Ngày 28-5, tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB), Trường đại học Văn Hiến phối hợp cùng SIHUB tổ chức chung kết và trao giải cuộc thi Đổi mới sáng tạo khoa học, công nghệ cấp thành phố năm 2026 chủ đề "InnoX: Vượt giới hạn - Chạm tương lai".
Dự án "BrailleConnect AI" thu hút sự chú ý khi tập trung hỗ trợ người mù, người mù điếc tiếp cận thông tin do các bạn Trần Minh Tường (Trường đại học Văn Hiến), Trần Đăng Khoa và Lê Thành Nghĩa (Trường đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM) thực hiện.
Trần Minh Tường là người khiếm thính. Bạn giới thiệu hệ thống được phát triển để giải quyết thực tế là nhiều người thân, giáo viên hoặc phụ huynh chưa biết chữ Braille nên gặp khó khi hỗ trợ người khiếm thị trong học tập và giao tiếp.
Trong khi các công cụ hỗ trợ hiện nay phần lớn tính phí định kỳ, ít tối ưu cho tiếng Việt có dấu hoặc chưa phù hợp với điều kiện tiếp cận của nhiều người dùng trong nước.
Bạn Lê Thành Nghĩa nói ứng dụng hoạt động bằng cách chụp ảnh tài liệu chữ nổi Braille tiếng Việt, sau đó dùng AI để nhận diện vị trí các ký tự, xử lý hình ảnh và chuyển đổi sang văn bản thông thường hoặc giọng nói.
Hệ thống sử dụng mô hình thị giác máy tính YOLO 11 để tối ưu cho điện thoại và thiết bị nhỏ gọn, đồng thời tích hợp mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) nhằm phục hồi tiếng Việt có dấu và chuẩn hóa nội dung đầu ra.
Nghĩa nói hệ thống đạt độ chính xác nhận diện ký tự trên 97%, thời gian xử lý khoảng 130 mili giây cho mỗi lần suy luận.
Một số tính năng có thể hoạt động offline trên điện thoại mà không cần kết nối Internet. Ngoài phần mềm, nhóm còn phát triển mô hình thiết bị Braille xúc giác kết nối với điện thoại qua Bluetooth. Thiết bị sử dụng các chấm nổi điều khiển bằng nam châm điện để hiển thị ký tự Braille cho người dùng sờ và đọc trực tiếp.
"Các thiết bị Braille nhập khẩu hiện có giá khá cao cũng là một khó khăn. Hướng phát triển này nhằm hỗ trợ cả người mù điếc, nhóm người dùng khó tiếp cận các công cụ hỗ trợ bằng âm thanh hiện nay", Trần Đăng Khoa nói.
Nhóm hướng tới tối ưu thiết kế và linh kiện để giảm giá thành, đồng thời xây dựng hệ sinh thái gồm ứng dụng di động, bàn phím Braille trên điện thoại và thiết bị đọc xúc giác hỗ trợ giao tiếp hai chiều giữa người khiếm thị và người sáng mắt.
Dự án này giành giải đặc biệt với phần thưởng 100 triệu đồng tiền mặt cùng các gói hỗ trợ ươm tạo và phát triển start-up.
Một dự án khác cũng liên quan đến chữ nổi Braille thu hút sự chú ý là nền tảng hỗ trợ người khiếm thị học ngoại ngữ với AI giáo viên ảo do nhóm sinh viên Trường đại học Văn Hiến và Trường Quốc tế Việt Úc (VAS) phát triển.
Theo nhóm, hệ thống có thể nhận diện và đối soát phát âm bằng AI, chỉ ra lỗi ở trọng âm hoặc âm cuối. Đồng thời đồng bộ tín hiệu âm thanh và rung theo thời gian thực với độ trễ dưới 20 mili giây nhằm hạn chế nhiễu thông tin khi tiếp nhận.
Dự án cũng được định hướng mở rộng sang nhiều ngôn ngữ như tiếng Anh, Pháp, Nhật, Trung và xây dựng nền tảng học tập dành cho cộng đồng người khiếm thị trong tương lai.
Cuộc thi quy tụ sinh viên từ 20 trường đại học với nhiều đề tài thuộc các lĩnh vực AI, vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ giáo dục, y sinh, dữ liệu lớn (Big Data), blockchain, IoT, robot tự động hóa và năng lượng tái tạo.
15 đề tài xuất sắc nhất vào vòng chung kết trình bày trước hội đồng gồm các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, doanh nghiệp, nhà đầu tư và đơn vị hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Chương trình có khu vực triển lãm sản phẩm và mô hình công nghệ nhằm kết nối sinh viên với doanh nghiệp và tìm kiếm cơ hội ươm tạo, thương mại hóa các dự án tiềm năng.
Ông Trần Trọng Tuyên - Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM - đánh giá nhiều đề tài cho thấy sinh viên đang tiếp cận công nghệ theo hướng giải quyết các vấn đề thực tiễn của xã hội, đặc biệt trong các lĩnh vực AI, chuyển đổi số và công nghệ hỗ trợ con người.
Qua đó kỳ vọng các nhóm tiếp tục hoàn thiện công nghệ, kết nối với doanh nghiệp và các đơn vị ươm tạo để đưa sản phẩm vào thực tế.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
