Thông tin được TS.BS Vương Ánh Dương – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), chia sẻ trong Talkshow do báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tổ chức, với chủ đề: “Trung tâm Robot” phẫu thuật thế hệ mới: Bước tiến điều trị bệnh khó và ung thư phức tạp, ngày 15-5 vừa qua.
Mở đầu buổi talkshow, TS.BS Vương Ánh Dương cho biết hệ thống y tế Việt Nam đang có bước phát triển mạnh mẽ trong ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) và phẫu thuật robot.
Có 200 kỹ thuật mới đã được cập nhật vào danh mục chuyên môn như robot phục hồi chức năng, robot phẫu thuật ngoại khoa, nội soi, chẩn đoán hình ảnh… Hiện còn hơn 500 danh mục kỹ thuật đang chờ bổ sung.
TS.BS Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh – Bộ Y tế trong chương trình.
Theo TS Dương, trong số các kỹ thuật mới được cập nhật có nhiều công nghệ điển hình đang triển khai tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh như robot Da Vinci Xi trong điều trị ung thư và các bệnh phức tạp, robot CUVIS-Joint trong thay khớp và robot Modus V Synaptive phẫu thuật sọ não, cột sống và tủy sống…
Đây được xem là bước phát triển đồng bộ của ngành y tế trong xu hướng chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao vào khám chữa bệnh.
TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, một trong những chuyên gia đầu tiên ứng dụng cả 2 dòng robot Da Vinci Si và Xi trong điều trị ung thư và các bệnh thận – tiết niệu phức tạp tại Việt Nam, cho rằng hành trình phát triển phẫu thuật robot trong nước là bước tiến đáng ghi nhận của ngành y tế.
Theo ông, tại Bệnh viện, phẫu thuật robot hiện được triển khai ở nhiều chuyên khoa như tiết niệu, tiêu hóa, gan mật tụy, lồng ngực, sản phụ khoa, thần kinh-sọ não, chấn thương chỉnh hình…
Riêng hệ thống robot Da Vinci Xi, sau hơn một năm triển khai êkíp đã thực hiện thành công hơn 340 ca mổ đa chuyên khoa.
Theo PGS Chuyên, hiệu quả điều trị ung thư tiết niệu và các bệnh hẹp khúc nối bể thận – niệu quản, u nang thận… bằng hệ thống robot này cũng được cải thiện rõ rệt so với nhiều phương pháp trước đây. Chẳng hạn, robot hỗ trợ bác sĩ thao tác chính xác hơn, bảo tồn mô lành tốt hơn, giảm mất máu, giảm đau sau mổ và rút ngắn thời gian hồi phục.
TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên.
“Nếu trước đây phẫu thuật robot từng bị xem là kỹ thuật “xa xỉ”, khó triển khai tại Việt Nam, thì nay nhận thức của xã hội, người bệnh và cơ quan quản lý đã thay đổi đáng kể”, PGS Chuyên nói, thêm rằng để vận hành hiệu quả một hệ thống robot không chỉ cần máy móc hiện đại mà còn đòi hỏi quy trình chuẩn hóa, hệ thống gây mê hồi sức, kỹ sư y sinh, kỹ thuật viên và phối hợp đa chuyên khoa.
TTƯT.ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết trong 10 năm qua, phẫu thuật thần kinh đã chuyển dịch từ mổ mở sang phẫu thuật xâm lấn tối thiểu bằng robot, hướng đến an toàn hơn, phục hồi nhanh hơn và cá thể hóa điều trị cho từng bệnh nhân.
TTƯT.ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ.
Theo bác sĩ Tấn Sĩ, robot AI Modus V Synaptive và hệ thống định vị thần kinh tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh giúp phẫu thuật viên mô phỏng trước cuộc mổ, xác định “hành lang an toàn” để hạn chế tối đa tổn thương mô lành, tránh biến chứng thần kinh sau mổ.
Nhờ đó, nhiều trường hợp phức tạp, không thể mổ trước đây, nay đã được phẫu thuật thành công bằng robot với đường mổ nhỏ, độ chính xác cao, hồi phục ngoạn mục.
Ở lĩnh vực cơ xương khớp, ThS.BS.CKI Đặng Khoa Học, Trưởng khoa Chấn thương Chỉnh hình Tổng quát, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết các công nghệ chẩn đoán hiện đại tại bệnh viện như MRI, CT ứng dụng AI cùng robot AI CUVIS-Joint và hệ thống định vị giúp bác sĩ cá thể hóa điều trị, phẫu thuật chính xác, giảm sai số do thao tác chủ quan, an toàn cho người bệnh.
ThS.BS.CKI Đặng Khoa Học.
Theo PGS Chuyên, để xây dựng “Trung tâm Robot” phẫu thuật đa chuyên khoa, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã đầu tư đồng bộ từ trang thiết bị, nhân lực, hạ tầng đến quy trình chuyên môn, quản lý chất lượng theo chuẩn quốc tế.
Những năm gần đây, bệnh viện đón hàng chục ngàn kiều bào và khách quốc tế đến Việt Nam điều trị mỗi năm nhờ chất lượng chuyên môn ngày càng nâng cao cùng chi phí hợp lý hơn so với nhiều quốc gia khác.
“Mục tiêu cuối cùng vẫn là người bệnh được điều trị an toàn nhất và có chất lượng sống tốt nhất”, PGS Chuyên nhấn mạnh.
Các chuyên gia cho rằng “nút thắt” lớn nhất trong phát triển các trung tâm phẫu thuật robot hiện nay không chỉ ở công nghệ mà còn phụ thuộc vào nhân lực, cơ chế vận hành và khả năng tiếp cận của người bệnh.
Để AI và robot phát huy hiệu quả, cần đồng bộ từ hành lang pháp lý, đào tạo nhân lực, đầu tư hạ tầng đến chuẩn hóa quy trình điều trị và thanh toán BHYT.
TS Dương nhận định AI và robot chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ, còn quyết định điều trị vẫn thuộc về người thầy thuốc. Theo ông, thách thức lớn là xây dựng mô hình phù hợp với từng địa phương và đảm bảo người dân được tiếp cận công bằng với dịch vụ y tế công nghệ cao.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh ứng dụng robot phẫu thuật Da Vinci Xi điều trị ung thư và các bệnh lý phức tạp từ tiết niệu, tiêu hóa, lồng ngực đến sản phụ khoa…
Để phát triển hệ sinh thái phẫu thuật robot bền vững, theo PGS Chuyên cần giải quyết ba vấn đề cốt lõi gồm nhân lực, quy trình chuẩn hóa và tài chính y tế. Ông nhấn mạnh không phải bệnh lý nào cũng cần mổ robot, do đó cần hướng dẫn chuyên môn rõ ràng để tránh lạm dụng kỹ thuật.
Bác sĩ Tấn Sĩ cho rằng việc phát triển trung tâm robot cần đi cùng chiến lược dài hạn về con người, trang thiết bị và tính đồng bộ giữa các hệ thống công nghệ để phát huy tối đa hiệu quả điều trị.
Theo TS Dương, hiện đã có hơn 50 kỹ thuật phẫu thuật robot được cấp phép triển khai và tiếp tục cập nhật thêm các kỹ thuật ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Với AI trong y tế, Bộ Y tế đang tiếp tục xây dựng các quy định chuyên biệt để hoàn thiện hành lang pháp lý và thúc đẩy phát triển công nghệ an toàn, hiệu quả hơn.
TS Dương cho biết định hướng phát triển y tế giai đoạn 2026 – 2035 sẽ tập trung phát triển công nghệ cao, nâng năng lực hệ thống y tế và từng bước đưa chất lượng điều trị của Việt Nam tiệm cận các nước trong khu vực, qua đó giảm tình trạng người bệnh ra nước ngoài chữa trị.
Ngay sau khi công bố danh mục dịch vụ khám miễn phí hôm qua, TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, tiếp tục làm rõ lộ trình thực hiện tại sự kiện hợp tác y tế ngày 13/5 ở Hà Nội.
Theo ông Đức, bác sĩ sẽ khám nội khoa, tai mũi họng, xét nghiệm máu, nước tiểu và chụp X-quang tim phổi nhằm giúp người dân tầm soát sớm bệnh lý phổ biến như tiểu đường, tim mạch, suy gan thận. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, cơ sở y tế lập tức hướng dẫn và chuyển bệnh nhân lên tuyến chuyên khoa để điều trị chuyên sâu.
Ngành y tế chọn trạm y tế xã, phường làm nơi cung cấp dịch vụ để người dân dễ tiếp cận nhất. Nếu tuyến cơ sở thiếu thiết bị hay nhân sự, tuyến trên sẽ trực tiếp chi viện và hỗ trợ chuyên môn. Cơ quan quản lý ưu tiên nhóm 5% dân số chưa có thẻ bảo hiểm (phần lớn chưa từng khám định kỳ) cùng các gia đình chính sách, người có công hưởng lợi ích từ chương trình đầu tiên.
Thực tế, nhiều địa phương đã chủ động khởi động sớm, điển hình như TP HCM đang lên kế hoạch khám cho khoảng 15 triệu cư dân và người lao động trên địa bàn.
Để đảm bảo nguồn tiền duy trì chương trình, Bộ Tài chính sẽ cân đối ngân sách quốc gia dựa trên đề xuất của các tỉnh thành. Cục Phòng bệnh cũng đang tính toán chi phí cụ thể nhằm đưa vào hướng dẫn thi hành Luật Phòng bệnh. Các cơ quan chức năng đồng thời tận dụng dữ liệu thu thập từ những đợt khám này để hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân ngay trong năm nay.
Chiến lược tầm soát bệnh tật diện rộng đóng vai trò nền tảng giúp Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu miễn viện phí cơ bản vào năm 2030. Nhằm chuẩn bị nguồn lực y khoa cho lộ trình này, Bộ Y tế vừa ký thỏa thuận 5 năm với các đối tác quốc tế, trọng tâm tìm kiếm giải pháp quản lý bệnh mãn tính, số hóa bệnh án và giám sát hiệu quả chính sách ngay trong thực tiễn.
Ruột không thể suy nghĩ hay ghi nhớ như não bộ nhưng ảnh hưởng đến tiêu hóa, cảm xúc và sức khỏe. Nhiều người bị đau bụng, đầy hơi hoặc chán ăn khi căng thẳng, trong khi các vấn đề tiêu hóa cũng có thể tác động ngược đến tâm trạng và giấc ngủ. Theo chuyên gia, đây là biểu hiện của mối liên hệ giữa não và đường ruột.
Hệ thần kinh đặc biệt bên trong đường ruột
Theo Healthline, bên trong thành ruột là hệ thần kinh ruột (enteric nervous system - ENS), mạng lưới gồm hàng trăm triệu tế bào thần kinh trải dài dọc theo đường tiêu hóa. Hệ thần kinh này có thể tự điều phối nhiều hoạt động như co bóp ruột, vận chuyển thức ăn, tiết enzyme tiêu hóa và điều hòa lưu lượng máu đến đường ruột mà không cần não chỉ đạo từng bước.
Chính khả năng hoạt động tương đối độc lập này khiến ENS được ví như "bộ não thứ hai". Tuy nhiên, ENS không thể tư duy, ghi nhớ hay đưa ra quyết định như não bộ, mà chủ yếu đảm nhiệm việc điều phối các chức năng của hệ tiêu hóa.
Não và đường ruột tác động lẫn nhau
Theo Medical News Today, trục não - ruột (gut-brain axis) là hệ thống kết nối não với đường tiêu hóa, cho phép hai cơ quan trao đổi tín hiệu theo cả hai chiều. Sự giao tiếp này diễn ra theo nhiều con đường khác nhau, bao gồm dây thần kinh phế vị, các hormone, hệ miễn dịch và hệ vi sinh vật đường ruột.
Nhờ sự kết nối này, những thay đổi ở não có thể ảnh hưởng đến hoạt động của đường tiêu hóa. Đây là lý do nhiều người bị đau bụng, đầy hơi hoặc tiêu chảy khi căng thẳng, hồi hộp trước kỳ thi hay một sự kiện quan trọng.
Ngược lại, tình trạng của đường ruột cũng có thể tác động đến não. Trang Healthline chỉ ra hệ vi sinh vật đường ruột tạo ra nhiều hợp chất tham gia vào quá trình truyền tín hiệu giữa ruột và não. Các nghiên cứu cho thấy sự mất cân bằng hệ vi sinh vật có liên quan đến một số rối loạn về tâm trạng và chức năng não.
Đường ruột có thể ảnh hưởng đến tâm trạng
Khoảng 90-95% lượng serotonin của cơ thể được sản xuất tại đường tiêu hóa. Tuy nhiên, phần lớn lượng serotonin này tham gia điều hòa hoạt động của ruột và không trực tiếp đi vào não để kiểm soát cảm xúc.
Các chuyên gia cho rằng tác động của đường ruột lên tâm trạng là kết quả của sự phối hợp giữa hệ thần kinh ruột, hệ vi sinh vật, hệ miễn dịch và các tín hiệu hóa học trao đổi với não, thay vì chỉ do một chất dẫn truyền thần kinh. Vì vậy, sức khỏe đường ruột và sức khỏe tinh thần có mối liên hệ chặt chẽ.
Khi hệ tiêu hóa gặp vấn đề, một số người có thể đồng thời xuất hiện các triệu chứng như lo âu, căng thẳng hoặc khó ngủ. Ngược lại, stress kéo dài cũng có thể làm thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột, từ đó ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa.
Theo các chuyên gia, chăm sóc đường ruột không chỉ giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả mà còn góp phần duy trì sự cân bằng của trục não - ruột. Ưu tiên chế độ ăn giàu chất xơ từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu để nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột. Có thể bổ sung sữa chua, kim chi nếu phù hợp, đồng thời hạn chế thực phẩm siêu chế biến và nhiều đường.
Duy trì vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng và chỉ sử dụng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ nhằm hạn chế ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật đường ruột.
Nhiều người cho rằng sốt xuất huyết Dengue chỉ đáng lo khi vào mùa mưa. Nhưng thực tế bệnh vẫn hiện diện quanh năm và có thể gia tăng bất cứ lúc nào.
Thống kê từ 14-12-2025 đến 18-4-2026, cả nước đã ghi nhận 44.965 ca mắc sốt xuất huyết và 5 ca tử vong. So với cùng kỳ năm 2025 (24.924 ca mắc, 3 ca tử vong), số ca mắc tăng cao gấp 1,8 lần, đồng thời số ca tử vong tăng thêm 2 ca.
Báo cáo tuần 15-2026 (tính đến hết ngày 12-4) của Viện Pasteur TP.HCM cho thấy khu vực miền Nam có khoảng 30.000 ca mắc và 5 trường hợp tử vong mặc dù chưa vào mùa cao điểm.
Theo báo cáo từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai, trong 4 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố ghi nhận 2.461 ca mắc sốt xuất huyết, trong đó trẻ dưới 15 tuổi chiếm 45,14%.
So với cùng kỳ năm 2025, số ca mắc giảm 12,51%, tuy nhiên đã ghi nhận 3 ca tử vong, tăng 2 ca so với cùng kỳ, xảy ra tại Đồng Phú, Tân Phú và Nhơn Trạch. Toàn thành phố ghi nhận 870 ổ dịch, tăng 22,54% so với cùng kỳ năm 20253.
Diễn biến này phần nào phản ánh đặc thù của thành phố Đồng Nai - thành phố giáp ranh với TP.HCM, có mạng lưới giao thông dày đặc, nhiều khu công nghiệp tập trung với mật độ dân cư cao, tạo điều kiện thuận lợi để vi rút Dengue lưu hành và lan rộng trong cộng đồng.
Đáng chú ý, nhóm đối tượng mắc bệnh cũng đang có sự thay đổi.
Chia sẻ tại chương trình tọa đàm "Sức khỏe cho mọi người" do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai thực hiện vào tháng 4-2026, BS.CKI Cao Văn Dũng, Trưởng khoa phòng chống bệnh truyền nhiễm - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai, cho biết sốt xuất huyết Dengue trước đây thường có xu hướng xảy ra ở nhóm đối tượng trẻ em dưới 15 tuổi.
Tuy nhiên trong vài năm gần đây, bệnh có xu hướng dịch chuyển sang nhóm người lớn trên 15 tuổi. Đặc biệt theo ghi nhận từ đầu năm 2026 đến nay, số ca mắc sốt xuất huyết Dengue có tỉ lệ cao rơi vào nhóm tuổi lao động 22 - 44 tuổi.
Các chuyên gia chia sẻ tại tọa đàm "Sức khỏe cho mọi người", chủ đề "Đẩy lùi sốt xuất huyết Dengue ngay hôm nay: Hiểu nguy cơ, chủ động bảo vệ sức khỏe" do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai thực hiện, tháng 4-2026
Điều đó đồng nghĩa sốt xuất huyết Dengue không còn là căn bệnh chủ yếu của trẻ em như nhiều người vẫn nghĩ. Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh, các đối tượng nguy cơ mắc cao như người lớn tuổi, phụ nữ mang thai hay người có sẵn bệnh nền (tim mạch, tiểu đường...) cần đặc biệt lưu tâm phòng bệnh.
Đáng lưu ý, sốt xuất huyết Dengue thường khởi phát bằng những triệu chứng dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm như sốt cao đột ngột, sốt liên tục, nhức đầu, chán ăn, buồn nôn, đau cơ, đau khớp...
Nếu người bệnh chủ quan, bỏ qua các dấu hiệu hoặc tự ý điều trị tại nhà, bệnh có thể diễn tiến nhanh chóng và khó lường. Sốt xuất huyết Dengue có thể dẫn đến các biến chứng nặng như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng, suy đa tạng (tim, gan, thận, não), thậm chí có thể dẫn đến tử vong.
Trong bối cảnh hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc nhận diện sớm dấu hiệu cảnh báo và chủ động phòng bệnh từ trước mùa dịch - thậm chí ngay trong mùa nắng vẫn là cách bảo vệ hiệu quả nhất.
Cũng chia sẻ tại tọa đàm, TTƯT.ThS.BS Nguyễn Ngọc Anh Tuấn - Giám đốc Trung tâm Xét nghiệm y sinh học lâm sàng và Dịch vụ khoa học kỹ thuật, Viện Pasteur TP.HCM - cho biết muỗi vằn Aedes aegypti - tác nhân truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue - là loài muỗi sống gần người.
Chúng thường trú ẩn trong những góc tối, khuất trong nhà như gầm bàn, góc tường, nơi treo quần áo và hoạt động mạnh vào ban ngày, đặc biệt vào sáng sớm và chiều tối - những khung giờ mà nhiều người thường ít đề phòng.
Khác với suy nghĩ phổ biến, loài muỗi này không sinh sản ở nước bẩn mà thường đẻ trứng trong nước sạch tại các vật dụng quen thuộc xung quanh nhà như bình hoa, lu chứa nước, chân chạn bát, lốp xe cũ, hay các vật chứa nhỏ bị bỏ quên.
Do đó việc dọn dẹp sạch sẽ nhà cửa, phát hiện và loại trừ những nơi sinh sản của muỗi, loại bỏ lăng quăng và phòng ngừa muỗi là việc làm cần thiết để phòng ngừa nguy cơ sốt xuất huyết. Điều này đòi hỏi sự chung tay, đồng lòng thực hiện từ mỗi cá nhân, gia đình và cả khu phố để đảm bảo hạn chế yếu tố nguy cơ.
Chính vì hiện diện ở những nơi quá quen thuộc, các ổ lăng quăng rất dễ bị bỏ sót nếu việc kiểm tra và vệ sinh không được thực hiện thường xuyên.
"Nhà này làm mà 10 nhà khác không làm, hoặc 10 nhà làm mà sót một nhà không làm thì muỗi từ nhà đó vẫn bay qua những nhà khác. Thậm chí trong 10 nhà đều làm hết mà sót một ổ lăng quăng thôi nó cũng đã là nguy cơ cho cả khu phố" - bác sĩ Tuấn nhấn mạnh.
Điều này cho thấy chỉ một hộ gia đình lơ là cũng có thể làm tăng nguy cơ bùng phát dịch cho cả khu phố, nhất là ở khu vực đông dân cư và nhà trọ.
Thực tế tại Đồng Nai cũng phản ánh rõ điều đó khi số ca mắc tăng ở 44/95 xã, phường, tập trung tại các địa bàn đông dân và đô thị hóa nhanh như Long Bình, Nhơn Trạch, Chơn Thành, Trấn Biên.
Theo các chuyên gia, để kiểm soát sốt xuất huyết Dengue hiệu quả, điều quan trọng nhất là duy trì thói quen phòng bệnh quanh năm, thay vì chỉ hành động khi dịch bùng phát.
Mỗi gia đình nên dành 5 - 10 phút mỗi tuần để kiểm tra, cọ rửa dụng cụ chứa nước, lật úp vật dụng không dùng, loại bỏ nước đọng và giữ môi trường sống sạch sẽ.
Bên cạnh đó cần chủ động tránh muỗi đốt bằng cách ngủ màn ngay cả ban ngày, mặc quần áo dài tay và sử dụng biện pháp xua muỗi phù hợp.
Khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc sốt xuất huyết Dengue, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời, không tự ý điều trị tại nhà.
Ngoài các biện pháp kiểm soát muỗi truyền thống, các chuyên gia cho biết vắc xin sốt xuất huyết Dengue đã được cấp phép tại Việt Nam và có thể hỗ trợ tạo miễn dịch chủ động, giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như biến chứng nặng.
Đừng đợi đến khi mưa đến hay khu phố xuất hiện hàng loạt ca mắc mới bắt đầu phòng bệnh. Với sốt xuất huyết Dengue, chủ động từ hôm nay là cách thiết thực nhất để bảo vệ bản thân và gia đình trước nguy cơ dịch bệnh.
