Bài viết Không được yêu cầu học thuộc bài mẫu để kiểm tra cuối năm đăng trên Báo Thanh Niên hôm 4.5 nhận được nhiều phản hồi từ độc giả.
Bạn V.Năng gửi ý kiến về Báo Thanh Niên “Tôi thấy cả học kỳ 2, giáo viên bắt học sinh viết đi viết lại bài văn tả mẹ. Cô sửa bài nhiều lần đến nỗi đọc xong không còn nhận ra mẹ của mình luôn”.
Phụ huynh An Nguyễn chia sẻ: “Con tôi học lớp 3. Cô chủ nhiệm cho 3 bài tập làm văn đã được cô chỉnh sửa, bắt học thuộc lòng để cô kiểm tra trước ngày thi. Mong Bộ Giáo dục chấn chỉnh lại cả hệ thống để trả lại giáo dục trong sáng cho các em”.
Phụ huynh Trà Giang kể lại một kỷ niệm ngày con của chị học lớp 7, được bồi dưỡng thi học sinh giỏi văn, con rất hăm hăm hở và tự hào. Cho tới ngày bồi dưỡng, cô giáo của con bắt học thuộc 12 dàn ý.” Lúc đó vừa trở lại trường sau dịch Covid-19, tối tối đúng 7 giờ phải mở Zoom lên trả bài. Con năn nỉ mẹ xin cô để ra khỏi đội, mình nói thôi cố gắng gần tới ngày thi rồi. Sáng hôm đi thi, con nói hy vọng không vô mấy đề cô đã bắt học, con sẽ điểm thấp và năm sau không chọn đi thi nữa. Từ đó, con cũng cụt hứng với môn văn”.
Phụ huynh Thiên Thanh, cho hay con của chị học lớp 5, mấy tối nay bé nhờ mẹ trả bài văn “với điều kiện không được sai 1 chữ, không là cô kiểm tra cô la”.
Bạn đọc Mỹ Đức Đặng chia sẻ: “Bây giờ thật sự mà nói con nít đi học khác nào con vẹt. Văn thì con phải tự diễn tả viết theo suy nghĩ của con chứ. Còn đằng này làm theo văn mẫu có sẵn”.
Bạn đọc Hung.nguyen kể: “Tôi năm nay 69 tuổi, tôi thấy trước đây, học sinh bậc tiểu học thời tôi học rất nhàn nhã, thời nay thấy đứa cháu nội tôi học mà thấy thương, học liên tục từ sáng đến 7, 8 giờ tối”.
Bạn đọc Hùng Đỗ thẳng thắn: “Vấn đề khó nhất là thay đổi nhận thức của giáo viên về việc kiểm tra đánh giá học sinh như thế nào. Học sinh và phụ huynh không thể quyết định về vấn đề này”.
Thầy Nguyễn Hải Phong (tên nhân vật đã được thay đổi), từng là giáo viên tiểu học một trường công lập tại TP.HCM, kể với PV Báo Thanh Niên, cho biết có tình trạng những bài văn na ná nhau ở học sinh tiểu học. Một phần đến từ sự nôn nóng của giáo viên chủ nhiệm, nhiều thầy cô lo học sinh không thể làm tốt bài kiểm tra định kỳ, sẽ ảnh hưởng thành tích học tập của học sinh, tập thể lớp. Do đó, để an toàn hơn, một số giáo viên sẽ có cách làm là cho học sinh viết trên lớp, cô sửa lại cho chuẩn chỉnh, học sinh căn cứ bài mẫu để học theo, làm theo.
“Khi ấy tôi dạy lớp 4, vào đầu năm học, mới nhận lớp, tôi cho học sinh viết bài tập làm văn và thu lại thì thấy buồn vô cùng, gần 40 bài tập làm văn na ná nhau. Cảm xúc của một người thầy khi đọc gần 40 bài văn mà bài nào cũng giông giống bài nào nó chán vô cùng. Tôi đã thay đổi lại toàn bộ cách dạy và học tập làm văn mà các em đã được học, dạy các em cách lập dàn ý. Để học sinh có nhiều ý để viết, tôi và học sinh chơi trò chơi hỏi đáp, thầy phỏng vấn, trò trả lời, từ những câu trả lời, các em có thể phát triển bài của mình”, thầy giáo nói.
“Sở dĩ phần viết văn của học sinh tiểu học là “tập làm văn”, tức là giai đoạn này, các con cần được “tập” làm, tập viết văn, chứ không phải học thuộc lòng bài văn mẫu, học thuộc lòng ý tưởng của người khác, như thế không thể phát triển tư duy lâu dài được”, thầy giáo tiểu học thẳng thắn.
Cô Nguyễn Mộng Tuyền, sáng lập Học viện ngôn từ, giáo viên dạy viết văn sáng tạo cho học sinh tiểu học cũng là người ôn luyện ngữ văn cho học sinh THCS, THPT, có dịp được quan sát nhiều thế hệ học sinh viết văn, sử dụng ngôn từ trong bài văn. Có một thực trạng mà cô Tuyền nhận thấy hiện nay là nhiều học sinh tiểu học học thuộc bài mẫu để ứng phó với các kỳ kiểm tra định kỳ, thậm chí, nhiều học sinh tiểu học đã rất “rành” dùng các công cụ AI như ChatGPT hoặc Gemini để gợi ý bài mẫu để làm theo.
Việc dùng AI khi đứng trước một đề văn lại càng phổ biến hơn với học sinh THCS, THPT. Đồng thời, câu đầu tiên mà nhiều học sinh thường hỏi cô giáo khi tiếp nhận đề văn là “có bài mẫu, bài tham khảo không cô ơi”.
Kết quả là nhiều bài văn được “sản xuất” ra na ná nhau. Nhiều bài có cách diễn đạt đọc là biết được viết bởi “máy”, tưởng là rất trôi chảy nhưng không có cảm xúc, thiếu đi trải nghiệm cá nhân. Nhiều bài lại đưa cả văn nói, câu thiếu chủ ngữ vị ngữ, thậm chí cả những từ thô tục vào bài viết, mà học sinh không hề ý thức được điều đó là không nên.
“Khi dạy viết văn, giáo viên cũng dạy học sinh cách tư duy, cách đặt câu hỏi, phản biện với vấn đề được đưa ra. Nhưng nếu học sinh khi đã quen với việc có bài mẫu, quen với việc viết văn cũng được học thuộc, được gợi ý, được mớm trước ý tưởng thì sinh ra việc lười suy nghĩ, thui chột ngôn từ, mất dần khả năng sáng tạo, mất dần khả năng đặt câu hỏi lật ngược vấn đề. Dần dần, việc học thuộc bài mẫu, học theo văn mẫu cũng khiến học sinh chán học văn”, cô Tuyền nói.
Trong khi, điều rất nguy hiểm là, ở những năm tháng tiểu học, học sinh cần giữ được sự tưởng tượng, ước mơ, sự sáng tạo bay bổng, nhìn thế giới bằng nhiều màu sắc. Thế nhưng, nếu tư duy của các bạn đã bị đóng khung trong cách diễn đạt, định hình ý tưởng của giáo viên, thì khi học sinh học lên THCS, THPT, muốn thay đổi lại cách dạy, cách học, định hình lại cho các bạn cách viết văn tư duy – lập luận khoa học cũng rất khó, mất rất nhiều thời gian.
Cô Nguyễn Mộng Tuyền cho rằng, cùng với sự nỗ lực đổi mới của giáo viên, phụ huynh cũng cần đồng hành cùng hành trình đọc – viết của con, từ tiểu học. Những hoạt động đọc sách cùng con được khuyến khích, trò chuyện cùng con trước một đề văn, xây dựng dàn bài, phát triển ý bằng các câu hỏi – đáp cùng con, từ đó gợi lại cho con những kỷ niệm, cảm xúc cá nhân trước đề bài được nêu tên, tham khảo cách diễn đạt hay từ thầy cô giáo, bạn bè, từ đó con có nhiều ý tưởng, cảm xúc có thể giúp con tự hoàn thành bài viết của mình…
Cuộc thi: Lối sống xanh - Đại sứ năng động bảo vệ môi trường, là hoạt động nằm trong chương trình hợp tác giữa Bộ Giáo dục - Đào tạo và Công ty Nestlé Việt Nam về xây dựng lối sống năng động, tích cực cho học sinh tiểu học. Không chỉ góp phần nâng cao nhận thức, hình thành thói quen tốt về bảo vệ môi trường, cuộc thi này còn tạo ra sân chơi sáng tạo, bổ ích cho các em học sinh trong dịp nghỉ hè năm nay.
Đại diện ban tổ chức cho biết, cuộc thi hướng đến mục tiêu nâng cao nhận thức của học sinh về các vấn đề môi trường cấp bách hiện nay, từ đó định hướng thay đổi hành vi thông qua những hành động thiết thực, gần gũi và hiệu quả.
Không dừng lại ở một sân chơi kỹ năng, ban tổ chức kỳ vọng, qua cuộc thi này, mỗi học sinh sẽ trở thành một "đại sứ" lan tỏa những thông điệp tích cực, góp phần xây dựng một hành tinh xanh bền vững ngay từ những thói quen sinh hoạt hàng ngày.
Cuộc thi diễn ra từ tháng 5 đến hết tháng 9.2026, học sinh tiểu học trên toàn quốc có thể tham gia theo hình thức cá nhân hoặc nhóm để thực hiện video clip ngắn chia sẻ về hiểu biết và thực hành của các em liên quan đến bảo vệ môi trường.
Trong cuộc thi này, các em không chỉ thể hiện tư duy sáng tạo mà còn được rèn luyện các kỹ năng mềm quan trọng như giao tiếp, làm việc nhóm và sử dụng công nghệ số một cách tích cực - phù hợp với định hướng phát triển năng lực học sinh trong bối cảnh giáo dục hiện nay.
Thông qua cách tiếp cận tích hợp giữa giáo dục, trải nghiệm và truyền thông, cuộc thi này góp phần xây dựng môi trường học đường tích cực, nơi học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn từng bước hình thành lối sống lành mạnh, chủ động và có trách nhiệm với xã hội.
Phát biểu tại lễ phát động, bà Lê Thị Hoài Thương, Giám đốc Đối ngoại, Nestlé Việt Nam nhấn mạnh, những giá trị và thói quen tốt được hình thành từ khi còn đi học sẽ theo các em suốt hành trình trưởng thành.
Khi trẻ em biết quan tâm đến môi trường xung quanh và có ý thức với cộng đồng, các em sẽ trở thành những công dân tự tin và có trách nhiệm trong tương lai.
"Những chương trình như Cuộc thi Lối sống Xanh - Đại sứ năng động bảo vệ môi trường sẽ góp phần quan trọng trong việc nuôi dưỡng một thế hệ trẻ Việt Nam năng động, có ý thức và sẵn sàng đóng góp cho sự phát triển bền vững của đất nước", bà Thương nói.
Cũng theo ban tổ chức, lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra vào tháng 10.2026 với hệ thống giải thưởng đa dạng dành cho cá nhân và tập thể, nhằm vinh danh những "Đại sứ Lối sống xanh" và những "Trường Xanh tiêu biểu" có sáng kiến xuất sắc trong việc bảo vệ môi trường.
Bằng việc tạo ra một sân chơi bổ ích trong kỳ nghỉ hè, Nestlé Việt Nam và các đối tác kỳ vọng sẽ tạo ra một cú hích quan trọng trong việc chuyển đổi từ nhận thức sang hành động của thế hệ trẻ, khẳng định rằng mỗi nỗ lực cá nhân đều đóng góp vào sự thay đổi lớn cho tương lai của môi trường sống tại Việt Nam.
Ngày 20/5, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức lễ tổng kết Kỳ thi chọn học viên giỏi các môn văn hóa lớp 12 chương trình giáo dục thường xuyên (GDTX) cấp THPT năm học 2025-2026 và Hội thi giáo viên dạy giỏi môn vật lí, sinh học chương trình GDTX cấp THPT.
Kỳ thi năm nay có 1.218 học viên tham gia. Kết quả, thành phố công nhận 608 học sinh đạt giải, gồm 6 giải nhất, 107 giải nhì, 234 giải ba và 261 giải khuyến khích. Hai môn chưa có học sinh đạt giải nhất là ngữ văn và địa lý.
Theo đánh giá của ban tổ chức, phổ điểm đạt giải ở các bộ môn năm nay có nhiều chuyển biến tích cực.
Trong đó, học viên Nguyễn Khắc Nam (Trung tâm GDNN-GDTX Quốc Oai) đạt giải nhất môn toán với 18 điểm. Giải nhất môn vật lí thuộc về học viên Vũ Đức Tuệ (Trung tâm GDNN-GDTX Sơn Tây) với 19 điểm.
Học viên Nguyễn Thùy Giang (Trung tâm GDNN-GDTX Đông Anh) đạt giải nhất môn hóa học với 19,5 điểm. Học viên Hoàng Tùng Dương (Trung tâm GDNN-GDTX Sơn Tây) đạt giải nhất môn sinh học với 18,5 điểm.
Ở môn lịch sử, học viên Nguyễn Thanh Tùng (Trung tâm GDNN-GDTX Hoàng Mai) giành giải nhất với 18 điểm. Học viên Cấn Việt Cường (Trung tâm GDNN-GDTX Thạch Thất) đạt giải nhất môn giáo dục kinh tế và pháp luật với 18,25 điểm.
Phát biểu tại buổi lễ, Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội Nguyễn Văn Hiền khẳng định: "GDTX không phải phân khúc thấp trong giáo dục mà là một thành phần quan trọng trong hệ sinh thái giáo dục".
Theo ông Hiền, mỗi loại hình giáo dục đáp ứng những nhu cầu học tập khác nhau, phù hợp với điều kiện và mục tiêu riêng của từng gia đình. Bố mẹ nào cũng luôn mong muốn dành điều tốt đẹp cho con cái, nhưng điều tốt đẹp không phải là trường chuyên lớp chọn mà là ngôi trường phù hợp với năng lực, điều kiện của con.
“Đó mới là điều tốt đẹp nhất”, ông Nguyễn Văn Hiền nhấn mạnh, đồng thời cho rằng học sinh chỉ tự tin trong môi trường phù hợp với bản thân. Khi các em tự tin, các em sẽ đạt được kết quả học tập tốt nhất. Ngược lại, trong môi trường học không phù hợp, các em sẽ tự co mình lại, không phát triển được.
Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội cũng khẳng định thêm không có nghề nào cao quý hay sang trọng hơn nghề nào, mà chỉ có những con người thực hành nghề nghiệp tốt mới nhận được sự kính trọng và ghi nhận của xã hội.
Tương tự như vậy, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, môi trường học tập nào, những nỗ lực học tập và rèn luyện đều xứng đáng được ghi nhận.
Lãnh đạo Sở GD&ĐT Hà Nội cũng chia sẻ, học viên trong hệ GDTX có hoàn cảnh rất đa dạng. Có em vừa học văn hóa vừa học nghề, có em vừa phụ giúp gia đình vừa đi học, có em từng học gián đoạn rồi quay trở lại trường lớp. “Mỗi em là một câu chuyện đẹp về nghị lực học tập vươn lên, hoàn toàn có vị trí trong tương lai”, ông Hiền nói.
Theo ông, chương trình GDTX không phải là lựa chọn thay thế, mà là hướng đi phù hợp, nhân văn, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng xã hội học tập.
“Chúng tôi mong muốn các em duy trì tinh thần này, tự tin vào bản thân, phấn đấu hàng ngày không ngừng. Xã hội vận động rất nhanh, nếu không cố gắng sẽ bị tụt hậu. Năng lực thích ứng, năng lực tự học quyết định việc chúng ta làm chủ tương lai”, ông Hiền nhắn nhủ học viên.
Đối với đội ngũ giáo viên và các trung tâm GDTX, Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội đề nghị tiếp tục đầu tư mạnh mẽ hơn nữa cho công tác xây dựng đội ngũ, bởi chất lượng giáo viên là yếu tố quyết định chất lượng giáo dục.
Ông cũng lưu ý các cụm GDTX cần tăng cường trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm giữa giáo viên để đồng nghiệp học hỏi lẫn nhau.
Bên cạnh đó, ông đề nghị các cơ sở tiếp tục thực hiện quan điểm giáo dục toàn diện đức - trí - thể - mỹ cho người học GDTX, phù hợp với nhu cầu đa dạng của người học trong bối cảnh hiện nay.
"Có lần dông lốc, cây cầu đứt đôi, học sinh phải nghỉ học, không đi qua được", thầy Trần Văn Phi - Hiệu trưởng Trường phổ thông bán trú THCS Sơn Hải, xã Sơn Hải (Bắc Ninh) - kể khi đứng trên cây cầu phao bằng gỗ tạm, tròng trành trên hồ Cấm Sơn.
Với thầy Phi, cây cầu phao dập dềnh trên sóng nước này vừa là đường đi lại hằng ngày của gần 60 học sinh trong số gần 1.300 nhân khẩu, đa số là người đồng bào dân tộc, của hai thôn Đấp và Đồng Mậm thuộc xã Sơn Hải, vừa là nỗi thấp thỏm mỗi khi trời nổi gió, có mưa. Bởi nếu muốn đến lớp an toàn, các em phải đi đường bộ vòng qua đỉnh đèo hàng chục cây số.
"Tôi mong các cấp chính quyền đầu tư xây dựng một cây cầu kiên cố cho bà con nhân dân và học sinh đi qua an toàn", thầy Phi bộc bạch.
Ngày ngày đi bộ tới trường qua cầu phao, Vi Thị Nhật Lệ - học sinh lớp 8B Trường phổ thông bán trú THCS Sơn Hải - chia sẻ cây cầu phao hẹp chỉ vừa hai xe máy tránh nhau, không có lan can kiên cố này là đường đi ngắn nhất đến trường. Nếu gặp xe đi ngược chiều, Lệ phải đứng nép mình một bên, phía dưới là hồ nước sâu thăm thẳm.
"Hôm trước có một trận mưa rất to, cây cầu bị đứt, cháu phải nghỉ học. Cháu chỉ mong ước có cây cầu mới, kiên cố hơn để đến trường an toàn", Lệ bày tỏ.
Không chỉ có học sinh, hơn 1.000 nhân khẩu thuộc hai thôn miền núi của xã Sơn Hải cũng phụ thuộc vào cây cầu phao tạm để đi lại, giao thương. Ông Nông Văn Hạnh - Trưởng thôn Đấp - cho biết nhiều năm về trước, có 5 hộ dân đã hùn tiền để xây dựng nên chiếc cầu tạm để mọi người thuận tiện qua lại. Song theo thời gian, cầu xuống cấp nghiêm trọng. Việc đi lại càng ngày càng khó khăn, nhất là khi vụ vải thiều sắp tới.
"Không chỉ học sinh, hàng hóa và nông sản đều phải đi qua đây. Những xe vải thiều lớn không thể đi được vì cầu không đảm bảo an toàn. Bà con trong thôn rất mong muốn Nhà nước quan tâm, đầu tư xây dựng một cây cầu kiên cố để người dân bớt đi sự vất vả", ông Hạnh bày tỏ.
Đó cũng là mong muốn của anh Hoàng Văn Việt - Phó bí thư Đoàn xã Sơn Hải (Bắc Ninh). Là một thầy giáo, anh Việt thấu hiểu nỗi lo của phụ huynh khi vào những ngày mưa, cây cầu phao "mong manh như sợi tơ" trước sóng nước Cấm Sơn. Sợ nhất là những khi mưa to, cầu trơn trượt, các em đi học về có thể bị té xuống nước. "Vào mùa nước cao, chỗ sâu nhất khoảng chừng 10m", anh Việt trăn trở.
Trước mùa mưa, anh cùng lực lượng chức năng, đoàn thể tăng cường tuyên truyền đến bà con nhân dân và học sinh về việc đảm bảo an toàn đi lại qua cầu phao, nhưng chỉ là giải pháp tạm thời. "Đối với các em, vào mùa mưa bão thì phải có người lớn đi cùng, mặc theo áo phao để đảm bảo an toàn, nhưng chỉ là giải pháp tình thế", Phó bí thư Đoàn xã Sơn Hải quan ngại.
Theo ông Hoàng Minh Phương - Chủ tịch UBND xã Sơn Hải (Bắc Ninh), cây cầu tạm do người dân tự làm, giúp người dân đi lại từ thôn Đấp và thôn Đồng Mậm sang UBND xã Sơn Hải gần hơn.
Song cây cầu bằng gỗ tạm, thùng phuy nhiều năm xuống cấp, tiềm ẩn nguy hiểm. Do vậy chính quyền đã kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét, đầu tư đường và cầu kết nối từ trung tâm xã đến các thôn Đấp và Đồng Mậm.
