Tại Nepal, việc cứu hộ bằng trực thăng ở vùng núi cao là một hoạt động sống còn. Ở vùng núi cao, nơi nồng độ oxy loãng và thời tiết thay đổi đột ngột, khả năng đưa người leo núi gặp nạn đến thủ đô Kathmandu trong vòng vài giờ đã cứu sống vô số người.
Lợi dụng tính cấp bách, ẩn mình trong hệ thống hợp pháp đó là một trong những mạng lưới gian lận bảo hiểm tinh vi nhất thế giới. Năm 2018, chính phủ đã thành lập một ủy ban điều tra, công bố báo cáo dài 700 trang và tuyên bố cải cách. Nhưng năm ngoái, Cục Điều tra Trung ương (CIB) thuộc Cảnh sát Nepal đã mở lại hồ sơ và phát hiện ra hành vi gian lận không những không dừng lại mà còn tăng.
Chiêu trò lừa đảo này hoạt động như thế nào?
Cơ chế của trò lừa đảo cứu hộ giả mạo khá đơn giản: Dàn dựng trường hợp cấp cứu y tế, gọi trực thăng, đưa du khách vào bệnh viện, và làm thủ tục yêu cầu. Nhưng sự tinh vi nằm chỗ: Một công ty bảo hiểm nước ngoài khó có thể xác minh được các sự kiện xảy ra ở độ cao 3.000 m trong một thung lũng hẻo lánh thuộc dãy Himalaya.
Cuộc điều tra của CIB đã xác định hai phương pháp chính để tạo ra một “tình huống khẩn cấp”.
Trường hợp đầu tiên liên quan đến những du khách không muốn đi bộ về. Các hướng dẫn viên sẽ đưa ra một giải pháp thay thế là vờ bị ốm và trực thăng sẽ đến. Hướng dẫn viên sẽ lo phần còn lại.
Phương pháp thứ hai đáng lo ngại hơn. Ở độ cao trên 3.000 mét, các triệu chứng nhẹ của say độ cao thường gặp. Độ bão hòa oxy trong máu có thể giảm, tay chân tê bì, đau đầu xuất hiện.
Trong hầu hết các trường hợp, chỉ cần nghỉ ngơi, uống đủ nước hoặc xuống dốc từ từ là đủ. Nhưng theo cuộc điều tra của CIB, các hướng dẫn viên và nhân viên khách sạn đã được huấn luyện để làm cho những người leo núi sợ hãi.
Họ nói với những người leo núi rằng có nguy cơ tử vong, chỉ cấp cứu mới có cửa sống. Hướng dẫn viên thậm chí bị cáo buộc trộn bột nở vào thức ăn để khiến tình trạng du khách trầm trọng hơn.
Ngay khi có lệnh “cứu hộ”, quá trình dàn xếp tài chính bắt đầu. Một chiếc trực thăng chở nhiều hành khách. Nhưng các hóa đơn riêng biệt với giá đầy đủ, được gửi đến công ty bảo hiểm của từng hành khách, như thể mỗi người có chuyến bay riêng.
Một chuyến bay thuê bao trị giá 4.000 USD trở thành một yêu cầu bồi thường 12.000 USD. Danh sách hành khách và bảng kê hàng hóa giả mạo được làm giả.
Tại bệnh viện, các nhân viên y tế trong mắt xích lừa đảo sẽ chuẩn bị bản tóm tắt xuất viện bằng chữ ký điện tử của các bác sĩ cấp cao chưa từng tham gia vào vụ việc và không có sự đồng ý của họ.
Hồ sơ nhập viện giả với những triệu chứng trầm trọng được tạo ra cho khách du lịch, trong khi khách thì thực sự đang cười đùa, uống bia ở hành lang bệnh viện.
Một nhân viên bệnh viện thậm chí dùng phim chụp X-quang của chính mình, được thực hiện khoảng một năm trước tại một bệnh viện khác làm hồ sơ điều trị cho những người leo núi, CIB cáo buộc.
Cơ cấu hoa hồng chi phối mạng lưới này đã được mô tả chi tiết trong các cuộc thẩm vấn của cảnh sát. Các bệnh viện trả 20-25% tiền bảo hiểm cho các công ty du lịch leo núi và thêm 20-25% cho các đơn vị cứu hộ bằng trực thăng để đổi lấy việc giới thiệu bệnh nhân.
Các hướng dẫn viên leo núi và công ty lữ hành của họ được hưởng lợi từ những hóa đơn được thổi phồng. Trong một số trường hợp, chính khách du lịch cũng được đề nghị chia hoa hồng bằng tiền mặt để tham gia phi vụ.
Những con số kinh ngạc
Từ năm 2022 đến năm 2025, các nhà điều tra đã xác định được 4.782 bệnh nhân nước ngoài được điều trị tại các bệnh viện liên quan. Trong số này, 171 trường hợp được xác nhận là các vụ giải cứu giả mạo. Trong giai đoạn đó, hai bệnh viện liên quan đã nhận thanh toán khoảng 18 triệu USD. Ba công ty dịch vụ cứu hộ thu về khoảng 30 triệu USD từ các chuyến bay cứu hộ.
CIB ví dụ, 4 du khách được giải cứu trên cùng một chuyến bay trực thăng, vào cùng một ngày. Tuy nhiên, các hồ sơ bảo hiểm tách ra thành 4 chuyến bay riêng, máy bay riêng, với tổng chi phí cứu hộ lên tới 31.000 USD, cộng thêm một hóa đơn bệnh viện riêng 12.000 USD.
Trong quá trình thẩm vấn, một bác sĩ của Bệnh viện Shreedhi cho biết chỉ riêng trong một khách, bệnh viện của ông đã trả khoảng 10,6 triệu rupee (gần 2 tỷ đồng) tiền hoa hồng cho dịch vụ trực thăng cứu hộ và thêm 1,5 triệu rupee (27 triệu đồng) cho các công ty điều hành tour leo núi.
“Bệnh viện của tôi chia hoa hồng để thúc đẩy kinh doanh”, ông nói trong một đoạn ghi âm.
Tại sao việc xác minh yêu cầu bồi thường bảo hiểm lại khó khăn?
Hầu hết hợp đồng bảo hiểm du lịch đều yêu cầu phải liên hệ với công ty bảo hiểm trước khi tiến hành cứu hộ. Tại dãy Himalaya, ở những vùng cao mà việc liên lạc rất khó khăn và nhiều khu vực không có tín hiệu điện thoại di động tốt, điều này hầu như không bao giờ xảy ra.
Đến khi công ty bảo hiểm được thông báo, việc sơ tán đã hoàn tất, bệnh nhân đã được đưa đến bệnh viện cách đó hàng trăm km ở thủ đô, và một công ty cứu hộ địa phương hoặc nhà điều hành tour đã bắt đầu chuẩn bị giấy tờ.
Mục tiêu của công ty cứu hộ là tối đa hóa số lượng hành khách trên mỗi chuyến bay nhưng lại tính phí riêng cho từng công ty bảo hiểm.
Mục tiêu của công ty du lịch là môi giới khách cho các nhà điều hành cứu hộ trả hoa hồng cao nhất.
Mục tiêu của bệnh viện là tiếp nhận bệnh nhân, thực hiện các thủ tục không cần thiết và duy trì mối quan hệ với các nhà điều hành tour mang lại bệnh nhân cho họ. Ở bất kỳ khâu nào trong chuỗi này, không có bên nào có lợi ích trùng khớp với lợi ích của công ty bảo hiểm chi trả bồi thường.
Năm 2018, sau những bài báo điều tra đầu tiên trên tờ The Kathmandu Post, một ủy ban điều tra của chính phủ đã dành nhiều tháng để điều tra. Báo cáo dài 700 trang, được đệ trình lên Bộ trưởng Du lịch, ghi nhận tình trạng gian lận tràn lan. Nhiều biện pháp được đưa ra nhưng đều không hiệu quả.
Cuộc điều tra thứ 2 được khởi xướng vào tháng 9/2025, khi một nhóm công dân đệ đơn khiếu nại mới lên CIB. Từ đây, cơ quan này phải mở lại các hồ sơ sau 8 năm.
Ngày 12/3 vừa qua, CIB đã buộc tội 32 cá nhân đến từ 3 công ty trực thăng cứu hộ, 2 bệnh viện và 10 công ty du lịch về các tội danh chống lại nhà nước và tội phạm có tổ chức.
Lần này, chính quyền dự định chấm dứt kế hoạch này trước khi nó gây thiệt hại trầm trọng cho ngành du lịch Nepal.
Ngày 16-4, Tòa án nhân dân TP Hà Nội mở phiên sơ thẩm xét xử Phan Đình Quân (52 tuổi, cựu cán bộ Chi cục Điều tra chống buôn lậu Cục Hải quan) và Uông Thị Hoa (48 tuổi, trú xã Ô Diên, Hà Nội) về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Cựu cán bộ hải quan tên Quân và bà Hoa bị cáo buộc thực hiện phi vụ nhận số tiền 200.000 USD (khoảng hơn 5 tỉ) lừa "chạy" tại ngoại cho một tổng giám đốc.
Hồ sơ vụ án thể hiện ông Lê Văn Quang, Tổng giám đốc Công ty Phú Minh Vina, bị Công an TP Hà Nội khởi tố bị can, bắt tạm giam để điều tra các sai phạm liên quan quản lý chất thải nguy hại và mua bán hóa đơn.
Theo cáo trạng, trong thời gian chồng bị tạm giam tại Trại tạm giam số 1, bà Hoàng Thị Kiều Dung (vợ ông này) lo lắng khi ông Quang là người điều hành doanh nghiệp, là trụ cột gia đình. Thông qua quen biết, bà tìm đến Uông Thị Hoa để nhờ "lo" cho chồng được tại ngoại.
Uông Thị Hoa giới thiệu với bà Dung rằng có bạn là Phan Đình Quân công tác tại Chi cục Điều tra chống buôn lậu Cục Hải quan có thể giúp được.
Sau đó bà Dung gặp cán bộ hải quan tên Quân tại quầy thuốc của bà Hoa. Trong cuộc gặp, Quân nói việc xin tại ngoại "rất khó, tốn kém", yêu cầu bà đưa trước tiền để "giải quyết công việc".
Tin tưởng, vài ngày sau cuộc gặp trên, bà Dung mang 5 tỉ đồng đựng trong túi có tên một ngân hàng đến khu vực Trại tạm giam số 1. Tại đây, bà Dung đã đưa chiếc túi đựng 5 tỉ lên xe ô tô Lexus 570 của Hoa, cáo trạng nêu.
Uông Thị Hoa trao đổi với bà Dung là sẽ đổi tiền Việt sang tiền đô la cho đủ 200.000 USD. Do đó bà Dung đã đưa thêm số tiền khoảng 200 triệu đồng cho Hoa, nhưng không nhớ nơi đưa và ngày đưa.
Theo cáo trạng, bà Hoa đã đưa lại số tiền trên cho Phan Đình Quân để "chạy" tại ngoại cho chồng bà Dung.
Quân sau đó đã ký vào đơn xin tại ngoại cùng với ông Lê Công Khánh (bố đẻ của Lê Văn Quang) về việc bảo lãnh để xin tại ngoại cho bị can.
Vài ngày sau, Quân tiếp tục gọi bà Dung đến cửa hàng thuốc của Hoa, thông báo đã "đặt cọc" toàn bộ số tiền 200.000 USD nhờ người "chạy" tại ngoại. Tuy nhiên Quân thông báo chi phí để lo tại ngoại cho chồng bà Dung tăng lên 600.000 USD vì phải nhờ "một nhóm người" nhưng không nói rõ là ai, cáo trạng nêu.
Thấy số tiền quá lớn, bà Dung từ chối, yêu cầu Quân trả lại số tiền đã đưa trước đó. Tuy nhiên Quân cho biết "đã bỏ tiền ra đi nhờ một số người nên chưa thu hồi được", theo cáo trạng của viện kiểm sát.
Từ thời điểm này, Quân tìm cách né tránh, dần cắt liên lạc. Nhiều lần đòi tiền không được, bà Dung đã làm đơn tố cáo tới cơ quan công an.
Quá trình điều tra xác định sau khi nhận tiền, Quân có tìm hiểu một số mối quan hệ để xin tại ngoại cho chồng bà Dung nhưng không được, nên giữ lại tiền.
Sau đó cựu cán bộ hải quan đã nhờ một người đàn ông (không rõ thân nhân, lai lịch) đi xe máy đến nhà bà Dung trả lại 150.000 USD, tương đương gần 3,94 tỉ đồng.
Quá trình trao đổi với ông Quân nhờ xin tại ngoại cho chồng đã được bà Dung ghi âm lại và cung cấp cho cơ quan điều tra. Kết luận giám định cho thấy nội dung các file ghi âm phù hợp việc bị cáo Quân và Hoa nhận 200.000 USD để xin tại ngoại cho chồng bà Dung.
Hôm nay, trong quá trình thẩm vấn, hội đồng xét xử nhận thấy có một số tình tiết không thể làm rõ tại tòa, nên quyết định hoãn phiên xét xử để làm rõ.
Bộ Công an đang chủ trì xây dựng Hồ sơ dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, được lấy ý kiến công khai đến 2/8.
Trong các nội dung được đề xuất có chính sách mở rộng phạm vi định danh, không còn giới hạn ở chủ thể con người mà tiến tới xác lập danh tính cho mọi thực thể tồn tại trong không gian thực và không gian số, được chia 5 nhóm.
- Nhóm thứ nhất vẫn là định danh với cơ quan, tổ chức và cá nhân.
- Nhóm thứ hai mở rộng sang các đối tượng vật chất bao gồm: sản phẩm, hàng hóa, thiết bị và các loại tài sản, vật chất khác.
- Nhóm thứ ba tập trung vào các thực thể phi vật chất như: Cơ sở dữ liệu, tệp dữ liệu, hình ảnh, video; Ứng dụng, phần mềm và các dịch vụ số; Quyền tài sản và quyền sở hữu trí tuệ; Tài sản số; Di sản văn hóa phi vật thể...
- Nhóm thứ tư là việc định danh các sự kiện, giao dịch, hành vi.
- Nhóm thứ năm quy định về định danh đối với địa điểm và không gian.
Cơ quan soạn thảo đánh giá, việc dừng lại ở định danh con người là chưa đủ để vận hành một xã hội số toàn diện, khi mà các chủ thể tham gia giao dịch và chịu sự quản lý của Nhà nước ngày càng đa dạng.
Thực trạng tội phạm công nghệ cao, gian lận thương mại và tình trạng hàng giả, hàng nhái trên không gian mạng đang diễn biến phức tạp, thiệt hại lớn.
Do đó, khi danh tính của vạn vật được xác lập, Nhà nước có thể quản lý di biến động của hàng hóa, truy xuất nguồn gốc hóa chất hay xác định chính xác vị trí bất động sản, từ đó cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính bằng văn bản giấy.
Điều này sẽ giúp tiết kiệm ngân sách nhà nước, ngăn chặn tình trạng nhũng nhiễu của cán bộ khi yêu cầu xuất trình giấy tờ đã được số hóa.
Dự thảo đề xuất 2 mô hình cấp mã định danh gồm mã định danh quốc gia và mã định danh tự chủ.
Cơ quan nhà nước sẽ chủ trì thực hiện định danh đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân; địa điểm, không gian, đối tượng thuộc phạm vi quản lý chuyên ngành; sản phẩm hàng hóa có mức độ rủi ro cao; dữ liệu cốt lõi hoặc liên quan đến bí mật nhà nước, an ninh quốc phòng.
Trong khi đó, các tổ chức và doanh nghiệp đủ điều kiện sẽ được tham gia cung cấp dịch vụ định danh đối với các đối tượng khác theo mô hình xã hội hóa hoặc hợp tác công - tư. Tức là nhà nước đầu tư hạ tầng, doanh nghiệp quản trị, khai thác; hoặc doanh nghiệp tự chủ đầu tư và khai thác.
Dự thảo cũng chú trọng tích hợp danh tính của vạn vật vào một hệ sinh thái thống nhất thông qua VNeID. Đây sẽ không chỉ là nơi lưu giữ thông tin cá nhân mà còn là cổng giao tiếp chính thức để người dân quản lý các đối tượng thuộc sở hữu của mình, thực hiện các dịch vụ số như thanh toán an sinh xã hội, ký số công cộng hay nhận thông báo từ chính quyền.
Dự thảo cũng thiết lập cơ chế truy vết danh tính điện tử theo trình tự thời gian. Khả năng truy vết này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc phòng chống lừa đảo trực tuyến, khi mọi giao dịch tài chính, hoạt động trên mạng xã hội hay tương tác giữa các tài khoản số đều được lưu vết và xác thực.
Kết quả của việc truy vết và xác thực điện tử được quy định là nguồn chứng cứ hợp pháp trong các hoạt động tố tụng, giúp các cơ quan chức năng phát hiện và xử lý tội phạm nhanh chóng, hiệu quả.
"Định danh vạn vật" - xu hướng tất yếu của quốc tế
Xu hướng mở rộng phạm vi định danh đối với mọi thực thể đã trở thành một tiêu chuẩn tại nhiều quốc gia phát triển.
Liên minh Châu Âu đã tiên phong triển khai "Hộ chiếu sản phẩm kỹ thuật số" để truy xuất dữ liệu vòng đời sản phẩm, một yêu cầu sẽ trở thành bắt buộc đối với hàng hóa xuất khẩu từ năm 2027.
Tại Estonia hay Hàn Quốc bắt buộc định danh cả dòng tài sản và tiền điện tử để kiểm soát rủi ro tài chính. Singapore cũng đã phát triển các nền tảng định danh chứng từ thương mại và tài sản số để kết nối toàn cầu.
Ngày 24/5, Công an xã Long Hải cho biết đã phối hợp cùng các đơn vị nghiệp vụ Công an Tp.HCM bắt giữ Nguyễn Văn Thu (SN 1990, trú ấp Phước Hưng, xã Long Hải) để điều tra về hành vi cướp giật tài sản.
Nạn nhân trong vụ án là bà Nguyễn Thị M. (SN 1952), làm nghề bán vé số dạo trên địa bàn.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 5h40 ngày 23/5, bà Nguyễn Thị M. ngồi bán vé số trên lề đường đối diện nhà thờ Hải Lâm, xã Long Hải thì một người đàn ông đi xe máy đến hỏi mua vé số.
Sau khi bước xuống xe, đối tượng tiếp tục nhờ bà M. đổi giúp tiền chẵn. Khi cụ bà vừa lấy chiếc bóp đựng tiền từ trong người ra, đối tượng đã nhanh tay giật chiếc bóp rồi lập tức nhảy lên xe, tăng ga tẩu thoát khỏi hiện trường.
Thông tin trên Dân Việt, tài sản bị chiếm đoạt gồm 1 chỉ vàng 24K, tiền mặt, cùng một số giấy tờ tùy thân mang tên Nguyễn Thị M.
Tiếp nhận tin báo, Công an xã Long Hải đã phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự nhanh chóng triển khai lực lượng đến hiện trường xác minh, thu thập chứng cứ.
Theo Tiền Phong, đến khoảng 16h cùng ngày, lực lượng công an xác định nghi phạm là Nguyễn Văn Thu nên tiến hành bắt giữ, đồng thời thu hồi tài sản trả cho bị hại.
Tại cơ quan công an, Thu khai do túng thiếu, cần tiền tiêu xài nên nảy sinh ý định cướp giật tài sản nhắm vào những người bán vé số lớn tuổi, neo đơn.
Vụ việc đang được cơ quan công an tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.
