như một "hệ thống phân luồng giao thông" mà Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc, đã thông qua vào năm 1968 để tránh va chạm.

Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez ngày 17/4 cho hay họ đang xem xét liệu thông báo về việc mở lại eo biển có tuân thủ "quyền tự do hàng hải cho tất cả tàu thương mại và đảm bảo việc di chuyển an toàn bằng hệ thống phân luồng giao thông do IMO thiết lập hay không".

Các công ty vận tải biển lớn vốn đang do dự trong việc đưa tàu qua eo biển cho hay họ cũng đang tiến hành đánh giá liệu Hormuz đã trở nên an toàn hơn thực sự hay chưa.

"Chúng tôi vẫn còn một số câu hỏi chưa được giải đáp, nhưng chúng có thể được xử lý trong vòng 24 giờ tới", Nils Haupt, người phát ngôn công ty Hapag-Lloyd từ Đức, hãng vận tải container lớn thứ 5 thế giới, nói.

Ông cho biết thêm rằng Hapag-Lloyd muốn 6 con tàu đang bị kẹt của mình băng qua eo biển càng sớm càng tốt, nhưng họ vẫn cần câu trả lời về phạm vi bảo hiểm cũng như những chỉ thị rõ ràng từ phía chính phủ Iran về hành lang biển được phép sử dụng và trình tự các tàu rời đi.

"Trên lý thuyết, điều này có vẻ rất khả quan", Alexis Ellender, chuyên gia phân tích tại Kpler, công ty theo dõi dữ liệu hàng hải, bình luận, song ông dự đoán sẽ phải mất ít nhất một tuần trước khi lưu lượng tàu thuyền đi qua eo biển tăng lên đáng kể.

Một số công ty nhỏ hơn có thể sẵn sàng nối lại hoạt động nếu họ đảm bảo được các gói bảo hiểm với mức phí hợp lý. Theo phân tích dữ liệu của Kpler, có khoảng 900 con tàu đã bị kẹt lại tại vùng Vịnh trong suốt thời gian diễn ra xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran.

Một nhà điều hành tàu tại Istanbul đang có tàu bị kẹt cho hay ông sẽ xem xét việc đưa tàu ra khỏi eo biển ngay lập tức nếu chắc chắn được về vấn đề bảo hiểm, nhưng ông dự kiến việc này sẽ mất vài ngày.

Tính đến chiều 17/4, theo dữ liệu vận tải của MarineTraffic, tàu thuyền vẫn chưa quay trở lại eo biển Hormuz với số lượng lớn. Chỉ khoảng 6 tàu hàng đi qua eo biển từ khi có thông báo của Iran, một số tàu khác di chuyển về phía Hormuz nhưng sau đó đã phải quay đầu chưa rõ lý do.

Nhìn bề ngoài, việc mở lại eo biển Hormuz là dấu hiệu rõ rệt nhất cho thấy cuộc chiến kéo dài gần hai tháng qua giữa Mỹ và Iran đang đi đến hồi kết. Tuy nhiên, câu chuyện lớn hơn vẫn là mối lo về việc Iran có thể tận dụng eo biển như một đòn bẩy để gây áp lực lên kinh tế toàn cầu trong tương lai.

"Eo biển Hormuz giờ đây có chức năng gần giống như một công cụ răn đe không khác gì vũ khí hạt nhân", Jim Krane, chuyên gia năng lượng vùng Vịnh tại Viện Baker thuộc Đại học Rice, Mỹ, nhận định. "Đây là một quân bài khá mạnh của họ mà về cơ bản là bắt nền kinh tế toàn cầu làm con tin để ngăn chặn các cuộc tấn công nhắm vào mình".

Khoảng 20% lượng dầu mỏ và một phần lớn khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Khi Iran đóng cửa eo biển hồi tháng 3, nó đã tác động tức thì tới nền kinh tế thế giới. Nhiều quốc gia đối mặt tình trạng thiếu nhiên liệu trầm trọng và phải phân phối theo định mức, đồng thời nguồn cung phân bón bị thắt chặt, đe dọa năng suất cây trồng.

"Áp lực lên nền kinh tế toàn cầu thực sự đã vượt ngưỡng chịu đựng" khi chiến sự kéo dài sang tuần thứ 7, Krane cho hay.

Theo Ed Morse, cựu trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa tại tập đoàn tài chính và đầu tư đa quốc gia Citigroup, ngay cả khi eo biển mở cửa trở lại hoàn toàn, cũng phải mất ít nhất 7 tuần để lượng dầu rời Trung Đông trước chiến sự có thể cập cảng các thị trường truyền thống.

Việc rà phá thủy lôi tại eo biển, điều mà ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng đang diễn ra với sự hợp tác từ phía Iran, có thể mất gần một tháng tùy thuộc vào mức độ phối hợp.

Morse lưu ý trong quá trình này, các chủ tàu sẽ cực kỳ thận trọng khi đưa tàu quay trở lại Hormuz. Một tàu VLCC, loại tàu chở dầu thô lớn nhất, có giá khoảng 120 đến 130 triệu USD. "Bạn sẽ không mạo hiểm đối mặt nguy cơ mất đi cỗ máy in tiền của mình đâu", ông nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo đó, Mỹ thông báo kể từ ngày 21.5, Bộ An ninh nội địa sẽ yêu cầu toàn bộ các chuyến bay đến Mỹ có hành khách từng đến CHDC Congo, Nam Sudan hoặc Uganda trong vòng 21 ngày phải hạ cánh tại sân bay quốc tế Washington-Dulles (bang Virginia) để tiến hành các biện pháp rà soát y tế chuyên sâu.

Trước đó, một chuyến bay của hãng hàng không Air France từ Paris (Pháp) đến Detroit (Mỹ) ngày 20.5 đã phải chuyển hướng hạ cánh xuống sân bay Canada, sau khi phát hiện có một hành khách đến từ CHDC Congo. Cơ quan Hải quan và biên phòng Mỹ (CBP) cho biết đây là trường hợp "sơ suất" khi để lọt hành khách này, do Mỹ đã ban hành những hạn chế nhập cảnh nhằm giảm nguy cơ lây lan dịch Ebola.

Trong một diễn biến khác, châu Âu cũng đang tiếp nhận các ca nhiễm Ebola là công dân Mỹ từ vùng dịch. Một bệnh nhân người Mỹ có kết quả xét nghiệm dương tính tại CHDC Congo đã được chuyển đến khu cách ly đặc biệt tại Berlin (Đức) hôm 20.5. Cùng ngày, CH Czech xác nhận đang tiếp nhận một bác sĩ người Mỹ từng điều trị cho bệnh nhân Ebola tại Uganda.

AP dẫn thông báo từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ngày 20.5 cho hay số ca nghi nhiễm Ebola trong đợt bùng phát tại CHDC Congo và Uganda đã tăng lên 600, với 139 trường hợp tử vong. Thách thức hiện nay là vẫn chưa xác định được "bệnh nhân số không", trong khi hiện chưa có vắc xin tiềm năng và thuốc đặc hiệu để điều trị chủng vi rút hiếm Bundibugyo, chủng lây lan chính trong đợt bùng phát hiện nay.

Tin Gốc: Thanh Niên

Ngày 1-4, báo Financial Times (Anh) đăng tin: Theo những người nắm thông tin về các cuộc thảo luận, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã dọa sẽ ngừng cung cấp vũ khí cho Ukraine nhằm gây sức ép buộc các đồng minh châu Âu tham gia "liên minh tự nguyện" mở lại eo biển Hormuz.

Ông Trump đã yêu cầu hải quân các nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) giúp ông hỗ trợ mở lại tuyến đường biển hẹp này vào tháng trước, nhưng bị các đồng minh châu Âu từ chối với lý do điều đó là không thể khi xung đột vẫn đang tiếp diễn. Một số nước cũng nhấn mạnh đây "không phải là cuộc chiến của chúng tôi".

Ba quan chức am hiểu các cuộc thảo luận cho biết ông Trump đã đáp trả bằng cách dọa ngừng cung cấp vũ khí cho Danh sách Nhu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL) - sáng kiến mua sắm vũ khí của NATO dành cho Ukraine do các nước châu Âu tài trợ.

Kết quả là, dưới sự thúc giục của Tổng thư ký NATO Mark Rutte, một nhóm quốc gia gồm các đồng minh chủ chốt như Pháp, Đức và Anh đã nhanh chóng đưa ra tuyên bố chung vào ngày 19-3, trong đó nêu: "Chúng tôi bày tỏ sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực phù hợp nhằm bảo đảm việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz".

Một quan chức cho biết: "Chính ông Rutte đã kiên quyết thúc đẩy tuyên bố chung vì ông Trump đã dọa rút khỏi PURL và khỏi Ukraine nói chung. Tuyên bố sau đó được soạn thảo rất nhanh, và các nước khác tham gia sau vì không có đủ thời gian để mời tất cả cùng ký ngay".

Kể từ khi được công bố hôm 19-3, đã có thêm nhiều quốc gia ký vào tuyên bố chung nói trên.

Hôm 27-3, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng nguồn cung quân sự của Mỹ cho Ukraine thông qua cơ chế PURL chưa bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến ở Trung Đông. Tuy nhiên, ông không loại trừ khả năng trong tương lai Mỹ chuyển hướng các vũ khí dự kiến dành cho Ukraine để bổ sung kho dự trữ của Mỹ sau khi đã sử dụng ở Trung Đông.

Tổng thống Donald Trump sẽ có "bài phát biểu giờ vàng" vào tối 1-4 theo giờ địa phương trước người dân Mỹ về cuộc chiến với Iran, trong bối cảnh tỉ lệ ủng hộ giảm và tình hình kinh tế khó khăn.

Bài phát biểu lúc 21h tối 1-4 theo giờ Mỹ (tức 8h sáng nay 2-4, theo giờ Việt Nam) sẽ là bài phát biểu trước toàn quốc chính thức đầu tiên của ông Trump về xung đột với Iran kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Tehran hôm 28-2.

Nhà Trắng không cung cấp trước nhiều chi tiết về bài phát biểu này. Tuy nhiên, ông Trump được cho là sẽ tìm cách trấn an người dân rằng các mục tiêu của Mỹ đang được thực hiện và ông có kế hoạch kết thúc cuộc chiến, theo Hãng tin AFP.

Trước đó, trong ngày 1-4, ông Trump tuyên bố đạt được một bước đột phá lớn, cho rằng tổng thống Iran đang tìm kiếm lệnh ngừng bắn. Tuy nhiên, tuyên bố này nhanh chóng bị Bộ Ngoại giao Iran bác bỏ, đồng thời Tehran cáo buộc Washington đang đưa ra những yêu cầu "quá đáng và phi lý".

Theo Hãng tin AFP, ngày 1-4, các quan chức cho biết một người đàn ông tại Mỹ đã bị bắt với cáo buộc đe dọa sát hại Tổng thống Donald Trump.

Người này là Andrew Emerald (45 tuổi), được cho là đã viết 8 thông điệp trên mạng xã hội, trong đó đe dọa gây thương tích và sát hại ông Trump.

"Hoặc là ông Trump sẽ chết và nằm dưới đất vào năm 2026, hoặc tôi sẽ săn lùng ông ta và đưa ông ta xuống đó" - Emerald được cho là đã viết trong một bài đăng vào tháng 5-2025. Trong một bài đăng khác, người này dường như dọa tấn công khu nghỉ dưỡng của ông Trump ở bang Florida.

Người đàn ông này - cư trú tại bang Massachusetts - đã bị truy tố với 8 tội danh truyền tải thông điệp đe dọa liên bang, đồng nghĩa ông đối mặt với mức án lên tới 5 năm tù.

Theo Hãng tin Reuters, thông tin trên trang web của Bộ Tài chính Mỹ cho thấy nước này đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez vào ngày 1-4, chưa đầy ba tháng sau khi lực lượng Mỹ bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.

Những tuần qua chính quyền Tổng thống Donald Trump đã làm việc với chính phủ lâm thời Venezuela do bà Rodriguez lãnh đạo (trong đó có thỏa thuận cho phép Mỹ bán dầu mỏ của Venezuela) và đã ban hành các miễn trừ trừng phạt nhằm khuyến khích đầu tư từ Mỹ.

Lực lượng Mỹ bắt giữ ông Maduro vào ngày 3-1 sau nhiều tháng căng thẳng leo thang giữa hai nước. Ông Maduro và vợ là Cilia Flores đang bị xét xử tại New York với các cáo buộc liên quan đến buôn ma túy.

Trên mạng xã hội X ngày 2-4, bà Rodriguez hoan nghênh quyết định mới nhất của chính quyền ông Trump, cho rằng đó là "một bước tiến quan trọng trên con đường đúng đắn hướng tới bình thường hóa và tăng cường quan hệ giữa hai quốc gia chúng ta".

Ngày 2-4, New Zealand và Quần đảo Cook (Cook Islands) đã ký một tuyên bố mới về quốc phòng và an ninh, chấm dứt rạn nứt giữa hai quốc gia Thái Bình Dương sau khi Quần đảo Cook ký thỏa thuận hợp tác với Trung Quốc, theo Hãng tin AFP.

Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters đã ký thỏa thuận tại Rarotonga và cho biết mục tiêu là "cùng nhau vạch ra hướng đi cho tương lai". Trong khi đó, Thủ tướng Quần đảo Cook Mark Brown nói rằng thỏa thuận nhằm "tiến về phía trước".

Trước đó New Zealand đã đình chỉ hàng triệu USD viện trợ cho Quần đảo Cook, viện dẫn "thiếu sự tham vấn" liên quan đến các thỏa thuận mà Quần đảo Cook ký với Trung Quốc vào tháng 2-2025, bao gồm khai thác khoáng sản biển sâu, hợp tác khu vực và các vấn đề kinh tế.

Thủ tướng Mark Brown cho biết thỏa thuận quốc phòng mới với New Zealand sẽ không ảnh hưởng đến thỏa thuận của Quần đảo Cook với Trung Quốc.

"Bản tuyên bố là về an ninh và quốc phòng trên khắp khu vực của chúng ta. Tôi tin rằng các điều khoản trong tuyên bố này sẽ giải quyết mọi lo ngại đã phát sinh trong quá khứ, và chắc chắn cũng sẽ giải quyết mọi lo ngại trong tương lai" - ông Brown nói.

Ngày 1-4, thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận đà tăng rõ rệt, trong khi giá dầu giảm nhẹ, khi giới đầu tư kỳ vọng cuộc chiến giữa Mỹ, Israel với Iran có thể sớm đi đến hồi kết.

Theo phóng viên TTXVN tại Mỹ, chỉ số S&P 500 tăng 0,8%, Nasdaq Composite tăng 1,1% và chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones tăng thêm 269 điểm, tương đương 0,6%. Đà tăng này phản ánh tâm lý lạc quan đang lan rộng trên thị trường tài chính.

Diễn biến tích cực xuất hiện sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã đề xuất ngừng bắn. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh Washington chỉ xem xét đề nghị của Tehran khi eo biển Hormuz được mở lại, bảo đảm tự do hàng hải. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng khẳng định cho đến khi điều kiện này được đáp ứng, những cuộc không kích vẫn sẽ tiếp diễn.

Trước đó cùng ngày, phát biểu tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump cho rằng các lực lượng Mỹ có thể rút khỏi Iran trong vòng 2 - 3 tuần, nếu các mục tiêu chiến lược được hoàn tất. Nhận định này đã góp phần làm giảm áp lực trên thị trường năng lượng.

Giá dầu theo đó đã hạ nhiệt, với dầu WTI của Mỹ giảm 1,24% xuống còn 100,12 USD/thùng, trong khi dầu Brent giảm 2,7% xuống mức 101,16 USD/thùng. Sự điều chỉnh này phản ánh kỳ vọng rằng nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể sớm được ổn định trở lại.

Các chuyên gia thị trường nhận định giới đầu tư đang "đánh hơi" khả năng đạt được giải pháp trong vài tuần tới. Tuy nhiên, họ cũng cảnh báo biến động vẫn có thể tiếp tục nếu chưa có một tuyên bố chính thức chấm dứt xung đột.

Nguồn: https://tuoitre.vn/tin-tuc-the-gioi-2-4-ong-trump-muon-cat-vu-khi-cho-ukraine-vi-hormuz-sap-phat-bieu-ve-iran-20260402015127192.htm