Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết đột quỵ não là bệnh lý xảy ra đột ngột, diễn tiến nhanh, biến chứng nặng nề. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, chủ yếu là người từ 55 tuổi trở lên, hiện xu hướng trẻ hóa.
Dấu hiệu nhận biết sớm đột quỵ là: Liệt nửa người (biểu hiện giơ hai tay bằng vai, một tay sẽ bị rơi xuống); liệt dây thần kinh số VII (méo miệng khi làm động tác nhe răng hoặc cười); rối loạn ngôn ngữ (hiểu được lời nói mà không diễn đạt được hoặc không hiểu lời người khác).
Bác sĩ cảnh báo một số thói quen thường gặp có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, như sau:
Uống rượu trước và sau khi đi massage
Nhiều người sau khi uống rượu thích đi massage để “giải rượu”. Thực tế, uống nhiều rượu bia dẫn tới đi tiểu nhiều hơn bình thường, mất nước, nhức đầu… Quan niệm xông hơi massage sau khi ăn nhậu để giải rượu, bài tiết mồ hôi, từ đó giúp giảm nhanh nồng độ cồn là hoàn toàn sai lầm, thậm chí gây nguy hiểm tính mạng.
Uống nhiều rượu làm giãn mạch, gặp hơi nóng đột ngột khi xông hơi khiến mạch máu giãn to hơn, tăng nhịp tim, choáng váng, khó thở. Nếu không cấp cứu kịp thời có thể dẫn đến đột quỵ và tử vong. Ngoài ra, rượu bia vốn làm cho cơ thể nóng hơn mức bình thường, kết hợp xông hơi sẽ tăng nguy cơ chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, mất nước, mệt mỏi nhiều.
Chưa kể, những động tác có tác động lực không phù hợp như trên sẽ gây tổn thương cơ xương khớp, dây chằng, cột sống, tổn thương mạch máu, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như đột quỵ. Nắn chỉnh, bẻ khớp cũng có thể gây chèn ép phần tủy tại cổ, biến chứng thần kinh, liệt tứ chi.
Do đó, sau khi uống rượu, bạn nên nghỉ ngơi, bổ sung nước trắng, nước dừa, đồ uống có tính kiềm kèm điện giải như kali, magie để trung hòa cồn. Có thể ăn một chút bánh mì nướng, bánh quy giòn, nước sốt táo để cung cấp năng lượng. Không uống paracetamol để giảm đau đầu hay lạm dụng thuốc giải rượu, thải độc.
Tắm ngay sau uống rượu
Rượu chủ yếu chuyển hóa ở gan, phần rất nhỏ thải qua hơi thở, nước tiểu và mồ hôi. Việc ra mồ hôi không làm giảm nồng độ cồn trong máu. Rượu làm giãn mạch máu, nước nóng cũng gây giãn mạch, kết hợp hai yếu tố có thể gây choáng váng, tụt huyết áp, ngất xỉu. Lúc này, cơ thể mất nước nhiều, dễ mệt mỏi hơn. Sau khi uống rượu, tinh thần chưa tỉnh táo, bạn có thể bị ngất, ngã, gây hại sức khỏe.
Nếu tiếp xúc với nước lạnh đột ngột, mạch máu có thể co thắt mạnh, gây rối loạn lưu thông máu và ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh khiến cơ thể không kịp thích nghi, làm thần kinh ngoại biên bị tổn thương, dẫn đến tình trạng liệt mặt tạm thời hoặc kéo dài.
Do đó, tắm không đúng cách trong lúc thể trạng không đảm bảo càng kích hoạt mối nguy đột quỵ, tăng huyết áp. Người cao tuổi, người tăng huyết áp, bệnh mạch vành,suy tim, đái tháo đường, người từng đột quỵ có nguy cơ cao hơn.
Vận động quá sức
Nhiều người có thói quen chạy bộ, chơi thể thao sau uống rượu để “giải rượu”, tỉnh táo. Tuy nhiên, khi vận động mạnh, cơ thể tiêu tốn nhiều năng lượng dẫn đến tình trạng mất nước và rối loạn điện giải. Rượu bia có tác dụng lợi tiểu, có thể làm tình trạng mất nước trở nên nghiêm trọng hơn, khiến cơ thể mệt mỏi, chuột rút cơ bắp…
Chưa kể, rượu bia sẽ khiến gan và thận phải làm việc vất vả hơn để xử lý các chất độc hại có trong đồ uống này. Lúc này, cơ thể đang trong trạng thái mệt mỏi sau khi tập thể thao, gan và thận lại phải hoạt động để loại bỏ cồn và các độc tố khác từ bia, gây áp lực lớn lên các cơ quan nội tạng.
Bác sĩ khuyến cáo khi phát hiện có người bị đột quỵ, mọi người không cho bệnh nhân ăn uống hoặc ngậm bất cứ loại thuốc nào, kể cả nước lọc hay thuốc hạ huyết áp. Không tự ý cho bệnh nhân dùng thuốc. Sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc không đúng chỉ định trong giai đoạn cấp có thể làm bệnh nặng thêm hoặc gây sặc vào phổi. Không châm cứu, chích máu ở đầu ngón tay. Phương pháp này không có tác dụng làm tan cục máu đông, trái lại còn làm mất “thời gian vàng” cho can thiệp y khoa.
"Đêm nhiệt đới" là thuật ngữ chỉ hiện tượng nhiệt độ ban đêm không giảm dưới 20 độ C. Hiện tượng này xảy ra khi nền nhiệt độ nóng quá mức, đặc biệt với châu Âu, đe dọa sức khỏe cộng đồng. Châu lục này, chưa đầy một tháng sau đợt nắng nóng kỷ lục hồi tháng 5 đang tiếp tục hứng thêm một đợt nóng cực đoan mới, với nền nhiệt có thể phá vỡ mọi kỷ lục tháng 6.
Chính phủ Pháp hôm 21/6 ban hành lệnh cấm rượu bia tại các vùng báo động đỏ. Tây Ban Nha và Đức đồng loạt hủy bỏ các sự kiện thể thao lớn, còn Anh phát cảnh báo hiện tượng "đêm nhiệt đới" đe dọa sức khỏe cộng đồng, AFP đưa tin.
Dự báo cho thấy nhiệt độ còn tăng trong những ngày tới. Các nhà khoa học nhận định những đợt nắng nóng liên tiếp là dấu hiệu rõ rệt của tình trạng nóng lên toàn cầu mà nguyên nhân chủ yếu do việc đốt than đá, dầu mỏ và khí đốt. Đồng thời, họ cảnh báo những đợt nắng nóng sẽ xuất hiện ngày càng dày đặc, gay gắt cũng như kéo dài hơn.
Tại Pháp, dưới nắng nóng đỉnh điểm, Lễ hội Âm nhạc đường phố toàn quốc (Fête de la Musique) được giám sát nghiêm ngặt. Để giảm rủi ro y tế và đảm bảo an ninh, chính phủ cấm sử dụng đồ uống có cồn tại các khu vực thuộc vùng báo động đỏ. Vì lý do an toàn, bảo tàng Louvre ở Paris cũng hủy buổi hòa nhạc miễn phí dự kiến tổ chức dưới chân kim tự tháp kính. Người dân Paris đổ xô đến kênh Saint-Martin sau khi giới chức cho phép bơi lội tại đây để giải tỏa cơn nóng.
Theo AP, cơ quan khí tượng Pháp nâng cảnh báo đỏ lên mức cao nhất tại 35 tỉnh, tương đương một phần ba lãnh thổ, dự kiến mở rộng lên 49 tỉnh trong ngày 22/6. Hệ thống đường sắt quốc gia phải hủy nhiều chuyến tàu, tăng cường hàng nghìn nhân viên để ứng phó nguy cơ đường ray và cáp điện bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao. Giới chức đặc biệt lo ngại cho người vô gia cư và người cao tuổi, nhất là người sống một mình hoặc tại viện dưỡng lão. Đợt nắng nóng lịch sử năm 2003 từng khiến khoảng 15.000 người cao tuổi tại Pháp tử vong.
Lực lượng khẩn cấp và quân đội Pháp trong trạng thái sẵn sàng cao độ để phòng cháy rừng, giám sát nguồn nước cho các lò phản ứng hạt nhân. Chính phủ yêu cầu 845 trường học đóng cửa trong ngày 22/6.
Tại Đức và Tây Ban Nha, nắng nóng gây xáo trộn lớn đối với các hoạt động văn hóa, thể thao. Ở Đức, ban tổ chức giải quần vợt Berlin Open hoãn trận chung kết và sơ tán toàn bộ khán giả khỏi sân do thời tiết khắc nghiệt. Trong hai ngày cuối tuần, nhiệt độ tại Berlin vượt 30 độ C, kèm giông bão nghiêm trọng. Tại Madrid, giới chức Tây Ban Nha hủy buổi chiếu công cộng trận đấu World Cup của đội tuyển quốc gia do dự báo nhiệt độ chạm ngưỡng nguy hiểm.
Tây Ban Nha bước vào đợt nắng nóng đầu tiên trong năm, kéo dài từ 21/6 đến 24/6, với nhiệt độ có thể lên tới 44 độ C ở một số khu vực. Người dân nước này và Bồ Đào Nha đổ ra các bãi biển đông nghịt để tránh nóng, trong khi nhiều người trên phố phải liên tục dùng quạt tay hoặc ô che nắng.
Tại Trung Âu và vùng Balkan, hệ thống cảnh báo y tế liên tục được kích hoạt. Thụy Sĩ cảnh báo về đợt nắng nóng nghiêm trọng, với nhiệt độ có thể lên tới 37 độ C tại các vùng thấp và chưa rõ khi nào kết thúc. Croatia và Serbia ban hành cảnh báo thời tiết ở mức cam khi nhiệt độ dự kiến chạm 35 độ C trong những ngày tới. Croatia đã phát hướng dẫn khẩn cấp phòng sốc nhiệt, trong khi Bắc Macedonia, Bosnia và Montenegro gấp rút chuẩn bị ứng phó.
Tại Anh, Cơ quan Khí tượng quốc gia (Met Office) ban hành cảnh báo màu hổ phách về nắng nóng cực đoan từ 22/6 đến 25/6, nhiệt độ có thể lên 38 độ C tại England và xứ Wales. Cơ quan này đặc biệt cảnh báo hiện tượng "đêm nhiệt đới" làm tăng nguy cơ kiệt sức và cản trở quá trình phục hồi của cơ thể sau một ngày nắng nóng.
Ăn thuần thực vật ngày càng phổ biến trong giới trẻ, dân văn phòng và người theo đuổi lối sống lành mạnh. Các nghiên cứu gần đây cho thấy ăn chay giúp cải thiện chỉ số tim mạch, chuyển hóa, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giảm cholesterol xấu.
Testosterone liên quan đến ham muốn tình dục, khối cơ, sức mạnh và năng lượng. Tuy nhiên, hormone này không phụ thuộc riêng vào việc ăn thịt hay không, mà còn bị chi phối bởi tuổi tác, giấc ngủ, stress, béo phì, vận động và tình trạng dinh dưỡng.
Hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy ăn chay hay ăn thuần thực vật làm giảm testosterone. Nghiên cứu trên nam giới trưởng thành không ghi nhận mối liên quan đáng kể giữa chế độ ăn thực vật và nồng độ hormone này. Tương tự, đậu nành cũng không làm giảm testosterone như nhiều người lo ngại.
Nguy cơ nằm ở chế độ ăn thiếu cân đối. Người ăn chay nếu không bổ sung hợp lý có thể thiếu vitamin B12, sắt, kẽm, i-ốt, vitamin D... dẫn đến mệt mỏi, giảm sức bền và ham muốn - dễ bị hiểu nhầm là do testosterone thấp. Trong đó, thiếu kẽm có liên quan đến giảm hormone này.
Nếu muốn theo chế độ ăn thuần thực vật mà vẫn duy trì sức khỏe, nên chú ý đảm bảo đủ đạm (đậu, đậu nành, hạt), đủ năng lượng và đủ vi chất. Đồng thời duy trì ngủ đủ, tập luyện, kiểm soát cân nặng và stress - những yếu tố ảnh hưởng lớn đến nội tiết. Nhiều khi một người không ăn chay nhưng thức khuya, bụng mỡ nhiều, áp lực kéo dài lại có nguy cơ rối loạn nội tiết lớn hơn người ăn thuần thực vật nhưng sống điều độ.
Tóm lại, chưa có bằng chứng đủ mạnh cho thấy ăn chay hay ăn thuần thực vật làm giảm testosterone ở nam giới. Điều quan trọng hơn là chất lượng khẩu phần, năng lượng, vi chất và lối sống đi kèm. Vì vậy, vấn đề không phải "ăn chay có làm đàn ông yếu đi không", mà là "ăn chay có được xây dựng đúng cách hay không".
