Liên tiếp những vụ trẻ em bị chính người thân bạo hành dã man thời gian gần đây khiến dư luận xót xa, phẫn nộ. Điển hình là vụ bé gái 4 tuổi ở Hà Nội bị mẹ ruột và nhân tình của mẹ bạo hành dẫn đến tử vong hay vụ bé trai 2 tuổi ở xã Hiệp Hòa (Tp.Hồ Chí Minh) bị mẹ và người tình đánh đập tàn nhẫn, nhập viện trong tình trạng đa chấn thương nghiêm trọng.
Điểm chung đau lòng ở cả hai vụ việc là các em đều sống cùng mẹ và nhân tình của mẹ trong những khu nhà trọ chật hẹp. Đáng lẽ phải được yêu thương, chăm sóc, các em lại phải chịu đựng bạo hành trong thời gian dài. Người trực tiếp hủy hoại sức khỏe, thậm chí tước đi mạng sống của trẻ, không phải người xa lạ mà chính là người thân ruột thịt.
PGS.TS Trần Thành Nam – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) bày tỏ sự xót xa: “Ngôi nhà đáng lẽ phải là nơi an toàn nhất của trẻ. Nhưng khi chính người thân trở thành người gây bạo lực, tổn thương ấy thường sâu hơn mọi vết thương thể chất”.
Theo ông Nam, hàng loạt vụ trẻ bị mẹ ruột, cha dượng hoặc người tình của mẹ bạo hành thời gian qua tại Hà Nội, Tp.Hồ Chí Minh và nhiều địa phương khác cho thấy đây không còn là những vụ việc cá biệt. Thực trạng này phản ánh một “khoảng trống bảo vệ” kéo dài nhiều năm ngay trong chính gia đình và cộng đồng.
Ông cho rằng điều đáng sợ nhất là phần lớn hành vi bạo hành diễn ra trong không gian khép kín của gia đình nơi trẻ gần như không có khả năng tự vệ hoặc tìm kiếm sự trợ giúp. Nhiều vụ việc chỉ bị phát hiện khi nạn nhân đã nguy kịch, thậm chí tử vong, cho thấy cơ chế phát hiện và can thiệp sớm vẫn còn nhiều lỗ hổng.
Phân tích nguyên nhân, ông Nam cho rằng có ba vấn đề lớn khiến tình trạng này kéo dài. Đó là tâm lý coi bạo lực gia đình là “chuyện riêng”. Không ít người nghe tiếng trẻ khóc, nhận thấy dấu hiệu bất thường nhưng ngại can thiệp vì sợ phiền phức hoặc “mất lòng”. Chính sự im lặng đó vô tình tạo ra khoảng tối để bạo hành tiếp diễn.
Cùng với đó là sự thiếu hụt kỹ năng nhận diện và quy trình xử lý rõ ràng. Nhiều giáo viên, cán bộ cơ sở hay nhân viên y tế phát hiện trẻ có biểu hiện bất thường nhưng chưa đủ nhạy cảm để nghi ngờ hoặc nếu nghi ngờ thì cũng không biết phải báo cho ai, xử lý như thế nào và trong thời gian bao lâu.
Và cuối cùng là sự nhầm lẫn giữa việc “giữ gìn gia đình” và “bảo vệ trẻ em”. Có trường hợp sau khi vụ việc bị phát hiện, trẻ vẫn bị đưa trở lại môi trường nguy hiểm vì người lớn cho rằng “trẻ vẫn cần mẹ”, trong khi người gây bạo lực chưa thay đổi hành vi, chưa được giám sát hoặc cách ly phù hợp.
“Chúng ta có luật, có chính sách nhưng từ khâu phát hiện đến can thiệp và theo dõi dài hạn vẫn đang bị nghẽn ở cấp cơ sở”, ông Nam nhấn mạnh.
Phân tích sâu hơn về nguyên nhân khiến nhiều vụ bạo hành, xâm hại trẻ em kéo dài nhưng không được phát hiện kịp thời, trao đổi với Người Đưa Tin bà Nguyễn Thị Nga – Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) cho rằng, có cả nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan.
Theo bà, để công tác bảo vệ trẻ em đạt hiệu quả cần bảo đảm đồng bộ ba “trụ cột” quan trọng.
Trụ cột thứ nhất là hệ thống pháp luật và hoàn thiện thể chế, bà Nga cho rằng Việt Nam thời gian qua rất quan tâm đến công tác bảo vệ trẻ em với hệ thống pháp luật tương đối đầy đủ từ chỉ thị của Bộ Chính trị, nghị quyết của Quốc hội đến các luật và văn bản hướng dẫn thi hành.
Đáng chú ý, Nghị quyết 263/2025 về tiếp tục thực hiện các nghị quyết của Quốc hội khóa XIV và khóa XV về giám sát chuyên đề và chất vấn đặt mục tiêu đến năm 2027, 100% cấp xã phải bố trí người làm công tác bảo vệ trẻ em và thiết lập đường dây nóng hoạt động 24/7.
“Luật có, nghị quyết có, vấn đề hiện nay là khâu tổ chức thực hiện”, bà Nga nhấn mạnh.
Trụ cột thứ hai là hệ thống cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em, bao gồm cả công lập, ngoài công lập và các cơ sở chuyên biệt dành cho trẻ em.
Theo số liệu của Bộ Y tế, hiện cả nước có hơn 500 cơ sở, tuy nhiên vẫn cần tiếp tục mở rộng cả về số lượng lẫn chất lượng để đáp ứng nhu cầu thực tế.
Trụ cột thứ ba là nguồn lực, gồm kinh phí và con người. Bà Nga cho biết, Luật Trẻ em được Quốc hội thông qua năm 2016, có hiệu lực từ ngày 1/6/2017, trong đó Điều 53 và Điều 72 đã quy định rõ trách nhiệm của người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã. Tuy nhiên trên thực tế, lực lượng này đang trong tình trạng quá tải.
“Khi chúng ta không nắm được tình hình trẻ em trên địa bàn, không có danh sách trẻ thuộc nhóm nguy cơ cao như trẻ sống trong gia đình ly thân, ly hôn, bố mẹ đi bước nữa… thì rất khó phòng ngừa từ sớm. Vì vậy, nhiều vụ việc chỉ đến khi xảy ra hậu quả nghiêm trọng chính quyền mới biết và vào cuộc”, bà Nga nói.
Theo thống kê của Bộ Công an, giai đoạn 2020-2025, trung bình mỗi năm cả nước xảy ra khoảng 2.200 vụ xâm hại trẻ em đến mức cơ quan công an phải xử lý. Dù số vụ việc trong giai đoạn 2024-2025 có thời điểm giảm nhẹ nhưng hiện nay đang có xu hướng gia tăng trở lại.
Riêng trong quý I năm nay, cơ quan chức năng đã khởi tố, điều tra 518 vụ với 649 đối tượng, xâm hại 535 trẻ em, tăng 25 vụ so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, nhóm hành vi xâm hại tình dục trẻ em chiếm tới 89%.
Trong khi đó, Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 chỉ riêng tháng 4 đã tiếp nhận hơn 46.111 cuộc gọi, tăng hơn 9.500 cuộc so với tháng trước. Gần một nửa số cuộc gọi là do trẻ em trực tiếp tìm kiếm sự hỗ trợ.
Số trường hợp trẻ bị bạo lực thể chất và tinh thần được tổng đài hỗ trợ, can thiệp cũng tăng gần 22%, tương ứng 36 trường hợp so với tháng 3. Đáng chú ý, gần 3/4 số trẻ bị bạo lực là do chính người thân trong gia đình như bố mẹ, ông bà, chú bác hoặc người chăm sóc gây ra.
Theo bà Nga, những con số này cho thấy công tác bảo vệ trẻ em hiện vẫn đối mặt với nhiều thách thức và trong 5 năm tới cần có những giải pháp quyết liệt hơn.
Đề cập khó khăn tại địa phương, bà Nga cho rằng điều cần tăng cường nhất hiện nay là đội ngũ làm công tác bảo vệ trẻ em và năng lực của lực lượng này. Muốn can thiệp kịp thời thì địa phương phải nắm chắc tình hình trẻ em và các hộ gia đình trên địa bàn.
Bà cũng nhấn mạnh, công tác bảo vệ trẻ em không thể do một cá nhân hay một ngành đơn lẻ đảm nhiệm mà cần sự phối hợp liên ngành.
Tháng 3 vừa qua, Chính phủ đã ban hành Quyết định 427 kiện toàn Ủy ban Quốc gia về trẻ em. Nhiều địa phương cũng đã thành lập ban chỉ đạo hoặc ban điều hành công tác trẻ em cấp tỉnh.
Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy cán bộ cấp xã vẫn đang quá tải với nhiều nhiệm vụ cùng lúc. Vì vậy, sau khi các bộ phận được kiện toàn, cần có sự phân công trách nhiệm rõ ràng, tổ chức giao ban thường xuyên để nắm bắt tình hình đến tận thôn, xóm.
“Chỉ khi hoạt động thực chất, hiệu quả thì việc thực hiện quyền trẻ em ở cấp xã mới ngày càng được đảm bảo tốt hơn”, bà Nga nói.
Về lâu dài, theo bà Nga, giải pháp quan trọng nhất vẫn là phòng ngừa từ gốc thông qua nâng cao nhận thức của gia đình; tăng cường giáo dục kỹ năng làm cha mẹ, kỹ năng bảo vệ trẻ em; đồng thời xây dựng mạng lưới giám sát cộng đồng thực chất và hiệu quả hơn.
“Khi địa phương nắm chắc tình hình trẻ em đến tận thôn, xóm; người dân chủ động lên tiếng; các lực lượng phối hợp hiệu quả thì công tác bảo vệ trẻ em mới có thể chuyển biến tích cực và bền vững”, bà Nga nhấn mạnh.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, đêm qua và sáng nay (14/6), khu vực Tây Bắc Bắc Bộ có mưa rào và dông cục bộ.
Khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ từ chiều tối và đêm 14/6 đến đêm 15/6, dự báo có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến 40 - 90mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 150mm. Cảnh báo nguy cơ mưa có cường độ lớn với lượng mưa lớn hơn 100mm trong vòng 3 giờ.
Khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ trong chiều tối và tối 14/6, dự báo có mưa rào và dông rải rác với lượng mưa 10 - 30mm, cục bộ có nơi mưa to trên 60mm. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai do mưa lớn, lốc, sét, mưa đá là cấp 1.
Mưa lớn có khả năng gây ra tình trạng ngập úng tại các vùng trũng, thấp, khu đô thị, công nghiệp; lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc.
Từ ngày 16-17/6, khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến 50-100mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 200mm. Cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai do mưa lớn, lốc, sét, mưa đá Cấp 1.
Dự báo nhiệt độ Hà Nội ngày mai sẽ giảm 4-5 độ so với hôm nay xuống còn 26-34 độ, sau đó giảm tiếp còn 26-30 độ. Điểm cao trên 1.500 m như Sa Pa (Lào Cai) tuần tới nhiệt độ trong khoảng 19-23 độ C.
Tại miền Trung, ngày 15/6 nắng nóng vẫn duy trì trên diện rộng Thanh Hóa đến Đà Nẵng, cùng phía đông các tỉnh Quảng Ngãi, Gia Lai và Đắk Lắk. Nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C. Từ ngày 16 đến 18/6, phạm vi nắng nóng thu hẹp, chủ yếu xuất hiện tại Trung Trung Bộ, từ nam Quảng Trị đến khu vực phía đông Đắk Lắk, với nền nhiệt tiếp tục dao động 35-37 độ C.
Dự báo từ khoảng ngày 19/6, vùng thấp nóng phía tây phát triển trở lại, khiến nắng nóng ở miền Trung có xu hướng gia tăng.
Trong khi đó, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chịu tác động của gió mùa tây nam cường độ trung bình đến yếu. Thời tiết phổ biến ngày nắng, chiều và tối xuất hiện mưa rào và giông, cục bộ có nơi mưa lớn kèm nguy cơ lốc, sét và gió giật mạnh.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 12/5, khu vực vùng núi Bắc Bộ đã xuất hiện mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Một số điểm ghi nhận lượng mưa khá lớn như Ka Lăng (Lai Châu) đạt 56,6mm, Chung Chải (Điện Biên) khoảng 41mm.
Dự báo trong đêm 12/5, mưa dông tiếp tục mở rộng tại Tây Bắc Bộ và vùng núi phía Bắc với lượng mưa phổ biến từ 10-30mm, song nhiều nơi có thể xuất hiện mưa cục bộ vượt 70mm. Đi kèm mưa dông là nguy cơ xảy ra lốc xoáy, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Các chuyên gia khí tượng cho biết, nguyên nhân gây ra hình thái thời tiết cực đoan lần này là do rãnh áp thấp bị nén bởi khối không khí lục địa khô lạnh từ phía Bắc tràn xuống. Đồng thời, trên mực cao khoảng 1.500m còn xuất hiện vùng hội tụ gió mạnh, tạo điều kiện cho các ổ mây dông phát triển nhanh và có cường suất lớn.
Những khu vực được đánh giá có nguy cơ cao gồm các tỉnh Tây Bắc như: Điện Biên, Lai Châu, Sơn La, Hòa Bình cùng hàng loạt địa phương vùng núi phía Bắc như: Lào Cai, Yên Bái, Hà Giang, Tuyên Quang, Cao Bằng và Bắc Kạn.
Đáng lo ngại, lượng mưa từ 70-80mm trong thời gian ngắn từ 3-6 giờ được xếp vào nhóm mưa cực đoan. Tại khu vực miền núi, địa hình dốc khiến nước mưa không kịp thấm xuống đất mà nhanh chóng dồn về các khe suối, tạo dòng chảy xiết, có thể kích hoạt lũ quét bất ngờ.
Bên cạnh đó, đất đá sau nhiều ngày chịu tác động của thời tiết thất thường cũng trở nên mất liên kết, làm gia tăng nguy cơ sạt lở tại các sườn đồi, taluy và khu vực ven suối. Nhiều chuyên gia cảnh báo chỉ cần một trận mưa lớn kéo dài vài giờ cũng đủ gây ra thiệt hại nghiêm trọng tại các vùng dân cư nằm ở chân núi hoặc gần dòng chảy nhỏ.
Theo cơ quan khí tượng, tháng 5 là thời kỳ chuyển mùa điển hình ở miền Bắc. Đây là giai đoạn xảy ra sự "đối đầu" mạnh mẽ giữa các khối không khí nóng ẩm còn tồn tại sau mùa xuân với những đợt không khí lạnh yếu từ phương Bắc. Sự xung đột này thường tạo ra các hình thái thời tiết nguy hiểm như dông mạnh, mưa đá, lốc xoáy và mưa cực đoan trong thời gian ngắn.
Người dân tại các tỉnh miền núi được khuyến cáo theo dõi sát diễn biến thời tiết, hạn chế di chuyển qua ngầm tràn, suối nhỏ khi có mưa lớn, đồng thời chủ động phương án phòng tránh lũ quét và sạt lở đất có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Ngược lại với miền Bắc, khu vực Nam Bộ có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ, có nơi trên 37 độ; độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến từ 50-55%.
Nắng nóng ở khu vực Nam Bộ có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 15-16/5. Từ ngày 14/5, nắng nóng diện rộng có khả năng mở rộng ra khu vực Bắc Bộ và kéo dài ở khu vực Trung Bộ. Cấp độ rủi ro thiên tai: cấp 1.
Ngày 13/5, khu vực Bắc và Trung Trung Bộ có nắng nóng với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ, riêng vùng núi phía Tây có nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-38 độ, có nơi trên 38 độ; độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến từ 45-50%. Khu vực Bắc Bộ có nắng nóng cục bộ với nhiệt độ cao nhất có nơi trên 35 độ.
Trong lịch sử điện ảnh thế giới, không thiếu những nhân vật phản diện khiến khán giả khiếp sợ bởi quyền lực, sự tàn nhẫn hay ngoại hình khác thường. Thế nhưng có một nhân vật được nhớ đến suốt gần 40 năm chỉ nhờ một chi tiết rất nhỏ: bàn tay có... 6 ngón.
Đó là vai Bá tước Tyrone Rugen, nhân vật phản diện nổi tiếng trong bộ phim kinh điển The Princess Bride ra mắt năm 1987. Hình ảnh "người đàn ông 6 ngón" không chỉ trở thành biểu tượng của tác phẩm mà còn là một trong những nhân vật đáng nhớ nhất lịch sử màn ảnh Hollywood.
Ít ai biết, người đứng sau vai diễn đặc biệt này là Christopher Haden-Guest, nghệ sĩ đa tài sinh năm 1948 tại New York (Mỹ). Không chỉ là diễn viên, ông còn được biết đến với vai trò đạo diễn, biên kịch, nhà sản xuất và danh hài nổi tiếng. Trong sự nghiệp kéo dài nhiều thập kỷ, Christopher Guest ghi dấu ấn qua hàng loạt tác phẩm đình đám như: This Is Spinal Tap, Best in Show hay A Mighty Wind.
Điều thú vị hơn nữa là Christopher Guest không chỉ nổi tiếng trong làng giải trí. Ông còn mang tước hiệu quý tộc Anh và là Nam tước Haden-Guest đời thứ 5 - một điều hiếm thấy đối với các ngôi sao Hollywood.
Dẫu vậy, với hàng triệu khán giả trên toàn thế giới, Christopher Guest vẫn được nhớ đến nhiều nhất qua biệt danh "Người đàn ông 6 ngón".
Trong The Princess Bride, Bá tước Tyrone Rugen là kẻ đã sát hại Domingo Montoya - cha của kiếm sĩ Inigo Montoya. Khi bi kịch xảy ra, Inigo còn là một cậu bé. Cậu không nhớ rõ gương mặt hung thủ, nhưng lại ghi nhớ một chi tiết kỳ lạ trên bàn tay của người đàn ông ấy: có tới sáu ngón tay.
Từ đó, hình ảnh "người đàn ông 6 ngón" trở thành nỗi ám ảnh đeo bám Inigo suốt nhiều năm. Anh dành cả cuộc đời để truy tìm kẻ đã cướp đi cha mình. Cuộc hành trình báo thù ấy đã tạo nên một trong những câu chuyện kinh điển của điện ảnh thế giới, đồng thời giúp nhân vật Tyrone Rugen bước vào danh sách những phản diện đáng nhớ nhất mọi thời đại.
Đằng sau chi tiết tưởng chừng chỉ có trong phim lại là một hiện tượng hoàn toàn có thật ngoài đời. Trong y học, tình trạng sinh ra với nhiều hơn 5 ngón tay hoặc ngón chân được gọi là polydactyly (chứng thừa ngón).
Các chuyên gia cho biết đây là một dạng đột biến di truyền hiếm gặp nhưng không quá bất thường. Thống kê cho thấy trung bình khoảng 1 trong 500 trẻ sơ sinh có thể mang đặc điểm này.
Không ít người nổi tiếng trên thế giới từng sinh ra với ngón tay thừa. Nữ diễn viên người Anh Gemma Arterton từng có 6 ngón ở cả hai bàn tay khi chào đời. Trong khi đó, tài tử Bollywood Hrithik Roshan sở hữu thêm một ngón cái phụ ở bàn tay phải, đặc điểm đã trở thành dấu ấn riêng của anh.
Điều khiến các nhà khoa học đặc biệt quan tâm là một số ngón tay thừa không chỉ đơn thuần là phần mô dư thừa. Chúng có thể chứa đầy đủ cấu trúc xương, cơ và dây thần kinh, thậm chí hoạt động độc lập như những ngón tay bình thường. Một số nghiên cứu gần đây còn cho thấy người sở hữu ngón tay phụ có thể thực hiện những thao tác mà người bình thường khó làm được.
Gần bốn thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày The Princess Bride ra mắt, nhưng hình tượng "Người đàn ông 6 ngón" vẫn sống mãi trong ký ức của nhiều thế hệ khán giả. Không chỉ là một nhân vật phản diện kinh điển, Tyrone Rugen còn vô tình đưa một hiện tượng di truyền hiếm gặp đến gần hơn với công chúng, khiến ranh giới giữa điện ảnh và khoa học trở nên thú vị hơn bao giờ hết.
