Theo Hãng tin AFP ngày 2-4, trong một đoạn video ghi lại bữa trưa riêng tư diễn ra một ngày trước đó – vốn được đăng trên kênh YouTube của Nhà Trắng trước khi bị gỡ – Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công kích cá nhân ông Macron và chỉ trích Pháp vì không tham gia chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel phát động chống lại Iran.
“Chúng tôi không cần họ, nhưng tôi vẫn hỏi”, ông Trump nói, kể lại việc đã gọi điện đề nghị Paris hỗ trợ triển khai lực lượng tại vùng Vịnh.
Từ đây, ông Trump tiếp tục chỉ trích Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), cho rằng liên minh này sẽ không đứng về phía Mỹ trong cuộc xung đột lớn nào. Ông cũng nói NATO là “con hổ giấy”.
Hôm 31-3, ông Trump đã đăng tải bài viết trên nền tảng Truth Social, nêu rõ việc Pháp từ chối cho phép các máy bay chở vật tư quân sự tới Israel bay qua không phận nước này, gọi đây là hành động “rất thiếu hợp tác” và cảnh báo Mỹ sẽ “ghi nhớ”.
Tuy nhiên phía Pháp nhanh chóng bác bỏ các chỉ trích này và tái khẳng định lập trường không thay đổi.
Phát biểu ngày 1-4, Tổng thống Macron cho biết Paris sẽ không tham gia chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel, không quên nhấn mạnh việc Pháp chưa được tham vấn trước khi Mỹ phát động cuộc chiến.
“Điều hoàn toàn đúng là Pháp, nước không được tham vấn và cũng không tham gia vào chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel phát động, sẽ không tham gia vào chiến dịch này”, ông Macron nói trong cuộc phỏng vấn với Đài NHK của Nhật Bản trong chuyến thăm Tokyo, đồng thời nhấn mạnh đây là lập trường của Pháp ngay từ “ngày đầu” của cuộc chiến.
Paris trước đó đã phản đối các chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, cho rằng những hành động này nằm ngoài khuôn khổ luật pháp quốc tế.
Sau khi đưa được người đầu tiên ra ngoài tối 19.5, đội cứu hộ đã chuẩn bị vào hang động trong sáng 30.5 để tìm kiếm và hỗ trợ 4 người còn bị mắc kẹt, nhưng trước khi đội cứu hộ đến, họ đã tự mình bò ra ngoài, theo CNN dẫn lời ông Bounkham Luanglath thuộc Hội Tình nguyện Nhân dân Lào.
Nhóm 5 người này nằm trong số 8 người Lào đã vào hang động ở tỉnh Xaisomboun thuộc miền trung Lào để tìm vàng hôm 20.5. Sau đó, một trận lũ quét đã làm ngập lối ra, khiến họ bị mắc kẹt bên trong. Một người đã kịp thoát ra ngoài và báo cho giới chức có 7 người bị mắc kẹt.
Thợ lặn hang động người Thái Lan Kengkard Bongkawong, tham gia chiến dịch giải cứu, hôm nay viết trên Facebook rằng cả 4 người bị mắc kẹt đã được đưa ra khỏi hang động, theo Reuters.
Đoạn video do các tình nguyện viên quay lại cho thấy các nhân viên cứu hộ đưa 4 người đàn ông Lào ra khỏi hang động với đèn pin đội trên đầu và quần áo lấm lem bùn đất.
Những người được giải cứu đã được lực lượng cứu hộ tìm thấy hôm 27.5 nhưng chưa thể đưa ra ngoài. Các quan chức cho hay họ sẽ tiếp tục tìm kiếm 2 người mất tích, được cho là đã vào hang trước đó và tách biệt với nhóm 5 người nói trên, theo CNN.
Một nhóm tình nguyện viên từ nước láng giềng Thái Lan đã hỗ trợ nỗ lực cứu hộ từ cuối tuần trước. Sau đó, lực lượng tăng viện, gồm các thợ lặn từ Phần Lan, Pháp, Indonesia, Malaysia, Nhật Bản và Úc, cũng được điều động tham gia chiến dịch.
NY Post ngày 22/4 dẫn các nguồn thạo tin tại Pakistan nhận định vòng đàm phán hòa bình tiếp theo giữa Mỹ và Iran "có khả năng diễn ra tại Islamabad trong vòng 36-72 giờ tới".
Phóng viên báo này sau đó gửi câu hỏi qua tin nhắn cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, đề nghị bình luận về thông tin này và nhận được phản hồi: "Rất có khả năng!". Ông Trump không bình luận thêm về điều này.
Các nguồn tin tại Islamabad cho biết nỗ lực trung gian với Tehran đang có tín hiệu tích cực, mở ra khả năng nối lại đối thoại trong khung thời gian nói trên. Một nguồn nhận định rằng lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì bất chấp những phát biểu cứng rắn từ hai phía và chưa xuất hiện động thái leo thang quân sự.
Dẫn lời một nhà phân tích am hiểu về giới ngoại giao và quốc phòng Pakistan, NY Post cho biết triển vọng ngoại giao giải quyết xung đột với Iran hiện phụ thuộc vào việc Tehran đưa ra được một đề xuất thống nhất hay không. Nguồn tin này nhận định lập trường của Washington là sẽ chưa quay lại thương lượng cho đến khi Tehran đạt đồng thuận nội bộ.
Trong khi đó, CNN dẫn nguồn thạo tin tiết lộ Tổng thống Trump muốn giới hạn thời gian cho Iran nghiên cứu đề xuất thống nhất và nối lại tiến trình ngoại giao.
Washington không muốn kéo dài lệnh ngừng bắn vô thời hạn và cũng không muốn đàm phán kéo dài. Các cố vấn của ông Trump nhận định nội bộ lãnh đạo Iran còn rạn nứt, khiến nước này chưa đạt đồng thuận để trao quyền cho phái đoàn đàm phán chốt thỏa thuận.
Quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn cho thấy mong muốn của ông Trump trong giải quyết xung đột bằng con đường ngoại giao, đồng thời thể hiện sự thận trọng trong nối lại các hành động quân sự. Trong thời gian này, Washington tin rằng việc phong tỏa các cảng Iran sẽ gây sức ép hiệu quả, nhưng cũng nhận ra rằng càng kéo dài phong tỏa, tác động tiêu cực lên nền kinh tế toàn cầu sẽ càng lớn.
Giới lãnh đạo Iran chưa tuyên bố sẽ cùng gia hạn lệnh ngừng bắn hay chọn cách phản ứng khác. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei ngày 22/4 nói nước này luôn sẵn sàng tự vệ trước mọi mối đe dọa, nhưng vẫn sẽ cố gắng theo đuổi các biện pháp ngoại giao và pháp lý để bảo vệ lợi ích quốc gia.
"Ngoại giao là công cụ bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia. Iran sẽ tham gia các nỗ lực ngoại giao khi nhận thấy tình hình cần thiết và hợp lý để thúc đẩy lợi ích quốc gia, cũng như để giữ gìn những thành quả mà Iran đã đạt được", ông trả lời hãng thông tấn Tasnim.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, ngày 28/4 công bố hình ảnh cuộc đổ bộ và khám xét tàu hàng Blue Star III trên biển Arab. Phương tiện bị nghi là đang di chuyển đến Iran và vi phạm lệnh phong tỏa do Mỹ áp đặt.
Trong video, binh sĩ thuộc Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh (MEU) số 31 triển khai bằng trực thăng từ tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli, sau đó đu dây xuống tàu Blue Star III và tiếp cận khoang điều khiển.
"Lực lượng Mỹ đã thả phương tiện sau khi khám xét và xác minh tàu không có kế hoạch cập bến ở Iran", CENTCOM thông báo.
CENTCOM không nêu lý do cụ thể khiến tàu bị nghi ngờ hướng tới Iran. Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy Blue Star III rời cảng Qasim của Pakistan và đang trên hành trình đến cảng Sohar của Oman.
Đây là tàu hàng thứ tư bị kiểm tra kể từ khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải nhằm vào Iran, nhưng là trường hợp đầu tiên được trả tự do. Ít nhất ba tàu gồm Touska, Tifani và Majestic X đã bị lực lượng Mỹ bắt giữ.
CENTCOM cho biết chiến dịch phong tỏa đã buộc 39 tàu thay đổi hành trình trong hơn 2 tuần qua, tuyên bố lực lượng Mỹ sẽ tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa trên khắp Trung Đông và khẳng định hoạt động này đã "cắt đứt mọi giao thương hai chiều của Iran".
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Iran đã gần như phong tỏa eo biển này, buộc các tàu thương mại phải xin phép hoặc nộp phí để đi qua và cấm các phương tiện có liên hệ với Mỹ và Israel, cùng những bên khác tham gia vào cuộc xung đột.
Trong khi đó, hải quân Mỹ thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ bất cứ tàu nào đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran.
Mỹ cũng mở rộng phạm vi thực thi phong tỏa, cũng như các loại hàng hóa có thể khiến tàu hàng bị kiểm tra hoặc tịch thu nếu liên quan Iran.
Một số chuyên gia hàng hải nhận định kiểm soát toàn bộ lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz là thách thức lớn, đồng thời cho rằng các tàu có thể né tránh bằng cách thay đổi dữ liệu định vị hoặc di chuyển qua vùng biển quốc gia khác.
