Tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các bác sĩ đánh giá cơ hội sống sót của Nguyễn Quỳnh Nhi và Nguyễn Văn Dũng, cùng 24 tuổi, ở mức rất thấp. Họ là một trong hàng chục nạn nhân trong vụ tai nạn thảm khốc tại Tuyên Quang, khi chiếc xe giường nằm đâm trực diện vào một xe container, hồi tháng 3/2024.
Cú tông bóp méo hoàn toàn phần đầu xe, cướp đi sinh mạng 5 người tại chỗ, 5 trường hợp thương nặng. Trong khoảnh khắc khung sắt khổng lồ đổ ập xuống, Dũng chia sẻ đã dùng chút sức lực cuối cùng kéo Nhi về phía mình. Lựa chọn mang tính bản năng ấy đã cứu mạng người anh yêu nhưng khiến đôi tay chàng trai đứt lìa gân và mất đi hai ngón.
Đội cứu hộ phải dùng cưa chuyên dụng để cắt bỏ khung xe, đưa cả hai ra ngoài trong tình trạng nguy kịch. Dũng trải qua 4 ca mổ phức tạp và ba lần ngưng tim. Nhi trải qua 7 ca phẫu thuật, bao gồm một lần thay khớp háng. Bản bệnh án xuất viện ghi nhận thương tật vĩnh viễn 97% với Dũng và 93% với Nhi.
Hành trình phục hồi của họ phản chiếu một trong những thách thức y tế phức tạp nhất mà các nạn nhân đa chấn thương phải đối mặt khi tổn thương tâm lý kéo theo sau tổn thương thể chất.
Theo báo cáo được công bố trên tạp chí y khoa The Lancet, hơn 30% bệnh nhân chấn thương sọ não và đa chấn thương phát triển Rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) hoặc trầm cảm lâm sàng.
Cả Nhi và Dũng đều từng có những khoảnh khắc muốn buông xuôi để không phải làm khổ người thân. Hai người động viên nhau gượng dậy phần lớn nhờ sự đồng hành của gia đình, yếu tố mà y văn thế giới đánh giá là liệu pháp can thiệp tâm lý mạnh mẽ nhất trong giai đoạn hồi phục sau chấn thương nặng.
Quá trình tìm lại thăng bằng bắt đầu từ những nỗ lực nhỏ nhoi nhất, cặp đôi tâm sự. Không chấp nhận cảnh nằm một chỗ, Nhi tìm kiếm các công việc tiếp thị trực tuyến để tự trang trải. Dũng hoàn thành đồ án tốt nghiệp đại học dù thị lực ngày càng yếu. Nhìn từ góc độ thần kinh học, quyết định quay lại làm việc của họ không đơn thuần là ý chí. Các chuyên gia y tế khẳng định việc duy trì hoạt động trí óc sau chấn thương sọ não giúp kích thích tính dẻo dai thần kinh của não bộ (neuroplasticity), ngăn ngừa sự suy giảm nhận thức vĩnh viễn. Đây là một hình thức phục hồi chức năng không thể thay thế bằng thuốc hay phẫu thuật.
Song song phục hồi thể chất, quá trình Nhi học cách nhìn thẳng vào gương chấp nhận khuôn mặt với một bên mắt hỏng, và việc Dũng bình thản sống chung với đôi bàn tay khiếm khuyết, phản ánh nguyên lý của Liệu pháp Chấp nhận và Cam kết (ACT) trong tâm lý học lâm sàng.
“Việc chấp nhận thương tật vĩnh viễn giúp bệnh nhân thoát khỏi trạng thái hoài niệm quá khứ để chủ động thiết lập lại một cuộc đời mới”, thạc sĩ Cao Trần Thành Trung, Giám đốc điều hành Trung tâm Tham vấn và Trị liệu Tâm lý Lumos, nói.
Hôm 7/4, Nhi và Dũng ngồi bên nhau cẩn thận viết tên từng khách mời lên những tấm thiệp hồng. Đám cưới của họ sẽ diễn ra vào cuối tháng. Bầu không khí bình yên trong căn phòng nhỏ trái ngược hoàn toàn với những bản bệnh án còn lưu trong ngăn kéo.
Nhi nói động tác kéo tay của Dũng trong khoảnh khắc chiếc thanh sắt đổ ập đã trở thành lý do lớn nhất thôi thúc cô phải sống và chọn người đàn ông này làm bạn đời. Còn Dũng, anh nói ngắn gọn rằng anh không muốn tự bỏ rơi chính mình và gia đình.
Giờ đây, nghiên cứu mới mang lại tin vui khi bất ngờ phát hiện một loại vitamin quen thuộc có thể làm nên điều kỳ diệu.
Nghiên cứu do các chuyên gia tại Viện Khoa học và Công nghệ Quốc gia Ulsan, phối hợp với Đại học Quốc gia Pusan và Bệnh viện Đại học Ulsan (Hàn Quốc), thực hiện, đã xác định được tác nhân chính điều khiển gan nhiễm mỡ. Đó là phân tử microRNA-93 (miR-93).
Các nhà nghiên cứu nhận thấy phân tử này hoạt động giống như một công tắc phân tử làm gián đoạn cách gan xử lý mỡ.
Họ phát hiện ở cả bệnh nhân gan nhiễm mỡ và chuột được ăn chế độ ăn giàu chất béo và đường, mức miR-93 trở nên cao bất thường trong mô gan. Sự gia tăng này gây cản trở khả năng phân hủy chất béo của gan, khiến gan chuyển sang tích trữ chất béo thay vì đốt cháy chúng. Đồng thời cũng làm tăng sản xuất cholesterol.
Các nhà nghiên cứu muốn biết liệu đảo ngược quá trình này có thể cải thiện sức khỏe gan hay không, họ đã tạo ra những con chuột không thể sản xuất miR-93. Kết quả là những con chuột này đã giảm đáng kể việc tích tụ mỡ trong gan, kiểm soát lượng đường trong máu tốt hơn và cải thiện chức năng ti thể - ngay cả khi được cho ăn chế độ ăn nhiều chất béo và đường.
Sau đó, các chuyên gia đã sàng lọc 150 loại thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê chuẩn để tìm các hợp chất có thể làm giảm miR-93.
Thật bất ngờ, họ đã tìm ra Niacin, còn gọi là vitamin B3, cho hiệu quả vượt trội nhất, theo trang tin khoa học Scitechdaily.
Ở chuột được điều trị, vitamin B3 làm giảm mức miR-93 và kích hoạt lại các con đường đốt cháy chất béo của gan.
Nhóm nghiên cứu giải thích: Nghiên cứu này làm sáng tỏ chính xác nguồn gốc phân tử của gan nhiễm mỡ và chứng minh tiềm năng của một loại vitamin đã được phê duyệt để điều chỉnh con đường này.
Hiện một nghiên cứu liên quan đang được thực hiện bởi Đại học Sherbrooke (Canada) để xác định xem liệu phương pháp này có thể áp dụng trên bệnh nhân hay chưa.
Các ca nhiễm được ghi nhận tại 9 trên tổng số 16 vùng của cả nước, tập trung chủ yếu ở khu vực miền Trung và miền Nam gồm: Metropolitana (vùng thủ đô), O'Higgins, Maule, Ñuble, Bío Bío, La Araucanía, Los Ríos, Los Lagos và Aysén.
Hãng thông tấn EFE dẫn số liệu từ Bộ Y tế cho hay năm 2025, Chile ghi nhận 44 ca mắc và 8 ca tử vong, với tỷ lệ tử vong là 18%. Các dữ liệu dịch tễ học công cộng cho thấy trong giai đoạn 5 năm từ 2020 đến 2024, mỗi năm nước này có từ 30 đến 70 ca nhiễm, với tỷ lệ tử vong trung bình trong giai đoạn này là 26%.
Bộ Y tế Chile nhận định: "Tỷ lệ tử vong tăng cao trong năm nay có thể liên quan đến tình trạng sức khỏe riêng của từng bệnh nhân và tính thời điểm trong việc chẩn đoán. Điều này càng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đi khám bác sĩ ngay khi xuất hiện bất kỳ triệu chứng nghi ngờ nào".
Biến thể Andes, một trong những chủng nguy hiểm nhất có khả năng lây truyền từ người sang người, hiện chiếm ưu thế tại Chile và Argentina. Đây cũng là khu vực khởi hành của tàu du lịch MV Hondius vào ngày 1/4 vừa qua, nơi vừa ghi nhận một đợt bùng phát Hantavirus khiến 8 người nhiễm, trong đó có 3 ca tử vong.
Loại virus này có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng về tim mạch và hô hấp. Vật chủ trung gian truyền bệnh là loài chuột đuôi dài, một loài động vật chủ yếu sinh sống ở các khu rừng ẩm ướt phía Nam Chile và Argentina. Hầu hết ca bệnh tại Chile thường được ghi nhận vào mùa hè. Bệnh lây truyền trực tiếp từ động vật sang người thông qua việc hít phải các hạt virus có trong phân, nước tiểu và nước bọt của loài gặm nhấm.
Bộ Y tế cho biết thêm trường hợp lây nhiễm từ người sang người cuối cùng được ghi nhận tại đây là từ năm 2019 và đó là một tình huống đơn lẻ đã được kiểm soát. Cơ quan này cũng đã duy trì tình trạng cảnh báo y tế trên toàn quốc kể từ tháng 1 vừa qua.
Theo một trong những giả thuyết của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có khả năng hành khách trong số 8 người trên tàu du lịch đã bị nhiễm bệnh tại Argentina trước khi lên tàu. Chính phủ Argentina đang điều tra liệu hai người đầu tiên xuất hiện triệu chứng trên tàu có bị lây nhiễm từ đất liền hay không. Đó là một cặp vợ chồng người Hà Lan (cả hai đều đã tử vong) sau khi dành 4 tháng du lịch qua các nước Argentina, Chile và Uruguay.
Tuy nhiên, Bộ Y tế Chile khẳng định: "Hiện tại chưa có bằng chứng nào cho thấy các ca bệnh xác nhận từ tàu du lịch từng đi qua lãnh thổ Chile". Cơ quan này cũng cho biết thêm: "Trung tâm Liên lạc Quốc gia thuộc Bộ Y tế đã yêu cầu WHO cung cấp thêm thông tin về vấn đề này theo Điều lệ Y tế Quốc tế".
Ngày 10/4, BS.CK2 Đỗ Châu Việt, Trưởng khoa Hồi sức tích cực Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết khoa vừa cứu sống hai bệnh nhi tay chân miệng độ 4 (mức nặng nhất) liên quan chủng EV71. Trường hợp đầu là bé trai một tuổi, ngụ TP HCM, khởi phát triệu chứng sốt, được chẩn đoán viêm họng nhưng uống thuốc không giảm. Khi xuất hiện các vết hồng ban kín đáo, bé nhanh chóng trở nặng với vã mồ hôi đầu, khó thở, suy hô hấp, phải đặt nội khí quản ở tuyến dưới trước khi chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 2.
Kíp cấp cứu lập tức cho bệnh nhi thở máy, lọc máu và dùng thuốc trợ tim. Sau hơn ba ngày điều trị tích cực, bé qua cơn nguy kịch, cai máy thở, chuyển sang thở CPAP, sinh hiệu tạm ổn và tiếp tục theo dõi di chứng thần kinh.
Ca thứ hai là bé trai 3 tuổi, ngụ Khánh Hòa, nhập viện địa phương khi sốt và nổi ban, nghi mắc tay chân miệng. Dù đáp ứng thuốc hạ sốt ban đầu, trẻ dần xuất hiện giật mình, đi đứng loạng choạng. Sau khi được truyền IVIg và theo dõi sát, bệnh nhi bất ngờ sốt cao liên tục 39 độ C, thở mệt, trào bọt hồng lẫn máu, phù phổi. Nhịp tim tăng vọt 230 lần mỗi phút - gấp đôi trẻ bình thường, huyết áp rối loạn đột ngột.
Khi nhập Nhi đồng 2, SpO2 của bé chỉ còn 75%, rơi vào suy hô hấp, suy tim cấp. Các bác sĩ khẩn trương lọc máu, thở máy, dùng thuốc vận mạch, giúp nhịp tim giảm sau 6 giờ. Đến ngày thứ ba, bệnh nhi được ngưng lọc máu, ngưng thuốc vận mạch, tiếp tục theo dõi di chứng.
Theo bác sĩ Việt, cả hai trường hợp "thập tử nhất sinh" đều mang đặc trưng của chủng EV71. Số liệu từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM cho thấy chủng này chiếm 56% mẫu bệnh phẩm tay chân miệng đầu năm 2026, lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc dịch tiết.
Sự nguy hiểm của EV71 nằm ở chỗ dấu hiệu ngoài da như nổi ban, loét miệng thường rất ít hoặc kín đáo. Thay vì bộc lộ ra ngoài, virus có thể tấn công trực tiếp hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương não cấp. Nhiều trẻ nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, sốc tim, có thể tử vong nhanh trong 12-24 giờ. Khi đã chuyển độ 4, nguy cơ để lại di chứng thần kinh từ nhẹ đến nặng.
Phụ huynh cần đưa con đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu cảnh báo, kể cả khi không thấy ban đỏ hay loét miệng. Các biểu hiện gồm giật mình chới với (từ hai lần trở lên trong 30 phút), sốt trên 39 độ C kéo dài quá 48 giờ không đáp ứng thuốc, rối loạn vận động (đi loạng choạng, mất thăng bằng, run chi, ngồi không vững) hoặc nôn ói nhiều kèm bứt rứt, quấy khóc, lừ đừ.
Tuần qua, TP HCM ghi nhận thêm 1.347 ca mắc tay chân miệng, tăng 64% so với trung bình 4 tuần trước, nâng tổng số bệnh nhân từ đầu năm vượt 10.000. Triệu chứng thường gặp gồm sốt, loét miệng, phát ban kèm bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông.
