Trong thông báo gửi đến các nhà bán hàng được cập nhật vào trưa 19-5, sàn thương mại điện tử (TMĐT) Lazada cho biết sẽ tăng phí xử lý cho mỗi đơn hàng thành công từ 5% lên mốc 6% (đã bao gồm VAT), áp dụng từ ngày 26-5 tới và bắt đầu áp dụng phí hạ tầng kỹ thuật 3.000 đồng/đơn hàng giao thành công (hiện nay là 0 đồng).
Từ ngày 23-5, sàn Shopee – chiếm thị phần dẫn đầu – cho biết sẽ đồng loạt tăng nhiều loại phí với người bán ngoài Shopee Mall (gian hàng chính hãng). Trong đó, phí hoa hồng cho sàn tăng ở nhiều ngành hàng, như nhóm thời trang, làm đẹp, mẹ và bé, tiêu dùng nhanh.
Sàn cũng tăng phí gói Voucher Xtra, với một số trường hợp từ khoảng 4% lên 5,5% giá trị sản phẩm.
Ngoài ra, người bán sẽ phải chia sẻ nhiều chi phí khuyến mãi hơn khi tham gia các chương trình voucher đồng tài trợ, với mức đóng góp 40% giá trị mã giảm giá, tối đa 50.000 đồng/sản phẩm. Phí gói PiShip hỗ trợ hoàn hàng, giao thất bại cũng được điều chỉnh tăng.
Đáng chú ý, từ ngày 29-5, sàn này áp dụng chính sách “duy trì hiển thị”, tự động trích tối thiểu 1% giá trị mỗi đơn hàng thành công để nạp vào tài khoản quảng cáo, nhằm duy trì hiển thị sản phẩm trên sàn.
Trong khi đó, TikTok Shop tăng phí với nhiều nhóm ngành hàng.
Từ ngày 9-5, nền tảng điều chỉnh tăng phí hoa hồng đối với người bán ở hầu hết ngành hàng, nhóm chịu tác động mạnh gồm: thời trang, sức khỏe – làm đẹp, mẹ & bé và bách hóa, với mức phí mới phổ biến dao động từ khoảng 9 – 17,8% tùy ngành và loại hình cửa hàng.
Các cửa hàng chính hãng tiếp tục chịu mức phí cao hơn cửa hàng thường. Riêng các ngành như điện tử, nhà cửa – đời sống có mức phí thấp hơn nhưng cũng được điều chỉnh tăng nhẹ so với trước.
Ngoài phí hoa hồng nền tảng, người bán còn phải trả phí giao dịch trên mỗi đơn hàng thành công, phí xử lý đơn hàng cố định, cùng các khoản phát sinh như phí vận chuyển chênh lệch, phí tham gia chương trình miễn phí vận chuyển, phí quảng cáo…
Việc cả ba sàn đồng loạt tăng phí khiến nhiều người bán cho biết đang rơi vào thế khó, nếu không tăng giá thì dễ thua lỗ, nhưng ngược lại sẽ bị mất khách.
“Giờ không còn kiểu có làm sẽ có ăn. Không cẩn trọng thì mình sẽ bị “ăn đòn”, thua lỗ, nợ nần chồng chất. Sàn TMĐT liên tục tăng phí, mình cảm thấy bất lực và mệt mỏi vô cùng”, chị Kiều Thanh (TP.HCM, kinh doanh đồ thời trang) bày tỏ.
Việc sàn liên tục tăng phí, người bán cũng phải tăng giá theo khiến không ít sản phẩm trên sàn TMĐT đã có giá cao hơn so với mua trực tiếp tại cửa hàng hoặc qua các kênh trung gian như Facebook, Instagram hay Zalo.
“Có mấy chị hỏi sao bán vải giá đắt, mua ngoài chợ rẻ hơn. Thật sự em rất muốn bán rẻ cho khách hàng, nhưng bị gánh chi phí quá cao ở sàn”, đại diện cửa hàng vải P.T. (phường Phú Thạnh, TP.HCM) cảm thán.
Theo chủ cửa hàng này, đơn hàng trên sàn TMĐT bây giờ không còn rẻ như xưa nữa, “cuộc chơi đã thay đổi”. Một đơn bán ra, người bán này phải gánh 40 – 50% chi phí như phí giao dịch, hoa hồng, xử lý đơn hàng, ưu đãi và quảng cáo, đóng hàng, rủi ro, hoàn hàng…, chưa bao gồm thuế, chi phí cho phần mềm bán hàng, vận hành…
Với bối cảnh hiện tại, buộc phải tăng giá bán nếu không sẽ thua lỗ.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, các sàn TMĐT đều cho biết việc tăng phí là bởi sàn cũng phải chịu nhiều áp lực về các chi phí vận hành và tái đầu tư từ hạ tầng đến kỹ thuật và các dịch vụ hỗ trợ tăng trưởng.
“Quyết định điều chỉnh được đưa ra sau quá trình đánh giá toàn diện về hiệu quả vận hành hệ sinh thái và tiềm năng tăng trưởng thị trường”, đại diện TikTok Shop thông tin.
Trong khi đó, theo Shopee, việc điều chỉnh phí “nhằm tiếp tục đầu tư vào hệ sinh thái TMĐT thông qua việc nâng cấp hệ thống thanh toán và xử lý giao dịch, đồng thời đẩy mạnh các chương trình đào tạo và công cụ hỗ trợ nhà bán tối ưu hiệu quả kinh doanh”.
Tuy nhiên, các sàn cũng có điều chỉnh giảm nhẹ một số loại phí với một số ngành hàng, dịch vụ cụ thể, đồng thời gia tăng thêm các chương trình hỗ trợ người bán hàng.
Cụ thể, sàn Shopee thêm nhiều ngành hàng áp dụng mức giảm 1% phí cố định từ ngày 23-5, bao gồm đồ uống (nước tinh khiết), nhu yếu phẩm (thực phẩm khô), chăm sóc sức khỏe bé (chăm sóc da cho bé), đồ dùng phòng tắm và chăm sóc cơ thể bé (sản phẩm tắm và gội cho bé), dụng cụ chăm sóc nhà cửa (chổi, cây lau nhà, túi ni lông và túi rác, miếng bọt biển, miếng chà vệ sinh, khăn giấy, giấy ướt).
Trước đó, sàn này cũng đã giảm 1% phí cố định đối với một số ngành hàng thuộc nhóm tiêu dùng nhanh và nhà cửa, đời sống.
Bên cạnh giảm phí, sàn này còn bổ sung thêm loạt tính năng mới trên ứng dụng kênh người bán nhằm giúp nhà bán tối ưu vận hành và thúc đẩy tăng trưởng hiệu quả. Các công cụ bao gồm gợi ý kinh doanh, phân tích bán hàng, tối ưu sản phẩm bằng trí tuệ nhân tạo (AI)…
Trong khi đó, TikTok Shop cũng tiếp tục gia tăng đầu tư vào các chương trình và dịch vụ hỗ trợ trực tiếp cho nhà bán hàng nhằm giúp họ tăng trưởng bền vững trên nền tảng.
Chẳng hạn, nền tảng phối hợp với các đối tác hệ sinh thái để tối ưu hóa dịch vụ hậu cần – giao nhận, đặc biệt với các ngành hàng có yêu cầu vận chuyển đặc thù như nông sản tươi, các loại hàng cồng kềnh…
Nền tảng cũng liên tục cải tiến các tính năng tăng trưởng ứng dụng AI, hỗ trợ nhà bán hàng tối ưu quản lý tồn kho, sản xuất nội dung, cài đặt quảng cáo và giảm chi phí vận hành.
Đặc biệt, trong thời gian quan, TikTok Shop đẩy mạnh các chương trình đào tạo về tuân thủ thuế và pháp lý cho nhà bán hàng và nhà sáng tạo nội dung trong bối cảnh khung pháp lý TMĐT có nhiều thay đổi, giúp người tham gia nền tảng hiểu và tuân thủ đúng quy định.
Sàn Lazada ưu đãi cho các nhà bán hàng mới như: miễn phí phí cố định từ 30 – 90 ngày đầu tiên, miễn phí vận chuyển, mã giảm giá giải pháp “Tài trợ hiển thị sản phẩm”, tặng LazCoins, hỗ trợ gói tư vấn…
Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ AI vào tất cả các công cụ hỗ trợ từ thiết lập gian hàng cho đến đăng thông tin sản phẩm cũng mang đến cho nhà bán hàng những trải nghiệm số hóa dễ dàng và liền mạch…
Chuyên bán các loại tinh dầu thiên nhiên trên sàn TMĐT, anh Lâm (xã Châu Đức, TP.HCM) cho rằng với việc các sàn liên tục tăng phí, áp lực của các nhà bán hàng không chỉ nằm ở lợi nhuận mà còn liên quan đến khả năng tồn tại lâu dài của doanh nghiệp nội địa.
“Đây là bài toán rất nan giải”, anh Lâm nói và cho biết ngay từ năm ngoái, khi các sàn dồn dập tăng phí, công ty của anh đã bị teo tóp lợi nhuận còn 1%. Dù ít ỏi nhưng anh vẫn cảm thấy như vậy là thành công, bởi rất nhiều bên “lỗ là bình thường”.
Tuy nhiên, việc các sàn tiếp tục tăng phí trong thời gian gần đây đã tác động ngay lập tức đến nhà bán hàng, nhiều bên khó lòng trụ nổi, thậm chí có thể phải chuyển sang nghề khác.
Theo anh Lâm, nếu nhiều doanh nghiệp trong nước ngưng sản xuất, thị trường sẽ ngày càng phụ thuộc vào hàng nhập từ nước ngoài, kéo theo áp lực cho nền kinh tế nước nhà.
Thực tế, áp lực cạnh tranh với hàng ngoại trên sàn TMĐT đang ngày càng rõ nét ở nhiều ngành hàng. Chẳng hạn theo dữ liệu thống kê từ Metric, trong quý đầu năm 2026, ngành làm đẹp tiếp tục giữ vị trí số 1 toàn thị trường cả về doanh số lẫn sản lượng, với doanh số đạt 24.400 tỉ đồng và sản lượng 159,9 triệu sản phẩm bán ra.
Trong top 5 thương hiệu nổi bật ghi nhận tăng trưởng ấn tượng, chỉ có một đại diện đến từ Việt Nam là nhãn hàng Cocoon, còn lại gồm hai thương hiệu Trung Quốc (Colorkey và Carslan), cùng hai thương hiệu quốc tế khác (La Roche-Posay và L’Oreal Paris).
Không chỉ ngành mỹ phẩm, ở nhiều lĩnh vực như đồ gia dụng, thời trang, phụ kiện, nội thất… cũng chứng kiến áp lực không nhỏ cho các nhà bán hàng trong nước khi các gian hàng nước ngoài mở dồn dập, đặc biệt những mặt hàng sản xuất từ Trung Quốc, giao nhanh vào Việt Nam với giá rẻ.
Là tiểu thương hoạt động hơn 5 năm trên sàn, chị Bích Hạnh (TP.HCM) cho biết hiện nay khách hàng rất dễ dàng so sánh giá nên khó có thể cạnh tranh với hàng nhập từ nước láng giềng.
“Nếu cứ mãi phụ thuộc vào nguồn hàng nhập, mình có hạ cỡ nào cũng không bằng nhà sản xuất, không địch lại người làm ra sản phẩm”, chị nói.
Vì vậy, theo chị Bích Hạnh, để tăng sức cạnh tranh và đưa ra mức giá tốt hơn, các nhà bán hàng trong nước cần phát huy thế mạnh ở những mặt hàng như nông sản, thực phẩm, sản phẩm thủ công…
Tìm đến các sản phẩm mới, chưa có quá nhiều đối thủ cạnh tranh trên sàn. Song song chuyển sang tự làm marketing cho sản phẩm thay vì phụ thuộc vào bên ngoài.
Toàn bộ vòng gọi vốn được đầu tư bởi hai nhà đầu tư hiện hữu là Openspace Capital và DSG Consumer Partners. Đây là lần thứ ba hai quỹ đầu tư vào công ty start-up cà phê này, sau các vòng Seed và Pre-Series A.
Theo đại diện công ty, nguồn vốn mới sẽ được đầu tư đồng thời vào cả phía cung và phía cầu của hoạt động kinh doanh.
Every Half có kế hoạch đẩy nhanh việc mở rộng mạng lưới cửa hàng tại các thành phố lớn của Việt Nam, đồng thời phát triển các kênh bán hàng mới thông qua thương mại điện tử, hệ thống bán lẻ hiện đại và phân phối các sản phẩm cà phê đóng gói ra thị trường quốc tế.
Công ty cũng sẽ tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu sơ chế cà phê, công nghệ lên men, năng lực rang và công suất sản xuất nhằm nâng cao chất lượng cũng như sự ổn định của sản phẩm.
Được thành lập vào năm 2021 bởi Trần Lê Minh Trúc và Võ Duy Phú, Every Half đã trở thành một trong những công ty cà phê đặc sản hàng đầu Việt Nam và là một trong những thương hiệu cà phê đặc sản có quy mô lớn tại Đông Nam Á.
Công ty hiện vận hành 36 cửa hàng cà phê đặc sản trên khắp Việt Nam, so với 14 cửa hàng một năm trước, tương đương mức tăng trưởng 157% về quy mô mạng lưới bán lẻ. Việc mở rộng này dự kiến sẽ giúp doanh thu của công ty tăng gần gấp ba lần so với cùng kỳ năm trước.
Bên cạnh mảng bán lẻ, Every Half cũng bắt đầu mở rộng hoạt động kinh doanh hàng tiêu dùng đóng gói (CPG), nhằm đưa cà phê Việt Nam chất lượng cao đến các thị trường quốc tế.
Ông Sameer Mehta, Giám đốc điều hành tại DSG Consumer Partners, chia sẻ: “Chúng tôi gặp gỡ rất nhiều công ty cà phê, nhưng rất ít công ty khiến chúng tôi phải dừng lại và thực sự chú ý như Every Half.
Các nhà sáng lập đã xây dựng được một doanh nghiệp vừa có gu thẩm mỹ thực sự, vừa có tính kỷ luật cao - một sự kết hợp rất hiếm có. Chúng tôi tin rằng Every Half đang trên hành trình trở thành một trong những thương hiệu định hình ngành cà phê đặc sản tại châu Á”.
Động lực tăng trưởng quan trọng nhất trong giai đoạn tới
Chiều 27/5, báo Dân trí tổ chức hội thảo "Phấn đấu tăng trưởng kinh tế 2 con số bền vững: Bối cảnh mới - Hành động mới" tại Hà Nội.
Trong phiên thảo luận với nội dung chính về những cơ hội, thách thức cũng như động lực cho việc hiện thức hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, các diễn giả cùng đưa ra góc nhìn về công nghệ, dữ liệu và AI sẽ trở thành động lực tăng trưởng quan trọng nhất trong giai đoạn tới.
Ông Lê Hùng Cường, Giám đốc FPT Digital (Tập đoàn FPT), nói khi nhắc tới AI và chuyển đổi số, nhiều doanh nghiệp thường nghĩ ngay đến việc tiết kiệm chi phí hay cắt giảm nhân sự. Tuy nhiên, nó cũng tạo cơ hội để người lao động chuyển đổi sang những công việc và ngành nghề mới, giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường và tiếp cận khách hàng mới.
Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chia sẻ "chìa khóa" của tăng trưởng nằm ở việc tận dụng tiến bộ khoa học công nghệ để nâng cao năng suất và mở rộng thị trường.
Ông cho rằng những lo ngại hiện nay về việc trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thay thế con người cũng tương tự như nỗi lo của thế kỷ 19. AI sẽ giúp năng suất lao động tăng mạnh, chi phí giảm xuống và mở ra nhiều nhu cầu mới của thị trường.
Trong năm qua, các ứng dụng do nhà phát triển Việt Nam tạo ra đạt khoảng 6 tỷ lượt tải trên toàn cầu, trong đó có tới 5,1 tỷ lượt đến từ thị trường quốc tế. Trung bình mỗi phút có khoảng 12.000 lượt tải ứng dụng của Việt Nam, tạo ra khoảng 49.000 việc làm trong nước. Tốc độ tăng trưởng của ngành ứng dụng đạt tới 65%.
Theo ông Thọ, những con số này cho thấy tiềm năng rất lớn của nguồn nhân lực Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Ông cho rằng nếu tận dụng tốt định hướng từ Nghị quyết 57, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và khai thác hiệu quả tiềm năng con người, Việt Nam hoàn toàn có thể nâng cao chất lượng tăng trưởng, cải thiện năng suất lao động và mở rộng quy mô thị trường tiêu dùng của hơn 100 triệu dân.
Giải pháp giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất
Ông Lê Hùng Cường, Giám đốc FPT Digital (Tập đoàn FPT), cho rằng có hai hướng quan trọng để thúc đẩy khai thác dữ liệu phục vụ tăng trưởng và chuyển đổi số. Thứ nhất là dữ liệu do Nhà nước quản lý như dữ liệu dân cư, đất đai hay hạ tầng hành chính.
Thứ hai là dữ liệu trong khối doanh nghiệp. Theo đó, mỗi doanh nghiệp hoạt động trong một lĩnh vực khác nhau như bất động sản, bán lẻ hay ngân hàng, sẽ sở hữu các loại dữ liệu khác nhau và có yêu cầu bảo mật riêng.
Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả hơn, các doanh nghiệp cần từng bước hình thành hệ sinh thái chia sẻ dữ liệu trên cơ sở bảo đảm quyền lợi và an toàn thông tin của từng bên. Khả năng kết nối, khai thác và chia sẻ dữ liệu hiệu quả sẽ trở thành yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, tối ưu vận hành và thích ứng với các yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Còn ông Phạm Tuấn Anh, Giám đốc Phát triển bền vững, Công ty cổ phần GreenFeed Việt Nam, cho biết việc cải cách thủ tục hành chính theo hướng gọn nhẹ, thông thoáng hơn sẽ hỗ trợ rất lớn cho doanh nghiệp, giúp quá trình ra quyết định nhanh hơn và giảm chi phí.
Cũng theo ông, cơ quan quản lý cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp “làm sạch”, theo đuổi ESG, chẳng hạn ưu đãi về thuế hoặc tiếp cận vốn xanh. Đồng thời, việc chia sẻ dữ liệu giữa các bên cũng rất quan trọng để từ đó ứng dụng vào kinh doanh và tăng trưởng.
Ở góc nhìn tổng quan, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chỉ ra có 2 yếu tố quan trọng để tăng năng suất lao động là “số” và “xanh”.
Về yếu tố “xanh”, chuyên gia góp ý cần áp dụng cho hệ sinh thái và chuỗi giá trị theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Còn về yếu tố “số”, AI sẽ giúp mỗi người tăng năng suất từ 70 đến 100 lần so với năng lực tự thân.
Về giải pháp tạo đột phá năng suất lao động trong giai đoạn mới, TS Lê Thái Hà - Giám đốc Điều hành Quỹ VinFuture, Giám đốc Điều hành Quỹ Vì Tương lai xanh, cho rằng doanh nghiệp cần đẩy mạnh áp dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), IoT (Internet vạn vật) hay các phần mềm quản trị hiện đại trong nhiều lĩnh vực như y tế, giáo dục, nông nghiệp và công nghiệp.
Bên cạnh đó, nguồn nhân lực chất lượng cao được xem là yếu tố mang tính quyết định. Theo bà Hà, người lao động cần được đào tạo các kỹ năng phù hợp với bối cảnh mới, đặc biệt là kỹ năng số, tư duy công nghệ và khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tiễn công việc.
Ngoài ra, lãnh đạo Quỹ VinFuture cho rằng cần tăng cường liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức khoa học nhằm thúc đẩy chuyển giao tri thức và công nghệ vào thực tiễn. Việc kết nối giữa các viện, trường và doanh nghiệp sẽ giúp tri thức khoa học được ứng dụng hiệu quả hơn để giải quyết các bài toán của nền kinh tế.
Ngày 27-5, chính quyền thành phố Seoul, Hàn Quốc cho biết đã phối hợp với 25 quận trên địa bàn để kiểm tra hoạt động môi giới bất động sản, và phát hiện tổng cộng 782 trường hợp vi phạm pháp luật liên quan đến các văn phòng môi giới và môi giới viên được cấp phép.
Theo phóng viên TTXVN tại Hàn Quốc, thông báo của thành phố cho biết các nội dung kiểm tra tập trung vào nhiều hành vi sai phạm như môi giới không giấy phép, đăng tin giả hoặc quảng cáo sai sự thật, thu phí môi giới vượt mức quy định, vi phạm quy định quảng bá bất động sản, sai phạm trong lập hợp đồng và tài liệu giải thích giao dịch, cho mượn giấy phép đăng ký văn phòng môi giới và hoạt động môi giới trái phép của trợ lý môi giới.
Sau quá trình thanh tra, cơ quan chức năng đã áp dụng nhiều biện pháp xử lý như hủy đăng ký hoạt động, đình chỉ kinh doanh, xử phạt hành chính, thu hồi chứng chỉ hành nghề…
Đáng chú ý, Seoul phát hiện một số văn phòng môi giới đăng các tin rao bán giả với mức giá thấp hơn nhiều so với giá giao dịch thực tế nhằm thu hút khách hàng. Sau khi người mua liên hệ, các môi giới này sẽ hướng khách sang những bất động sản khác.
Thành phố nhận định đây là hành vi đăng tin giả để lôi kéo khách hàng, và đã tiến hành kiểm tra thực địa, đồng thời đề nghị điều tra theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, 11 người, bao gồm một môi giới được đăng ký chính thức cùng các nhân viên liên kết, bị phát hiện thu phí môi giới cho thuê nhà cao gấp 18 lần mức cho phép theo luật định.
Chính quyền Seoul cho biết sẽ tiếp tục tăng cường thanh tra tại các khu căn hộ mới chuẩn bị bàn giao và đẩy mạnh giám sát các giao dịch đáng ngờ. Thành phố cũng khẳng định sẽ duy trì lập trường cứng rắn, bao gồm xử phạt hành chính và yêu cầu điều tra hình sự đối với các hành vi gây rối loạn thị trường bất động sản.
Ông Ahn Dae Hee, Giám đốc Cơ quan Không gian đô thị Seoul, nhấn mạnh các hoạt động bất động sản bất hợp pháp không chỉ đe dọa môi trường cư trú an toàn của người dân, mà còn làm suy giảm niềm tin vào thị trường.
Theo ông, thành phố sẽ triển khai kiểm tra quanh năm để tạo môi trường giao dịch minh bạch và an toàn hơn cho người dân.
