Tại khoa ung bướu của một bệnh viện Trung Quốc, cậu bé 12 tuổi tên Tiểu Hạo nhập viện trong tình trạng đau bụng kéo dài suốt nhiều tháng, cơ thể mệt mỏi, da tái nhợt.
Kết quả chụp CT cho thấy có tổn thương chiếm chỗ ở tuyến tụy, nghi ngờ ác tính. Ba tuần sau, kết luận giải phẫu bệnh học xác nhận đây là ung thư biểu mô tuyến tụy.
Theo chia sẻ từ gia đình, bé trai rất thích gà rán, khoai tây chiên, nước ngọt và các loại đồ ăn vặt, gần như ngày nào cũng ăn. Nghe vậy, bác sĩ không giấu được tiếc nuối: “Anh có biết đã cho con mình ăn những gì suốt những năm qua không?”.
Ung thư tuyến tụy vốn được xem là bệnh thường gặp ở người trên 60 tuổi và rất hiếm gặp ở trẻ em. Tuy nhiên, dữ liệu y khoa cho thấy tỷ lệ mắc ở nhóm tuổi trẻ đang có xu hướng tăng, dù tổng số ca vẫn thấp. Đây là một trong những loại ung thư nguy hiểm nhất vì gần như không có triệu chứng ở giai đoạn đầu, thường chỉ được phát hiện khi đã muộn, và tỉ lệ sống sau 5 năm rất thấp.
Trong trường hợp của Tiểu Hạo, sau khi loại trừ yếu tố di truyền, các bác sĩ nhận định nguyên nhân đáng chú ý nhất đến từ chế độ ăn uống kéo dài gây áp lực lên chuyển hóa.
Một khẩu phần quen thuộc gồm gà rán, khoai tây chiên và nước ngọt tưởng chừng chỉ là món khoái khẩu, nhưng thực chất lại là sự kết hợp nguy hiểm giữa chất béo, đường và muối. Duy trì chế độ ăn như vậy trong thời gian dài, tuyến tụy sẽ phải làm việc liên tục để tiết enzyme tiêu hóa và insulin giúp điều hòa đường huyết. Tình trạng quá tải kéo dài có thể dẫn đến viêm và tổn thương tế bào, từ đó tạo điều kiện cho các biến đổi bất thường.
Bên cạnh đó, việc tiêu thụ lượng lớn đường và tinh bột tinh chế khiến đường huyết thường xuyên tăng cao, buộc cơ thể phải tiết insulin liên tục. Theo thời gian, các tế bào trở nên kém nhạy cảm với insulin, hình thành tình trạng kháng insulin – yếu tố đã được chứng minh có liên quan đến nguy cơ tăng sinh bất thường của tế bào tuyến tụy.
Hơn nữa, các thực phẩm chiên rán và chế biến sẵn còn chứa axit béo chuyển hóa và nhiều phụ gia. Những chất này có thể gây viêm mãn tính mức độ nhẹ trong cơ thể. Dù không biểu hiện rõ ràng, quá trình viêm âm thầm này lại liên tục gây tổn thương các mô.
Theo các bác sĩ, tuyến tụy là cơ quan nằm sâu trong ổ bụng, phía sau dạ dày, có chức năng sản xuất men tiêu hóa và hormone insulin điều hòa đường huyết. Khi xuất hiện khối u ác tính tại tụy, các tế bào ung thư có thể phát triển âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt.
Ung thư tụy thường khó phát hiện sớm, khi người bệnh xuất hiện biểu hiện rõ ràng thì khối u đã lớn hoặc di căn sang các cơ quan khác như gan, phổi, hạch bạch huyết. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Vàng da, vàng mắt
Khối u xuất hiện ở đầu tụy có thể chèn ép hoặc làm tắc ống mật chủ, khiến dịch mật không thể lưu thông xuống ruột để tham gia tiêu hóa chất béo. Khi đó, bilirubin trong mật sẽ tích tụ trong máu và gây nên tình trạng vàng da, vàng mắt.
Ngoài vàng da, người bệnh còn có thể xuất hiện các triệu chứng kèm theo như: Ngứa da toàn thân; Nước tiểu sẫm màu; Phân bạc màu; Chán ăn; Mệt mỏi kéo dài…
Nếu xuất hiện các dấu hiệu trên mà không liên quan đến bệnh gan mật thông thường, người bệnh cần đi khám sớm để được kiểm tra chuyên sâu.
Đau bụng âm ỉ hoặc đau lan ra sau lưng
Đau bụng là triệu chứng phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua ở người mắc ung thư tụy. Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ vùng thượng vị, ngay dưới xương ức, cơn đau có thể lan ra phía sau lưng. Đặc biệt, đau thường tăng lên khi nằm ngửa và giảm khi cúi người ra phía trước.
Khối u ở thân hoặc đuôi tụy có thể chèn ép vào các cơ quan lân cận hoặc xâm lấn dây thần kinh xung quanh tụy gây đau kéo dài.
Nếu đau bụng kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt kèm sụt cân hoặc vàng da, cần đi khám chuyên khoa tiêu hóa càng sớm càng tốt.
Nước tiểu sẫm màu
Khi bilirubin tăng trong máu do tắc mật, nước tiểu có thể chuyển sang màu nâu sẫm hoặc màu rỉ sắt. Trong khi đó, phân có thể nhạt màu như đất sét hoặc xuất hiện tình trạng phân nổi, nhờn mỡ do cơ thể không tiêu hóa được chất béo. Đây là những biểu hiện cho thấy chức năng tiêu hóa và bài tiết mật đang gặp vấn đề nghiêm trọng.
Buồn nôn, nôn ói kéo dài
Khối u tụy phát triển lớn có thể chèn ép vào tá tràng hoặc phần cuối dạ dày, khiến thức ăn khó lưu thông xuống ruột. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng: Buồn nôn; Nôn ói; Đầy bụng; Chướng hơi; Ăn nhanh no; Khó tiêu kéo dài.
Sức khỏe răng miệng kém bất thường
Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy ung thư tụy có liên quan đến các bệnh lý răng miệng. Người mắc ung thư tụy thường có nguy cơ cao bị: Viêm nướu; Viêm nha chu; Hơi thở có mùi; Răng lung lay; Sâu răng.
Một số nghiên cứu phát hiện sự hiện diện của các vi khuẩn gây bệnh nha chu ở người ung thư tụy cao hơn đáng kể so với người khỏe mạnh. Mặc dù đây không phải dấu hiệu đặc hiệu nhưng nếu sức khỏe răng miệng đột ngột suy giảm kèm theo các biểu hiện bất thường khác, người bệnh không nên chủ quan.
Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân
Sụt cân bất thường là dấu hiệu cảnh báo thường gặp ở nhiều bệnh ung thư, trong đó có ung thư tụy. Người bệnh có thể giảm cân nhanh dù không ăn kiêng hay tăng cường vận động.
Nguyên nhân là do: cơ thể giảm hấp thu dinh dưỡng; rối loạn tiêu hóa; chán ăn; tế bào ung thư tiêu hao nhiều năng lượng. Nếu tình trạng sụt cân đi kèm mệt mỏi kéo dài, vàng da hoặc đau bụng, cần đi khám ngay để tìm nguyên nhân.
Trải qua 85 năm hình thành và phát triển, Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh luôn giữ vai trò là tổ chức nòng cốt trong công tác giáo dục, rèn luyện thiếu nhi. Nhiều hoạt động ý nghĩa đã được triển khai rộng khắp, tạo môi trường để đội viên học tập, vui chơi, rèn luyện kỹ năng, lan tỏa tinh thần đoàn kết, sẻ chia và trách nhiệm với cộng đồng.
Phát biểu tại chương trình, chị Trịnh Thị Hiền Trân, Phó bí thư Thành Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội TP.HCM, đã ôn lại chặng đường hình thành và phát triển của tổ chức Đội, đồng thời ghi nhận những kết quả nổi bật của đội viên, thiếu nhi TP.HCM trong thời gian qua.
"Chào mừng kỷ niệm 85 năm ngày thành lập Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, các liên đội đã chăm lo cho hơn 10.300 đội viên thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn, thực hiện phong trào kế hoạch nhỏ, xây dựng các không gian Bác Hồ với thiếu nhi… Có hơn 37.200 em được kết nạp mới vào Đội, hơn 6.200 em đội viên được kết nạp vào Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh", chị Trân nhấn mạnh.
Chị Trân kỳ vọng đội viên thiếu nhi thành phố sẽ tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang của tổ chức Đội, tích cực học tập, rèn luyện, sống nhân ái, nghĩa tình, thi đua thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy để xứng đáng là Cháu ngoan Bác Hồ, xứng đáng là những chủ nhân tương lai của thành phố Hồ Chí Minh văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
Bà Văn Thị Bạch Tuyết, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM, đánh giá cao tập thể Ban Thường vụ Thành Đoàn, Hội đồng Đội thành phố đã lãnh đạo, trực tiếp dìu dắt tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh thành phố ngày càng lớn mạnh, phối hợp tốt với các ngành có liên quan trong tham mưu, đề xuất lãnh đạo thành phố những nội dung thiết thực trong công tác xây dựng Đội.
Bà Tuyết nhấn mạnh việc tiếp tục tập trung các hoạt động giáo dục lòng yêu nước, trang bị kỹ năng thực hành xã hội, kỹ năng ứng xử văn hóa, xây dựng thói quen tốt, hình thành lối sống tốt đẹp, biết đoàn kết, nhân ái, sẻ chia với mọi người, có ý thức tôn trọng các giá trị truyền thống của dân tộc, giá trị yêu thương của gia đình.
Em Lê Hoàng Phương Linh, học sinh lớp 7/6 Trường THCS Lê Văn Tám, phường Bình Thạnh, Chủ tịch Hội đồng Trẻ em Thành phố, cho biết em cảm thấy vui và xúc động khi tham dự chương trình kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Đội TNTP Hồ Chí Minh.
"Qua nhiều thế hệ, Đội TNTP Hồ Chí Minh đã đồng hành cùng thiếu nhi cả nước nói chung và thiếu nhi TP.HCM nói riêng. Trong bối cảnh đất nước phát triển mạnh về công nghệ số, các hoạt động Đội đang tiếp tục tạo môi trường để chúng em rèn luyện kỹ năng, sự tự tin, khả năng làm việc nhóm và xử lý tình huống, góp phần giáo dục thiếu nhi tinh thần yêu quê hương, đất nước và gắn kết với bạn bè xung quanh", Linh cho biết.
Trong khi đó, Phan Minh Quang, học sinh lớp 9A2, Liên đội trưởng Liên đội THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, xã Dầu Tiếng, đồng thời là Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng trẻ em TP, cho biết các hoạt động Đội đã giúp em rèn luyện sự tự tin, tinh thần trách nhiệm, kỹ năng làm việc nhóm và biết quan tâm, sẻ chia với mọi người xung quanh.
"Em nhận ra rằng khi dám thử sức và bước ra khỏi vùng an toàn, bản thân sẽ học hỏi thêm nhiều điều mới mẻ. Trong thời gian tới, em mong hoạt động Đội của thành phố tiếp tục được nâng cao chất lượng, tăng thêm các chương trình sáng tạo, hoạt động trải nghiệm thực tế, hoạt động vì cộng đồng và các diễn đàn để thiếu nhi có cơ hội bày tỏ tiếng nói của mình", Quang nói.
Màn trình diễn xuất thần của thủ môn 40 tuổi giúp đội tuyển Cape Verde cầm hòa Tây Ban Nha 0-0 ngay trong trận ra quân, tạo nên một trong những cú sốc lớn nhất kể từ đầu giải đấu.
Đó không chỉ là trận đấu để đời của cá nhân Vozinha mà còn là câu chuyện truyền cảm hứng đặc biệt về sự kiên trì, niềm tin và khát vọng không từ bỏ.
Người hùng bất ngờ của World Cup 2026
Trước khi bóng lăn trên sân vận động ở Atlanta (Mỹ), rất ít người tin Cape Verde có thể tạo nên bất ngờ trước Tây Ban Nha - nhà vô địch châu Âu và là một trong những ứng viên sáng giá nhất cho chức vô địch thế giới.
Sự chênh lệch giữa hai đội thể hiện rõ trên mọi phương diện. Tây Ban Nha sở hữu dàn cầu thủ đẳng cấp đang thi đấu ở những giải vô địch hàng đầu châu Âu, trong khi Cape Verde lần đầu tiên góp mặt ở một kỳ World Cup.
Thế nhưng sau 90 phút nghẹt thở, tỷ số 0-0 trên bảng điện tử đã khiến cả thế giới phải nhắc đến cái tên Vozinha.
Ở tuổi 40, thủ thành kỳ cựu đã có màn trình diễn xuất thần với 7 pha cứu thua, 3 lần làm chủ hoàn toàn khu vực cấm địa trong các tình huống không chiến, 15 lần thu hồi bóng thành công và tỷ lệ thắng tranh chấp đạt 100%.
Theo các thống kê chuyên môn, anh đã ngăn chặn tới 1,78 bàn thắng kỳ vọng từ phía Tây Ban Nha. Những con số đó càng trở nên ấn tượng khi đối thủ kiểm soát bóng tới 74%, tung ra 27 cú dứt điểm và thực hiện hơn 800 đường chuyền trong suốt trận đấu.
Dù vậy, mọi nỗ lực của các chân sút hàng đầu châu Âu đều bất lực trước đôi tay của thủ môn đến từ quốc đảo nhỏ bé ở châu Phi. Khi tiếng còi mãn cuộc vang lên, hình ảnh Vozinha bật khóc giữa sân nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội toàn cầu.
Đó không chỉ là cảm xúc của một thủ môn vừa giữ sạch lưới trước Tây Ban Nha, mà còn là khoảnh khắc vỡ òa của một người đã dành hơn 10 năm chờ đợi cơ hội xuất hiện tại sân khấu lớn nhất thế giới.
Từ cậu bé được ông bà nuôi dưỡng đến biểu tượng bóng đá Cape Verde
Ít ai biết rằng Vozinha không phải tên thật của anh. Thủ môn của Cape Verde có tên đầy đủ là Josimar José Évora Dias. Anh sinh năm 1986, đúng vào thời điểm World Cup Mexico đang diễn ra sôi động.
Người cha của anh khi đó là một quân nhân và rất hâm mộ hậu vệ phải Josimar của đội tuyển Brazil. Vì vậy, ông quyết định đặt tên con trai theo thần tượng của mình. Bốn mươi năm sau, cái tên Josimar lại xuất hiện tại một kỳ World Cup theo cách không ai ngờ tới.
Tuổi thơ của Vozinha cũng không hề dễ dàng. Do cha phải thực hiện nghĩa vụ quân sự còn mẹ thường xuyên đi làm xa để kiếm sống, anh lớn lên chủ yếu dưới sự chăm sóc của ông bà tại thành phố Mindelo trên đảo São Vicente.
Chính ông bà là những người đã đặt cho anh biệt danh "Vozinha". Trong tiếng Bồ Đào Nha, đây là cách gọi trìu mến gắn liền với hình ảnh người bà trong gia đình.
Sau này khi thi đấu tại Angola, anh quyết định in biệt danh đó lên áo đấu như một cách tri ân những người đã nuôi dưỡng mình khôn lớn. "Ông bà có ý nghĩa rất lớn trong cuộc đời tôi. Tôi luôn mang họ theo trong trái tim mỗi khi bước ra sân", anh từng chia sẻ.
Suýt giải nghệ vì không còn đội bóng
Câu chuyện của Vozinha càng trở nên đặc biệt hơn khi nhìn vào hoàn cảnh hiện tại của anh. Theo dữ liệu từ chuyên trang chuyển nhượng Transfermarkt, giá trị chuyển nhượng của thủ môn Cape Verde chỉ vào khoảng 50.000 euro (hơn 1,5 tỷ đồng) - con số quá nhỏ bé nếu so với các ngôi sao đang góp mặt tại World Cup 2026.
Không những vậy, hợp đồng của anh với CLB GD Chaves sẽ hết hạn vào cuối tháng 6/2026. Ở tuổi 40, Vozinha gần như không nhận được bất kỳ đề nghị gia hạn hay ký hợp đồng mới nào. Vì vậy, trước khi World Cup 2026 khởi tranh, anh từng cân nhắc nghiêm túc về việc chia tay sân cỏ sau giải đấu.
"Tôi đã làm việc cả đời để có ngày hôm nay. Tôi năm nay 40 tuổi và từng nghĩ đến việc giải nghệ. Nhưng tôi vẫn tiếp tục cố gắng vì giấc mơ này", thủ thành Cape Verde chia sẻ sau trận đấu.
Có lẽ chính anh cũng không thể ngờ rằng giải đấu cuối cùng trong sự nghiệp lại mang đến khoảnh khắc huy hoàng đến vậy.
Dù trở thành người hùng của Cape Verde, ngày vui của Vozinha vẫn chưa thực sự trọn vẹn. Sau trận đấu, thủ môn kỳ cựu tiết lộ anh đã bật khóc vì nhớ tới ông bà - những người đã nuôi dưỡng mình từ nhỏ nhưng đều đã qua đời cách đây vài năm.
Bên cạnh đó, mẹ của anh cũng không thể tới Mỹ để theo dõi trận đấu lịch sử do gặp khó khăn trong việc xin thị thực và các vấn đề liên quan đến chi phí. "Tôi ước mẹ có thể ở đây để chứng kiến khoảnh khắc này. Tôi rất buồn vì bà không thể đến Mỹ", anh nghẹn ngào nói.
Những chia sẻ chân thành khiến nhiều người hâm mộ xúc động và càng thêm yêu mến người thủ môn giàu nghị lực này.
Từ vô danh thành hiện tượng mạng xã hội
Nếu trước World Cup 2026, Vozinha gần như không được biết đến bên ngoài phạm vi bóng đá châu Phi thì chỉ sau một trận đấu, cuộc đời anh đã thay đổi hoàn toàn.
Tài khoản mạng xã hội của thủ môn Cape Verde chứng kiến mức tăng trưởng chưa từng có. Chỉ trong vòng chưa đầy 24 giờ sau trận hòa Tây Ban Nha, anh thu hút thêm hơn 2 triệu người theo dõi trên tài khoản Instagram.
Từ một cầu thủ ít được chú ý, Vozinha bỗng trở thành cái tên được nhắc đến trên khắp các nền tảng mạng xã hội toàn cầu. Danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất trận đấu là phần thưởng xứng đáng cho màn trình diễn phi thường đó.
Dù tương lai sau World Cup vẫn còn là dấu hỏi lớn, Vozinha đã có cho mình điều mà không phải cầu thủ nào cũng đạt được trong sự nghiệp: Một trận đấu để đời tại sân khấu bóng đá lớn nhất hành tinh.
Ở tuổi 40, khi tưởng như mọi cánh cửa đã khép lại, người gác đền của Cape Verde lại viết nên câu chuyện đẹp tại World Cup 2026, chứng minh rằng trong bóng đá, cũng như trong cuộc sống, không bao giờ là quá muộn để tạo nên kỳ tích.
Trong những ngày đi trải nghiệm thực tế, chúng tôi có dịp gặp anh Chu Duy Thiện (41 tuổi) và chị Nguyễn Thị Huyền (36 tuổi) - hai hành khách đặc biệt với chiếc xe lăn "độc bản".
Nhà vệ sinh và cửa lùa dành cho người khuyết tật vận động tại ga Thủ Đức - Ảnh: QUỲNH TRÂM
Trên tàu metro số 1, họ nhận ra phương tiện hiện đại này mang lại cho họ cảm giác được đối xử bình đẳng, thể hiện trong từng chi tiết như lối đi dẫn hướng, ký hiệu nổi, thang máy hay âm thanh thông báo tại nhà ga.
Điều khiến anh Thiện ấn tượng nhất lại đến từ một chi tiết rất nhỏ: cánh cửa nhà vệ sinh tại nhà ga.
Thiết kế cửa lùa - nhẹ - gọn, giúp người ngồi xe lăn giảm lực tay khi sử dụng. "Đây là thiết kế hợp lý nhất trong các thiết kế" - anh nhận xét.
Trong nhà vệ sinh, có các hạng mục như thanh vịn hay nút hỗ trợ khẩn cấp cũng được bố trí thuận tiện, tạo cảm giác an toàn cho người sử dụng.
Bảng giá vé chữ nổi tại ga Bến Thành, tuyến metro số 1 - Ảnh: QUỲNH TRÂM
Metro không chỉ mang lại sự thuận tiện trong việc đi lại, mà còn tạo cảm giác an tâm từ những chi tiết thiết kế: trên tàu có khu vực riêng dành cho người sử dụng xe lăn, giúp họ dễ dàng ổn định vị trí trong suốt hành trình. Điều đó được thể hiện rõ qua trải nghiệm của chị Huyền: "Mọi sự ưu tiên của metro hướng về người khuyết tật".
Sự hỗ trợ kịp thời cùng thái độ niềm nở của nhân viên nhà ga khiến mỗi chuyến đi trở nên nhẹ nhàng hơn, không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn xóa đi phần nào khoảng cách tâm lý.
Với chị, metro không chỉ là phương tiện mà còn mở ra cơ hội mới. "Từ khi có metro, công việc của mình có nhiều lựa chọn hơn" - chị nói.
Khoảng cách giữa tàu và ke ga tại tuyến metro số 1 còn cao đối với người sử dụng xe lăn - Ảnh: QUỲNH TRÂM
Giao thông công cộng cũng là một cách thành phố lắng nghe nhu cầu của công dân, đặc biệt là nhóm yếu thế.
Tuy vậy hành trình ấy không phải lúc nào cũng trọn vẹn. Việc thiếu thông tin từ ban đầu, cùng những bất cập như khoảng cách giữa tàu và ke ga còn cao hay thiếu thang máy, đường dốc kết nối, vẫn có thể làm gián đoạn trải nghiệm của người khuyết tật.
Bên cạnh những tín hiệu tích cực ban đầu, cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng tăng cường tính liên tục của hạ tầng tiếp cận: đảm bảo thang máy hoạt động ổn định, thu hẹp khoảng cách tàu - ke ga, bổ sung đường dốc và lối đi phù hợp tại khu vực ngoài nhà ga.
Đồng thời việc cung cấp thông tin hướng dẫn rõ ràng ngay từ trước chuyến đi và nâng cao năng lực hỗ trợ của nhân viên cũng là yếu tố quan trọng, góp phần hướng đến một thiết kế toàn diện và phổ quát trong tương lai.
Cùng nhìn ra thế giới, có thể thấy thiết kế giao thông dễ tiếp cận không còn là lựa chọn mà đã trở thành tiêu chuẩn.
Tại Nhật Bản, hệ thống metro được xây dựng với triết lý "không rào cản": từ thang máy, lối dốc, gạch dẫn hướng cho người khiếm thị đến khoảng cách tàu - ke ga được kiểm soát nhằm đảm bảo an toàn.
Tại Hàn Quốc, việc bố trí thang máy gần lối vào, gạch dẫn hướng và biển báo rõ ràng giúp người khuyết tật di chuyển độc lập hơn.
Trong khi đó, thành phố León (Mexico) kết hợp hạ tầng với chính sách hỗ trợ như xe sàn thấp, thang nâng và miễn phí vé, qua đó thúc đẩy người khuyết tật tham gia vào giáo dục và thị trường lao động, giảm bớt sự cô lập trong đời sống đô thị.
Từ những mô hình này, có thể thấy, điểm cốt lõi của giao thông đó chính là sự đồng bộ và nhất quán trong toàn bộ hệ thống bao trùm tiện lợi cho người khuyết tật.
