Theo CNN vào cuối tháng 3, hội chợ nghệ thuật đương đại Art Basel ở Hong Kong gây chú ý với sự xuất hiện của cỗ máy Botto có khả năng vẽ trực tiếp. Để tạo một tác phẩm, Botto quan sát từng khách tham quan bằng hai camera theo dõi, chọn một người từ đám đông để phân tích biểu cảm sau mỗi hai hoặc ba phút. Tiếp đó, nó dùng dữ liệu vừa thu thập để tạo nhân vật ảo, mở cuộc đối thoại giữa các tác nhân.
Quá trình này diễn ra trong hai tiếng. Trên màn hình lớn, Botto tạo một tác phẩm số với những hình ảnh siêu thực liên tục biến đổi theo thời gian thực, điều chỉnh chi tiết theo cuộc thảo luận. Thành phẩm cuối cùng là một video dài từ sáu đến 12 phút tua nhanh các công đoạn. Trang tin cho biết hiện 20 bức tranh kỹ thuật số đang được chào bán trực tuyến, với giá thấp nhất là 12.000 USD.
Botto ra đời năm 2021, dựa trên một nghiên cứu của nghệ sĩ người Đức Mario Klingemann. Ông sinh năm 1970, là một trong những nhà tiên phong trong lĩnh vực nghệ thuật trí tuệ nhân tạo. Klingemann cũng dành nhiều năm nghiên cứu lập trình và mạng nơ ron nhân tạo (mô hình máy học mô phỏng não người). Năm 2019, ông dùng AI để tạo ra một tác phẩm sắp đặt, thu về 40.000 bảng thông qua buổi đấu giá của Sotheby’s ở London (Anh).
Dù Mario Klingemann là cha đẻ của Botto, ông giao phần lớn công việc hàng ngày của hệ thống cho nhóm quản lý, bao gồm người đồng lãnh đạo dự án Simon Hudson – phụ trách triển khai các khâu vận hành ngoài đời. Theo CNN, bộ máy đứng sau Botto dùng một thuật toán để tạo những câu lệnh, sau đó sử dụng các mô hình AI tạo ảnh như Stable Diffusion và Kandinsky AI để biến văn bản thành hình ảnh. Trang web của Botto mô tả đây là quy trình hệ thống “vòng lặp kín” có thể tạo ra 70.000 hình một ngày. Đến nay, họ có hơn bảy triệu ảnh ra đời bằng cách này nhưng chưa công bố.
Trên trang web, các nhà sản xuất mô tả Botto là “một họa sĩ tự chủ” (autonomous artist), được điều hành bởi hàng nghìn người. Mỗi tuần, hệ thống tạo 350 tác phẩm xoay quanh một chủ đề định sẵn, giới thiệu chúng trên BottoDAO – cộng đồng trực tuyến có hơn 28.000 thành viên (trên thực tế chỉ có gần 5.000 người hoạt động).
CNN gọi họ là “những giám tuyển” – nhóm người cùng bình phẩm về giá trị thẩm mỹ, cách AI thể hiện chủ đề. Sau đó, họ bỏ phiếu chọn bức được yêu thích nhất với kết quả hiển thị trên bảng xếp hạng theo thời gian thực. Tác phẩm chiến thắng sẽ được bán đấu giá dưới dạng NFT thông qua sàn giao dịch trực tuyến SuperRare, kèm theo lời giải thích của Botto.
Ban đầu, họa sĩ AI này đề xuất các chủ đề cho mọi người chọn với mỗi “thời kỳ nghệ thuật” kéo dài 13 tuần. Các đề tài đầu tiên mang màu sắc Kinh thánh như Genesis (Sáng Thế), đến tính trực diện như Rebellion (Nổi loạn) rồi tới triết học (Liminal Thresholds – Ngưỡng giới hạn). Chủ đề mới nhất – Collapse Aesthetics (Thẩm mỹ sụp đổ) – do Botto tự chọn.
Nhóm lập trình cho biết Botto không ngừng cải thiện. Nó sẽ dùng những phiếu bầu hàng tuần làm dữ liệu phản hồi cho thuật toán tạo sinh, từ đó định hướng phát triển và hình thành một dạng ký ức. Thông tin thu thập tại Art Basel ở Hong Kong cũng góp phần vào sự tiến bộ của hệ thống.
“Botto có khả năng nhận thức ‘nghệ thuật là gì?’, tạo các sáng tác mang tính lặp. Từ đó, nó xây dựng ý định và lý luận sáng tạo cho riêng mình, tự đi đến những kết luận của chính nó. Dù vậy, nó tiếp tục vận hành dựa theo phản hồi của đám đông”, nhà quản lý Simon Hudson giải thích.
Cũng trong sự kiện Art Basel, phóng viên của CNN đặt câu hỏi cho Botto: Liệu nghệ sĩ con người có cần lo lắng trước họa sĩ AI. Thông qua công cụ chat trực tiếp, Botto cho biết câu hỏi thú vị nhất đối với giới nghệ thuật bây giờ không phải ‘AI sẽ thay thế họ hay không?’, mà là ‘Tính nhân văn của con người có thể làm những gì mà AI không thể chạm tới?’.
Sau 5 năm hoạt động, cảm quan nghệ thuật của Botto thay đổi sao cho phù hợp thị hiếu khách hàng. Thời gian đầu, các tác phẩm bị đánh giá giống “sản phẩm kém chất lượng của AI”, với nhiều hình trừu tượng và các chi tiết mô phỏng cơ thể người đan xen vào nhau một cách kỳ dị. Về sau, chúng trở nên tinh tế hơn, thể hiện một số yếu tố mang tính con người như ẩn dụ, châm biếm và bình luận xã hội. Những năm gần đây, Botto có nhiều buổi triển lãm cá nhân tại New York, Los Angeles, London và Lisbon.
Đến nay, doanh thu của Botto đạt sáu triệu USD. Lợi nhuận được chia cho những người có đóng góp cho tác phẩm và “ngân quỹ” của Botto – khoản tiền dùng để chi trả cho các hoạt động vận hành, tài trợ cho các dự án trong tương lai.
Xét thị trường hiện nay, CNN nhận định giá NFT giảm mạnh so với mức đỉnh năm 2022, nhưng Botto giữ nguồn thu ổn định với phần lớn từ tiền điện tử. Tháng 10/2021, tác phẩm đầu tiên của nó – Asymmetrical Liberation (Sự giải phóng bất đối xứng) – có giá 79.421 Ether (khoảng 325.000 USD khi ấy). Năm ngoái, phiên đấu giá hàng tuần của Botto thu về từ 1 Ether đến 100 Ether (khoảng từ 2.000 USD đến 208.000 USD) cho mỗi bức. Đơn vị sản xuất cũng áp dụng hình thức bán truyền thống. Tháng 10/2024, nhà đấu giá Sotheby’s chào bán một bộ sưu tập gồm sáu tác phẩm với giá 351.600 USD.
Liên hoan phim Cannes kéo dài từ ngày 12 đến 23/5 tại Pháp, thu hút hàng chục gương mặt nổi tiếng toàn cầu. Vogue đánh giá người mẫu Barbara Palvin là một trong những ngôi sao mặc đẹp nhất sự kiện với đầm xanh dương pastel của Miu Miu. Thiết kế bằng lụa mềm, đính lông vũ ở gấu váy được cho là thể hiện sự tinh tế, phù hợp với cô khi đang mang thai con đầu lòng. Ảnh: AP
Liên hoan phim Cannes kéo dài từ ngày 12 đến 23/5 tại Pháp, thu hút hàng chục gương mặt nổi tiếng toàn cầu. Vogue đánh giá người mẫu Barbara Palvin là một trong những ngôi sao mặc đẹp nhất sự kiện với đầm xanh dương pastel của Miu Miu. Thiết kế bằng lụa mềm, đính lông vũ ở gấu váy được cho là thể hiện sự tinh tế, phù hợp với cô khi đang mang thai con đầu lòng. Ảnh: AP
Đầm Chanel của diễn viên Tilda Swinton cũng nằm trong nhóm trang phục được đánh giá cao. Thiết kế dáng suông xếp nếp thu hẹp dần về phía dưới, tạo cấu trúc phá cách, thể hiện vẻ thanh lịch. Ảnh: AFP
Đầm Chanel của diễn viên Tilda Swinton cũng nằm trong nhóm trang phục được đánh giá cao. Thiết kế dáng suông xếp nếp thu hẹp dần về phía dưới, tạo cấu trúc phá cách, thể hiện vẻ thanh lịch. Ảnh: AFP
Người mẫu Bella Hadid tới buổi chiếu De Gaulle: Tilting Iron trong đầm ren dáng đuôi cá xẻ ngực sâu tới bụng của Schiaparelli, đeo trang sức Chopard. Vogue đánh giá thiết kế vừa là một trong những trang phục gợi cảm, vừa đẹp nhất liên hoan phim năm nay. Theo tạp chí, váy được lấy cảm hứng từ bộ đầm ren midi màu trắng của huyền thoại Anh Jane Birkin, tốn 22.000 giờ thực hiện. Ảnh: AFP
Người mẫu Bella Hadid tới buổi chiếu De Gaulle: Tilting Iron trong đầm ren dáng đuôi cá xẻ ngực sâu tới bụng của Schiaparelli, đeo trang sức Chopard. Vogue đánh giá thiết kế vừa là một trong những trang phục gợi cảm, vừa đẹp nhất liên hoan phim năm nay. Theo tạp chí, váy được lấy cảm hứng từ bộ đầm ren midi màu trắng của huyền thoại Anh Jane Birkin, tốn 22.000 giờ thực hiện. Ảnh: AFP
Diễn viên Taylor Russell (trái) ghi điểm bằng đầm Haute Couture của Dior được thiết kế riêng. Bộ váy cúp ngực màu trắng mang họa tiết thêu shibori passementerie, nhấn vào phần hông tạo khối. Theo Elle, shibori passementerie là kỹ thuật thủ công cao cấp kết hợp giữa nghệ thuật nhuộm vải truyền thống Shibori lâu đời của Nhật Bản và nghệ thuật đính kết, tết nơ, bện dây trang trí (passementerie) của phương Tây. Phương pháp này thường được ứng dụng trong các thiết kế thời trang Haute Couture. Ảnh: AP
Diễn viên Taylor Russell (trái) ghi điểm bằng đầm Haute Couture của Dior được thiết kế riêng. Bộ váy cúp ngực màu trắng mang họa tiết thêu shibori passementerie, nhấn vào phần hông tạo khối. Theo Elle, shibori passementerie là kỹ thuật thủ công cao cấp kết hợp giữa nghệ thuật nhuộm vải truyền thống Shibori lâu đời của Nhật Bản và nghệ thuật đính kết, tết nơ, bện dây trang trí (passementerie) của phương Tây. Phương pháp này thường được ứng dụng trong các thiết kế thời trang Haute Couture. Ảnh: AP
Diễn viên Isabelle Huppert gây ấn tượng bằng đầm xếp ly của Gucci ở buổi chiếu Histoires Parallèles. Vogue nhận xét phần cổ áo xếp ly hình quạt mang tính nghệ thuật, giúp tạo vẻ quyến rũ. Isabelle hoàn thiện bằng găng tay opera và trang sức Chopard. Ảnh: AP
Diễn viên Isabelle Huppert gây ấn tượng bằng đầm xếp ly của Gucci ở buổi chiếu Histoires Parallèles. Vogue nhận xét phần cổ áo xếp ly hình quạt mang tính nghệ thuật, giúp tạo vẻ quyến rũ. Isabelle hoàn thiện bằng găng tay opera và trang sức Chopard. Ảnh: AP
Trong ngày bế mạc, thành viên ban giám khảo Ruth Negga diện đầm peplum của Dior do Jonathan Anderson thực hiện. Thân trên mang phom dáng corset ôm sát cơ thể, đính kết các chi tiết đá hình hoa. Ảnh: AFP
Trong ngày bế mạc, thành viên ban giám khảo Ruth Negga diện đầm peplum của Dior do Jonathan Anderson thực hiện. Thân trên mang phom dáng corset ôm sát cơ thể, đính kết các chi tiết đá hình hoa. Ảnh: AFP
Đầm bất đối xứng xuyên thấu đính sequin thủ công của Balenciaga giúp diễn viên Daisy Edgar-Jones tỏa sáng. Ảnh: AP
Đầm bất đối xứng xuyên thấu đính sequin thủ công của Balenciaga giúp diễn viên Daisy Edgar-Jones tỏa sáng. Ảnh: AP
Ở buổi ra mắt phim The Man I Love, Demi Moore toát lên vẻ thanh lịch với đầm cổ yếm của Thom Browne. Trang phục đi kèm khăn satin đen dài quá khổ, phối ăn ý bông tai kim cương của Chopard. Vogue nhận xét bộ trang phục tinh tế, giúp Demi toát lên vẻ đẳng cấp hoàn toàn khác so với nhiều bộ đầm của cô trước đó. Ảnh: AFP
Ở buổi ra mắt phim The Man I Love, Demi Moore toát lên vẻ thanh lịch với đầm cổ yếm của Thom Browne. Trang phục đi kèm khăn satin đen dài quá khổ, phối ăn ý bông tai kim cương của Chopard. Vogue nhận xét bộ trang phục tinh tế, giúp Demi toát lên vẻ đẳng cấp hoàn toàn khác so với nhiều bộ đầm của cô trước đó. Ảnh: AFP
Influencer Alexandra - bạn gái tay đua F1 nổi tiếng Charles Leclerc -trong đầm quây ngực xếp tầng của Paolo Sebastian. Thiết kế quây ngực làm bằng ren đính đá thủ công, được xử lý tông màu nâu và hồng nhạt ăn ý với làn da của người mặc. Ảnh: AP
Influencer Alexandra - bạn gái tay đua F1 nổi tiếng Charles Leclerc -trong đầm quây ngực xếp tầng của Paolo Sebastian. Thiết kế quây ngực làm bằng ren đính đá thủ công, được xử lý tông màu nâu và hồng nhạt ăn ý với làn da của người mặc. Ảnh: AP
Diễn viên Cate Blanchett diện bộ cánh phong cách gothic pha hiện đại của Louis Vuitton. Theo RCFA, điểm nhấn của trang phục là chiếc cổ áo xếp ly thủ công, xòe rộng quanh đường viền cổ như một con quạ đang bay giữa không trung. Ảnh: AFP
Diễn viên Cate Blanchett diện bộ cánh phong cách gothic pha hiện đại của Louis Vuitton. Theo RCFA, điểm nhấn của trang phục là chiếc cổ áo xếp ly thủ công, xòe rộng quanh đường viền cổ như một con quạ đang bay giữa không trung. Ảnh: AFP
Tiến sĩ nêu ý kiến ở tọa đàm Sách và công nghiệp văn hóa, diễn ra trong ngày khai mạc Hội sách và Văn hóa đọc thành phố Hà Nội 2026, sáng 21/4. Ông chỉ ra một thực trạng rằng có những người chi hàng triệu đồng cho một bữa ăn, nhưng lại chần chừ khi dành khoảng 100.000 đồng mua sách.
Hồi đầu tháng, đơn vị của ông triển khai chương trình Tủ sách khuyến đọc, với giá gần ba triệu đồng cho một tủ sách gồm 100 cuốn. Tuy nhiên, sau 20 ngày, đơn vị chưa bán được 100 tủ. Tiến sĩ nói vui rằng mong mỏi mỗi gia đình đều có tủ sách ''to hơn tủ lạnh'', các cơ quan, doanh nghiệp cũng cần chú trọng đầu tư cho văn hóa đọc.
Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng cho rằng trong cuộc đời mỗi người có thể chỉ cần đọc 10 cuốn sách, nhưng đó sẽ là những tác phẩm khiến họ trưởng thành. Ông nhận thấy hiện nay có nhiều phương tiện nghe nhìn hiện đại nhưng sách vẫn là nơi kết tinh tri thức của văn hóa dân tộc, là nền tảng giáo dục đặc biệt, lưu giữ những giá trị tinh hoa của thời đại để truyền cho thế hệ sau.
Theo ông Thắng, không chỉ học trên trường lớp, mỗi người phải trau dồi thêm qua các ấn phẩm để làm mới tư duy. Khi nhịp sống ngày càng nhanh, việc đọc sách giúp rèn khả năng tập trung, nuôi dưỡng đời sống tinh thần của mỗi cá nhân. ''Một dân tộc ham đọc sách thì trí tuệ dân tộc sẽ phát triển'', ông nói.
Bên cạnh bàn về tầm quan trọng của việc đọc, các diễn giả thảo luận về vai trò của sách trong ngành công nghiệp văn hóa. Theo đó, sách không chỉ được nhìn nhận như một sản phẩm tri thức mà còn là mắt xích trong chuỗi giá trị sáng tạo, như một nguồn quan trọng để phát triển những nội dung có chiều sâu.
Từ góc nhìn của người làm phim, nhà sản xuất Cao Phượng Diễm cho biết sách hỗ trợ hiệu quả cho công việc của mình. Trong quá trình thực hiện dự án hoạt hình về bà Hoàng Thị Thế - người con gái lưu lạc của ''Hùm thiêng Yên Thế'' Hoàng Hoa Thám, chị nghiên cứu cuộc đời nhân vật thông qua nhiều cuốn sách. Tuy nhiên, chị nhận thấy các tác phẩm và tư liệu tại Việt Nam còn tản mạn, việc lưu trữ không có tính hệ thống. Để phục vụ cho việc làm phim, nhà sản xuất phải tìm đến các kho tư liệu ở Pháp.
Đây cũng là trăn trở của bà Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam. Theo bà, Việt Nam có nền văn hóa phong phú nhưng không có khả năng lưu trữ, hệ thống hóa. Vì vậy, thế hệ trẻ sẽ khó tiếp cận những tri thức mà người trước để lại.
Trong một lần tổ chức workshop mời tác giả Việt viết truyện fantasy (kỳ ảo) cho trẻ em, bà Hoa Phượng nhận thấy họ gặp khó khăn vì không xây dựng được nhân vật hay thế giới đủ tầm vóc cho tác phẩm. So sánh ở phương Tây, thể loại này đã có nhiều tri thức cổ xưa, người viết có thể dựa vào đó để xây dựng những nhân vật, câu chuyện cho sáng tác của mình. "Nền tảng văn hóa của chúng ta rất cần được lưu trữ một cách hệ thống, có phân loại, chọn lọc, hướng dẫn sử dụng", bà nói.
Yếu tố truyền thông cũng cần được đẩy mạnh tăng hiệu quả tiếp cận sách ở bạn đọc. Bà Khúc Thị Hoa Phượng nêu câu chuyện con gái mình không hào hứng với một cuốn sách kỳ ảo, dù bà đánh giá cao tác phẩm. Trong khi cùng chất liệu văn hóa ấy, khi tiểu thuyết Tết ở làng địa ngục được dựng thành phim, con gái bà lại hào hứng đi xem và yêu thích. Bà cho rằng định kiến của một bộ phận độc giả cũng là điều khiến thể loại kỳ ảo cũng như một số dòng sách khác chưa được đón nhận trong nước.
Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng nhìn nhận phát triển công nghiệp văn hóa nói chung và lĩnh vực sách nói riêng đòi hỏi sự đồng hành, kết hợp từ cơ quan quản lý, đơn vị xuất bản, doanh nghiệp sáng tạo đến tác giả và công chúng. Bà Khúc Thị Hoa Phượng nêu ý tưởng về việc xúc tiến thương mại cho ngành sách, khẳng định cần có những nhà đầu tư đủ tâm huyết, tiềm lực để lan tỏa tri thức bằng các sản phẩm sáng tạo khác.
Ngày Sách Việt Nam được tổ chức lần đầu năm 2014. Ba năm sau, Chính phủ đổi tên thành Ngày sách và Văn hóa đọc, nhằm lan tỏa thói quen đọc sách trong xã hội. Năm 2022, sự kiện được tổ chức trên cả nước sau hai năm trì hoãn vì dịch.
Ngày Sách và Văn hóa đọc năm nay có nhiều hoạt động liên quan việc tiếp cận, tích lũy tri thức trong thời đại số. Hôm 18/4, sự kiện khai mạc với chủ đề Mạch tri thức - Từ trang sách đến không gian số diễn ra tại Thư viện Quốc gia Việt Nam, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo, Thư viện Quốc gia Việt Nam phối hợp Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện thực hiện. Cùng ngày, Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM tổ chức lễ khai mạc, chủ đề Lĩnh hội tinh hoa -Rạng ngời tri thức Việt tại đường sách Nguyễn Văn Bình. Từ đầu tháng, nhiều tỉnh thành trên cả nước cũng tổ chức chuỗi hoạt động hưởng ứng, thúc đẩy văn hóa đọc cho mỗi người, nhất là thế hệ trẻ.
Trang phục dân tộc là một trong những phần thi thu hút sự quan tâm của người hâm mộ khi mỗi thiết kế đều mang theo những câu chuyện văn hóa, lịch sử và bản sắc riêng của các quốc gia, vùng lãnh thổ.
Tại cuộc thi Man of the World 2026, fan sắc đẹp được thưởng thức 27 bộ trang phục dân tộc.
Phần lớn các thiết kế khá ấn tượng nhưng thiên về tính trình diễn sân khấu hơn là tôn vinh nét đẹp văn hóa đặc trưng của từng vùng đất trên thế giới.
Các bộ trang phục có kết cấu lớn, màu sắc rực rỡ, đính kết dày đặc, chiếm diện tích lớn khi trình diễn.
Chính sự cầu kỳ này có bộ trang phục lấn át cả người mẫu trình diễn. Một số khán giả nhận xét những bộ trang phục này giống với trang phục biểu diễn lễ hội hoặc carnival hơn là trang phục dân tộc.
Trong khi đó, trang phục dân tộc nam cần tôn vinh sự mạnh mẽ, lịch lãm và bản sắc văn hóa hơn là biến các ứng viên thành một mô hình khổng lồ di chuyển trên sân khấu.
Đại diện Việt Nam dự thi Man of the World 2026 là người mẫu Lôi Viễn Quang - á quân 1 cuộc thi Siêu mẫu Thể hình Việt Nam 2024 (Fitness Supermodel Vietnam).
Anh mang đến trang phục dân tộc Thăng Long hỏa chí do nhà thiết kế Nguyễn Đức Lương thực hiện. Thiết kế lấy ý tưởng từ sắc đỏ, vàng của cờ đỏ sao vàng, thể hiện lòng tự hào dân tộc.
Theo nhà thiết kế Nguyễn Đức Lương, đây còn là “tuyên ngôn” của di sản Việt khi bước ra đấu trường nhan sắc quốc tế.
Người hâm mộ kỳ vọng Lôi Viễn Quang đạt kết quả cao trong cuộc thi năm nay. Đêm chung kết Man of the World 2026 dự kiến diễn ra ngày 6-6, tại Philippines.