Trong loạt chương trình “Kara Swisher Wants to Live Forever” phát sóng trên đài CNN, nhà báo Kara Swisher đã đi sâu tìm hiểu ngành công nghiệp kéo dài tuổi thọ đang bùng nổ trên toàn cầu. Một trong những điểm dừng chân ấn tượng của hành trình này chính là Hàn Quốc, quốc gia đang nắm giữ những bí quyết trường thọ mà người Mỹ và thế giới phải kinh ngạc.
Nếu muốn có một cuộc sống trường thọ và khỏe mạnh nên chọn Hàn Quốc thay vì Mỹ. Vào những năm 1980, tuổi thọ trung bình tại Mỹ tương đương với mức bình quân của các quốc gia phát triển. Tuy nhiên, kể từ đó đến nay, trong khi phần lớn thế giới ghi nhận những bước tiến dài, vị trí của Mỹ lại tụt dần xuống nhóm cuối danh sách.
Ở bên kia bán cầu, tuổi thọ của người dân Hàn Quốc lại tăng trưởng rất nhanh. Theo số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), quốc gia này đã chứng kiến bước nhảy vọt ấn tượng khi tuổi thọ trung bình tăng thêm 7,94 năm trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2021.
Những bí quyết giúp người Hàn Quốc sống thọ mà người Mỹ có thể học hỏi thực chất đều gói gọn trong các thói quen mà bất kỳ ai cũng có thể áp dụng ngay từ bây giờ.
Khi ghé thăm một trường học tại Hàn Quốc vào giờ ăn trưa, nhà báo Kara Swisher đã rất ngạc nhiên trước những gì xuất hiện trên khay ăn của học sinh: xà lách cuốn, salad củ cải trộn hẹ, kim chi và trái cây theo mùa. Bà chia sẻ đây hoàn toàn không phải là những món ăn mà con nhỏ của bà ở nhà tự nguyện tìm đến.
Tuy nhiên, trong suốt quãng đời đi học, trẻ em Hàn Quốc đều được cung cấp bữa trưa miễn phí tại trường. Yeonju Kim, một chuyên gia dinh dưỡng học đường, chia sẻ với Swisher rằng thực đơn này được thiết kế để đảm bảo cân bằng giữa yếu tố dinh dưỡng lẫn giáo dục thể chất.
Ngược lại tại Mỹ, báo cáo năm 2023 từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) dựa trên khảo sát phụ huynh cho thấy gần một nửa số trẻ em từ 1 đến 5 tuổi không ăn rau hàng ngày và một phần ba không ăn trái cây mỗi ngày. Vấn đề này không chỉ dừng lại ở những đứa trẻ kén ăn mà còn kéo dài đến tận tuổi trưởng thành.
Một nghiên cứu vào năm 2025 chỉ ra rằng gần một nửa số người trưởng thành tại Mỹ có chế độ ăn kém chất lượng. Chất lượng dinh dưỡng của họ được đánh giá dựa trên thang điểm chế độ ăn cơ bản của Hiệp hội Tim mạch Mỹ, vốn ưu tiên thực đơn giàu trái cây, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, protein, chất béo lành mạnh và hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn.
Các chế độ ăn đáp ứng tốt những tiêu chí này, gồm chế độ ăn Địa Trung Hải và MIND, đều được chứng minh giúp kéo dài tuổi thọ và giảm nguy cơ suy giảm nhận thức khi về già. Trong đó, MIND là chế độ ăn kết hợp giữa Địa Trung Hải và DASH nhằm mục đích trì hoãn quá trình thoái hóa thần kinh. Tác động của việc ăn uống lành mạnh có thể khó nhận biết trong ngắn hạn nhưng theo thời gian, kết quả mang lại sẽ vô cùng rõ rệt.
Khi nghiên cứu về nhóm “SuperAgers”, những người cao tuổi nhưng vẫn duy trì được năng lực nhận thức tương đương với người trẻ hơn họ hàng chục tuổi, tại Hàn Quốc, tiến sĩ Geon-Ha Kim, nhà khoa học thần kinh tại Trung tâm Y tế Đại học Nữ sinh Ewha ở Seoul, cho biết các yếu tố lối sống có ảnh hưởng lớn nhất bao gồm tập thể dục, tương tác xã hội và tham gia vào những hoạt động mới mang tính thử thách.
Để tìm hiểu sâu hơn về bí quyết vận động, Swisher đã trò chuyện với Park Mak-rye, ngôi sao mạng xã hội 79 tuổi thường được biết đến với biệt danh “Bà ngoại Hàn Quốc”. Bà thường xuyên chia sẻ các công thức nấu ăn lành mạnh, quy trình chăm sóc da và các bài tập thể dục trực tuyến. Bà nói với Swisher rằng những hoạt động đó, kết hợp cùng một nhóm bạn thân thiết, chính là chìa khóa giúp bà duy trì sức khỏe.
Các số liệu khoa học về lợi ích của việc vận động dưới mọi hình thức đều rất rõ ràng. Tập thể dục thường xuyên làm tăng nhịp tim và nhịp thở có thể giúp giảm tới 40% nguy cơ tử vong sớm. Ngược lại, theo một nghiên cứu năm 2023, những người sống trong cảnh cô đơn và bị cô lập xã hội có nguy cơ tử vong sớm do mọi nguyên nhân cao hơn 32%. Ngoài ra, một nghiên cứu được công bố mới đây cũng cho thấy việc tham gia vào các hoạt động văn hóa nghệ thuật có khả năng làm chậm quá trình lão hóa.
“Tôi ở bên bạn bè và cười đùa suốt cả ngày. Chẳng còn chỗ nào cho bệnh tật chen chân vào cả”, bà Park chia sẻ.
Hệ thống y tế là một trong những điểm khác biệt lớn nhất giữa Hàn Quốc và Mỹ. Hieun Shin, phóng viên của hãng tin AFP chuyên theo dõi các mảng xã hội, chính trị và văn hóa tại Hàn Quốc, cho hay sự khác biệt cốt lõi nằm ở việc hệ thống y tế tập trung vào công tác điều trị hay phòng bệnh.
“Không ai muốn chi tiền cho việc phòng bệnh cả”, tiến sĩ Karen Studer, trưởng khoa Y học Dự phòng tại trường Y thuộc Đại học Loma Linda (California, Mỹ) nhận định. Trong hệ thống y tế hiện tại của Mỹ, “các bác sĩ được trả tiền để điều trị bệnh. Các cơ quan bảo hiểm sẵn sàng bồi hoàn hàng nghìn USD cho một ca phẫu thuật bắc cầu tim nhưng lại chi trả rất ít từ một buổi khám bệnh để tư vấn về các yếu tố lối sống giúp phòng ngừa chính căn bệnh tim đó”.
Ngược lại, phóng viên của AFP cho biết việc người dân Hàn Quốc thường xuyên đến gặp bác sĩ là điều rất phổ biến, dù chỉ vì cảm lạnh hay đau lưng nhẹ. Tuy nhiên, Shin cũng lưu ý rằng thói quen này chỉ có thể duy trì dễ dàng tại một quốc gia sở hữu hệ thống y tế có chi phí hợp lý, vừa vặn với túi tiền của người dân.
Tiến sĩ Studer cho rằng một cá nhân có thể không thay đổi được cục diện của nền y tế Mỹ lập tức, nhưng mỗi người đều có thể tự thực hiện các biện pháp chủ động hơn để bảo vệ sức khỏe của chính mình. Bà khuyến nghị mọi người nên tiêm chủng đầy đủ, khám sàng lọc định kỳ, tập trung tập luyện thể dục gồm cả các bài tập rèn luyện sức mạnh, ăn nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật, ngủ đủ giấc, quản lý căng thẳng, đồng thời hạn chế hoặc từ bỏ hoàn toàn thuốc lá điện tử, thuốc lá truyền thống và rượu bia. Những thay đổi này đôi khi chỉ đơn giản là ăn thêm một phần rau mỗi ngày hoặc bớt đi một ly đồ uống có cồn.
“Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất, bạn không cần phải thực hiện một cuộc cách mạng thay đổi cuộc đời ngay lập tức trừ khi bản thân thực sự muốn thế. Những thói quen nhỏ hoàn toàn có thể tạo nên những thay đổi lớn lao”, tiến sĩ Studer chia sẻ.
Bác sĩ Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, chia sẻ thông tin này tại triển lãm y tế thông minh ngày 8/4. Ứng dụng ra đời nhằm giúp người dân quản lý sức khỏe suốt đời thay vì chỉ đi khám khi đã phát bệnh, đặc biệt trong thời điểm thành phố ghi nhận tỷ lệ bệnh không lây nhiễm tăng cao và dân số già hóa nhanh.
Với "hộ chiếu" này, phần mềm tự động lưu trữ toàn bộ tiền sử bệnh, kết quả xét nghiệm và quá trình điều trị sau mỗi lần người dân thăm khám. Bác sĩ dựa vào nền tảng dữ liệu xuyên suốt để đưa ra phác đồ chính xác nhất.
Ngoài ra, hệ thống tích hợp trực tiếp với các thiết bị thông minh cầm tay, đo lường nhịp tim và huyết áp theo thời gian thực. Khi có dấu hiệu bất thường, người dùng có thể được cảnh báo sớm, từ đó đi khám kịp thời, tránh bệnh diễn tiến nặng.
Song song, các dịch vụ khám chữa bệnh từ xa cũng đang được đẩy mạnh, giúp người dân có thể trao đổi với bác sĩ mà không cần đến bệnh viện, đặc biệt thuận tiện với người bận rộn hoặc ở xa trung tâm.
Tại triển lãm, bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, giới thiệu hơn 70 giải pháp y tế số nhằm đưa các mô hình chăm sóc tại nhà vào thực tiễn. Tuy nhiên, TS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế công cộng, nhấn mạnh chuyển đổi sang phòng bệnh cần sự tham gia chủ động của người dân.
"Không ai có thể thay mình ăn, ngủ hay tập luyện, việc tự chăm sóc vẫn là yếu tố quyết định, còn hệ thống y tế đóng vai trò hỗ trợ", ông nói, thêm rằng các công cụ "bác sĩ số" sẽ làm nhiệm vụ phân tích dữ liệu, hướng dẫn người dùng thay đổi hành vi sinh hoạt, kết hợp cùng các chương trình tầm soát bệnh nguy hiểm tại y tế cơ sở để ngăn chặn rủi ro từ xa.
Trong gần 14.000 người dân TP TP HCM tham gia tầm soát sức khỏe cộng đồng mới đây, các bác sĩ phát hiện hơn 63% trường hợp mắc bệnh cần theo dõi và điều trị chuyên sâu. Kết quả khám cho thấy nhóm bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường,... chiếm tỷ trọng lớn. Đây là những bệnh dễ bị bỏ sót nếu không tầm soát.
Ngoài ra, chương trình cũng phát hiện nhiều vấn đề khác như 341 người có dấu hiệu nghi ngờ ung thư cần chuyển viện, hàng trăm trường hợp bệnh mắt, tim mạch, phụ khoa và các bệnh về da, hô hấp, tiêu hóa, răng miệng... Ở lĩnh vực nhi khoa, nhiều trẻ phát hiện bệnh tim bẩm sinh, béo phì.
Cơ thể con người hoạt động tốt nhất khi được thay đổi trạng thái liên tục. Khi công việc buộc chúng ta ở yên trong một tư thế quá lâu, dù là ngồi hay đứng, đó mới là lúc các vấn đề sức khỏe bắt đầu xuất hiện.
Câu nói "ngồi nhiều nguy hiểm như hút thuốc" từng lan truyền rộng rãi, nhưng các nhà khoa học cho rằng nhận định này mang tính cảnh báo hơn là kết luận chính xác.
Trên thực tế ngồi lâu có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe như đau cột sống, giảm chuyển hóa năng lượng và tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Tuy nhiên đứng lâu cũng không phải là giải pháp thay thế hoàn hảo, theo The Conversation.
Những người làm việc phải đứng nhiều giờ liên tục như nhân viên y tế, giáo viên, công nhân dây chuyền hay nhân viên bán hàng thường gặp tình trạng đau chân, mỏi cơ, giãn tĩnh mạch và áp lực kéo dài lên cột sống.
Các nghiên cứu trong lĩnh vực công thái học cho thấy cả hai trạng thái ngồi và đứng đều có thể gây hại nếu kéo dài mà không có sự thay đổi.
Điểm chung của hai tư thế này là tính "tĩnh". Cơ thể con người được thiết kế để vận động liên tục, không phải để giữ nguyên một trạng thái trong nhiều giờ. Khi ngồi quá lâu, các nhóm cơ ít được kích hoạt, tuần hoàn máu chậm lại, gây căng cứng vùng cổ, vai và thắt lưng.
Ngược lại, khi đứng lâu, trọng lực dồn xuống chi dưới, làm tăng áp lực lên bàn chân, đầu gối và hệ tĩnh mạch.
Các chuyên gia về vật lý trị liệu nhấn mạnh rằng yếu tố nguy cơ lớn nhất không nằm ở việc "ngồi hay đứng", mà là thời gian duy trì tư thế và mức độ thiếu vận động đi kèm. Đây cũng là nguyên nhân khiến rối loạn cơ xương khớp trở thành nhóm bệnh nghề nghiệp phổ biến hàng đầu hiện nay.
Một khía cạnh quan trọng nhưng thường bị bỏ qua là vai trò của bàn chân trong toàn bộ hệ vận động. Bàn chân là điểm tiếp xúc trực tiếp với mặt đất, chịu trách nhiệm phân bổ lực và giữ ổn định cho cơ thể. Khi phải đứng lâu, áp lực liên tục lên bàn chân có thể lan truyền lên các khớp phía trên như mắt cá, đầu gối, hông và cột sống, dẫn đến đau và rối loạn tư thế.
Trong khi đó xu hướng sử dụng bàn làm việc đứng hoặc các thiết bị hỗ trợ công thái học ngày càng phổ biến. Những công cụ này có thể giúp cải thiện tư thế, nhưng không phải là giải pháp toàn diện. Một môi trường làm việc "tốt" không chỉ nằm ở thiết bị, mà còn ở cách tổ chức nhịp sinh hoạt trong ngày.
Theo khuyến nghị của Cơ quan An toàn và Sức khỏe lao động châu Âu, chiến lược hiệu quả nhất là giảm thời gian duy trì tư thế tĩnh và tăng cường vận động xen kẽ.
Điều này có thể được thực hiện thông qua những thay đổi đơn giản như đứng dậy đi lại sau mỗi 30-60 phút, kết hợp ngồi - đứng linh hoạt, thực hiện các bài giãn cơ ngắn, hoặc bố trí công việc theo hướng luân phiên hoạt động.
Bên cạnh đó các yếu tố như giày dép phù hợp, chiều cao bàn ghế, ánh sáng, cũng như thói quen vận động ngoài giờ làm việc đều góp phần quan trọng trong việc bảo vệ hệ cơ xương khớp. Những điều chỉnh nhỏ nhưng duy trì đều đặn có thể tạo ra khác biệt lớn về lâu dài.
Nói cách khác, thay vì tìm kiếm một "tư thế lý tưởng", cách tiếp cận khoa học hơn là xem cơ thể như một hệ thống cần được vận hành linh hoạt. Sự thay đổi, thích nghi và vận động thường xuyên mới chính là chìa khóa giúp giảm nguy cơ bệnh tật và duy trì sức khỏe trong môi trường làm việc hiện đại.
Ngày 5.5 nữ bệnh nhân N.T.T.H (37 tuổi, ở Hà Nội) đã được ra viện sau 3 tuần ghép tế bào gốc tự thân điều trị u lympho không Hodgkin tế bào B hệ thần kinh T.Ư, là bệnh ác tính hiếm gặp, dễ tái phát.
Trước đó, năm 2025, chị H. bị liệt, cấp cứu tại bệnh viện về ngoại khoa, được phát hiện u não ác tính. Khi đó, do tính chất khối u, các bác sĩ đã phẫu thuật nhưng chỉ có thể phẫu thuật được khoảng 70%, không thể lấy hết khối u.
Tháng 5.2025, bệnh nhân vào điều trị tại Trung tâm Huyết học, Bệnh viện 19 - 8 trong tình trạng nặng do đã ở giai đoạn muộn của bệnh, khối u kích thước khá lớn (8 x 10 mm).
Tại đây, sau 3 đợt truyền hóa chất, với phác đồ điều trị hóa chất liều rất cao, khối u đã "tiêu" hết. Quá trình điều trị bệnh nhân cũng đã trải qua các diễn biến rất nặng: suy thận cấp, suy giảm toàn bộ miễn dịch, nấm họng, loét miệng…, được điều trị, chăm sóc toàn diện bởi các chuyên khoa: huyết học truyền máu, chống nhiễm khuẩn, dinh dưỡng…
"Tuy nhiên, đây là bệnh nguy hiểm, khả năng tái phát rất cao, do đó, bệnh nhân được hội chẩn và được chỉ định ghép tế bào gốc tự thân để ngăn ngừa tái phát, sau 7 đợt truyền hóa chất, với sự hỗ trợ của Viện Huyết học - truyền máu T.Ư", bác sĩ Lê Thị Thùy Dương (Trung tâm Huyết học - truyền máu, Bệnh viện 19 - 8) cho biết.
Theo bác sĩ Dương, quá trình ghép tế bào gốc yêu cầu rất ngặt nghèo về kiểm soát nhiễm khuẩn, do người bệnh cần truyền hóa chất liều rất cao, miễn dịch gần như bằng không. Bệnh nhân được theo dõi, chăm sóc y tế đặc biệt, theo dõi sát sao diễn biến sức khỏe. Sau khoảng 3 tuần truyền tế bào gốc, bệnh nhân H. ra viện với tình trạng sức khỏe khả quan.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Phạm Thị Việt Anh, Phó giám đốc phụ trách Trung tâm Huyết học - truyền máu, Bệnh viện 19-8, cho biết, trong lực lượng y tế công an nhân dân, Bệnh viện 19 - 8 là đơn vị đi đầu triển khai kỹ thuật ghép tế bào gốc tự thân trong điều trị các bệnh lý huyết học.
"Trước đây, vào điều trị chủ yếu là cán bộ, chiến sĩ công an. Với bệnh nhân H., đây là lần đầu tiên chúng tôi thực hiện thành công ca ghép cho một bệnh nhân ngoài lực lượng công an nhân dân. Các kỹ thuật chuyên sâu, công nghệ cao của bệnh viện không chỉ phục vụ lực lượng công an mà đang từng bước được mở rộng để phục vụ người dân", bác sĩ Phạm Thị Việt Anh chia sẻ.
Với thành công trong điều trị ca bệnh ác tính hiếm gặp, PGS-TS Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Bệnh viện 19-8, nhìn nhận, ca ghép khẳng định đội ngũ y bác sĩ của bệnh viện đã làm chủ các kỹ thuật điều trị chuyên sâu, hiện đại, là tiền đề quan trọng để bệnh viện tiếp tục phát triển các kỹ thuật chuyên sâu trong thời gian tới, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, thêm cơ hội điều trị hiệu quả cho người bệnh.
