Ngày 3.4, Ban Tuyên giáo và Dân vận T.Ư phối hợp với Bộ GD-ĐT, ĐH Quốc gia Hà Nội tổ chức hội thảo quốc gia: “Giải pháp công nghệ trong thực hiện chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục”.
Chia sẻ tại hội thảo, ông Lê Trường Tùng, Chủ tịch Hội đồng trường Trường ĐH FPT, cho hay ở trường ông yêu cầu về tiếng Anh không phải là chuẩn đầu ra mà là chuẩn đầu vào. Sau khi trúng tuyển, em nào không đạt yêu cầu về tiếng Anh sẽ được tham gia một khóa học trước khi học chuyên ngành. Nhấn mạnh “tiếng Anh là công cụ, không phải là một môn học, bởi nếu là môn học thì mãi mãi nó chỉ là môn học”, ông Tùng cho biết phần lớn chương trình đào tạo, thi cử… trong trường là bằng tiếng Anh.
Theo ông Tùng, để tiếng Anh như một công cụ, trách nhiệm lớn thuộc về các trường phổ thông. Sở dĩ hiện nay trường đại học (ĐH) phải dạy dự bị tiếng Anh cho sinh viên mới nhập học vì trường phổ thông chưa làm tốt việc đó, trường ĐH phải làm thay.
Ông Tùng đề nghị Bộ GD-ĐT cần cho phép trường phổ thông được sử dụng sách giáo khoa toán và các môn khoa học tự nhiên của nước ngoài, thay thế cho sách giáo khoa trong nước để nhà trường có thể dạy các môn này bằng tiếng Anh.
Đồng tình với ý kiến phải coi tiếng Anh là công cụ chứ không phải môn học, ông Đỗ Tuấn Minh, Chủ tịch Hội đồng trường Trường ĐH Ngoại ngữ (ĐH Quốc gia Hà Nội), cũng cho hay: “Chừng nào còn là môn học thì tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai còn xa vời lắm. Nó phải là công cụ”, ông Tuấn Minh dẫn ví dụ một trong số ít trường ĐH đang có sự chuyển biến tích cực trong việc tuyên bố tiếng Anh không phải là ngoại ngữ mà là một ngôn ngữ là ĐH Kinh tế quốc dân. Tiếng Anh xuất hiện trong giáo trình đào tạo, trong các văn bản hành chính và giao tiếp, làm việc tự nhiên hằng ngày ở ĐH này.
Tiếp lời, ông Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý đào tạo, ĐH Kinh tế quốc dân, cho biết dù trường có khoảng 50 – 60% chương trình đào tạo thuần túy bằng tiếng Anh nhưng cách tiếp cận không chỉ coi đây là công cụ trong hoạt động chuyên môn mà trong các hoạt động khác của trường.
Việc tuyển dụng giảng viên, theo ông Đức, cũng chia 2 mảng, trong đó yêu cầu phải có chứng chỉ tiếng Anh đủ để sử dụng trong công việc, ưu tiên những người tốt nghiệp ở các cơ sở đào tạo quốc tế. Việc tuyển dụng nhóm hành chính cũng tương tự, nhóm tiếp xúc trực tiếp với cán bộ, giảng viên, sinh viên thì yêu cầu phải sử dụng được tiếng Anh trong soạn thảo văn bản, giao tiếp…
Ông Đức cũng cho biết mới đây ĐH này đã tiến hành khảo sát trình độ tiếng Anh của đội ngũ trong toàn trường để đánh giá lại và có những kế hoạch tiếp theo cho việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai. Về hạ tầng, tất cả các bảng chỉ dẫn trong trường đều trình bày ở dạng song ngữ…
Ông Lê Anh Đức cho rằng Nhà nước cần có chính sách cụ thể, bởi nếu các ĐH chỉ ưu tiên sinh viên đầu vào có năng lực tiếng Anh tốt thì các em đến từ địa bàn vùng sâu, vùng xa sẽ bất lợi, có thể giảm cơ hội vào trường tốt của các em. Do vậy, nếu có chính sách chung của Nhà nước thì các nhà trường sẽ tổ chức một khóa dự bị về tiếng Anh cho sinh viên ở những địa bàn khó khăn khi các em mới vào trường, tạo sự công bằng trong tiếp cận giáo dục cho các em
Đại diện Trường ĐH Sư phạm Hà Nội chia sẻ đã bổ sung 15 tín chỉ tiếng Anh dành cho sinh viên mới vào trường. Nhà trường cũng đã có các tài liệu chuẩn bị cho việc bồi dưỡng giáo viên phổ thông dạy một số môn (khoa học tự nhiên) bằng tiếng Anh trên toàn quốc.
Tham luận tại hội thảo, nhóm tác giả Nguyễn Đăng Nguyên, Đinh Ngọc Long, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng khó khăn lớn nhất là định kiến sai lầm của xã hội về tiếng Anh và ngôn ngữ Anh như một công cụ hay một điểm thi quốc tế.
Nhóm cũng nêu đề nghị VN cần đưa ra một định nghĩa chính thức “tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai” là gì và phân biệt với việc chỉ học thêm một ngoại ngữ.
Nhóm tác giả Nguyễn Đăng Nguyên, Đinh Ngọc Long cũng cho rằng cần đào tạo đội ngũ giáo viên (GV) có đủ năng lực giảng dạy song ngữ một cách bài bản. Đối với việc giảng dạy những môn học vốn đang được dạy bằng tiếng Việt hoặc những môn đại cương, cần rà soát khẩn trương khả năng giảng dạy bằng tiếng Anh của đội ngũ GV hiện có, kể cả với các GV có chứng chỉ ngoại ngữ. Vì việc biết một thứ tiếng không thể đảm bảo rằng GV có đủ khả năng giảng dạy chuyên môn của mình bằng thứ tiếng đó.
Khi đã hoàn tất quy trình rà soát, ngành giáo dục có thể đặt hàng các khóa đào tạo tiếng Anh chuyên ngành hoặc giảng dạy bằng tiếng Anh chuyên ngành ở các cơ sở giáo dục ĐH để vừa nâng cao trình độ ngôn ngữ vừa đảm bảo kỹ năng giảng dạy cho GV.
Ông Đặng Văn Huấn, Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GD-ĐT), cũng thông tin trong các nhóm khó khăn thì đội ngũ giảng viên cũng là một yếu tố cản trở. Khả năng thu hút và giữ chân giảng viên có trình độ chuyên môn cao, năng lực ngoại ngữ xuất sắc còn hạn chế tại nhiều trường do cạnh tranh từ các cơ sở đào tạo khác hoặc khu vực tư nhân.
Cạnh đó, vấn đề cơ sở vật chất và nguồn lực tài chính là khó khăn phổ biến của nhiều trường. Môi trường học tập và cơ hội thực hành tiếng Anh còn hạn chế. Thiếu môi trường sử dụng tiếng Anh thường xuyên và tự nhiên ngoài giờ lên lớp, đặc biệt tại những trường ở các tỉnh, vùng xa trung tâm, làm giảm cơ hội thực hành và duy trì động lực học tập của sinh viên…
Ông Vũ Thanh Mai, Phó ban Tuyên giáo và Dân vận T.Ư, khẳng định vai trò người thầy là quan trọng nhất trong việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Vì vậy, việc nâng cao trình độ của đội ngũ GV, giảng viên phải được ưu tiên hàng đầu.
Bà Nguyễn Thị Mai Hữu, Trưởng ban quản lý Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân (Bộ GD-ĐT), nêu: “Việc triển khai đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục ĐH cần được thiết kế theo hướng phân tầng mục tiêu rõ ràng, nhằm bảo đảm tính khả thi, hiệu quả và phù hợp với sự đa dạng của hệ thống giáo dục ĐH VN. Đối với nhóm các ĐH nghiên cứu và trường trọng điểm, mục tiêu là từng bước hình thành hệ sinh thái đào tạo song ngữ và tiến tới triển khai rộng rãi các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh (EMI) ở nhiều lĩnh vực, đặc biệt trong các ngành khoa học, công nghệ, kinh tế và quản trị. Các cơ sở này cần đi đầu trong việc phát triển chương trình đào tạo song ngữ, trong đó từ 30% đến 70% học phần được giảng dạy bằng tiếng Anh, đồng thời mở rộng các chương trình EMI hoàn toàn với tỷ lệ học phần bằng tiếng Anh (trừ các nội dung bắt buộc triển khai bằng tiếng Việt)”.
Trong khuôn khổ chương trình, Ban Điều hành Quỹ học bổng Vừ A Dính đã trao 56 suất học bổng (2 triệu đồng/suất) hỗ trợ cho 56 học sinh nhằm tiếp thêm động lực để các em tự tin bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và theo đuổi ước mơ trong tương lai.
Theo bà Trương Mỹ Hoa, nguyên Phó chủ tịch nước, Chủ tịch Quỹ học bổng Vừ A Dính, Chủ nhiệm CLB "Vì Hoàng Sa - Trường Sa thân yêu, "Ươm mầm tương lai" là một trong những dự án trọng điểm mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc của Quỹ học bổng Vừ A Dính, được triển khai phối hợp với 22 trường học tại TP.HCM và TP.Cần Thơ.
"Dự án tạo điều kiện để học sinh dân tộc thiểu số, con em cán bộ chiến sĩ hải quân và ngư dân trên khắp mọi miền đất nước được học tập trong môi trường giáo dục chất lượng, đầy đủ điều kiện học tập và sinh hoạt. Các em được hỗ trợ học toàn phần từ lớp 6 đến lớp 12, với mong muốn sau khi tốt nghiệp đại học sẽ trở về địa phương, góp phần xây dựng quê hương và bảo vệ vùng biên cương, biển đảo của Tổ quốc", bà Trương Mỹ Hoa chia sẻ.
Cũng theo bà Trương Mỹ Hoa, tính đến năm học 2025-2026, dự án đã có sự đồng hành của 5 doanh nghiệp, hỗ trợ học bổng toàn phần cho 695 học sinh thuộc 34 tỉnh, thành phố trong cả nước (tính theo đơn vị hành chánh mới), với tổng kinh phí hơn 425 tỉ đồng. Đến nay, dự án đã có 493 học sinh tốt nghiệp THPT. Trong đó, có 382 em là con em đồng bào dân tộc thiểu số và 313 em là con ngư dân, con của lực lượng chấp pháp trên biển.
Là người được thụ hưởng từ dự án "Ươm mầm tương lai" và nhận được học bổng động viên tại chương trình, Dương Thị Thu Hà, học sinh lớp 12, Trường THPT Trần Nhân Tông (TP.HCM), chia sẻ: "Con sinh ra và lớn lên trên đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, nơi tuổi thơ con gắn liền với tiếng sóng biển, với nắng gió quê hương. Ba năm trước, khi rời đảo vào đất liền học tập theo học bổng của Quỹ Vừ A Dính, con vừa háo hức vừa lo lắng. Con vẫn nhớ buổi chia tay năm ấy, ba mẹ dặn dò con phải cố gắng học tập, biết tự chăm sóc bản thân và sống thật tốt.
Ngày đầu bước vào lớp 10 tại Trường Trần Nhân Tông, con chỉ là một cô bé 15 tuổi xa nhà, xa biển, xa vòng tay gia đình. Con từng sợ hãi, lạc lõng và nhớ nhà rất nhiều, nhưng chính sự quan tâm của thầy cô, sự yêu thương của bạn bè đã giúp con dần thích nghi và trưởng thành. Ngôi trường này không chỉ dạy con kiến thức mà còn dạy con cách sống tử tế, biết sẻ chia, biết đứng lên sau khó khăn và biết trân trọng tình yêu thương mình nhận được".
Thu Hà bày tỏ: "Và trên hành trình trưởng thành ấy, con còn may mắn có các bác trong Quỹ học bổng Vừ A Dính cùng thầy cô ở trường luôn chở che, nâng đỡ giúp con ngày một tiến bộ hơn. Nếu không có Quỹ học bổng Vừ A Dính, có lẽ con sẽ không có cơ hội được học tập và theo đuổi ước mơ của mình hôm nay. Con mong rằng sau này sẽ trở thành một cô giáo, trở về quê hương để mang kiến thức và tình yêu thương trao lại cho các em nhỏ trên đảo Lý Sơn".
Người thầy tên Christopher (35 tuổi), mà mọi người gọi thân thương là Chris, đến từ Anh và đã qua Việt Nam công tác một năm nay. Còn cô học trò tên Thanh Hiền (9 tuổi) cùng mẹ là chị Mai Anh (44 tuổi) đã bán vé số tại đó cũng ngót bốn năm rồi.
Lớp học đặc biệt với vỉa hè làm bàn, ánh sáng hắt xuống từ đèn đường làm đèn học. Hình ảnh ba người tập trung cao độ vào buổi học, quên đi cái xô bồ hối hả của dòng xe xuôi ngược ngay bên cạnh.
Thầy giáo Chris có vẻ khá căng thẳng khi thấy có người lại gần. Thoáng chút suy nghĩ và anh hứa sẽ nói chuyện với khách sau vì không muốn làm học trò mình bị phân tâm khi học. Anh nói luôn muốn mỗi tiết học của mình phải thật nghiêm túc và mang lại hiệu quả tốt nhất.
Mẹ cô bé - chị Mai Anh - cũng nháy mắt rồi thì thầm nói chịu khó đợi sau khi tiết học kết thúc vì ngay cả chị cũng không dám xen vào mỗi lúc thầy dạy. Giữ lời hứa, hoàn thành hai giờ dạy, Chris bắt đầu câu chuyện bằng việc nhớ lại một lần đi ngang đoạn đường này tình cờ thấy cô gái nhỏ cùng mẹ đang chăm chú làm bài dưới ánh đèn giao thông.
Hình ảnh đó khiến anh xúc động và lóe lên ý nghĩ phải làm gì đó giúp cô bé ấy học tốt hơn. "Tôi thấy cô bé đáng khâm phục bởi dù trong hoàn cảnh nào cũng không xem nhẹ việc học, còn mẹ cô bé là một người mẹ tuyệt vời. Chị ấy đã làm tất cả những gì tốt đẹp nhất để con gái mình có thể đến trường và tiếp tục việc học. Tôi ngỏ ý muốn dạy bé tiếng Anh và rất mừng vì hai mẹ con đồng ý để tôi làm việc này", Chris nhớ lại.
Người dân quanh đó và người đi đường không xa lạ gì với hình ảnh hai mẹ con mỗi tối dắt díu nhau ra chỗ cột đèn giao thông. Mẹ bán vé số, con thì học bài. Vì hoàn cảnh, Hiền phải theo mẹ mưu sinh khắp các nẻo đường của TP. Cuộc sống dẫu cơ cực, song ánh mắt bé Hiền vẫn luôn đong đầy nét hồn nhiên của trẻ thơ.
Thấy Hiền ham học, nhiều người đi đường còn ghé tặng sách vở, bút thước, ly nước, hộp bánh để động viên cô bé. Có người còn cho tiền nhưng chị Mai Anh xin không nhận, chỉ mời họ mua vé số để mấy mẹ con được về nhà sớm hơn.
Mỗi ngày bán được 300 tờ vé số, hết sớm về sớm, không thì có khi khoảng 23h thấy người đi đường thưa bớt ba mẹ con mới về lại căn phòng trọ cách đó chừng hai cây số. Hỏi chuyện thầy Chris dạy Hiền học tiếng Anh, chị Mai Anh nói thật sự rất biết ơn.
"Bán vé số thu nhập bấp bênh vầy tiền đâu cho con đến trung tâm học, nên khi thầy nói sẽ dạy con bé, mẹ con tôi mừng lắm. Mà thầy rất nghiêm túc và tận tâm, luôn có mặt đúng giờ. Ngoài dạy tiếng Anh, thầy còn dạy bé các kỹ năng trong cuộc sống nữa, mẹ con tôi rất biết ơn thầy", chị Mai Anh cười.
Không biết đáp lại tấm lòng của thầy thế nào, vậy là có hôm mấy mẹ con mời thầy ăn bánh chưng, có hôm bánh giầy kẹp chả, hôm lại ly nước mía. Mà ông thầy không chê cái gì, được mời món nào cũng hào hứng thưởng thức.
Cứ vậy ngày qua ngày dưới ánh đèn vàng mờ đục, thầy Chris miệt mài gieo tri thức cho bạn nhỏ ham học. Người đi đường thích thú với hình ảnh đó, nhiều người rút điện thoại ghi lại hình ảnh ấy nhưng cả hai thầy trò chẳng mấy bận tâm, chỉ tập trung vào những trang sách.
Hỏi về ước mơ, ánh mắt Hiền như lấp lánh nói muốn trở thành bác sĩ. Người mẹ nghe vậy buông lời "Học bác sĩ phải giỏi với tốn tiền lắm nha". Cô bé nghe vậy ngập ngừng: "Hay con làm giáo viên cho đỡ tốn tiền". Người mẹ nhìn con gái có chút ái ngại, bởi hơn ai hết, chị hiểu rõ gia cảnh của mình, hiểu tương lai vốn chưa gì rõ ràng phía trước. Nhưng thôi kệ, con gái có ước mơ, người làm mẹ như chị sẽ nỗ lực chắp cho con thêm đôi cánh vươn xa.
Theo kế hoạch, tháng 6 tới thầy Chris sẽ về nước. Anh thật thà nói chưa có kế hoạch nhưng vẫn hy vọng có dịp được quay lại. "Tôi rất yêu Việt Nam, người phương Tây chúng tôi có thể học hỏi lòng yêu nước của quê hương các bạn. Tôi đã đọc về lịch sử đấu tranh bảo vệ đất nước của người dân Việt Nam, sự kiên cường và gan dạ của các bạn rất đáng được học hỏi", thầy Chris bày tỏ.
Ngày 9-5, Movenpick resort Cam Ranh tổ chức cuộc thi nghệ thuật tái chế với chủ đề “Waste 2 Art - Nghệ thuật từ tái chế”, thu hút hàng trăm học sinh trong tỉnh Khánh Hòa tham gia.
Không còn giấy vẽ hay toan màu truyền thống, chất liệu của cuộc thi là những món đồ bị xem là phế thải như chai nhựa, nắp chai, muỗng dùng một lần, bìa các tông… Dưới đôi tay sáng tạo của các học sinh, chúng dần được “hồi sinh” thành những con cá mập, rùa biển, cá heo, cá voi… 3D sống động.
Các đội thi sử dụng bìa các tông để tạo khung, sau đó phủ lớp "da" bằng vật liệu tái chế rồi phối màu acrylic để hoàn thiện tác phẩm. Có nhóm dùng muỗng nhựa làm vảy cá, nhóm khác cắt vỏ lon tạo mai rùa hoặc tận dụng nắp chai nhiều màu để tạo hiệu ứng chuyển sắc trên thân cá voi...
Tỉ mỉ gắn từng chiếc nắp chai lên mô hình rùa biển, em Trần Bình An, học sinh lớp 7 Trường THCS Quang Trung (xã Cam Lâm), cho biết trước đây em nghĩ rác chỉ là đồ bỏ đi, nhưng khi ghép lại mới thấy có thể tạo thành những tác phẩm đẹp mắt.
"Làm mô hình xong, chúng mình càng hiểu nếu mỗi người giảm xả nhựa thì biển sẽ sạch hơn rất nhiều", An chia sẻ.
Đại diện ban tổ chức cho biết cuộc thi không chỉ tạo sân chơi sáng tạo cho học sinh địa phương mà còn hướng đến nâng cao nhận thức về bảo tồn đại dương, tác động của rác thải nhựa đối với hệ sinh thái biển và tinh thần làm việc nhóm của thế hệ trẻ.
Sau khi hoàn thiện, 25 tác phẩm mang tên “Ocean Guardians - Những người bảo vệ đại dương” được trưng bày dọc lối đi và khu vực bãi biển của khu nghỉ dưỡng trong suốt mùa hè như một không gian nghệ thuật sinh thái, lan tỏa thông điệp sống xanh đến du khách.
Một số tác phẩm cá, mực, cá ngựa đẹp mắt của các bạn học sinh - Ảnh: TRẦN HOÀI
