Quốc hội Ukraine hồi tháng 7/2025 bổ nhiệm bà Yulia Svyrydenko, 39 tuổi, làm Thủ tướng, trong đợt cải tổ chính phủ lớn nhất từ khi chiến sự bùng phát. Giới quan sát khi đó nhận định đây là nỗ lực của Tổng thống Volodymyr Zelensky nhằm cải thiện quan hệ với Mỹ, khi lập trường của chính quyền Tổng thống Donald Trump về chiến sự trở nên khó đoán.
“Được dẫn dắt chính phủ Ukraine là vinh dự lớn đối với tôi. Mục tiêu then chốt của tôi là mang đến những kết quả thực chất, tích cực mà người dân Ukraine có thể cảm nhận được trong cuộc sống thường ngày”, bà Svyrydenko tuyên bố sau khi nhậm chức.
Nhưng chỉ một năm sau, ông Zelensky thông báo miễn nhiệm bà Svyrydenko. “Tôi rất biết ơn Yulia Svyrydenko vì công việc rõ ràng, ổn định và hiệu quả trên cương vị Thủ tướng Ukraine. Tôi đã trao cho bà ấy cơ hội lãnh đạo lĩnh vực mới trong quan hệ với một đối tác chủ chốt”, Tổng thống Ukraine thông báo trên X ngày 12/7.
Theo hiến pháp Ukraine, sau khi Tổng thống miễn nhiệm Thủ tướng, toàn bộ nội các sẽ giải tán để quốc hội thành lập chính phủ mới. Ông Zelensky không nêu lý do cụ thể cho quyết định này, chỉ cho biết Ukraine đang “thay đổi chiến lược chính trị” và việc cải tổ chính phủ nhằm đáp ứng những ưu tiên mới của đất nước.
“Mỗi lĩnh vực ưu tiên trong chính sách đối ngoại sẽ do một người có nhiều kinh nghiệm phụ trách, nhằm triển khai hiệu quả những thỏa thuận đạt được ở cấp lãnh đạo cũng như đáp ứng kỳ vọng của người dân Ukraine”, ông Zelensky viết. “Đối nội cũng áp dụng tương tự”.
Tổng thống Zelensky chưa công bố người kế nhiệm bà Svyrydenko, nhưng danh sách ứng viên được truyền thông nhắc đến phần nào cho thấy Kiev muốn chính phủ mới ưu tiên cho lĩnh vực năng lượng.
Chính trong thông báo cải tổ, ông Zelensky cũng nhấn mạnh “một ưu tiên cực kỳ quan trọng là chuẩn bị cho mùa đông và Ukraine phải sẵn sàng trước mọi mối đe dọa có thể xuất hiện”.
Nga và Ukraine gần đây thường xuyên tập kích hạ tầng năng lượng của nhau, dù cả hai bên đều tuyên bố chỉ nhắm vào mục tiêu quân sự hoặc phục vụ hoạt động quốc phòng của bên kia.
Các đợt tấn công quy mô lớn bằng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV của Nga đã khiến Ukraine rơi vào khủng hoảng năng lượng, khi hệ thống điện liên tục bị đánh trúng.
Theo Reuters, đó là lý do Tổng giám đốc Naftogaz Serhiy Koretskyi và Bộ trưởng Năng lượng Denys Shmyhal, được coi là ứng viên sáng giá do có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực này.
Naftogaz, doanh nghiệp do ông Koretskyi điều hành từ cuối năm 2024, chịu trách nhiệm nhập khẩu, khai thác và lưu trữ khí đốt của Ukraine. Dù hệ thống điện nhiều lần bị gián đoạn, Ukraine vẫn tránh được tình trạng thiếu khí đốt trong thời gian ông lãnh đạo tập đoàn.
Ông Koretskyi còn từng lãnh đạo công ty dầu khí quốc doanh Ukrnafta và có nhiều năm làm việc trong khu vực tư nhân.
Một hướng ưu tiên khác của Tổng thống Zelensky khi miễn nhiệm bà Svyrydenko là củng cố quan hệ với Washington, trong bối cảnh đại sứ Ukraine tại Mỹ Olha Stefanishyna đã xin từ chức hồi đầu tháng 7 với lý do cá nhân, Volodymyr Fesenko, lãnh đạo Viện nghiên cứu Penta tại Kiev, nói.
Ông Zelensky cần một người có quan hệ tốt với Mỹ để thay thế bà Stefanishyna và Thủ tướng Svyrydenko được coi là ứng viên sáng giá nhất. Tổng thống Zelensky dường như cũng thừa nhận điều này khi nói bà Svyrydenko sẽ phụ trách “lĩnh vực mới trong quan hệ với một đối tác chủ chốt”.
Peter Dickinson, chuyên gia về Ukraine tại Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng bà Svyrydenko là lựa chọn phù hợp cho cương vị đại sứ Ukraine tại Mỹ, nhờ kinh nghiệm làm việc với Washington.
“Svyrydenko được phía Mỹ đánh giá rất cao. Đó là một trong những lý do bà được bổ nhiệm làm Thủ tướng. Bà trực tiếp đàm phán thỏa thuận khoáng sản năm ngoái, khi nhiều người cho rằng đó có thể trở thành thảm họa đối với Ukraine, nhưng cuối cùng vẫn đạt được thỏa thuận tương đối có lợi và không gây nhiều tranh cãi”, ông Dickinson nói với TVP World.
“Dường như Tổng thống Zelensky đã nghĩ đến việc thay đổi chính phủ từ trước và bây giờ ông ấy thực hiện theo phong cách cá nhân. Đó là kết hợp hàng loạt thay đổi nhân sự”, ông Fesenko cho hay.
Nếu những sắp xếp nhân sự này được quốc hội Ukraine thông qua, chính phủ mới sẽ quy tụ nhiều gương mặt có nền tảng quản trị hoặc chuyên môn kỹ thuật hơn là các chính trị gia chuyên nghiệp.
“Tất cả những yêu cầu này đòi hỏi một cuộc cải tổ toàn diện, trong đó ông Zelensky dường như đang hướng tới cách tiếp cận thiên về quản trị hơn, với nhiều nhà kỹ trị hơn trong bộ máy điều hành”, giáo sư Olena Lennon, chuyên gia về an ninh quốc gia tại Đại học New Haven, Mỹ, cho biết.
Theo trang tin IBNA, những ưu tiên này cho thấy trọng tâm điều hành của Kiev đã mở rộng so với giai đoạn đầu xung đột, chuyển từ “quản lý tình trạng khẩn cấp” sang “điều hành quốc gia trong cuộc chiến kéo dài”.
Trong bối cảnh đó, hiệu quả của bộ máy hành chính không chỉ tác động đến hoạt động trong nước mà còn ảnh hưởng đến tiến trình cải cách để gia nhập Liên minh châu Âu (EU) cũng như khả năng duy trì sự hỗ trợ quân sự và tài chính từ các đối tác phương Tây.
Lần gần nhất Tổng thống Ukraine cải tổ nội các là tháng 7/2025, sau một năm rưỡi liên tục hứng chịu tổn thất ngoài tiền tuyến và mất điện diện rộng do bị Nga tập kích lưới điện. Ông Zelensky khi đó đã thay thế loạt bộ trưởng vướng bê bối quản lý và tham nhũng.
Lần này, quyết định cải tổ được đưa ra trong bối cảnh cục diện chiến sự có nhiều thay đổi nhờ việc Ukraine tăng cường sử dụng UAV tập kích các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga. Ukraine cũng đang bước vào giai đoạn được đánh giá có nhiều thuận lợi hơn về đối ngoại. Quan hệ với Mỹ có dấu hiệu cải thiện, sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ cấp phép để Ukraine sản xuất tên lửa Patriot.
Orysia Lutsevych, chuyên gia về Ukraine tại viện chính sách Chatham House, trụ sở Anh, cho rằng trong điều kiện chưa thể tổ chức bầu cử, cải tổ là một trong những cách để Tổng thống Zelensky làm mới bộ máy điều hành.
“Ukraine vẫn đang trong tình trạng chiến tranh và không thể tổ chức bầu cử, vì vậy những cuộc điều chuyển nhân sự như thế này là cách duy nhất để đưa những gương mặt mới, có năng lực vào bộ máy”, bà nhận định.
"Đây là bước đi đầu tiên trong kế hoạch chi 350 tỷ shekel (119 tỷ USD) để tăng cường sức mạnh, năng lực sẵn sàng chiến đấu cho quân đội Israel trong một thập kỷ đầy thách thức an ninh sắp tới", Bộ Quốc phòng Israel cho biết trong thông cáo hôm nay.
Ủy ban mua sắm quốc phòng của Israel, gồm nhiều bộ trưởng trong nội các, trước đó phê duyệt kế hoạch mua thêm hai phi đoàn tiêm kích F-15IA và F-35I do tập đoàn Boeing và Lockheed Martin của Mỹ sản xuất.
Báo Times of Israel cho biết kế hoạch này sẽ nâng tổng số tiêm kích tàng hình F-35I của không quân Israel lên 100 chiếc, trong khi lực lượng F-15IA sẽ tăng lên 50 chiếc.
Theo Bộ Quốc phòng Israel, các phi đoàn mới sẽ đóng vai trò trụ cột trong quá trình phát triển lực lượng dài hạn của quân đội, giúp duy trì ưu thế trên không và ứng phó với những mối đe dọa trong khu vực.
"Xung đột gần đây với Iran một lần nữa cho thấy rõ quan hệ chiến lược giữa Mỹ và Israel có ý nghĩa sống còn như thế nào, đồng thời khẳng định sức mạnh không quân hiện đại vẫn là yếu tố thiết yếu", Amir Baram, quan chức điều hành hoạt động tại Bộ Quốc phòng Israel, cho hay.
Lực lượng Phòng vệ Israel đang biên chế 48 trong tổng số 50 chiếc đặt mua trong thương vụ đầu tiên. Tel Aviv hồi năm 2023 đặt mua thêm 25 chiếc F-35I, dự kiến bắt đầu tiếp nhận từ năm 2028.
Năm 2024, Bộ Quốc phòng Israel cũng đặt mua 25 chiến đấu cơ hạng nặng F-15IA, lô đầu tiên dự kiến được bàn giao từ năm 2031.
Israel là nước thứ hai được Lockheed Martin bàn giao chiến đấu cơ F-35, chỉ sau Mỹ, đồng thời nằm trong số ít quốc gia được phép chỉnh sửa mẫu phi cơ hiện đại này. F-35I là phiên bản phát triển riêng cho không quân Israel, dựa trên nền tảng biến thể F-35A, tích hợp nhiều công nghệ nội địa để đối phó mối đe dọa từ Iran.
Trong khi đó, F-15IA được phát triển từ phiên bản F-15EX hiện đại nhất trong biên chế quân đội Mỹ, áp dụng các điều chỉnh theo yêu cầu của Israel.
Mức phí hàng tháng mà Donald DeFesi phải đóng cho Ban Quản trị Khu dân cư (HOA) tại Walnut Creek, bang California, là 1.500 USD, tăng hơn gấp đôi so với năm 2015. Hiện mỗi tháng, số tiền anh chi cho phí quản lý, bảo hiểm căn hộ và thuế bất động sản còn cao hơn cả tiền trả góp nhà.
"Tôi thực sự không nghĩ phí HOA lại tăng mạnh đến vậy", DeFesi nói với WSJ.
Tại Mỹ, HOA là tổ chức tư nhân được thành lập để quản lý, duy trì và đặt ra các quy tắc cho một khu dân cư, khu căn hộ (condo), hoặc một khu đô thị được quy hoạch sẵn. Chủ sở hữu phải đóng phần chi phí cho các tiện ích chung, khu vực chung được HOA quản lý.
Ban quản trị HOA gồm các thành viên là cư dân tình nguyện trong khu, cũng có thể thuê thêm đơn vị quản lý bên ngoài, để phụ trách vận hành hàng ngày.
Theo Cục Điều tra Dân số Mỹ, trong năm 2024 có khoảng 21,6 triệu hộ gia đình, tương đương 1/4 số hộ sở hữu nhà tại Mỹ, đang trả phí HOA hoặc phí chung cư. Trong số này, khoảng 3 triệu hộ đóng trên 500 USD mỗi tháng.
Khoảng 84% nhà ở riêng lẻ mới xây được bán trong năm 2022 ở Mỹ thuộc các khu có HOA. Tại phần lớn các bang miền nam và miền tây, gần như không thể tìm được một căn riêng lẻ không thuộc HOA quản lý.
Theo phân tích của Realtor, phí HOA trung vị tại các khu chung cư trong năm 2025 là 420 USD, tăng 29% so với năm 2019. Với các chủ nhà ở riêng lẻ trong những khu có HOA quản lý, phí trung vị tăng 26%, lên 63 USD mỗi tháng.
Phí HOA thường không phải khoản lớn trong ngân sách gia đình, nhưng lại tăng đúng lúc giá nhà ở sát mức đỉnh lịch sử, lãi suất vay thế chấp neo cao, khiến sức mua ngày càng giảm. Tại nhiều nơi trên khắp nước Mỹ, thuế bất động sản, phí bảo hiểm nhà, chi phí điện nước đồng loạt tăng.
Joel Berner, nhà kinh tế trưởng tại Realtor, cho biết những khoản chi phình to này đang "đẩy một bộ phận người dân ra khỏi giấc mơ sở hữu nhà".
Lãi suất vay thế chấp về lâu dài có thể giảm so với hiện tại, tạo điều kiện để người mua nhà trong vài năm gần đây vay lại với lãi suất thấp hơn. Nhưng phí HOA và các khoản phí khác thường chỉ đi theo một hướng là tiếp tục tăng.
"Chi phí tăng khiến tôi phải rút tiền tiết kiệm, hoặc phải thắt lưng buộc bụng", DeFesi nói.
Những khoản phí này thường được HOA dùng để chi trả cho bảo hiểm và bảo trì các khu vực sử dụng chung, có thể gồm cả các tiện ích như hồ bơi hay sân golf. Chúng tăng lên vì chi phí bảo hiểm tài sản, nhân công và vật liệu ngày một đắt đỏ.
Chi phí leo thang cũng là một trong những lý do chính khiến thị trường căn hộ chung cư ở Mỹ rơi vào giai đoạn ảm đạm nhất trong hơn 10 năm qua.
Rebecca Lotsoff đã tìm mua một căn chung cư hai phòng ngủ ở khu vực Chicago từ cuối năm 2022 và không muốn phải trả quá 500 USD phí quản lý hàng tháng, nhưng thất bại. "Các loại phí khiến lựa chọn của tôi bị thu hẹp rất nhiều. Tôi rất chán nản",Lotsoff nói.
Ngoài khoản phí hàng tháng, các HOA đôi khi còn thu thêm khoản thu bổ sung để chi cho các hạng mục sửa chữa lớn hoặc những chi phí phát sinh khác.
Tại Durango, bang Colorado, HOA quản lý chung cư nơi Mike Downing sinh sống đã bắt đầu tăng phí trong những năm gần đây để bù đắp chi phí leo thang và tái lập quỹ dự phòng tài chính.
Ông Downing, hiện là trưởng Ban quản trị HOA chung cư, đóng khoảng 600 USD hàng tháng khi mua căn hộ vào năm 2019. Hiện nay, con số này lên gần 1.300 USD.
Ông cho biết một số chủ nhà trong khu chung cư rất bức xúc trước các đợt tăng phí và cho rằng mức phí cao hơn có thể khiến việc bán nhà trở nên khó khăn hơn. "Mọi thứ khá căng thẳng. Đây là bài toán khó với tất cả những người liên quan", Downing nói.
Theo Realtor, tại các thị trường ở bang Florida, phí HOA và phí quản lý chung cư đang chiếm tỷ trọng lớn nhất trong khoản thanh toán hàng tháng liên quan đến nhà ở của người mua.
Sau vụ sập chung cư ở Surfside năm 2021, các công ty bảo hiểm tại bang này bắt đầu siết chặt khâu đánh giá mức độ an toàn của chung cư. Giới chức bang cũng ban hành các yêu cầu an toàn mới với chung cư cũ. Những điều này đẩy phí HOA tại bang tăng lên.
Với người mua nhà, tránh những khu có HOA chưa chắc đã là lựa chọn rẻ hơn. Phí quản lý có thể được dùng để chi trả những khoản như sửa chữa, dọn tuyết, vốn là chi phí chủ nhà phải tự lo nếu không có HOA.
Một số HOA đang tìm cách kìm mức tăng phí. Cindy Kielty, trưởng Ban quản trị HOA nơi bà sinh sống tại St. Charles, bang Missouri, cho biết ban quản lý có thể cắt bớt một số dịch vụ như tưới cỏ để giảm chi phí cho dân cư.
Khi mua nhà năm 2009, hai vợ chồng bà đóng khoảng 125 USD phí quản lý mỗi tháng, nay đã tăng lên 350 USD. "Mọi người rồi sẽ phải thay đổi kỳ vọng về những gì HOA còn chi trả. Họ có hai lựa chọn, tự làm nhiều việc hơn để sửa chữa nhà, hoặc trả thêm tiền cho HOA", bà Kielty nói.
Việc Nhật Bản sắp nới lỏng các quy định xuất khẩu vũ khí đang thu hút sự quan tâm mạnh mẽ từ nhiều nước, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đang lưỡng lự về các cam kết an ninh với các đồng minh, còn xung đột ở Iran và Ukraine đang gây áp lực lên nguồn cung vũ khí của Mỹ.
Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của Thủ tướng Nhật Sanae Takaichi vừa thông qua những thay đổi vào tuần này, khi bà nỗ lực vực dậy nền công nghiệp quân sự của đất nước. Reuters ngày 15.4 dẫn lời 3 quan chức chính phủ Nhật cho hay chính phủ sẽ chính thức thông qua các quy định mới ngay trong tháng này.
Nhật chi 60 tỉ USD cho lực lượng phòng vệ trong năm nay. Nhật duy trì một ngành công nghiệp quốc phòng quy mô đáng kể, có khả năng sản xuất các hệ thống tiên tiến như tàu ngầm và máy bay chiến đấu.
Trong số những khách hàng tiềm năng mới có quân đội Ba Lan và Hải quân Philippines, những lực lượng đang trải qua quá trình hiện đại hóa, theo các quan chức Nhật và các nhà ngoại giao nước ngoài tại Tokyo.
Các nhà thầu quốc phòng Toshiba và Mitsubishi Electric đang tuyển dụng nhân viên và tăng năng lực sản xuất để tận dụng nhu cầu, các giám đốc điều hành của họ cho biết, cung cấp những chi tiết chưa từng được công bố trước đây.
Theo 2 quan chức Nhật, một trong những thỏa thuận đầu tiên mà chính phủ của bà Takaichi có khả năng phê duyệt là xuất khẩu tàu hộ tống cũ sang Philippines, trước khi xuất khẩu các hệ thống phòng thủ tên lửa.
Ông Mariusz Boguszewski, phó trưởng phái đoàn Đại sứ quán Ba Lan tại Nhật, cho biết Warsaw và Tokyo có thể giúp lấp đầy những khoảng trống trong kho vũ khí của nhau, hợp tác trong các lĩnh vực như hệ thống chống máy bay không người lái (UAV) và tác chiến điện tử.
Tập đoàn WB của Ba Lan, một trong những nhà thầu quốc phòng tư nhân lớn nhất châu Âu, năm ngoái đã ký một thỏa thuận sơ bộ về UAV với nhà sản xuất máy bay ShinMaywa của Nhật.
Ba nhà ngoại giao châu Âu khác cho biết việc Nhật nới lỏng chính sách xuất khẩu vũ khí tạo cơ hội để giảm bớt sự phụ thuộc nặng nề vào vũ khí của Mỹ, vốn đang chịu áp lực do các cuộc xung đột.
Theo các nhà ngoại giao này, tính khó đoán của ông Trump, chẳng hạn như những lời đe dọa rời khỏi NATO và sáp nhập Greenland, cũng đã thúc đẩy mạnh mẽ việc đa dạng hóa nguồn cung vũ khí.
Văn phòng của bà Takaichi từ chối trả lời các câu hỏi cụ thể liên quan những vấn đề trên, thay vào đó nhắc lại bài phát biểu hôm 20.2, trong đó nhà lãnh đạo nói rằng bà đang xem xét lại các biện pháp kiểm soát để tăng cường sản xuất quốc phòng của Nhật và củng cố năng lực của các đồng minh.
Mỹ từ lâu đã thống trị các chuỗi cung ứng quân sự toàn cầu. Theo một báo cáo hồi tháng 3 của Viện Nghiên cứu Hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI), nước này chiếm 95% lượng nhập khẩu quốc phòng của Nhật, 85% lượng nhập khẩu của Úc và Anh, và 77% lượng nhập khẩu của Ả Rập Xê Út trong giai đoạn 2021-2025.
