Nga có thể đã phóng không phải 1 mà là 2 tên lửa đạn đạo tầm trung siêu vượt âm Oreshnik trong cuộc tập kích đêm 24/5. Một trong số đó có thể đã gặp trục trặc và rơi xuống khu vực Donetsk do Nga kiểm soát, theo phân tích của tổ chức Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ.
ISW cho biết các nguồn tin tình báo nguồn mở của Ukraine ngày 25/5 đã công bố một đoạn video mà họ mô tả là vụ Nga phóng tên lửa Oreshnik thứ 2 trong cuộc tấn công đêm 24/5.
Đoạn video được cho là ghi lại cảnh 6 đầu đạn con rơi xuống. Một nguồn tin nhận định tên lửa có thể đã rơi xuống Avdiivka hoặc Yasynuvata, khu vực Nga kiểm soát cách tiền tuyến khoảng 40km. ISW không nêu nguyên nhân vì sao tên lửa của Nga được cho là rơi vào khu vực do Moscow kiểm soát.
Thông tin này chưa được kiểm chứng và Nga chưa bình luận về đoạn video này. Hiện chưa rõ nguồn gốc và tính chính xác của đoạn video mà ISW phân tích về đường bay bí ẩn của tên lửa Nga. Phía Ukraine tới nay mới chỉ xác nhận một vụ phóng Oreshnik nhằm vào tỉnh Kiev.
Theo ước tính của hãng tin ArmyInform thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine, đòn tấn công hiệp đồng của Nga trong ngày 23-24/5 tiêu tốn khoảng 361 triệu USD, trong đó riêng một tên lửa Oreshnik có giá khoảng 50 triệu USD. Nếu Nga phóng 2 quả Oreshnik như ISW nhận định, tổng chi phí cuộc tấn công sẽ tăng lên khoảng 411 triệu USD.
Trong đêm 24/5, Nga đã tiến hành cuộc tập kích hiệp đồng quy mô lớn nhằm vào Ukraine, sử dụng 90 tên lửa và 600 UAV các loại, bao gồm cả tên lửa Oreshnik, theo Không quân Ukraine.
Tên lửa được phóng từ bãi thử Kapustin Yar, và vụ tấn công được ghi nhận tại khu vực Bila Tserkva thuộc tỉnh Kiev.
Cùng với Oreshnik, Nga được cho còn phóng 2 tên lửa đạn đạo siêu vượt âm Kh-47M2 Kinzhal, ba tên lửa chống hạm 3M22 Zircon, 30 tên lửa đạn đạo Iskander-M và S-400, 54 tên lửa hành trình Kh-101, Iskander-K và Kalibr, cùng 600 UAV Shahed, Gerbera, Italmas, “Banderol” và “Parodiya”.
Bộ Quốc phòng Nga xác nhận đã sử dụng Oreshnik và mô tả cuộc tấn công là đòn đáp trả vụ UAV Ukraine bị cáo buộc tập kích ký túc xá trường cao đẳng tại Starobilsk, thuộc tỉnh Lugansk do Nga kiểm soát.
Tuy nhiên, Bộ Tổng tham mưu Ukraine phủ nhận việc nhắm mục tiêu vào ký túc xá này và cho biết UAV của họ đã tấn công sở chỉ huy Trung tâm Công nghệ Không người lái Tiên tiến “Rubicon” của Nga tại cùng khu vực.
Nga lần đầu sử dụng Oreshnik nhằm vào Dnipro ngày 21/11/2024. Lần sử dụng thứ hai diễn ra ngày 9/1, khi tên lửa đánh trúng tỉnh Lviv trong một cuộc tấn công hiệp đồng lớn hơn.
Giống như nhiều hệ thống vũ khí khác của Nga, Oreshnik có thể mang cả đầu đạn hạt nhân lẫn đầu đạn thông thường. Trước đó, Ukraine từng mô tả tên lửa này đạt tốc độ khoảng 13.600km/h.
Tổng thống Nga Vladimir Putin từng tuyên bố rằng Oreshnik là không thể bị đánh chặn và có sức công phá mạnh mẽ, ngay cả khi chỉ được trang bị đầu đạn thông thường.
Nhà lãnh đạo Nga khẳng định rằng các đầu đạn tách rời của Oreshnik lao xuống với tốc độ cao và không thể bị ngăn lại, đồng thời cho rằng việc sử dụng nhiều đầu đạn như vậy trong một cuộc tập kích thông thường có thể gây sức công phá tương đương một đòn hạt nhân.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran ngày 7/5 cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi tấn công các tàu hàng ở eo biển Hormuz.
"Mỹ đã nhắm mục tiêu vào tàu chở dầu Iran đang di chuyển từ vùng biển ven bờ ở khu vực Jask về phía eo biển Hormuz, cũng như một tàu khác đang đi vào Hormuz, đối diện cảng Fujairah của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE)", cơ quan này cho hay.
Quân đội Iran cáo buộc Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nhiều khu vực miền nam nước này dưới sự phối hợp với một số quốc gia trong khu vực. "Lực lượng Iran đã lập tức tấn công đáp trả nhằm vào các tàu quân sự của Mỹ", tuyên bố của Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya có đoạn.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, sau đó cáo buộc Iran triển khai nhiều tên lửa, máy bay không người lái và xuồng cao tốc khi tàu khu trục USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason đang di chuyển qua eo biển Hormuz để tiến vào vịnh Oman.
"Lực lượng Mỹ đã loại bỏ mối đe dọa đang tiếp cận và nhắm vào các cơ sở quân sự Iran đứng sau vụ tấn công", CENTCOM cho hay, thêm rằng mục tiêu gồm điểm phóng tên lửa và máy bay không người lái, trung tâm chỉ huy, các cơ sở tình báo, giám sát và trinh sát.
Giới chức Mỹ khẳng định không có khí tài nào bị trúng đòn của đối phương, cáo buộc Iran "hành động thù địch vô cớ". "Chúng tôi không mong muốn leo thang xung đột, nhưng vẫn duy trì trạng thái sẵn sàng để bảo vệ lực lượng Mỹ", CENTCOM cho hay, nhấn mạnh các cuộc tấn công được thực hiện với mục đích tự vệ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó nói đây chỉ là "cuộc chạm trán nhẹ" và lệnh ngừng bắn vẫn có hiệu lực. Tuy nhiên, ông cảnh báo lực lượng Mỹ sẽ tiến hành thêm đòn không kích nếu Iran không nhanh chóng ký thỏa thuận.
Đây không phải lần đầu hai bên đấu hỏa lực kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực ngày 8/4. Quân đội Mỹ ngày 4/5 thông báo đã phá hủy 6 xuồng nhỏ và đánh chặn tên lửa hành trình cùng máy bay không người lái của Iran, trong lúc Tehran tìm cách ngăn chặn chiến dịch "Dự án Tự do" của Washington nhằm mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz. Iran sau đó bác bỏ thông tin này.
Mỹ đang chờ Iran phản hồi về đề xuất nhằm chấm dứt giao tranh. Tuy nhiên, nó không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Mỹ, như Iran dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược từng vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu khí toàn cầu trước chiến sự.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran sẽ thông báo lập trường của mình cho nước trung gian Pakistan "sau khi hoàn tất xem xét".
Trước cuộc đấu hỏa lực mới nhất, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif thể hiện thái độ lạc quan khi phát biểu trên truyền hình rằng "lệnh ngừng bắn sẽ trở thành lâu dài".
Đài Al Jazeera (Qatar) đưa tin giới chức Iran đã xây dựng một hệ thống quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, nhằm kiểm soát việc qua lại của tàu thuyền từ các quốc gia khác nhau dựa trên mức độ quan hệ của họ với Tehran.
Thông tin này cũng được Hãng thông tấn Tass của Nga dẫn lại vào ngày 4-4.
Cụ thể, các quốc gia được chia thành 3 nhóm: "thù địch", "trung lập" và "thân thiện".
Những nước thuộc nhóm đầu tiên sẽ bị cấm sử dụng eo biển Hormuz. Tàu thuyền từ các nước trung lập sẽ phải chịu mức phí cao. Trong khi đó, tàu thuyền các nước thân thiện sẽ được quyền đi qua eo biển miễn phí.
Tehran chưa công bố đầy đủ danh sách ba nhóm này. Tuy nhiên, theo Đài Al Jazeera, gần như toàn bộ các nước Ả Rập ở Vịnh Ba Tư được xếp vào nhóm trung lập hoặc thù địch. Theo kế hoạch của Iran, các nước này sẽ phải trả "khoản phí đáng kể" hoặc sẽ bị cấm hoàn toàn việc đi qua eo biển Hormuz.
Iran đã đóng gần như hoàn toàn eo biển Hormuz, nơi 1/5 lượng dầu mỏ thế giới đi qua, để trả đũa các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Việc mở lại eo biển này trở thành ưu tiên hàng đầu của chính phủ nhiều nước trên thế giới khi giá năng lượng tăng cao.
Trong diễn biến liên quan, Hãng tin Tasnim tường thuật chính quyền Iran đã cấp phép cho các tàu chở hàng thiết yếu và viện trợ nhân đạo đi qua eo biển Hormuz.
Việc cấp phép này áp dụng cho các tàu hướng đến các cảng của Iran hoặc những cảng nằm ở Biển Oman.
Hôm 3-4, dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy một tàu container thuộc sở hữu của Pháp và một tàu thuộc sở hữu của Nhật Bản nằm trong số ít tàu thuyền đã đi qua eo biển Hormuz.
40 năm sau thảm họa hạt nhân nghiêm trọng nhất lịch sử, Chernobyl vẫn chịu ô nhiễm phóng xạ nặng nề, với gần một nửa lượng caesium-137 từ lò phản ứng số 4 năm 1986 còn tồn tại, cùng các chất nguy hại như plutonium, tritium và americium.
Tuy nhiên việc vắng bóng con người tại đây đã vô tình tạo điều kiện cho hệ sinh thái phục hồi theo hướng đáng chú ý.
Theo báo Guardian, vùng cấm Chernobyl rộng 2.800km² cùng khu bảo tồn Polessky lân cận tại Belarus đã trở thành một trong những "khu bảo tồn ngoài ý muốn" lớn nhất châu Âu.
Theo nhà khoa học Jim Smith (Đại học Portsmouth), số lượng sói hiện cao gấp 7 lần trước thảm họa, trong khi các loài như nai sừng tấm, hươu và thỏ cũng tăng mạnh.
"Đây là minh chứng mạnh mẽ cho thấy tác động tương đối của tai nạn hạt nhân tồi tệ nhất thế giới thực tế không lớn bằng tác động tàn phá từ sự định cư của con người", ông Smith nhận định.
Kết luận tương tự cũng được đưa ra tại các "vùng đất không người" khác như Fukushima (Nhật Bản) - nơi heo rừng, khỉ Nhật Bản và gấu mèo xuất hiện nhiều hơn sau đợt sơ tán năm 2011.
Căng thẳng Bắc - Nam và sự vắng bóng con người tại khu phi quân sự bán đảo Triều Tiên đã biến nơi đây thành nơi trú ngụ của 38% các loài có nguy cơ tuyệt chủng của Hàn Quốc.
Tuy vậy, ảnh hưởng lâu dài của phóng xạ đến động vật hoang dã vẫn là chủ đề gây tranh cãi.
Nhiều báo cáo khoa học ghi nhận tổn thương di truyền lâu dài ở một số loài động vật có vú, chim và thực vật, đặc biệt là ở những khu vực có mức độ ô nhiễm cao nhất.
Ông Gennady Laptev thuộc Trung tâm Thủy văn Ukraine cho biết vẫn chưa thấy bằng chứng trực quan về đột biến, nhưng rất khó để khẳng định chắc chắn rằng hệ sinh thái đã tốt hơn trước.
"Đây là một câu hỏi phức tạp. Theo quan điểm của tôi, nếu động vật hoang dã dồi dào, nghĩa là chúng vẫn ổn", ông nói.
Những gì diễn ra tại Chernobyl đã mở ra cuộc tranh luận toàn cầu về năng lượng hạt nhân.
Tại Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tìm cách nới lỏng quy định để thúc đẩy xây dựng nhà máy điện hạt nhân.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cũng cho rằng việc từ bỏ điện hạt nhân là "sai lầm chiến lược", khiến châu Âu phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu.
Ngược lại, các tổ chức môi trường như Greenpeace Ukraine cảnh báo rủi ro tai nạn hạt nhân vẫn hiện hữu và chi phí cao khiến nguồn năng lượng này kém cạnh tranh.
Ông Shaun Burnie - đại diện tổ chức - nhận định tương lai năng lượng nên thuộc về các nguồn tái tạo, thay vì một ngành công nghiệp vẫn chưa thể chứng minh tính an toàn và hiệu quả lâu dài.
"Sau hơn tám thập kỷ nhận trợ cấp khổng lồ và trải qua nhiều thảm họa hạt nhân, điện hạt nhân hiện chỉ sản xuất chưa đầy 10% điện năng và 4% năng lượng toàn cầu. Đó không phải là một bảng thành tích đáng tự hào.
Thứ mà nó vẫn làm rất tốt là mục đích thiết kế ban đầu - sản xuất plutonium cho vũ khí hạt nhân", ông nói thêm.
