Tàu vũ trụ Artemis II của NASA rời bệ phóng vào ngày 2/4 (theo giờ Hà Nội), mang theo các phi hành gia Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen bay quanh mặt trăng.
Họ không chỉ thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu mà còn phải thích nghi với cuộc sống thường nhật trong môi trường không trọng lực – nơi cách trái đất hơn 434.000km.
Bởi vậy, từ việc gội đầu, đánh răng đến trang điểm nhẹ, đặc biệt với các nữ phi hành gia, mọi hoạt động cá nhân đều đối mặt với những thách thức riêng trong không gian.
Trong môi trường vi trọng lực, nước không chảy xuống mà kết thành những giọt lơ lửng, dính như keo. Tóc dài cũng bị đẩy dựng lên và bay tự do theo mọi hướng.
Các sản phẩm dạng bột hay nước hoa gần như không thể sử dụng vì nguy cơ các hạt nhỏ bay vào phổi hoặc làm hỏng thiết bị. Do đó nữ phi hành gia phải thay bằng các sản phẩm dạng kem. Việc vệ sinh cũng được tối giản nhằm tiết kiệm nguồn nước quý giá.
Nữ phi hành gia Kellie Gerardi từng chia sẻ với tạp chí Glamour về việc NASA cung cấp bộ dụng cụ vệ sinh cá nhân cho mỗi người. Tuy nhiên họ có thể tùy chỉnh theo sở thích như chọn loại kem đánh răng riêng.
“Bạn hiếm khi thấy phi hành gia trang điểm cầu kỳ như trên trái đất. Nhưng họ vẫn mang theo những thứ giúp bản thân trông tươi tắn hơn”, cô nói.
Những buổi tắm vòi sen sang trọng là điều không tưởng trong không gian. Thay vào đó, phi hành gia dùng khăn ướt để lau người nhanh. Việc gội đầu được thực hiện bằng túi nước bằng nhựa hoặc giấy bạc kết hợp dầu gội không cần xả, thường mất khoảng 20-25 phút.
Khi cạo râu, phi hành gia chỉ sử dụng dao cạo thông thường và kem không mùi với lượng dùng được kiểm soát chặt chẽ cho hành trình dài ngày.
Chia sẻ về chuyện làm đẹp, nữ phi hành gia Serena Aunon-Chancellor cho biết, cô thường mang theo bút kẻ mắt, phấn mắt và có thể là chì kẻ mày. Dù không gian ở tàu vũ trụ khiến việc trang điểm phiền phức hơn nhưng một số nữ phi hành gia vẫn làm đẹp mỗi ngày.
“Tôi thấy da mình trông trẻ hơn trong không gian do sự dịch chuyển chất lỏng trong cơ thể khi ở quỹ đạo. Khi gọi video về trái đất, nhiều người cũng nhận xét như vậy”, nữ phi hành gia nói.
Ngoài ra, các nữ phi hành gia thường để tóc buông tự nhiên để giúp thông thoáng, giảm nguy cơ bít nang tóc, gàu hoặc vi khuẩn phát triển.
Trường hợp nổi tiếng là nữ phi hành gia Sunita Williams – người từng mắc kẹt ngoài không gian 288 ngày. Khi rời trái đất, bà có mái tóc nâu dài. Nhưng khi trở về bằng tàu SpaceX Dragon ở ngoài khơi bang Florida (Mỹ), qua mũ bảo hiểm, nhiều người nhận ra mái tóc của bà đã chuyển sang màu trắng. Sự thay đổi này được cho là do hormone căng thẳng như adrenaline và cortisol làm suy giảm tế bào sản sinh melanin.
Trong nhiệm vụ Futura năm 2015, nữ phi hành gia Samantha Cristoforetti của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) tiết lộ, cô sử dụng túi xà phòng đặc biệt để chăm sóc da.
Một video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy, cô bơm dung dịch lên tay, chất lỏng gần như “dính” trên da do sức căng bề mặt, sau đó lau khô bằng khăn và treo gần hệ thống thông gió để hong khô.
Không thể đến tiệm làm móng, các phi hành gia phải tự cắt móng tay và hút sạch phần vụn để tránh chúng bay lơ lửng trong khoang. Ngay cả việc đánh răng cũng không đơn giản. Họ phải nuốt kem đánh răng hoặc nhổ vào khăn do không có trọng lực.
Hiểu biết về nhu cầu của nữ phi hành gia đã thay đổi đáng kể kể từ năm 1963 khi Valentina Tereshkova trở thành người phụ nữ đầu tiên bay vào không gian ở tuổi 26.
Đến năm 1978, khi NASA tuyển nhóm nữ phi hành gia đầu tiên, nhiều điều chỉnh đã được thực hiện, từ trang phục, dù, mũ bảo hiểm đến thiết bị hỗ trợ như quần thấm hút tối đa (MAG). Đây là loại tương tự tã người lớn, được sử dụng trong lúc phóng, hạ cánh và đi bộ ngoài không gian.
Thậm chí, NASA còn từng thiết kế một bộ trang điểm riêng cho nữ phi hành gia. Trong đó bao gồm mascara kẻ mắt, son bóng và má hồng. Năm 2018, cơ quan này chia sẻ hình ảnh lưu trữ và cho biết các kỹ sư NASA với trí tưởng tượng phong phú, cho rằng nữ phi hành gia sẽ cần trang điểm nên họ đã thiết kế hẳn một bộ dụng cụ.
Phi hành gia đã nghỉ hưu Rhea Seddon cho biết một số người thực sự muốn có mỹ phẩm khi làm việc ngoài không gian vì không muốn bản thân trông nhợt nhạt, nên đã đề nghị mang theo vài món cơ bản.
Ẩn mình dưới những tán rừng ẩm ướt, loài nấm có vẻ ngoài sần sùi, xấu xí này lại được ví như "vàng rừng" nhờ giá trị kinh tế và dinh dưỡng vượt trội. Mỗi mùa chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn, khiến việc tìm thấy chúng chẳng khác nào trúng một "kho báu" của thiên nhiên.
Loài cây được nhắc đến ở đây chính là nấm bụng dê (Morel) một "báu vật" của ẩm thực thế giới, từ lâu được xếp vào nhóm những loại nấm quý hiếm và đắt đỏ bậc nhất. Điều đặc biệt là loài nấm này cũng âm thầm xuất hiện trong các khu rừng ở Việt Nam, nhưng rất khó bắt gặp bởi số lượng ít và không phải ai cũng có cơ duyên tìm thấy.
Nấm bụng dê (tên khoa học Morchella esculenta) được giới đầu bếp và những người sành ẩm thực đánh giá là một trong những loại nấm ngon nhất thế giới. Không chỉ nổi tiếng bởi hương vị thơm đặc trưng, kết cấu dai mềm hấp dẫn, loại nấm này còn có giá trị kinh tế rất cao nhờ sự khan hiếm trong tự nhiên.
Ở nhiều quốc gia châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á, nấm bụng dê luôn nằm trong nhóm thực phẩm cao cấp, xuất hiện tại các nhà hàng sang trọng và được nhiều đầu bếp lựa chọn để chế biến các món ăn tinh tế.
Điểm nổi bật của nấm bụng dê là phần mũ có nhiều hốc nhỏ giống tổ ong hoặc bề mặt bụng dê nên được đặt tên theo đặc điểm này. Mũ nấm thường có màu vàng nâu đến nâu sẫm, trong khi thân màu trắng ngà hoặc vàng nhạt.
Nấm cao khoảng 5-15 cm, đường kính mũ từ 3-10 cm. Bên trong thân và mũ đều rỗng, giúp nấm dễ thấm gia vị khi chế biến, tạo nên hương vị đậm đà và khác biệt so với nhiều loại nấm khác.
Tại Việt Nam, nấm bụng dê thường xuất hiện ở những khu vực rừng tự nhiên, ven suối, ven sông hoặc trên nền đất giàu mùn, ẩm ướt và quanh các gốc cây mục.
Điều khiến việc tìm kiếm trở nên khó khăn là loài nấm này không mọc cố định một vị trí. Chúng chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn theo mùa và thay đổi địa điểm qua từng năm, buộc người đi hái phải có nhiều kinh nghiệm mới có thể phát hiện.
Theo nhiều người thu hái nấm, họ thường phải vào rừng từ sáng sớm, băng qua nhiều địa hình để tìm được vài cây nấm trưởng thành. Chính sự khan hiếm này đã đẩy giá nấm bụng dê lên rất cao.
Nấm bụng dê khô trên thị trường có thể được bán với mức giá khoảng 11-13 triệu đồng/kg, tùy chất lượng và nguồn gốc.
Không chỉ nổi tiếng vì giá trị kinh tế, nấm bụng dê còn được đánh giá cao về hàm lượng dinh dưỡng.
Loại nấm này chứa nhiều protein, chất xơ, vitamin nhóm B cùng các khoáng chất thiết yếu như kali, sắt, magie và kẽm. Đặc biệt, hàm lượng kali trong nấm bụng dê khô rất cao, góp phần hỗ trợ cân bằng điện giải và duy trì hoạt động của hệ thần kinh, cơ bắp.
Ngoài ra, nấm bụng dê còn chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do. Trong nhóm nấm ăn được, đây cũng là một trong những loại có hàm lượng vitamin D tự nhiên khá cao, hỗ trợ sức khỏe xương và hệ miễn dịch.
Nhờ giàu dinh dưỡng nhưng ít chất béo và dễ tiêu hóa, nấm bụng dê còn được nhiều người gọi là "thịt của người ăn chay".
Điều đáng nới, nhờ hương thơm đặc trưng cùng vị ngọt tự nhiên, nấm bụng dê có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn như súp kem nấm, nấm xào bơ tỏi, nấm hầm, nướng hoặc kết hợp cùng thịt bò, gà và các loại hải sản.
Đây là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều thực đơn cao cấp tại các nhà hàng ở châu Âu và Bắc Mỹ.
Mặc dù là loại nấm có giá trị cao, người tiêu dùng không nên tự ý thu hái nấm mọc trong tự nhiên nếu chưa có kinh nghiệm nhận biết. Một số loài nấm độc có hình dáng khá giống nấm bụng dê và có thể gây ngộ độc nghiêm trọng.
Các chuyên gia khuyến cáo nên lựa chọn sản phẩm từ những đơn vị nuôi trồng hoặc kinh doanh uy tín, đồng thời chế biến đúng cách trước khi sử dụng để đảm bảo an toàn và giữ trọn hương vị đặc trưng của loại nấm quý này.
Ở tuổi 44, chị Đ.T.N (Hà Nội) mang trên mình thân hình nặng tới 101kg. Với chiều cao 1m64, con số ấy đưa chỉ số khối cơ thể (BMI) của chị lên 37,6, ngưỡng béo phì mức độ nặng theo phân loại y khoa.
Là giáo viên mầm non, công việc đòi hỏi phải liên tục di chuyển, đứng lớp và chăm sóc trẻ nhỏ, nhưng thân hình quá khổ khiến chị nhanh kiệt sức sau mỗi ngày làm việc. Những cơn đau nhức kéo dài, cảm giác hụt hơi khi vận động hay việc không thể mặc vừa quần áo bình thường dần trở thành áp lực âm thầm đè nặng lên cuộc sống của người phụ nữ này.
Từng nhiều lần ăn kiêng, tập luyện rồi lại thất bại, chị N. đặt hy vọng cuối cùng vào hút mỡ, phương pháp mà chị tin rằng sẽ giúp mình "đổi đời" nhanh chóng. Nhưng tại cơ sở thẩm mỹ, chị bất ngờ khi bị từ chối.
Cũng theo lời chia sẻ của bệnh nhân, phía sau cân nặng 101kg ấy còn là một hành trình làm mẹ đầy khó khăn. Do ảnh hưởng của béo phì và rối loạn chuyển hóa, chị từng mang thai tới 13 lần nhưng chỉ giữ được 3 bé.
Tại Bệnh viện đa khoa Phương Đông, dưới sự tư vấn và thăm khám chuyên sâu, chị N. đã quyết định thực hiện phương pháp phẫu thuật thu nhỏ dạ dày. Khác với suy nghĩ trước đây về một giải pháp giảm cân nhanh chóng, lần này chị bước vào hành trình điều trị với sự chuẩn bị nghiêm túc và hiểu rõ đây là quá trình thay đổi sức khỏe lâu dài.
PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Ngoại khoa cho biết, thu nhỏ dạ dày là phương pháp loại bỏ 70 - 80 thể tích dạ dày. Sau phẫu thuật giúp người bệnh nhanh no hơn, giảm cảm giác thèm ăn, đồng thời hỗ trợ cải thiện rối loạn chuyển hóa và các bệnh lý liên quan đến béo phì.
Theo PGS. Tuấn, đây là phương pháp điều trị hiệu quả đối với bệnh nhân béo phì mức độ nặng khi các biện pháp thông thường không còn đáp ứng.
Nhờ phương pháp trên, kết hợp cùng sự theo dõi sát sao của bác sĩ, chỉ sau 9 tháng, bệnh nhân đã giảm được 34kg, từ 101kg xuống còn 67kg, đưa BMI từ 37,6 về khoảng 24,9 - tiệm cận ngưỡng bình thường. Các chỉ số sức khỏe dần ổn định, khả năng vận động cải thiện rõ rệt.
Giờ đây, việc đứng lớp cả ngày với chị N. không còn là "cực hình", và lần đầu tiên sau nhiều năm, chị cảm thấy cơ thể mình nhẹ nhõm, khỏe khoắn thay vì là gánh nặng phải mang theo mỗi ngày.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, trường hợp của nữ bệnh nhân N. phản ánh một nhầm lẫn rất phổ biến hiện nay đó là đánh đồng hút mỡ tạo hình với điều trị béo phì.
"Hút mỡ không phải phương pháp giảm cân. Đây là kỹ thuật tạo hình cơ thể, loại bỏ một phần mỡ dưới da ở các vùng nhất định. Với người béo phì nặng, hút mỡ tiềm ẩn nhiều nguy cơ và không giải quyết được gốc rễ bệnh lý", BS.Nguyễn Anh Tuấn cho biết.
Theo ông, việc cơ sở thẩm mỹ từ chối ca của bệnh nhân N. là quyết định đúng về mặt an toàn, dù gây thất vọng cho người bệnh.
Theo chuyên gia, béo phì là bệnh lý chuyển hóa phức tạp, không thể chỉ nhìn ở lớp mỡ dưới da. Bệnh liên quan trực tiếp tới chuyển hoá, nội tiết và kéo theo hàng loạt nguy cơ như tim mạch, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ hay vô sinh... Hút bỏ một phần mỡ không chạm tới được những cơ chế bệnh lý ẩn sâu bên trong.
Với trường hợp BMI cao, phẫu thuật giảm cân như thu nhỏ dạ dày hay phẫu thuật chuyển hóa được xem là giải pháp y khoa hiệu quả, giúp giảm lượng thức ăn nạp vào, thay đổi cơ chế hấp thu và hỗ trợ giảm cân bền vững. Tuy nhiên, PGS.Tuấn cũng lưu ý, người bệnh cần được đánh giá kỹ lưỡng, theo dõi đa chuyên khoa và duy trì chế độ dinh dưỡng, vận động khoa học để đảm bảo hiệu quả lâu dài.
Xiao Liu (Trung Quốc) là một người nghiện điện thoại. Cô thường xuyên sử dụng thiết bị trong bóng tối trước khi ngủ. Một ngày nọ, khi đang lướt điện thoại, mắt cô bất ngờ tối sầm lại.
Ban đầu, Xiao Liu nghĩ chỉ là do mệt mỏi. Tuy nhiên, sau khi nghỉ ngơi, thị lực vẫn không hồi phục. Kết quả thăm khám cho thấy cô bị tắc nghẽn động mạch võng mạc trung tâm – thường được gọi là "đột quỵ mắt". Nguyên nhân chính được xác định là thói quen sử dụng điện thoại quá lâu trong môi trường thiếu sáng.
Trường hợp này khiến nhiều người thắc mắc, liệu việc dùng điện thoại trước khi ngủ có thực sự nguy hiểm như nhiều tin đồn, thậm chí liên quan đến ung thư?
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí CANCER theo dõi hơn 464.000 người trong suốt 12,8 năm cho thấy: việc tiếp xúc với ánh sáng vào ban đêm có thể liên quan đến nguy cơ ung thư tuyến giáp cao hơn. Cụ thể, nhóm có mức phơi nhiễm ánh sáng ban đêm cao nhất có nguy cơ mắc bệnh cao hơn 55% so với nhóm thấp nhất, và mối liên hệ này rõ rệt hơn ở nữ giới.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng đây chỉ là nghiên cứu quan sát. Mối quan hệ nhân quả giữa ánh sáng ban đêm và ung thư vẫn chưa được chứng minh rõ ràng, và cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu để xác nhận.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu khác về bức xạ điện thoại cho thấy khả năng gây ung thư não chưa có cơ sở khoa học vững chắc. Bức xạ từ điện thoại chỉ được xếp vào nhóm "có thể gây ung thư", cần thêm nghiên cứu để khẳng định.
Dù vậy, một mối liên hệ rõ ràng hơn đã được ghi nhận: tiếp xúc ánh sáng ban đêm kéo dài dễ gây thức khuya, làm rối loạn đồng hồ sinh học, từ đó ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và gián tiếp làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Theo bài viết của BGR, ánh sáng xanh đúng là có thể ảnh hưởng đến nhịp sinh học và làm giảm melatonin - hormone hỗ trợ giấc ngủ. Cụ thể, dẫn nguồn nghiên cứu từ Đại học Washington (Mỹ), bài viết cho thấy những người dùng màn hình trước khi ngủ có nguy cơ ngủ kém cao hơn 33% so với nhóm tránh thiết bị điện tử vào ban đêm.
Mặc dù vậy, cường độ ánh sáng từ điện thoại thường thấp hơn nhiều so với ánh sáng ban ngày tự nhiên, có nghĩa đó không phải là yếu tố duy nhất ảnh hưởng đến giấc ngủ. Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy, thay vì chỉ riêng ánh sáng xanh, nguyên nhân lớn hơn nằm ở thói quen sử dụng điện thoại trước giờ ngủ.
Cụ thể, việc lướt mạng xã hội, đọc tin tức căng thẳng hay xem nội dung kích thích có thể khiến não bộ khó thư giãn và làm người dùng thức khuya hơn dự định. Ngay cả khi chế độ Night Mode hoặc kính lọc ánh sáng xanh có thể giúp giảm ánh sáng bước sóng ngắn, hiệu quả cải thiện giấc ngủ vẫn còn gây tranh cãi.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng ánh sáng xanh không hoàn toàn xấu. Ban ngày, ánh sáng xanh từ mặt trời giúp cơ thể tỉnh táo và đồng bộ đồng hồ sinh học. Vấn đề xuất hiện khi con người tiếp xúc với ánh sáng mạnh hoặc dùng điện thoại quá lâu vào ban đêm.
Ngoài ánh sáng, nhiều yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến giấc ngủ như độ sáng màn hình, thời gian sử dụng, nội dung đang xem và thói quen sinh hoạt. Một số chuyên gia cho rằng việc trì hoãn giờ ngủ do mải dùng điện thoại còn gây hại nhiều hơn chính ánh sáng xanh.
Để cải thiện chất lượng giấc ngủ, các chuyên gia khuyên nên:
-Giảm dùng điện thoại ít nhất 30 phút trước khi ngủ.
-Hạ độ sáng màn hình hoặc bật chế độ Night Mode vào buổi tối.
-Tránh xem nội dung gây căng thẳng trước giờ ngủ.
-Tiếp xúc nhiều với ánh sáng tự nhiên vào ban ngày để ổn định nhịp sinh học.
-Giữ phòng ngủ tối và hạn chế thông báo điện thoại ban đêm.
