Ảnh vệ tinh thương mại chụp trong tháng 4-5 và được CNN phân tích tuần này cho thấy Iran đã khơi thông 50 trong tổng số 69 cửa hầm ở 18 căn cứ từng bị Mỹ – Israel tập kích. Nước này cũng sửa chữa những phần khác của căn cứ, trong đó có những con đường từng bị không kích để ngăn nỗ lực sơ tán lực lượng.
Tại một căn cứ gần thành phố Isfahan, ít nhất 18 hố lớn đã xuất hiện bên ngoài hai cửa hầm, cho thấy Mỹ – Israel đã tiêu tốn lượng lớn đạn dược để thực hiện nỗ lực trên. Trong ảnh chụp hồi đầu tháng 5, hai lối vào đường hầm đã được khơi thông, các con đường bị bom đạn phá hủy cũng được lát lại.
Trong ảnh vệ tinh chụp một căn cứ ở ngoại ô thành phố Khomeyn hồi giữa tháng 4, ít nhất 10 phương tiện xây dựng đang tham gia nỗ lực mở lại một cửa hầm.
Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần gọi kho tên lửa đạn đạo Iran là nguyên nhân khiến Mỹ – Israel phát động tấn công, cho biết “làm suy giảm hoàn toàn năng lực tên lửa của Iran và mọi thứ liên quan” là một trong 5 mục tiêu trong chiến dịch.
Ngay từ những ngày đầu xung đột, hai nước đã tập kích lối vào đường hầm ở các căn cứ nhằm ngăn Iran đưa tên lửa và bệ phóng ra ngoài, khiến năng lực khai hỏa của Tehran bị suy giảm đáng kể. Điều này được thực hiện song song với nỗ lực tìm kiếm và phá hủy các bệ phóng lộ thiên.
Trong lúc giao tranh diễn ra, Iran đã tìm cách khơi thông lối vào các căn cứ. Điều này được thực hiện trong điều kiện vô cùng nguy hiểm, khi lực lượng Mỹ – Israel thường xuyên hiện diện trên bầu trời và nhắm mục tiêu vào thiết bị đào bới.
Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hôm 8/4, Iran càng đẩy mạnh hoạt động khôi phục các căn cứ tên lửa ngầm.
Timur Kadyshev, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện nghiên cứu Hòa bình và Chính sách An ninh thuộc Đại học Hamburg ở Đức, Iran chỉ sử dụng những thiết bị xây dựng đơn giản để khắc phục thiệt hại do các vũ khí tiên tiến gây ra, cho thấy thách thức mà Mỹ – Israel đối mặt khi theo đuổi phương án quân sự.
“Họ phải sử dụng khí tài rất tinh vi và đắt tiền để gây thiệt hại, song nỗ lực phục hồi chỉ cần công nghệ thấp như xe ủi đất”, ông cho hay.
Giới chuyên gia phương Tây nhận định Iran còn khoảng 1.000 tên lửa bên trong các căn cứ ngầm. Ít có khả năng kho đạn này hứng chịu nhiều thiệt hại trong chiến dịch của Mỹ – Israel, nhất là khi chúng từng bị tập kích theo phương pháp tương tự trong xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025.
“Không thể phá hủy năng lực tên lửa Iran chỉ bằng cách đánh sập các cửa hầm vào căn cứ ngầm. Họ đã chuẩn bị cho kiểu xung đột như vậy trong suốt 20 năm”, Kadyshev cho hay.
Giữa lúc Iran đang thu hồi tên lửa và khôi phục hoạt động tại các căn cứ ngầm, giới phân tích cảnh báo rằng mối đe dọa từ kho vũ khí này đang bị đánh giá thấp, đặc biệt khi dự trữ tên lửa phòng không của Mỹ và đồng minh Trung Đông đang cạn dần.
Sam Lair, nhà nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí hạt nhân James Martin có trụ sở tại Mỹ, cho biết Iran có thể tiếp tục phóng tên lửa chừng nào vẫn còn bệ phóng và nhân lực vận hành, kể cả khi hoạt động sản xuất đã ngừng lại.
“Không có gì ngăn cản họ lắp đặt kho tên lửa dồi dào lên các bệ phóng”, ông nhận định.
Mỹ – Israel còn triển khai nỗ lực quy mô lớn nhằm xóa sổ chuỗi cung ứng tên lửa tại Iran, nhắm mục tiêu từ những cơ sở sản xuất linh kiện điện tử cỡ nhỏ cho đến nhà máy chế tạo nhiên liệu và thân tên lửa. Dù vậy, chiến dịch này cũng không thể khiến hoạt động chế tạo vũ khí của Tehran bị đình trệ lâu như mong muốn của Washington và Tel Aviv.
Một số nhà máy quốc phòng Iran cũng từng bị tấn công trong xung đột tháng 6/2025, nhưng ảnh vệ tinh cho thấy Tehran đã xây dựng lại được một số cơ sở, dù chiến dịch của Mỹ – Israel lần này có quy mô rộng hơn nhiều.
CNN hồi tháng 4 dẫn báo cáo của tình báo Mỹ cho biết Iran đã bắt đầu phục hồi các năng lực quân sự chủ chốt, trong đó có tái khởi động dây chuyền sản xuất máy bay không người lái và thay thế bệ phóng tên lửa.
“Iran đã vượt xa mọi mốc thời gian mà cộng đồng tình báo Mỹ từng dự đoán về quá trình phục hồi năng lực quân sự”, một quan chức Mỹ thừa nhận với CNN.
Sean Parnell, phát ngôn viên Lầu Năm Góc, không bình luận trực tiếp về kết quả phân tích của CNN, chỉ lặp lại tuyên bố cũ rằng “Mỹ có quân đội mạnh nhất thế giới và mọi thứ cần thiết để hành động vào thời điểm, địa điểm do Tổng thống lựa chọn”.
Chuyên gia Lair cho biết quân đội Mỹ rất giỏi giành thắng lợi ở cấp độ chiến thuật, thêm rằng Washington “chôn vùi và chế áp” được lực lượng tên lửa của Tehran là ví dụ điển hình. “Tuy nhiên, nếu không kèm với mục tiêu chiến lược hợp lý trong cuộc chiến và phương án chiến thắng khả thi, cuối cùng đó có thể trở thành thất bại mang tính chiến lược”, ông nêu quan điểm.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm nay thông báo đã phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào "một số kho vũ khí, trung tâm liên lạc vệ tinh và công trình có lực lượng Mỹ đóng quân tại Bahrain", trong khuôn khổ chiến dịch trả đũa đối phương.
IRGC sau đó tiếp tục thông báo phóng tên lửa và UAV nhằm vào trụ sở Hạm đội 5 hải quân Mỹ ở Bahrain, tuyên bố đánh trúng các kho chứa nhiên liệu, "chọc mù" radar thuộc tổ hợp phòng không Patriot, radar kiểm soát đường không và radar cảnh báo sớm của hệ thống phòng không C-RAM, cũng như phá hủy một trung tâm điều khiển xuồng không người lái.
IRGC cũng khai hỏa tên lửa đạn đạo nhằm vào "lực lượng Mỹ và các cơ sở quan trọng tại một căn cứ không quân ở Jordan", song không nêu thiệt hại liên quan. Thông báo được đưa ra sau khi Jordan tuyên bố đánh chặn 4 tên lửa phóng từ Iran.
Nabeel Alhamer, cố vấn truyền thông của Quốc vương Bahrain, cho biết phòng không nước này đã "ngăn chặn và phá hủy cuộc tấn công đường không của Iran", nhưng không công bố chi tiết.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa bình luận về thông tin, mà chỉ cho biết đã hoàn tất đợt tập kích mới nhất nhằm vào Iran.
"Trong nhiệm vụ kéo dài 5 giờ, lực lượng Mỹ đã tập kích thành công nhiều địa điểm trên khắp Iran, trong đó có Bushehr, Chah Bahar, Jask, Konarak, Abu Musa và Bandar Abbas, để làm suy yếu hơn nữa khả năng tấn công tàu hàng của nước này. Mục tiêu gồm hệ thống phòng thủ ven biển, cơ sở tên lửa và UAV, cũng như năng lực hàng hải", thông báo có đoạn.
Tình hình khu vực yên ắng trong khoảng ba tuần sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ hồi giữa tháng 6. Tuy nhiên, căng thẳng gia tăng khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thiết lập lộ trình mới ở phía nam eo biển Hormuz, nằm hoàn toàn trong lãnh hải Oman, khuyến khích tàu thương mại chọn phương án này thay vì sử dụng tuyến phía bắc đi qua lãnh hải Iran.
IRGC cáo buộc Mỹ "áp đặt ý chí" lên chính phủ Oman khi tìm cách đưa nhiều tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz theo "tuyến hàng hải trái phép" ở phía nam khu vực. Các tàu hàng đi qua eo biển này đã bị tấn công, kéo theo những đòn tập kích ăn miếng trả miếng giữa Iran và Mỹ.
Theo báo Nation, quân đội và Bộ Quốc phòng Thái Lan ngày 30-4 đã bác bỏ cáo buộc của Campuchia rằng binh sĩ Thái đã nổ súng tại khu vực cửa khẩu O'Smach (giáp tỉnh Surin, Thái Lan), khẳng định lực lượng chỉ kích nổ ba quả pháo làm tín hiệu cảnh báo trong lúc các tùy viên quân sự nước ngoài tới quan sát thực địa.
Theo phía Thái Lan, sự việc xảy ra sáng 29-4 khi Campuchia đưa đoàn trợ lý tùy viên quân sự và quan sát viên tới khu vực gần hàng rào dây thép gai do Thái Lan dựng lên để xác định ranh giới an toàn.
Dù đã được cảnh báo, một số người trong đoàn được cho là tiếp tục tiến sát khu vực nhạy cảm và có hành vi "khiêu khích", buộc binh sĩ Thái phải kích hoạt biện pháp kích nổ pháo cảnh báo theo quy trình. Sau đó, đoàn Campuchia đã rút khỏi khu vực.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Campuchia cáo buộc lực lượng Thái Lan đã nổ súng 5 lần, bắn tổng cộng 9 phát từ súng phóng lựu M79 và súng trường M16 trong khoảng 10h35 đến 11h09 cùng ngày, khi đoàn tùy viên quân sự đang làm nhiệm vụ quan sát trong khuôn khổ lệnh ngừng bắn giữa hai nước.
Thiếu tướng Winthai Suvaree, người phát ngôn Quân đội Hoàng gia Thái Lan, bác bỏ thông tin này, nhấn mạnh binh sĩ Thái không sử dụng vũ khí hay hỏa lực sát thương.
Ông cho biết việc kích nổ pháo nổ là biện pháp kiểm soát cấp thấp, nhằm ngăn chặn nguy cơ va chạm và đảm bảo an toàn cho tất cả các bên.
Quân khu 2 Thái Lan cũng cho rằng không có việc nổ súng, đồng thời nói khu vực xảy ra sự việc gần một tòa nhà bị nghi liên quan hoạt động bất hợp pháp, nằm sát hàng rào an ninh.
Theo đơn vị này, phía Campuchia vẫn tiếp tục tiếp cận và chụp ảnh dù đã được cảnh báo.
Phía Thái Lan cũng cáo buộc Campuchia có các hành vi khiêu khích lặp lại dọc biên giới, như tiếp cận sát hàng rào vào ban đêm, nẹt pô xe lớn hoặc có động tác giống sử dụng vũ khí hạng nặng nhằm gây áp lực. Tuy vậy, quân đội Thái khẳng định vẫn duy trì kỷ luật, kiềm chế và tuân thủ quy tắc để tránh leo thang căng thẳng.
Chuẩn đô đốc Surasant Kongsiri, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Thái Lan, cho biết tình hình hiện vẫn nằm trong tầm kiểm soát của các cơ quan an ninh. Ông kêu gọi công chúng và truyền thông chỉ dựa vào nguồn tin chính thức, đồng thời cảnh báo nguy cơ "chiến tranh thông tin" có thể gây hiểu lầm và ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
Bộ Quốc phòng Thái Lan khẳng định sẽ tiếp tục cung cấp thông tin "nhanh chóng, chính xác và minh bạch", đồng thời nhấn mạnh nước này luôn bảo lưu quyền tự vệ theo các nguyên tắc quốc tế để bảo vệ chủ quyền và an toàn công cộng.
Về phía Campuchia, nước này mô tả sự việc là "vô cùng đáng tiếc" và đang tiếp tục tình trạng cảnh giác cao độ và theo dõi sát sao.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 5.5 khẳng định Mỹ "không tìm kiếm một cuộc chiến" về eo biển Hormuz, và thỏa thuận ngừng bắn với Iran vẫn còn hiệu lực, theo AFP.
Tuy nhiên, ông Hegseth nhấn mạnh bất kỳ cuộc tấn công nào vào tàu thương mại sẽ gặp phải phản ứng "tàn khốc".
Ông Hegseth đưa ra cảnh báo trên trong ngày thứ hai quân đội Mỹ triển khai Dự án Tự do nhằm hỗ trợ những tàu mắc kẹt ra khỏi eo biển Hormuz.
Ngoài ra, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine ngày 5.5 nói rằng lực lượng Mỹ sẵn sàng nối lại các hoạt động chiến đấu quy mô lớn chống lại Iran nếu được lệnh.
Trong ngày đầu tiên triển khai Dự án Tự do, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper hôm 4.5 tuyên bố lực lượng của họ đã đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái do Iran phóng, đồng thời phá hủy 6 tàu nhỏ của Iran đe dọa hoạt động vận chuyển hàng hải ở eo biển Hormuz. Phía Iran đã phủ nhận những tàu nhỏ của mình bị phá hủy.
Lực lượng Mỹ và Israel đã phát động cuộc chiến chống lại Iran vào ngày 28.2, dẫn tới việc Tehran gần như đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường quan trọng cho xuất khẩu dầu khí. Sau đó, lực lượng Mỹ đã phong tỏa các cảng của Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia hạn vô thời hạn lệnh ngừng bắn ban đầu kéo dài hai tuần, từ ngày 8.4, nhưng cuộc xung đột, và những hậu quả kinh tế lan rộng của cuộc chiến này, vẫn chưa được giải quyết.
Tướng Caine cho hay hiện có "22.500 thủy thủ trên hơn 1.550 tàu thương mại đang mắc kẹt ở vịnh Ba Tư, không thể di chuyển".
Ông Cooper hôm 4.5 nhấn mạnh Mỹ không trực tiếp hộ tống các tàu thương mại mà thay vào đó đã dọn sạch một tuyến đường an toàn qua eo biển Hormuz và sau đó thiết lập các lớp phòng thủ đa tầng bao gồm tàu chiến, máy bay và tác chiến điện tử để đối phó với bất kỳ mối đe dọa nào, theo AFP.
Bộ trưởng Hegseth ngày 5.5 khẳng định Mỹ đã thành công trong việc đảm bảo hành lang an toàn qua tuyến đường thủy quan trọng này, và hàng trăm tàu thương mại đang xếp hàng để đi qua.
Quân đội Mỹ hôm 4.5 tuyên bố 2 tàu buôn treo cờ Mỹ đã vượt qua eo biển Hormuz với sự hỗ trợ của các tàu khu trục Mỹ.
Iran đã phủ nhận tuyên bố trên của Mỹ, dù công ty vận tải biển Maersk thông báo tàu Alliance Fairfax, một tàu mang cờ Mỹ, đã rời vịnh Ba Tư dưới sự hộ tống của quân đội Mỹ hôm 4.5, theo Reuters.
