Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết ngoài yếu tố thời tiết, nhiều thói quen tưởng chừng vô hại trong đời sống hằng ngày lại là “đòn bẩy” khiến nguy cơ đột quỵ tăng lên.
Đầu tiên là thay đổi nhiệt độ môi trường quá đột ngột. Nhiều người có thói quen ngồi lâu trong phòng máy lạnh ở mức 24-25 độ C rồi bước ngay ra ngoài trời nắng 36-37 độ C, hoặc ngược lại. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn khiến mạch máu co hoặc giãn đột ngột. Nhiều trường hợp đi nắng về lập tức tắm nước lạnh sâu cũng khiến cơ thể chưa kịp thích nghi.
“Chênh lệch nhiệt độ khiến cơ thể không thích nghi kịp thời, dẫn đến co mạch đột ngột, choáng váng”, bác sĩ nói. Nhiều trường hợp sốc nhiệt, thậm chí đột quỵ ở nhóm nguy cơ như người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người lao động làm việc ngoài trời. Lúc này, cơ thể cần một giai đoạn chuyển tiếp để hạ nhiệt và thích nghi dần với nhiệt độ, không đột ngột từ nóng sang lạnh hoặc ngược lại.
Thói quen tắm nước quá nóng trong phòng kín sau thời gian dài ở ngoài trời cũng tiềm ẩn nguy cơ. Nước nóng làm giãn mạch nhanh, huyết áp tụt đột ngột, kết hợp với không gian kín, thiếu thoáng khí có thể khiến người tắm choáng, ngất trong nhà tắm.
Một sai lầm khác là tập thể dục không đúng thời điểm hoặc quá sức. Trong những ngày nắng nóng, nhiều tuyến đường, sân bãi vẫn còn giữ nhiệt cao ngay cả vào sáng sớm. Việc đạp xe, chạy bộ cường độ cao trên nền nhiệt như vậy làm cơ thể vừa sinh nhiệt do vận động, vừa nhận thêm nhiệt từ mặt đường, khiến hệ tuần hoàn, hô hấp bị quá tải.
“Tập dưới trời nắng gắt buổi trưa, đầu giờ chiều càng làm tăng nguy cơ say nắng, kiệt sức, rối loạn nhịp tim và đột quỵ”, bác sĩ nói.
Thói quen uống rượu bia, cà phê, nước ngọt có gas để “giải nhiệt” cũng là hiểu lầm thường gặp. Rượu bia làm giãn mạch, tăng mất nước qua đường tiểu, đồng thời làm giảm khả năng nhận biết các dấu hiệu mệt, chóng mặt, choáng váng của cơ thể. Đồ uống chứa caffeine và đường có tác dụng lợi tiểu, khiến cơ thể mất nước nhiều hơn.
Chế độ ăn nhiều muối, nhiều mỡ trong mùa nóng cũng gây bất lợi. Ăn mặn với lượng muối, nước chấm, đồ hộp cao làm tăng giữ nước, tăng huyết áp, tạo gánh nặng cho tim và mạch máu não.
Ăn nhiều thịt đỏ, món chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ ngọt, thức ăn nhanh… thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, làm hẹp lòng mạch, khiến nguy cơ nhồi máu não, nhồi máu cơ tim tăng lên, nhất là khi kết hợp với mất nước, tăng thân nhiệt do thời tiết.
Bác sĩ khuyên người có nguy cơ cao như người trên 65 tuổi, người tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch, béo phì, người từng bị đột quỵ… cần khám sức khỏe định kỳ, tuân thủ điều trị thuốc và được gia đình hỗ trợ nhắc nhở uống nước, tránh ra ngoài lúc nắng gắt. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như nhức đầu dữ dội, chóng mặt, nói khó, méo miệng, yếu liệt tay chân một bên, rối loạn ý thức… cần nghĩ đến khả năng đột quỵ hoặc sốc nhiệt, gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện gần nhất có khả năng xử trí.
Tuyệt đối không vội vã cạo gió, chích lể, cho uống nước, nước chanh muối hoặc tự cho dùng thuốc hạ sốt. Với sốc nhiệt và đột quỵ, những cách làm này không những không giải quyết được nguyên nhân mà còn có thể làm mất “thời gian vàng” để đưa nạn nhân đến cơ sở y tế.
Nên hạn chế ra đường trong khung giờ nắng gắt từ khoảng 10 đến 16 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng. Người phải làm ngoài trời, trong đó có tài xế taxi, xe công nghệ, shipper, công nhân xây dựng nên chia nhỏ thời gian làm việc, xen kẽ nghỉ ngơi ở nơi có bóng râm, thoáng gió, uống nước đều đặn.
Khi ra đường, cần đội mũ rộng vành, đeo kính râm, che kín vùng gáy, mặc quần áo sáng màu, mỏng, thấm hút mồ hôi tốt, dùng kem chống nắng phù hợp để giảm bớt tác hại của bức xạ.
Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), chanh là nguồn cung cấp vitamin C dồi dào - một chất chống oxy hóa quan trọng giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do. Đây là yếu tố liên quan đến nhiều bệnh mạn tính, bao gồm cả các vấn đề về gan.
Tiến sĩ Mark Hyman, bác sĩ y học chức năng tại Cleveland Clinic (Mỹ), cho biết bắt đầu ngày mới với nước chanh có thể giúp cơ thể “kích hoạt” hệ tiêu hóa, đồng thời bổ sung nước sau một đêm dài. Điều này đặc biệt quan trọng vì tình trạng mất nước nhẹ vào buổi sáng có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của gan.
Gan cần đủ nước để thực hiện các chức năng như lọc độc tố, chuyển hóa chất dinh dưỡng và sản xuất mật. Khi cơ thể thiếu nước, quá trình này có thể bị chậm lại, khiến cảm giác mệt mỏi, uể oải kéo dài.
Không chỉ dừng lại ở việc bổ sung nước, nước chanh còn có thể kích thích sản xuất dịch tiêu hóa, giúp quá trình phân giải thức ăn diễn ra hiệu quả hơn.
Bác sĩ Roshini Raj, chuyên gia tiêu hóa tại NYU Langone Health (Mỹ), cho biết việc duy trì đủ nước và bổ sung thực phẩm giàu chất chống oxy hóa là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ hệ tiêu hóa, từ đó gián tiếp hỗ trợ chức năng gan.
Ngoài ra, vitamin C trong chanh còn tham gia vào quá trình tổng hợp collagen và tăng cường miễn dịch. Một số nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy chế độ ăn giàu vitamin C có liên quan đến việc giảm viêm và cải thiện sức khỏe chuyển hóa.
Các chuyên gia khuyến nghị nên uống nước chanh ấm vào buổi sáng với lượng vừa phải, tránh pha quá đậm. Có thể thêm một ít mật ong để dễ uống hơn, nhưng không nên lạm dụng đường.
Người có bệnh lý dạ dày cần thận trọng, vì axit trong chanh có thể gây kích ứng nếu uống khi bụng quá đói.
Ngoài ra, nước chanh không phải là “thần dược” giải độc gan. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng chức năng gan phụ thuộc vào tổng thể lối sống, bao gồm chế độ ăn, vận động và hạn chế rượu bia.
Dù mang lại một số lợi ích, nước chanh chỉ nên được xem là một phần của chế độ sống lành mạnh.
Theo các chuyên gia y tế, cách tốt nhất để bảo vệ gan vẫn là ăn uống cân bằng, duy trì cân nặng hợp lý và hạn chế các yếu tố gây hại như rượu, thuốc lá, theo NIH.
Nước chanh là lựa chọn đơn giản, giúp bổ sung nước, hỗ trợ tiêu hóa và góp phần bảo vệ chức năng gan khi sử dụng đúng cách.
Tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các bác sĩ đánh giá cơ hội sống sót của Nguyễn Quỳnh Nhi và Nguyễn Văn Dũng, cùng 24 tuổi, ở mức rất thấp. Họ là một trong hàng chục nạn nhân trong vụ tai nạn thảm khốc tại Tuyên Quang, khi chiếc xe giường nằm đâm trực diện vào một xe container, hồi tháng 3/2024.
Cú tông bóp méo hoàn toàn phần đầu xe, cướp đi sinh mạng 5 người tại chỗ, 5 trường hợp thương nặng. Trong khoảnh khắc khung sắt khổng lồ đổ ập xuống, Dũng chia sẻ đã dùng chút sức lực cuối cùng kéo Nhi về phía mình. Lựa chọn mang tính bản năng ấy đã cứu mạng người anh yêu nhưng khiến đôi tay chàng trai đứt lìa gân và mất đi hai ngón.
Đội cứu hộ phải dùng cưa chuyên dụng để cắt bỏ khung xe, đưa cả hai ra ngoài trong tình trạng nguy kịch. Dũng trải qua 4 ca mổ phức tạp và ba lần ngưng tim. Nhi trải qua 7 ca phẫu thuật, bao gồm một lần thay khớp háng. Bản bệnh án xuất viện ghi nhận thương tật vĩnh viễn 97% với Dũng và 93% với Nhi.
Hành trình phục hồi của họ phản chiếu một trong những thách thức y tế phức tạp nhất mà các nạn nhân đa chấn thương phải đối mặt khi tổn thương tâm lý kéo theo sau tổn thương thể chất.
Theo báo cáo được công bố trên tạp chí y khoa The Lancet, hơn 30% bệnh nhân chấn thương sọ não và đa chấn thương phát triển Rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) hoặc trầm cảm lâm sàng.
Cả Nhi và Dũng đều từng có những khoảnh khắc muốn buông xuôi để không phải làm khổ người thân. Hai người động viên nhau gượng dậy phần lớn nhờ sự đồng hành của gia đình, yếu tố mà y văn thế giới đánh giá là liệu pháp can thiệp tâm lý mạnh mẽ nhất trong giai đoạn hồi phục sau chấn thương nặng.
Quá trình tìm lại thăng bằng bắt đầu từ những nỗ lực nhỏ nhoi nhất, cặp đôi tâm sự. Không chấp nhận cảnh nằm một chỗ, Nhi tìm kiếm các công việc tiếp thị trực tuyến để tự trang trải. Dũng hoàn thành đồ án tốt nghiệp đại học dù thị lực ngày càng yếu. Nhìn từ góc độ thần kinh học, quyết định quay lại làm việc của họ không đơn thuần là ý chí. Các chuyên gia y tế khẳng định việc duy trì hoạt động trí óc sau chấn thương sọ não giúp kích thích tính dẻo dai thần kinh của não bộ (neuroplasticity), ngăn ngừa sự suy giảm nhận thức vĩnh viễn. Đây là một hình thức phục hồi chức năng không thể thay thế bằng thuốc hay phẫu thuật.
Song song phục hồi thể chất, quá trình Nhi học cách nhìn thẳng vào gương chấp nhận khuôn mặt với một bên mắt hỏng, và việc Dũng bình thản sống chung với đôi bàn tay khiếm khuyết, phản ánh nguyên lý của Liệu pháp Chấp nhận và Cam kết (ACT) trong tâm lý học lâm sàng.
"Việc chấp nhận thương tật vĩnh viễn giúp bệnh nhân thoát khỏi trạng thái hoài niệm quá khứ để chủ động thiết lập lại một cuộc đời mới", thạc sĩ Cao Trần Thành Trung, Giám đốc điều hành Trung tâm Tham vấn và Trị liệu Tâm lý Lumos, nói.
Hôm 7/4, Nhi và Dũng ngồi bên nhau cẩn thận viết tên từng khách mời lên những tấm thiệp hồng. Đám cưới của họ sẽ diễn ra vào cuối tháng. Bầu không khí bình yên trong căn phòng nhỏ trái ngược hoàn toàn với những bản bệnh án còn lưu trong ngăn kéo.
Nhi nói động tác kéo tay của Dũng trong khoảnh khắc chiếc thanh sắt đổ ập đã trở thành lý do lớn nhất thôi thúc cô phải sống và chọn người đàn ông này làm bạn đời. Còn Dũng, anh nói ngắn gọn rằng anh không muốn tự bỏ rơi chính mình và gia đình.
Ngày 13-7, trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM) cho biết đã có báo cáo gửi Sở Y tế TP.HCM về chùm ca bỏng do cháy nổ ngày 11-7.
Bệnh viện đã tiếp nhận 6 ca cùng một địa chỉ tại số 56 đường Ngô Đức Kế, phường Bình Thạnh (TP.HCM) do bỏng và ngạt khói do cháy nổ lúc 20h ngày 11-7.
6 bệnh nhân gồm: H.T.K.T. (46 tuổi), nhập viện trong tình trạng tỉnh táo tốt, da cháy sém rải rác ở cẳng tay và cánh tay hai bên, diện tích bỏng 2%.
Bệnh nhân A.K.L. (nữ, 48 tuổi), bệnh nhân P.T.T. (nữ, 30 tuổi), L.N.T. (nữ, 44 tuổi), chẩn đoán sốc bỏng, bỏng độ 2-3 diện rộng do nhiệt, ngạt khói, suy hô hấp, xuất huyết tiêu hóa do stress.
Bệnh nhân N.Q.H. (56 tuổi), bị bỏng độ 3 diện rộng trên 80% do nhiệt, suy hô hấp và bệnh nhân N.T.T. (53 tuổi) bỏng độ 3 diện rộng trên 51%, suy hô hấp.
Đến ngày 13-7, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết đã tiếp nhận 5 bệnh nhân được chuyển đến khoa cấp cứu bệnh viện trong tình trạng mê, bỏng hô hấp.
Hiện các bệnh nhân được theo dõi sát sao, điều trị tích cực tại khoa bỏng và phẫu thuật tạo hình.
Vụ cháy xảy ra tại căn nhà trên đường Ngô Đức Kế vào khoảng 20h30 ngày 11-7.
Do bên trong khu vực xảy ra hỏa hoạn chứa nhiều vật liệu dễ bắt lửa nên tạo ra cột khói đen bốc cao, lan rộng ra nhiều khu vực lân cận khiến người dân ở khoảng cách khá xa vẫn có thể quan sát được.
Ngay sau khi nhận được tin báo, lực lượng chức năng đã nhanh chóng có mặt tại hiện trường, triển khai công tác chữa cháy và ngăn ngừa lửa cháy lan.
