Những năm gần đây, người dân Tây Ban Nha, Pháp và Anh thường chứng kiến cảnh tượng kỳ lạ: bình minh màu cam đậm cùng bầu trời quánh đặc lớp sương mù vàng. Nguyên nhân là bụi Sahara đang “đổ bộ” châu Âu.
Hiện tượng này xuất phát từ các luồng bụi khổng lồ từ sa mạc Sahara, vượt hàng nghìn km qua Địa Trung Hải. Khi biến đổi khí hậu làm thay đổi diện mạo sa mạc lớn nhất thế giới, châu Âu phải hứng chịu trực tiếp những “di chấn” môi trường này.
Sahara chiếm hơn một nửa tổng lượng bụi phát thải toàn cầu. Trong điều kiện nóng, khô và gió mạnh, các hạt bụi bị cuốn lên vài km, di chuyển xuyên lục địa.
Dù phần lớn bay về phía Tây tới châu Mỹ, một lượng đáng kể lại hướng lên phía Bắc, đặc biệt từ tháng 2 đến tháng 6, lan tới Biển Bắc và bán đảo Scandinavia.
Nhiệt độ toàn cầu tăng cao khiến đất khô cằn, thúc đẩy sa mạc hóa, làm gió dễ cuốn trôi các hạt bụi mịn. Các nghiên cứu dự báo, nếu nóng lên cực đoan, lượng bụi Sahara có thể tăng 40-60% vào cuối thế kỷ này. Tuy nhiên, mức “độ bụi” còn phụ thuộc vào vòng tuần hoàn gió. Tin tốt là trong hai thập kỷ qua, một số cơn bão bụi đã giảm nhờ thảm thực vật ở vùng Sahel và gió bề mặt suy yếu.
Đằng sau sắc cam huyền ảo của bầu trời là hiểm họa hiện hữu. Các hạt bụi mịn PM10 siêu nhỏ dễ xâm nhập phổi, đi vào máu, là tác nhân chính gây hen suyễn, viêm phổi và các biến chứng tim mạch. Nghiên cứu tại Tây Ban Nha và Ý cho thấy bụi Sahara có thể gây tới 44% số ca tử vong liên quan ô nhiễm bụi mịn.
Khi lớp bụi đỏ lắng trên núi tuyết Alps, bề mặt tuyết sẫm màu hơn. Thay vì phản xạ ánh sáng, lớp tuyết “bẩn” hấp thụ nhiệt mạnh, đẩy nhanh tốc độ tan băng, đe dọa nguồn nước ngọt và hệ sinh thái vùng cao.
Bụi Sahara còn là “khắc tinh” của năng lượng tái tạo, làm giảm hiệu suất tấm pin mặt trời. Trong giao thông, những trận “bão bụi” làm tầm nhìn hạn chế, đình trệ chuyến bay và tăng nguy cơ tai nạn trên các tuyến cao tốc xuyên quốc gia.
Theo Hãng tin AFP, Bolivia giải thích quốc gia Nam Mỹ này trục xuất đại sứ Colombia vì cáo buộc "can thiệp", sau khi Tổng thống Gustavo Petro của Colombia gọi các cuộc biểu tình ở Bolivia là "cuộc nổi dậy của nhân dân".
Trong nhiều tuần qua, nông dân, công nhân và thợ mỏ ở Bolivia đã xuống đường biểu tình phản đối các chính sách kinh tế của Tổng thống Bolivia Rodrigo Paz.
Cũng trong ngày 20-5, Bộ Ngoại giao Colombia thông báo đại sứ Bolivia tại Bogota sẽ phải rời khỏi nước này.
"Theo nguyên tắc có đi có lại, chúng tôi thông báo chấm dứt nhiệm kỳ của ông Ariel Percy Molina Pimentel, người đang là đại sứ Bolivia tại Colombia" - Bộ Ngoại giao Colombia ra tuyên bố.
Ông Petro - vốn nổi tiếng với các chỉ trích mạnh mẽ nhằm vào những chính quyền cánh hữu - đã gọi các cuộc biểu tình cuối tuần qua ở Bolivia là cuộc nổi dậy chống lại "sự kiêu ngạo địa chính trị" và đề xuất làm trung gian hòa giải khủng hoảng.
Bộ Ngoại giao Bolivia cho biết việc trục xuất Đại sứ Colombia Elizabeth Garcia xuất phát từ "nhu cầu bảo vệ các nguyên tắc chủ quyền, không can thiệp và tôn trọng lẫn nhau giữa các quốc gia".
Tuy nhiên cơ quan này không nói rõ thời điểm bà Garcia phải rời khỏi Bolivia.
Ông Petro chỉ trích động thái trục xuất, cho rằng điều này cho thấy Bolivia "đang trượt dần sang chủ nghĩa cực đoan".
Phát biểu trên Đài Caracol Radio của Colombia, ông cảnh báo rằng nếu Chính phủ Bolivia không tiến hành "đối thoại quốc gia rộng rãi", nước này có thể đối mặt với "một cuộc thảm sát dân chúng".
Chính quyền của Tổng thống Paz cho rằng các cuộc biểu tình là âm mưu đảo chính do cựu tổng thống cánh tả Evo Morales - người đang đối mặt với cáo buộc buôn người - đứng sau. Washington đã bày tỏ ủng hộ mạnh mẽ đối với ông Paz và cũng đồng tình với cáo buộc "đảo chính" của ông.
Đầu tuần này, lực lượng cảnh sát chống bạo động tại La Paz đã đối đầu nhiều giờ với những người biểu tình yêu cầu Tổng thống Paz từ chức.
Hải quân Mỹ ngày 2/4 thông báo tàu sân bay USS Gerald R. Ford đã rời cảng Split ở Croatia, sau khi hoàn tất chuyến cập cảng kéo dài 5 ngày. "Tàu Ford vẫn sẵn sàng thực hiện đầy đủ nhiệm vụ hỗ trợ các mục tiêu quốc gia tại bất cứ khu vực nào", quân chủng này cho hay.
Hiện chưa rõ điểm đến tiếp theo USS Gerald R. Ford. Nhóm tác chiến tàu sân bay Ford rời căn cứ Norfolk, bang Virginia từ cuối tháng 6/2025, đã hoạt động ngoài khơi 282 ngày và sẽ lập kỷ lục về đợt triển khai kéo dài nhất trong nhiều thập kỷ nếu không trở về cảng nhà trước ngày 15/4.
USS Gerald R. Ford tới vịnh Souda, Hy Lạp ngày 23/3 để sửa chữa sau vụ cháy khu giặt là trước đó 11 ngày. Sự cố khiến hàng trăm thủy thủ phải chuyển chỗ nghỉ và hải quân Mỹ phải đưa đệm dành cho tàu USS John F. Kennedy tới bổ sung cho USS Gerald R. Ford. Nguyên nhân vụ cháy đang được điều tra.
Trong quá trình sửa chữa tại vịnh Souda, 7 khoang ngủ của tàu Ford đã được tân trang. Sau 5 ngày neo đậu tại Hy Lạp, USS Gerald R. Ford tới cảng Split của ngày 28/3 để nhận thêm vật tư. Trong thời gian này, thủy thủ tàu Ford được nghỉ phép.
Thời gian triển khai kéo dài của USS Gerald R. Ford làm dấy lên lo ngại nguy cơ thủy thủ đoàn gặp vấn đề về tinh thần và suy giảm năng lực sẵn sàng chiến đấu của chiến hạm. Cựu chuẩn đô đốc Mỹ Mark Montgomery cho biết trang thiết bị trên tàu sẽ bắt đầu hỏng hóc sau khoảng 8 tháng không được về cảng bảo dưỡng và sửa chữa.
Giới lãnh đạo hải quân Mỹ từng thừa nhận về những thách thức mà thủy thủ đoàn phải đối mặt trong thời gian dài làm nhiệm vụ trên biển.
"Các đợt triển khai kéo dài đòi hỏi sức chịu đựng. Điều đó khiến các thủy thủ bỏ lỡ nhiều lễ kỷ niệm và những khoảnh khắc thường nhật ở nhà, cũng như khiến gia đình họ phải gánh vác thêm trách nhiệm. Sự hy sinh đó là có thật và chúng tôi không xem nhẹ điều này", tư lệnh hải quân Mỹ Daryl Caudle phát biểu hồi tháng 2.
Hải quân Mỹ hiện chỉ có một tàu sân bay là USS Abraham Lincoln đang hoạt động tại Trung Đông và tham gia chiến dịch tấn công Iran. Tàu sân bay USS George H.W. Bush đã rời Norfolk ngày 1/4 và dường như sẽ tới Trung Đông.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 15/5 cho biết ông chọn Trung Nam Hải, khu phức hợp làm việc và sinh sống của lãnh đạo cấp cao Trung Quốc, để tiến hành cuộc họp thứ hai với Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm "đáp lại thịnh tình mà ông ấy dành cho tôi tại Mar-a-Lago năm 2017", ám chỉ cuộc gặp giữa hai người tại Florida trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump.
Trong chuyến thăm Trung Nam Hải, ông Trump đã cùng ông Tập dạo quanh khu vườn và chụp ảnh. Tổng thống Mỹ nhấn mạnh Chủ tịch Tập là người mà ông rất kính trọng. "Chúng tôi đã trở thành những người bạn tốt, quen nhau 11-12 năm, đó là khoảng thời gian dài", ông Trump nói.
Trong video do đội truyền thông của Tổng thống Trump công bố, lãnh đạo Mỹ còn nhờ phiên dịch viên hỏi Chủ tịch Trung Quốc rằng "khi tổng thống và thủ tướng các nước khác đến thăm, ngài từng mời ai đến nơi này hay chưa?".
Ông Tập lắc đầu, dường như để đưa ra câu trả lời là không, tuy nhiên video không ghi lại được rõ phản hồi từ phiên dịch.
Trong phần trao đổi mà báo chí được tiếp cận, ông Tập và ông Trump được bố trí ngồi trên hai chiếc ghế gỗ lớn kiểu cổ điển, phía sau là các tấm bình phong gỗ chạm khắc hình cây thông và hoa lan. Những hình ảnh này tượng trưng cho sự hiếu khách và tinh thần trọng thị dành cho khách trong văn hóa truyền thống Trung Quốc.
Ông Tập giới thiệu với Tổng thống Mỹ rằng Trung Nam Hải là nơi lãnh đạo đảng và chính phủ Trung Quốc làm việc, sinh sống, trong đó có cá nhân ông.
"Sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập năm 1949, chúng tôi đã ở đây, gồm các đời lãnh đạo Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân và Hồ Cẩm Đào", ông giải thích.
Ông cũng giới thiệu những dấu ấn lịch sử lâu đời tại khu phức hợp này, trong đó có một cây cổ thụ hơn 400 năm tuổi. Ông cho biết Tổng thống Mỹ tỏ ra hứng thú khi tìm hiểu về khu vực này cũng như những giống hoa hồng của Trung Quốc.
"Tôi đã đồng ý gửi hạt giống những bông hồng tại đây cho Tổng thống", ông Tập nói.
Đây là lần đầu tiên Tổng thống Trump đặt chân tới Trung Nam Hải, nơi được ví như "Nhà Trắng" của Trung Quốc và là trung tâm quyền lực của nước này.
Sau năm 1949, do Tử Cấm Thành được coi là biểu tượng của chế độ chuyên quyền phong kiến, đảng Cộng sản Trung Quốc quyết định chọn Trung Nam Hải làm nơi đặt trung tâm quyền lực.
Quần thể này nằm ở phía tây Tử Cấm Thành, là nơi đặt trụ sở của Ủy ban Trung ương Đảng và Văn phòng Chính phủ Trung Quốc. Khu phức hợp này rộng khoảng 100 ha, trong đó gần 50 ha là diện tích mặt nước, xen kẽ nhiều đình đài, khu vườn và các tòa nhà văn phòng.
Được bao quanh bởi bức tường màu đỏ có từ hàng thế kỷ trước, đây là một trong những địa điểm kín đáo nhất Trung Quốc, với rất nhiều camera giám sát được lắp đặt và lực lượng an ninh tuần tra nghiêm ngặt.
