Bảo tàng nằm bên dưới ngọn núi Ngũ Hành Dược Liệu, thuộc khuôn viên nhà máy chế biến dược liệu, thực phẩm Trường sinh.
Bảo tàng nằm bên dưới ngọn núi Ngũ Hành Dược Liệu, thuộc khuôn viên nhà máy chế biến dược liệu, thực phẩm Trường sinh.
Các quầy trưng bày được thiết kế dưới các khối đá, kết hợp ánh sáng và cách bố trí lối đi tạo cảm giác như đang đi sâu vào lòng núi.
Các quầy trưng bày được thiết kế dưới các khối đá, kết hợp ánh sáng và cách bố trí lối đi tạo cảm giác như đang đi sâu vào lòng núi.
Những bảng thông tin về các cây thuốc và bài thuốc dân gian được đặt dọc theo lối đi. Đây là kết quả đề tài nghiên cứu của các nhà khoa học, phối hợp với cộng đồng người dân tộc bản địa Bahnar và Jrai, ghi nhận 382 cây thuốc, 611 bài thuốc và định danh 171 loài có giá trị chữa bệnh.
Các mẫu vật được chuẩn hóa tên khoa học, đối chiếu với hệ thống phân loại thực vật học hiện đại, giúp chuyển hóa tri thức bản địa thành dữ liệu có thể nghiên cứu và ứng dụng. Một số bài thuốc được minh họa bằng hình ảnh và mẫu vật đặt ngay bên cạnh.
Những bảng thông tin về các cây thuốc và bài thuốc dân gian được đặt dọc theo lối đi. Đây là kết quả đề tài nghiên cứu của các nhà khoa học, phối hợp với cộng đồng người dân tộc bản địa Bahnar và Jrai, ghi nhận 382 cây thuốc, 611 bài thuốc và định danh 171 loài có giá trị chữa bệnh.
Các mẫu vật được chuẩn hóa tên khoa học, đối chiếu với hệ thống phân loại thực vật học hiện đại, giúp chuyển hóa tri thức bản địa thành dữ liệu có thể nghiên cứu và ứng dụng. Một số bài thuốc được minh họa bằng hình ảnh và mẫu vật đặt ngay bên cạnh.
Từng loại dược liệu được bày trong giỏ tre, xếp thành từng cụm.
Từng loại dược liệu được bày trong giỏ tre, xếp thành từng cụm.
Các thông tin được giới thiệu giúp người tham quan tìm hiểu và phân biệt dược liệu .
Các thông tin được giới thiệu giúp người tham quan tìm hiểu và phân biệt dược liệu .
Bên trong bảo tàng còn có khu vực tái hiện mô hình trồng và bảo tồn dược liệu, với những khay cây giống được chăm sóc trong điều kiện có kiểm soát.
Nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng được điều chỉnh nhằm mô phỏng môi trường sinh trưởng tự nhiên, đồng thời phục vụ nghiên cứu nhân giống và phát triển vùng trồng dược liệu ổn định.
Linh hồn của bảo tàng là những cây sâm Ngọc Linh, loại thực vật được ví như “quốc bảo” dược liệu của Việt Nam.
Bên trong bảo tàng còn có khu vực tái hiện mô hình trồng và bảo tồn dược liệu, với những khay cây giống được chăm sóc trong điều kiện có kiểm soát.
Nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng được điều chỉnh nhằm mô phỏng môi trường sinh trưởng tự nhiên, đồng thời phục vụ nghiên cứu nhân giống và phát triển vùng trồng dược liệu ổn định.
Linh hồn của bảo tàng là những cây sâm Ngọc Linh, loại thực vật được ví như “quốc bảo” dược liệu của Việt Nam.
Từ xa xưa, người Xê đăng đã biết đến công dụng chữa bệnh của sâm Ngọc Linh. Họ gọi vị thuốc này là cây Dấu, hoặc củ Kang.
Người dân địa phương nhai củ và lá của cây để đắp vào vết thương. Khi bị đau ốm, cơ thể suy nhược, họ lấy củ sâm cát lát rồi nấu nước uống hoặc giã nhỏ hòa với nước sôi.
Từ xa xưa, người Xê đăng đã biết đến công dụng chữa bệnh của sâm Ngọc Linh. Họ gọi vị thuốc này là cây Dấu, hoặc củ Kang.
Người dân địa phương nhai củ và lá của cây để đắp vào vết thương. Khi bị đau ốm, cơ thể suy nhược, họ lấy củ sâm cát lát rồi nấu nước uống hoặc giã nhỏ hòa với nước sôi.
Ngày nay, các nhà khoa học đã nghiên cứu và làm rõ nhiều điểm khác biệt của Sâm Ngọc Linh so với các loại sâm khác trên thế giới. Các nghiên cứu tập trung vào phân tích thành phần hoạt chất, đánh giá tác dụng sinh học và tiêu chuẩn hóa chất lượng nguyên liệu.
Sâm Ngọc Linh được định danh là Panax Vietnamensis, có 52 hợp chất saponin, nhiều hơn so với nhân sâm Hàn Quốc. Sâm Ngọc Linh chứa hàm lượng MR2 cao và có thêm 24 loại saponin mà các loại sâm khác không có.
Ngoài ra, sâm Ngọc Linh còn có 17 loại amino acid, trong đó có 8 loại thiết yếu, cùng khoảng 18 nguyên tố khoáng. Các nhà khoa học còn ghi nhận sự hiện diện của nguyên tố germani ở dạng hữu cơ, góp phần tạo nên khác biệt của sâm Ngọc Linh. Những dữ liệu này là cơ sở để phát triển các sản phẩm dược liệu có kiểm chứng khoa học, thay vì chỉ dựa trên kinh nghiệm dân gian.
Ngày nay, các nhà khoa học đã nghiên cứu và làm rõ nhiều điểm khác biệt của Sâm Ngọc Linh so với các loại sâm khác trên thế giới. Các nghiên cứu tập trung vào phân tích thành phần hoạt chất, đánh giá tác dụng sinh học và tiêu chuẩn hóa chất lượng nguyên liệu.
Sâm Ngọc Linh được định danh là Panax Vietnamensis, có 52 hợp chất saponin, nhiều hơn so với nhân sâm Hàn Quốc. Sâm Ngọc Linh chứa hàm lượng MR2 cao và có thêm 24 loại saponin mà các loại sâm khác không có.
Ngoài ra, sâm Ngọc Linh còn có 17 loại amino acid, trong đó có 8 loại thiết yếu, cùng khoảng 18 nguyên tố khoáng. Các nhà khoa học còn ghi nhận sự hiện diện của nguyên tố germani ở dạng hữu cơ, góp phần tạo nên khác biệt của sâm Ngọc Linh. Những dữ liệu này là cơ sở để phát triển các sản phẩm dược liệu có kiểm chứng khoa học, thay vì chỉ dựa trên kinh nghiệm dân gian.
Sau khu trưng bày dược liệu thô là không gian nghiên cứu và sản xuất. Nếu trước đây, phần lớn cây thuốc được sử dụng dưới dạng sắc, ngâm hoặc chế biến thủ công, khó bảo quản và phổ biến rộng, thì nay, quy trình đã được hiện đại hóa bằng công nghệ.
Một khu vực tái hiện không gian phòng thí nghiệm với kính hiển vi và thiết bị nghiên cứu, cho thấy cách dược liệu được phân tích hoạt chất, kiểm định và phát triển các công thức mới theo hướng hiện đại.
Sau khu trưng bày dược liệu thô là không gian nghiên cứu và sản xuất. Nếu trước đây, phần lớn cây thuốc được sử dụng dưới dạng sắc, ngâm hoặc chế biến thủ công, khó bảo quản và phổ biến rộng, thì nay, quy trình đã được hiện đại hóa bằng công nghệ.
Một khu vực tái hiện không gian phòng thí nghiệm với kính hiển vi và thiết bị nghiên cứu, cho thấy cách dược liệu được phân tích hoạt chất, kiểm định và phát triển các công thức mới theo hướng hiện đại.
Trong hình là mô hình dây chuyền sản xuất dược liệu được tái hiện với các bồn chiết xuất, hệ thống ống dẫn và khu đóng gói thu nhỏ. Các công đoạn chiết tách hoạt chất, cô đặc và sấy được mô phỏng theo quy trình công nghiệp, giúp giữ ổn định hàm lượng hoạt chất và kéo dài thời gian bảo quản.
Với sự kết hợp của khoa học công nghệ hiện đại, các loại dược liệu giờ đây có thể được tách hoạt chất, tinh lọc, sau đó chế biến thành nhiều dạng thành phẩm khác nhau như dịch chiết, viên nén, trà túi lọc… phù hợp với nhu cầu sử dụng đa dạng.
Việc tiêu chuẩn hóa này cũng giúp dược liệu dễ tiếp cận hơn với người dùng, thay vì phụ thuộc vào cách sắc thuốc truyền thống.
Trong hình là mô hình dây chuyền sản xuất dược liệu được tái hiện với các bồn chiết xuất, hệ thống ống dẫn và khu đóng gói thu nhỏ. Các công đoạn chiết tách hoạt chất, cô đặc và sấy được mô phỏng theo quy trình công nghiệp, giúp giữ ổn định hàm lượng hoạt chất và kéo dài thời gian bảo quản.
Với sự kết hợp của khoa học công nghệ hiện đại, các loại dược liệu giờ đây có thể được tách hoạt chất, tinh lọc, sau đó chế biến thành nhiều dạng thành phẩm khác nhau như dịch chiết, viên nén, trà túi lọc… phù hợp với nhu cầu sử dụng đa dạng.
Việc tiêu chuẩn hóa này cũng giúp dược liệu dễ tiếp cận hơn với người dùng, thay vì phụ thuộc vào cách sắc thuốc truyền thống.
Bảo tàng dược liệu trong lòng núi mở ra một hướng tiếp cận mới cho mô hình du lịch công nghiệp tại Tây Nguyên, khi gắn kết hoạt động nghiên cứu khoa học, sản xuất chế biến các đặc sản địa phương với tour tham quan trải nghiệm.
Mô hình này cho phép người tham quan hiểu được toàn bộ chuỗi giá trị, từ tri thức bản địa, dữ liệu hóa thành kiến thức khoa học, đến nghiên cứu thành phần dược tính, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, chế biến.
Bảo tàng dược liệu trong lòng núi mở ra một hướng tiếp cận mới cho mô hình du lịch công nghiệp tại Tây Nguyên, khi gắn kết hoạt động nghiên cứu khoa học, sản xuất chế biến các đặc sản địa phương với tour tham quan trải nghiệm.
Mô hình này cho phép người tham quan hiểu được toàn bộ chuỗi giá trị, từ tri thức bản địa, dữ liệu hóa thành kiến thức khoa học, đến nghiên cứu thành phần dược tính, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, chế biến.
Sáng 2/4, Cục Tần số vô tuyến điện, Bộ Khoa học và Công nghệ thông báo một tàu du lịch hoạt động tại Cát Bà, Hải Phòng trong quý I/2026 đã sử dụng thiết bị thu phát sóng vệ tinh (hay đài vệ tinh trái đất) Starlink để cung cấp Internet cho khách du lịch. Thiết bị này chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép theo quy định tại Việt Nam.
Doanh nghiệp chủ tàu này đã bị xử phạt vi phạm hành chính 70 triệu đồng. "Cơ quan chức năng đang truy vết nguồn gốc xuất xứ thiết bị thu phát sóng vệ tinh Starlink để xử lý", đại diện Cục Tần số cho biết.
Đây được đánh giá là hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực tần số vô tuyến điện, hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả, theo Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử.
Starlink của SpaceX là dịch vụ Internet vệ tinh nước ngoài đầu tiên được thí điểm tại Việt Nam. Giữa tháng 2, sau khi hoàn tất thủ tục, dịch vụ đã được cấp phép tại Việt Nam, song chưa công bố thời gian triển khai cụ thể, tức dịch vụ này chưa được triển khai chính thức. Trên bản đồ của dịch vụ, Starlink cũng chưa hiển thị việc cung cấp khu vực Việt Nam.
Thời gian qua, trên mạng xã hội xuất hiện một số người dùng cho biết đã sử dụng Internet Starlink tại Việt Nam, nhưng đây phần lớn là các thiết bị sử dụng trái phép, có thể đến từ việc đăng ký ở nước ngoài sau đó mang thiết bị về Việt Nam sử dụng. Cục Tần số vô tuyến điện nhấn mạnh việc tuân thủ quy định pháp luật về tần số vô tuyến điện "là trách nhiệm của mọi tổ chức, cá nhân".
Tại họp báo của Bộ Khoa học và Công nghệ ngày 1/4, đại diện Cục Viễn thông cho biết Starlink sẽ được triển khai tại Việt Nam theo hình thức thí điểm, với quy mô tối đa 600.000 thuê bao. Sau khi được cấp phép, Starlink hoạt động như một doanh nghiệp viễn thông và phải tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật Việt Nam về viễn thông.
Để sử dụng, người dùng cần mua thiết bị thu phát tín hiệu vệ tinh và đăng ký thuê bao. Hệ thống sau khi lắp đặt sẽ kết nối trực tiếp với vệ tinh để cung cấp Internet theo hình thức trọn gói, không giới hạn dung lượng. Theo phương án dự kiến, người dùng tại Việt Nam phải trả 435 USD trong tháng đầu dùng Starlink, gồm tiền mua thiết bị 350 USD (9 triệu đồng) và tiền cước 85 USD (2,2 triệu đồng). Các tháng tiếp theo, phí duy trì là 85 USD.
Từ ngày 15/6, thuê bao di động thay đổi thiết bị đầu cuối sẽ bị khóa một chiều và phải thực hiện xác thực sinh trắc học khuôn mặt để tiếp tục sử dụng, theo Điều 8 trong Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất. Đây là một trong những biện pháp tiếp theo nhằm ngăn chặn tình trạng sử dụng SIM không chính chủ.
Canada là quốc gia mới nhất đang đề xuất cấm trẻ em dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội, nhưng có một số ngoại lệ cho các nền tảng đáp ứng tiêu chuẩn an toàn. Dự luật cũng kiểm soát mức độ an toàn của chatbot AI cho người trẻ thông qua một cơ quan quản lý kỹ thuật số chuyên thiết lập tiêu chuẩn.
Nếu không tuân thủ, các công ty đang vận hành mạng xã hội tại Camada có thể đối mặt với mức phạt 3% doanh thu toàn cầu hoặc 7,2 triệu USD, tùy theo mức nào cao hơn. "Luật sẽ tạo ra môi trường an toàn hơn cho thanh thiếu niên, giúp họ kết nối trực tiếp, xây dựng tình bạn, tập trung học tập và học hỏi các kỹ năng thực tế để có thể phát triển toàn diện", Marc Miller, Bộ trưởng Bản sắc và Văn hóa Canada, phát biểu ngày 10/6 khi thông báo dự luật.
Dự luật có thể mất một năm để Quốc hội thông qua và 18 tháng để thành lập cơ quan quản lý kỹ thuật số. Google khẳng định sẽ cam kết hợp tác với chính phủ, trong khi Meta, X, Snapchat chưa bình luận.
Australia
Australia là một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới áp dụng lệnh cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội ở quy mô toàn quốc. Theo đạo luật được Quốc hội nước này thông qua cuối 2024 và có hiệu lực từ 10/12/2025, người dưới 16 tuổi không được phép tạo hoặc duy trì tài khoản trên các nền tảng như TikTok, Instagram, Facebook, Snapchat hay X. Thay vì xử phạt người dùng hoặc phụ huynh, luật đặt trách nhiệm lên các công ty công nghệ, yêu cầu họ triển khai biện pháp xác minh độ tuổi hiệu quả, nếu vi phạm có thể đối mặt khoản phạt lên tới hàng chục triệu USD.
Các nền tảng có 12 tháng để thực hiện thay đổi cần thiết trước khi tuân thủ từ 10/12/2025. Tuy nhiên, trong suốt thời gian đó, nhiều công ty cố gắng vận động hoãn thông qua dự luật. Meta đánh giá luật "vội vã và khó thực thi", Snapchat cảnh báo "hậu quả không lường trước" còn Reddit thậm chí khởi kiện với lý do lệnh cấm "không hợp lệ".
Theo Reuters, một tháng sau khi luật được ban hành, các công ty mạng xã hội đã đồng loạt vô hiệu hóa tài khoản của gần 5 triệu thanh thiếu niên tại Australia.
Indonesia
Indonesia hồi tháng 3 tuyên bố cấm trẻ dưới 16 tuổi truy cập mạng xã hội do lo ngại nguy cơ như nội dung khiêu dâm, lừa đảo trực tuyến, chứng nghiện Internet. Theo Bộ trưởng Truyền thông Indonesia Meutya Hafid, các tài khoản của trẻ em dưới 16 tuổi trên những nền tảng có rủi ro cao sẽ bị vô hiệu hóa, trước tiên là YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live và Roblox.
Trước khi lệnh cấm được đưa ra, bà Hafid cho biết việc lạm dụng nền tảng kỹ thuật số có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần và khả năng phát triển của trẻ. Bà khẳng định đối tượng mà quy định nhắm tới là các công ty công nghệ, không phải trẻ em hay phụ huynh. Những nền tảng không hoàn thành nghĩa vụ sẽ phải đối mặt những biện pháp trừng phạt.
Với biện pháp mới nhất, Indonesia trở thành quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội.
Na Uy
Na Uy từng là một trong những quốc gia đầu tiên đề xuất lệnh cấm mạng xã hội với trẻ dưới 16 tuổi, trước cả Australia. Tuy nhiên, đến tháng 4, chính phủ nước này mới công bố kế hoạch trình Quốc hội.
Nếu được thông qua, các công ty công nghệ sẽ phải triển khai cơ chế xác minh độ tuổi nhằm ngăn trẻ em tạo tài khoản. Chính phủ Na Uy cho rằng trẻ em ngày càng đối mặt với nguy cơ bị bắt nạt trực tuyến, tiếp xúc nội dung độc hại và chịu áp lực tâm lý từ thuật toán mạng xã hội. Dù chưa chính thức trở thành luật, đề xuất được xem là biện pháp mạnh tay nhất tại châu Âu hiện nay.
Thổ Nhĩ Kỳ
Vào tháng 4, Thổ Nhĩ Kỳ đề xuất cấm trẻ dưới 15 tuổi lập tài khoản trên mạng xã hội và các nền tảng kỹ thuật số phải thiết lập hệ thống xác minh độ tuổi.
Chính phủ nước này cho rằng mạng xã hội đang làm gia tăng nguy cơ đối với trẻ vị thành niên, gồm bắt nạt trực tuyến, tiếp xúc nội dung không phù hợp và vấn đề sức khỏe tâm thần. Bộ Giao thông và Hạ tầng Thổ Nhĩ Kỳ cho biết mô hình của Australia là một trong những kinh nghiệm được tham khảo khi xây dựng chính sách.
Luật dự kiến chính thức được Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ký thông qua trong tháng này trước khi có hiệu lực.
Malaysia
Malaysia thúc đẩy một số biện pháp nhằm bảo vệ trẻ em trên môi trường số, như có kế hoạch hạn chế hoặc cấm người dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội trong năm nay. Cuối năm ngoái, chính phủ nước này cho biết đang xây dựng khung pháp lý yêu cầu nền tảng số tăng cường xác minh độ tuổi và chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc bảo vệ người dùng vị thành niên do lo ngại tình trạng trẻ em tiếp xúc với nội dung độc hại, lừa đảo trực tuyến, bắt nạt và nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý.
Malaysia nhiều lần tuyên bố tham khảo mô hình quản lý từ Australia và một số quốc gia châu Âu, nhưng chưa áp dụng. Nếu được thông qua, Malaysia có thể trở thành quốc gia thứ hai tại Đông Nam Á giới hạn độ tuổi nghiêm ngặt đối với việc sử dụng mạng xã hội.
Áo
Vào tháng 3, chính phủ Áo cho biết sẽ cấm trẻ em dưới 14 tuổi sử dụng mạng xã hội và đang chuẩn bị dự luật nhằm hạn chế trẻ tiếp cận, trong đó thống nhất chủ trương nâng độ tuổi tối thiểu lên 15 hoặc 16, đồng thời yêu cầu nền tảng công nghệ áp dụng cơ chế xác minh độ tuổi hiệu quả hơn.
Giới chức Áo cho rằng trẻ em ngày càng đối mặt nguy cơ như bắt nạt trực tuyến, tiếp xúc với nội dung độc hại và những tác động tiêu cực đến sức khỏe tâm thần từ mạng xã hội. Dự luật hiện trong giai đoạn hoàn thiện và chưa được Quốc hội thông qua, nhưng Áo được xem là một trong những quốc gia châu Âu tích cực tham gia làn sóng siết quản lý mạng xã hội đối với trẻ vị thành niên.
Các quốc gia khác
Bên cạnh xu hướng nâng độ tuổi tối thiểu hoặc đề xuất cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội, nhiều quốc gia lựa chọn mô hình quản lý riêng. Trung Quốc yêu cầu các nền tảng triển khai "chế độ trẻ em" với giới hạn thời gian sử dụng, nội dung và khung giờ truy cập. Trẻ dưới 15 tuổi ở Pháp phải có sự đồng ý của phụ huynh để tạo tài khoản mạng xã hội, còn Liên minh châu Âu đang thúc đẩy các biện pháp xác minh độ tuổi và bảo vệ trẻ em theo khuôn khổ Đạo luật Dịch vụ số (DSA).
Hàng loạt quốc gia như Ba Lan, Bồ Đào Nha, Slovenia, Tây Ban Nha, Italy, Đức, Mỹ, Hy Lạp... chưa có dự luật nhưng bắt đầu tính đến cơ chế kiểm soát giúp trẻ an toàn. Theo Straitstimes, việc này cho thấy nhiều chính phủ đang chuyển từ cách tiếp cận tự nguyện sang yêu cầu pháp lý, buộc các công ty công nghệ phải chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc bảo vệ người dùng nhỏ tuổi trên môi trường trực tuyến.
