Đàm phán giữa Mỹ và Iran tiếp tục bế tắc khi các bên bác bỏ đề xuất mà bên kia đưa ra nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài từ cuối tháng 2.
Giữa lệnh ngừng bắn mong manh, Iran đã và đang chuẩn bị cho khả năng Mỹ và Israel nối lại chiến dịch không kích. Họ phát tín hiệu rằng sẽ không ngần ngại khiến các nước láng giềng và nền kinh tế thế giới phải trả cái giá đắt nếu Iran bị tấn công một lần nữa.
Iran có thể trả đũa như thế nào?
Ông Hamidreza Azizi, một chuyên gia về các vấn đề an ninh Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc tế Đức, cho biết trong vòng chiến sự đầu tiên năm nay, Iran đã chuẩn bị tinh thần cho một cuộc xung đột kéo dài khoảng ba tháng. Kết quả là, Iran đã hạn chế việc sử dụng tên lửa của mình để duy trì các cuộc tấn công kéo dài nhiều tuần nhằm vào Israel và các mục tiêu trong khu vực.
Ngược lại, theo ông Azizi, Iran dự đoán nếu xung đột bùng phát trở lại, giao tranh sẽ diễn ra “ngắn nhưng với cường độ cao”, bao gồm các cuộc không kích hạng nặng có phối hợp nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.
“Trong bất kỳ đợt chiến sự mới nào, Iran có thể bắn hàng chục hoặc hàng trăm tên lửa mỗi ngày để đối phó hiệu quả với kẻ thù và cũng để thay đổi tính toán của phía bên kia”, ông Azizi nói.
Điều đó sẽ khiến các quốc gia Ả rập Vùng Vịnh phải chuẩn bị tinh thần cho các cuộc tấn công gia tăng nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của họ.
Tấn công các mỏ dầu, nhà máy lọc dầu và cảng biển Vùng Vịnh là một trong những cách hiệu quả nhất để Iran gây tổn thương cho nền kinh tế toàn cầu và gây áp lực lên chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Nếu thiệt hại đủ lớn, nó có thể cuốn các quốc gia như Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE), Kuwait và Ả rập Xê út lún sâu hơn nữa vào một cuộc chiến mà nhiều nhà lãnh đạo Vùng Vịnh đã tìm cách né tránh. Tin tức gần đây tiết lộ UAE và Ả rập Xê út đã thực hiện các cuộc tấn công trả đũa bí mật vào Iran trong tháng 3 và tháng 4.
Tuy nhiên, ông Ali Alfoneh, một chuyên gia cao cấp tại Viện các Quốc gia Ả rập Vùng Vịnh, nhận định mối đe dọa trả đũa của Iran nhằm vào các nhà sản xuất dầu lớn trong khu vực vẫn là một trong số rất ít yếu tố tác động đến quyết định hành động của Mỹ đối với Iran.
Những quân bài khác của Iran
Iran cũng có thể cố gắng áp đặt quyền kiểm soát đối với eo biển Bab-al-Mandeb, một tuyến đường thủy hẹp nối Hồng Hải với vịnh Aden, nơi 1/10 lượng thương mại toàn cầu đi qua. Tuyến đường thủy này nằm dọc theo vùng lãnh thổ do lực lượng dân quân Houthi ở Yemen, một nhóm được Iran hậu thuẫn, nắm giữ.
Trong đợt chiến sự vừa qua, Iran đã sử dụng vị trí địa lý gần eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy thương mại quan trọng khác, để tạo ra đòn bẩy khổng lồ đối với nền kinh tế thế giới.
Nếu chính phủ Iran tin rằng quyền kiểm soát của họ đối với eo biển đó đang bị đe dọa, họ có thể muốn “buộc Mỹ phải tập trung vào 2 mặt trận hàng hải thay vì một mặt trận”, ông Azizi nói.
Theo một số nhà phân tích, nếu Mỹ tấn công cơ sở hạ tầng kinh tế của Iran, Iran sẽ trả đũa bằng cách hạn chế lưu thông tại Bab-al-Mandeb.
Điều đó có thể duy trì áp lực lên nền kinh tế toàn cầu, nhưng biện pháp này có thể rất phức tạp.
Lực lượng Houthi tuyên bố sẽ bảo vệ Iran trong trường hợp xảy ra xung đột khu vực, nhưng họ đã phản ứng thận trọng trong vòng chiến sự vừa qua. Các nhà phân tích cho rằng điều này xuất phát từ những tính toán về việc nhóm này có thể mất bao nhiêu từ kho dự trữ quân sự đang vơi dần của mình.
Máy bay cỡ nhỏ hai động cơ sáng 13/5 gặp nạn và rơi xuống biển Caribe khi bay từ Marsh Harbour đến Freeport, Bahamas. Khoảng 11h ngày 12/5, Tuần duyên Mỹ nhận được tín hiệu định vị khẩn cấp của hộp đen máy bay tại vùng biển cách Melbourne, bang Florida, Mỹ khoảng 129 km.
Tuần duyên Mỹ đã báo tin tới phi cơ HC 130J Combat King II do thiếu tá Elizabeth Piowaty chỉ huy đang bay huấn luyện gần đó để đến khu vực tìm kiếm.
Nhóm của Piowaty phát hiện toàn bộ 11 người trên máy bay vẫn sống sót, đang ngồi trên xuồng cứu sinh, khoảng 5 tiếng sau khi máy bay rơi. Họ đang trong tình trạng kiệt quệ thể chất, tinh thần, nấp dưới một tấm bạt để tránh ảnh hưởng của thời tiết.
Trong khi chờ trực thăng cứu nạn, lực lượng Tuần duyên đã thả xuống một gói tiếp tế gồm thực phẩm, nước uống, phao. Toàn bộ người trên máy bay gặp nạn đều là công dân Bahamas.
Những người gặp nạn sau đó được trực thăng đưa đến nơi an toàn. "Với những gì tôi chứng kiến, việc tất cả người trên máy bay đều sống sót thực sự là điều kỳ diệu", bà Piowaty cho biết trong họp báo ngày 13/5.
Thiếu tá Piowaty nói điều may mắn là tín hiệu định vị khẩn cấp của máy bay đã giúp lực lượng cứu nạn lần ra vị trí gặp nạn. "Họ không có cách nào liên lạc hay gọi cứu nạn, thậm chí không biết chúng tôi đang đến, cho đến khi phi cơ bay trên đầu. Không thể hình dung được nỗi hoang mang của họ".
Không quân Mỹ cho biết các phi công tham gia chiến dịch cứu nạn đã phải đối mặt cùng lúc với điều kiện biển động và "bingo time", mốc thời gian giới hạn mà máy bay còn đủ nhiên liệu để tiếp tục nhiệm vụ trước khi buộc phải quay về, chuyển hướng hoặc đến điểm tiếp liệu an toàn.
Trực thăng đã kéo được toàn bộ 11 người lên qua 9 lần kéo cáp, hoàn thành giải cứu khi nhiên liệu chỉ còn đủ khoảng 5 phút trước khi họ buộc phải tiếp dầu trên không hoặc hạ cánh ngay lập tức.
Giới chức Bahamas đang điều tra nguyên nhân rơi máy bay. Bahamas là quốc đảo nằm phía đông nam bang Florida, gồm hơn 700 đảo lớn nhỏ, nổi tiếng với du lịch biển, các khu nghỉ dưỡng.
"Tôi từ chức, nhưng không bỏ cuộc", Thủ tướng Latvia Evika Silina, người lãnh đạo chính phủ từ năm 2023, tuyên bố trên truyền hình hôm nay.
Chính phủ của bà Silina sẽ tiếp tục điều hành cho đến khi người kế nhiệm tuyên thệ nhậm chức. Tổng thống Edgars Rinkevics, người có nhiệm vụ lựa chọn lãnh đạo chính phủ, sẽ gặp tất cả đảng phái trong quốc hội vào ngày 15/5.
Thủ tướng Silina tuần trước cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Andris Spruds với lý do "đánh mất niềm tin" của bà và công chúng sau vụ hai máy bay không người lái (UAV) Ukraine bay lạc vào Latvia, rơi trúng các bể chứa dầu của nước này và gây ra hỏa hoạn.
Đám cháy tại các bể dầu không gây thiệt hại về người và nhanh chóng được khống chế, nhưng đã gây ra phẫn nộ ở Latvia, khi quân đội không thể phát hiện và ứng phó UAV xâm nhập vùng trời.
Bà Silina quy trách nhiệm cho ông Spruds vì không phát triển các hệ thống chống UAV đủ nhanh. Đáp lại, đảng Progressives của ông Spruds ngày 13/5 rút lại sự ủng hộ dành cho chính phủ liên minh của Thủ tướng Silina, khiến bà mất thế đa số trong quốc hội và đối mặt nguy cơ bị bỏ phiếu bất tín nhiệm.
Thủ tướng Silina lên nắm quyền và trở thành lãnh đạo chính phủ liên minh sau khi người tiền nhiệm Krisjanis Karins, cũng thuộc đảng trung hữu New Unity, từ chức hồi tháng 8/2023.
Trong cuộc khảo sát dư luận tháng trước, Progressives đứng thứ hai toàn quốc với tỷ lệ ủng hộ 6,9%, vượt qua New Unity, đảng đứng thứ 6 với 5,9% tỷ lệ ủng hộ. Đảng đối lập Latvia First dẫn đầu cuộc thăm dò với 8,9% tỷ lệ ủng hộ. Kết quả khảo sát cũng cho thấy 26,1% cử tri chưa quyết định và 16,2% nói rằng họ không có ý định đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử tháng 10.
Một số UAV Nga và Ukraine đã rơi xuống ba nước vùng Baltic gồm Estonia, Latvia và Litva, kể từ khi xung đột bùng phát hồi tháng 2/2022.
Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiga giải thích rằng UAV bay lạc vào Latvia do "biện pháp tác chiến điện tử của Nga". Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 13/5 cho biết Ukraine sẽ cử các chuyên gia sang Latvia để hỗ trợ bảo vệ không phận nước này.
Các quan chức Mỹ hôm 24/5 giờ địa phương xác nhận, một vết nứt tiềm ẩn có thể đang giải phóng áp suất bên trong bồn chứa 26.500 lít methyl methacrylate (MMA) độc hại ở Garden Grove thuộc quận Cam, diễn biến mà họ hy vọng có thể giúp ngăn chặn một vụ nổ hơi độc hại gây thiệt hại nghiêm trọng.
"Vết nứt có thể giúp giải tỏa phần nào áp suất bên trong", TJ McGovern, quyền lãnh đạo lực lượng cứu hỏa thuộc Cơ quan Cứu hỏa quận Cam, cho biết.
Theo ông, các chuyên gia đang nghiên cứu kỹ lưỡng thông tin, trước khi đưa ra quyết định. "Chúng tôi chưa đạt được kết quả như mong muốn, nhưng đây là bước đi đúng hướng".
Vết nứt khả nghi này được phát hiện trong quá trình kiểm tra trực quan bể chứa 7.000 gallon này vào tối 23/5, ông McGovern cho biết thêm.
Vào ngày 22/5, khoảng 50.000 cư dân được lệnh sơ tán khỏi khu vực lân cận sau khi bồn chứa bắt đầu rò rỉ, phát tán khí độc vào vùng đông dân cư. Tính đến ngày 24/5, những người dân sơ tán vẫn chưa được trở về nhà và một số điểm trú ẩn đã được mở cửa để cung cấp nơi ở tạm thời cho họ.
Ngày 23/5, lực lượng cứu hỏa quận Cam cảnh báo bồn chứa đang nóng lên, làm tăng thêm lo ngại về một vụ nổ thảm khốc. Các lực lượng đã liên tục phun nước làm mát, với hy vọng giảm áp suất cho bồn chứa và hạn chế nguy cơ phát nổ.
Ông McGovern nói với NBC News rằng, các đội đang tìm cách xác nhận rằng vết nứt đang giải phóng áp suất trong bể. Nếu đúng như vậy, điều đó có nghĩa là “nguy cơ xảy ra vụ nổ BLEVE (nổ hơi giãn nở do chất lỏng sôi) hiện đã được loại bỏ".
“Vẫn có nguy cơ xảy ra vụ nổ”, ông nói, nhưng không phải là hiện tượng BLEVE mà ông mô tả là “rất, rất nguy hiểm, tồi tệ hơn nhiều so với một vụ nổ thông thường".
Nếu vẫn có khả năng xảy ra BLEVE, khu vực sơ tán sẽ rộng hơn nhiều, nhưng nếu loại trừ được nguy cơ đó, khu vực sơ tán có thể nhỏ hơn và các đội cứu hộ sẽ tập trung vào việc làm mát bể chứa, ông nói thêm.
Giới chức khu nghỉ dưỡng Disneyland, cách hiện trường khoảng 8 km, cho biết địa điểm này "vẫn mở cửa đón khách" và họ đang theo dõi sát sao tình hình.
Một phát ngôn viên của GKN Aerospace cho biết, công ty đang theo dõi tình trạng của “vật liệu bị ảnh hưởng” và các đội cứu hộ đang làm việc “suốt ngày đêm để giảm thiểu nguy cơ rò rỉ".
