Những ngày qua, câu chuyện về các gia đình tán gia bại sản tin vào những lời hứa “bánh vẽ” khi mua hợp đồng kỳ nghỉ thu hút sự chú ý của dư luận.
Nhiều người cảm thấy phẫn nộ khi các nạn nhân “sập bẫy” hợp đồng kỳ nghỉ đa số là những người cao tuổi, có nguy cơ mất trắng tài sản tích góp cả đời từ hàng trăm triệu đồng tới hàng chục tỷ đồng.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, luật sư Hoàng Văn Hướng, Trưởng Văn phòng Luật sư Hoàng Hưng cho hay, hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ là một loại hợp đồng dịch vụ dân sự dài hạn (hoặc hợp đồng thương mại hỗn hợp).
Người mua không mua quyền sở hữu đất đai hay căn hộ, mà thực chất là mua quyền lưu trú tại một hoặc một hệ thống khu nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định mỗi năm (thường từ 1 tuần đến vài tuần), lặp đi lặp lại trong nhiều năm.
“Bản chất mô hình sở hữu kỳ nghỉ vốn là một sản phẩm văn minh trên thế giới, nhưng khi vào Việt Nam đã bị một số đối tượng biến tướng thành công cụ lừa đảo, trục lợi”, luật sư Hoàng Văn Hướng chia sẻ.
Theo vị luật sư này, ông từng tiếp nhận hàng trăm hồ sơ liên quan đến các hợp đồng kỳ nghỉ, trong đó có một vụ việc điển hình khiến ông ám ảnh. Một cặp vợ chồng cao tuổi ở Hà Nội bị cuốn vào vòng xoáy hợp đồng kỳ nghỉ suốt nhiều năm đến mức suy kiệt, ra đi khi đã mất 2 căn chung cư, 1 căn biệt thự cũng suýt bị đổi chủ.
Luật sư Hoàng Văn Hướng kể, hai ông bà ngoài 70 tuổi sở hữu hai căn hộ chung cư (mỗi căn khoảng 10 tỷ đồng) cùng một căn biệt thự liền kề ở khu vực Mỹ Đình trị giá khoảng 40 tỷ đồng. Đây là tài sản tích lũy của gia đình và có sự đóng góp lớn từ người con gái công tác hàng chục năm ở nước ngoài.
Do ông bà sống một mình nên các nhân viên dễ dàng tiếp cận, thao túng. Ban đầu những người này chỉ dụ dỗ ông bà tham gia các hợp đồng giá trị nhỏ. Sau đó, họ liên tục thuyết phục khách hàng chuyển sang các gói đầu tư lớn hơn với lời hứa lợi nhuận cao.
Từ việc đặt cọc hợp đồng kỳ nghỉ, các nhân viên tiếp tục hướng dẫn ông bà ký các giấy tờ ủy quyền, vay vốn, thế chấp tài sản với lý do bảo đảm giao dịch hoặc chuyển nhượng hợp đồng kỳ nghỉ.
“Dần dần, toàn bộ tài sản đều bị đưa vào các giao dịch. Hai căn hộ trị giá 20 tỷ đồng bị mang đi thế chấp. Đến cả căn biệt thự trị giá khoảng 40 tỷ đồng cũng đứng trước nguy cơ bị mất vào tay công ty đó. Có lẽ vì quá phẫn uất, cộng thêm sức khỏe tuổi già, hai ông bà lần lượt qua đời”, luật sư Hướng kể.
Người con gái từ nước ngoài trở về lo hậu sự mới phát hiện hàng loạt hồ sơ liên quan đến hợp đồng kỳ nghỉ, giấy ủy quyền và các giao dịch tài sản bố mẹ để lại.
“Lần theo các hợp đồng, người con mới biết bố mẹ đã bị dẫn dụ trong thời gian dài. Nếu không kịp thời ngăn chặn, toàn bộ khối tài sản của gia đình có thể đã bị mất sạch”, luật sư Hướng cho biết.
Sau khi tiếp nhận vụ việc, luật sư Hoàng Văn Hướng đã rà soát hồ sơ, phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường nên hướng dẫn người con gái kiến nghị cơ quan điều tra vào cuộc.
Kết quả, 2 căn chung cư đã được trả lại cho gia đình. Giao dịch liên quan đến căn biệt thự tại Mỹ Đình cũng bị dừng lại. Người con gái sau đó đòi lại được cả 3 căn nhà, nhưng số tiền thiệt hại cho các chi phí chuyển nhượng, đặt cọc trước đó cũng lên tới 2-3 tỷ đồng.
Theo luật sư Hoàng Văn Hướng, trong quá trình dẫn dụ nạn nhân, các nhân viên thường tạo cảm giác giao dịch đang diễn ra thuận lợi bằng cách “nhả” lại một phần tiền cho khách hàng, hoặc cho mượn tiền để đặt cọc.
“Tiền chỉ quay vòng trong hệ thống của họ. Nạn nhân có ký giấy xác nhận đã nhận tiền, nhưng thực tế khoản tiền đó lại nhanh chóng quay trở lại túi của những kẻ đó”, luật sư này cho biết.
Mánh khóe dẫn dụ người cao tuổi với những hợp đồng hàng chục trang
Theo luật sư Hoàng Văn Hướng, nhóm nạn nhân phổ biến nhất của các vụ việc liên quan đến hợp đồng kỳ nghỉ là người cao tuổi.
Đây thường là những người có tài sản tích lũy sau nhiều năm lao động, có tiền tiết kiệm hoặc sở hữu bất động sản giá trị. Bên cạnh đó, nhiều người không am hiểu công nghệ, hạn chế trong việc tiếp cận thông tin và dễ tin tưởng vào những lời tư vấn trực tiếp.
“Người già thường có tâm lý cô đơn, thích được quan tâm, chăm sóc. Những người bán hợp đồng kỳ nghỉ hiểu rất rõ điều đó và xây dựng một quy trình tiếp cận bài bản”, Trưởng Văn phòng luật sư Hoàng Hưng cho hay.
Theo ông, thủ đoạn đầu tiên thường là tặng quà, mời tham dự hội thảo, sự kiện tri ân khách hàng hoặc những buổi giới thiệu sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp. Một số trường hợp còn được mời đi du lịch miễn phí, trải nghiệm thực tế dịch vụ tại các khu nghỉ dưỡng.
Sau khi tạo dựng được niềm tin, các công ty bắt đầu thuyết phục khách hàng ký hợp đồng với số tiền ban đầu không quá lớn, chỉ vài chục triệu đến vài trăm triệu đồng.
“Bẫy nằm ở những lời hứa hẹn về lợi nhuận. Họ nói rằng hợp đồng kỳ nghỉ vừa mua giá 200 triệu đồng nhưng chỉ sau một thời gian có thể bán lại với giá 500-600 triệu đồng, thậm chí cao hơn. Nhiều người tin đây là một kênh đầu tư sinh lời nên tiếp tục xuống tiền”, luật sư Hướng phân tích.
Khi khách hàng có nhu cầu bán lại hợp đồng, các đối tượng tiếp tục đưa ra yêu cầu đóng thêm các khoản phí, tiền đặt cọc hoặc chi phí môi giới để hoàn tất giao dịch.
Đồng thời, trong các bộ hợp đồng dài hàng chục trang, nhiều điều khoản bất lợi được cài cắm khiến người mua không nhận ra.
“Các cụ tin vào lời tư vấn hơn là đọc kỹ hợp đồng. Trong khi đó, hợp đồng có thể dài 20-30 trang với nhiều thuật ngữ pháp lý phức tạp bị bỏ qua. Khi xảy ra tranh chấp, mọi thứ đều được viện dẫn theo hợp đồng chứ không phải những gì nhân viên từng hứa hẹn”, ông nói.
Theo luật sư Hoàng Văn Hướng, người mua sau đó được thông báo rằng nếu không tiếp tục nộp tiền thì sẽ mất khoản đã đầu tư trước đó.
Vì tiếc tiền, họ tiếp tục đóng thêm để “cứu” khoản đầu tư cũ và ngày càng lún sâu. Đến khi phát hiện dấu hiệu bất thường, nhiều người đã mất toàn bộ số tiền tích lũy, thậm chí mang cả nhà đất đi thế chấp.
Nghi ngờ bị lừa đảo khi mua hợp đồng kỳ nghỉ, cần làm gì?
Theo luật sư Hoàng Văn Hướng, hiện nay ông vẫn đang tiếp nhận nhiều hồ sơ tương tự, phần lớn nạn nhân đều là người từ 70 đến 80 tuổi.
Ông khuyến cáo những người đã trót ký hợp đồng hoặc nghi ngờ bị lừa đảo cần nhanh chóng tìm đến luật sư hoặc cơ quan bảo vệ pháp luật để được tư vấn.
Luật sư này cho biết những chứng cứ quan trọng cần được thu thập gồm toàn bộ hợp đồng đã ký, chứng từ chuyển tiền, sao kê giao dịch ngân hàng, tin nhắn, email, ghi âm cuộc gọi, nội dung quảng cáo, thư mời hội thảo và mọi tài liệu liên quan đến quá trình giao dịch.
“Đặc biệt phải giữ lại các bằng chứng về dòng tiền và những cam kết, lời hứa mà bên bán đã đưa ra. Đây là cơ sở rất quan trọng để cơ quan điều tra xác minh hành vi có dấu hiệu lừa đảo hay không”, ông nói.
Theo luật sư Hoàng Văn Hướng, khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người dân cần sớm làm đơn tố giác gửi cơ quan công an để được xem xét, xử lý và ngăn chặn các thiệt hại tiếp theo.
“Bản chất của hợp đồng kỳ nghỉ không xấu. Nhưng khi bị biến tướng thành công cụ lừa đảo thì hậu quả để lại có thể khiến nhiều gia đình mất sạch tài sản tích cóp cả đời”, luật sư Hướng cảnh báo.
Từ Thung lũng Chết ở Mỹ đến những vùng đất nóng đến mức chim rơi khỏi bầu trời, hay các tuyến phố phải lắp máy điều hòa ngoài trời ở Kuwait, nhiều nơi trên Trái Đất ghi nhận mức nhiệt khắc nghiệt chưa từng có.
Điều đáng kinh ngạc là giữa cái nóng cực đoan ấy, vẫn có những cộng đồng dân cư bền bỉ sinh sống, lao động và thích nghi với điều kiện khắc nghiệt của tự nhiên.
Thung lũng Chết từ lâu được xem là một trong những nơi nóng nhất thế giới. Theo tổ chức Guinness thế giới và Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), khu vực Furnace Creek tại đây đạt mức 56,7°C vào ngày 10/7/1913 - mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận trên Trái Đất.
Vào mùa hè, nhiệt độ tại Thung lũng Chết thường xuyên vượt ngưỡng 50 độ C. Tháng 7/2024, khu vực này tiếp tục lập kỷ lục tháng nóng nhất lịch sử với nhiệt độ trung bình 42,5 độ C và nhiều ngày vượt 51 độ C.
Dù điều kiện khắc nghiệt, hàng trăm người vẫn sinh sống và làm việc quanh Furnace Creek, chủ yếu phục vụ du lịch và công viên quốc gia. Người Timbisha Shoshone là cộng đồng bản địa có lịch sử hàng nghìn năm, vẫn duy trì cuộc sống tại vùng sa mạc này.
Các nhà khoa học cho rằng, địa hình thấp hơn mực nước biển cùng các dãy núi bao quanh khiến nhiệt bị giữ lại như trong "lò nướng khổng lồ", tạo nên khí hậu cực nóng đặc trưng của Thung lũng Chết.
Libyra luôn dẫn đầu danh sách quốc gia nóng nhất thế giới từ nhiều năm nay. Đất nước Bắc Phi này có khí hậu khắc nghiệt và khô cằn nhất thế giới. Nhiệt độ cao nhất từng ghi nhận ở Libya là 58 độ C.
Dallol nằm trong vùng trũng Danakil Depression của Ethiopia, được xem là nơi nóng nhất thế giới tính theo nhiệt độ trung bình năm.
Theo tổ chức Guinness thế giới, nhiệt độ trung bình tại đây đạt khoảng 34-35 độ C trong nhiều năm liên tiếp, trong khi nhiệt độ ban ngày thường xuyên vượt 45 độ C.
Dallol gây ấn tượng bởi các hồ axit, mạch nước nóng lưu huỳnh và những lớp khoáng chất có màu vàng, xanh lá và cam rực rỡ, tạo nên khung cảnh giống bề mặt của một hành tinh khác. Nhiều nhà khoa học coi đây là một trong những môi trường khắc nghiệt nhất mà con người từng sinh sống.
Dallol là quê hương của người Afar kiên cường. Điều kiện khắc nghiệt của vùng đất này đã định hình nên một lối sống độc đáo, cân bằng giữa thách thức và cơ hội kinh tế.
Những mỏ muối có ý nghĩa quan trọng đối với người dân nơi đây. Họ khai thác muối bằng phương pháp thủ công truyền thống. Công việc thường bắt đầu từ sáng sớm để tránh cái nóng vào buổi trưa.
Thành phố Kuwait là một trong những thành phố nóng nhất thế giới có mật độ dân cư lớn. Mùa hè tại đây thường xuyên ghi nhận nhiệt độ trên 50 độ C, trong khi mức nhiệt cực đại từng lên khoảng 54 độ C, theo The Sun.
Nhiệt độ khắc nghiệt khiến cuộc sống tại Kuwait thay đổi đáng kể. Người dân hạn chế ra ngoài vào ban ngày, nhiều hoạt động được chuyển sang buổi tối.
Máy điều hòa không khí được xem là thiết bị không thể thiếu ở nơi nắng nóng này. Nhà cửa, các tòa nhà văn phòng, trung tâm mua sắm đều được trang bị đầy đủ để chống chọi với cái nóng. Thậm chí, ở một số khu vực phải lắp máy điều hòa trên đường phố để làm mát.
Người dân địa phương từng chứng kiến cảnh chim chết, rơi tự do từ trên trời xuống do nắng nóng gay gắt.
Saudi Arabia là nước lớn nhất trên thế giới không có sông. Tới 95% lãnh thổ của Saudi Arabia là sa mạc hoặc vùng đất khô cằn, chỉ 1,45% diện tích đất là có thể canh tác. Điều này khiến cho mức nhiệt trung bình ở nơi đây vào mùa nóng tăng vọt lên 50 độ.
Phần lớn Algeria được bao phủ bởi Sahara - sa mạc lớn nhất thế giới. Theo Cổng thông tin Bộ Ngoại giao Việt Nam, 87% trong tổng số gần 2,4 triệu km2 diện tích Algeria là sa mạc. Còn theo World Atlas, con số này lên tới trên 90%.
Quốc gia Trung Đông này có khí hậu nóng ẩm quanh năm, nhiệt độ rất cao kể cả ở mùa đông. Ngày hè, nhiệt độ trung bình ở đây là 40 độ C. Cùng với sự nóng lên của trái đất, nhiệt độ ở Iran cũng ngày càng cao. Gần đây, trạm khí tượng ở Abadan (Iran) vừa đo được mức nhiệt kinh hoàng lên đến 52,2 °C, cho thấy một mùa hè nóng hơn bao giờ hết ở Iran và các nước khu vực Trung Đông.
Nằm ngay liền kề Iran, Iraq cũng chịu khí hậu khô nóng, ít mưa vào mùa hè. Nhiều ngày liền, nơi đây ghi nhận mức nhiệt tăng cao trên 50 độ C. Dù có mùa đông ôn đới lạnh nhưng nhiệt độ trung bình năm ở Iraq vẫn rất cao, từ 20 đến 30 độ C. Do đó, đây vẫn được xem là một trong những quốc gia nóng nhất thế giới.
Trẻ em dùng mạng xã hội không còn là tranh luận xa xôi mà đã trở thành mối bận tâm toàn cầu. Ngày càng nhiều quốc gia nhìn thấy mặt tối của "thế giới số" đối với trẻ vị thành niên. Sau Úc, nhiều nước như Anh, Hy Lạp, Nhật Bản cũng đang xem xét siết độ tuổi sử dụng mạng xã hội.
Rõ ràng, mạng xã hội không giống với công nghệ học tập. Và trẻ em ở độ tuổi chưa hoàn thiện nhận thức rất dễ trở thành đối tượng bị dẫn dắt bởi những thuật toán gây nghiện.
Phụ huynh hay nói: "Thời đại này không cho con dùng công nghệ sao được?". Tất nhiên, không ai có thể kéo trẻ em ra khỏi kỷ nguyên số, song cần phân biệt giữa sử dụng công nghệ và bị công nghệ "chiếm hữu".
Mạng xã hội ngày nay không đơn thuần là nơi giao tiếp, kết nối mà là một cỗ máy khai thác sự chú ý. Những đoạn video ngắn liên tục, những nội dung giật gân, câu view, những chuẩn mực ngoại hình méo mó hay văn hóa công kích… đang bủa vây trẻ em mỗi ngày.
Một nghiên cứu tại Úc cho thấy 44% thanh thiếu niên từng trải qua trải nghiệm tiêu cực trên mạng; gần một nửa cảm thấy tự ti hơn về hình ảnh bản thân sau khi dùng mạng xã hội.
Các nghiên cứu quốc tế cũng ghi nhận việc trẻ dành quá nhiều thời gian trước màn hình liên quan đến lo âu, trầm cảm, rối loạn giấc ngủ và giảm khả năng tập trung. Vì vậy, khi Úc cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, điều họ nhắm tới không phải là chống lại công nghệ mà là bảo vệ trẻ em trước một môi trường mà ngay cả người lớn đôi khi còn không đủ khả năng tự vệ.
Tuy nhiên, nếu chỉ cấm mà không tạo ra môi trường thay thế lành mạnh, lệnh cấm rất dễ thất bại. Thực tế, tại Úc, nhiều trẻ vẫn tìm cách "vượt rào" bằng tài khoản giả hoặc nhờ người lớn đăng ký hộ. Điều đó cho thấy nghiện mạng xã hội là một vấn đề tâm lý - xã hội toàn cầu.
Trẻ ở thành phố sinh ra, lớn lên trong những căn hộ chật hẹp, thiếu sân chơi, thiếu không gian công cộng, thiếu cả thời gian trò chuyện với cha mẹ. Sau giờ học thêm, thứ dễ tiếp cận nhất là điện thoại. Mạng xã hội bấy giờ trở thành nơi giải trí rẻ tiền, nhanh chóng và gây kích thích liên tục.
Nếu trẻ không dùng mạng xã hội thì sẽ làm gì? Đọc sách? Chơi thể thao? Học nhạc? Tham gia hoạt động cộng đồng? Đi dạo công viên?... Đó lẽ ra phải là câu hỏi của quy hoạch đô thị, của giáo dục và của đời sống gia đình. Đáng lo là người lớn nhiều khi cũng vừa ăn cơm vừa lướt điện thoại, không ít người giao luôn chiếc smartphone cho con như một "bảo mẫu điện tử". Bởi vậy, không chỉ cấm mà cần kiến tạo một hệ sinh thái bảo vệ trẻ em.
Nhà nước cần có khung pháp lý mạnh hơn về xác minh độ tuổi, kiểm soát nội dung độc hại, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng công nghệ. Nhà trường phải dạy kỹ năng số, kỹ năng phản biện và sức khỏe tinh thần thay vì chỉ cấm đoán hình thức. Gia đình cần thiết lập "kỷ luật số" như giờ không điện thoại, không lướt mạng xã hội trong bữa cơm, tăng thời gian trò chuyện trực tiếp…
Không ai phủ nhận mạng xã hội có mặt tích cực. Người sử dụng có thể học ngoại ngữ, tiếp cận tri thức, kết nối bạn bè, phát triển kỹ năng sáng tạo… Nhưng vấn đề nằm ở chỗ trẻ dưới 16 tuổi chưa đủ khả năng phân biệt đâu là thông tin đúng sai, đâu là độc hại, đâu là sự thao túng cảm xúc từ thuật toán.
Trẻ em thì chưa đủ trưởng thành để lái xe, uống rượu hay chịu trách nhiệm pháp lý, do vậy cũng cần đặt giới hạn cho việc bước vào một "xa lộ tâm lý" đầy cạm bẫy của mạng xã hội. Nếu không, mạng xã hội sẽ tiếp tục nuôi lớn một thế hệ quen sống bằng lượt thích, phản ứng nhanh và sự cô đơn ngay giữa thế giới kết nối vô tận.
Tại Yanaka Ginza - khu phố cổ ở Tokyo được mệnh danh là "thị trấn mèo", hình ảnh sinh vật này xuất hiện trên các biển báo, mặt tiền cửa hàng và quầy lưu niệm. Du khách đến đây có thể ăn bánh kẹo hình mèo, đặt làm con dấu hanko hoặc mua đồ gốm sứ, bưu thiếp hình mèo đen.
Katsuhiro Miyamoto, giáo sư kinh tế tại Đại học Kansai ở Osaka, ước tính "catnomics" (nền kinh tế mèo) sẽ đóng góp khoảng 3.000 tỷ yen cho Nhật Bản trong năm 2026. Số tiền này đến từ chi tiêu tại các quán cà phê mèo, doanh thu sách ảnh, thị trường thức ăn thú cưng cùng tiền lương của các doanh nghiệp liên quan.
Quy mô kinh tế từ loài mèo hiện chỉ thấp hơn đôi chút so với ngân sách của Triển lãm Thế giới Osaka 2025.
Sự phổ biến của thú cưng diễn ra trong bối cảnh số chó mèo nuôi trong các gia đình Nhật Bản đã vượt tổng số trẻ em dưới 15 tuổi. Khảo sát của Hiệp hội Thức ăn Thú cưng Nhật Bản cho biết nước này có khoảng 8,8 triệu con mèo trong năm 2025, cao hơn mức 6,8 triệu con chó. Một hộ gia đình trung bình chi khoảng 11.300 USD cho mèo trong suốt vòng đời của chúng.
Giới chính trị gia Nhật Bản cũng ưa chuộng thú cưng này. Nhật hoàng, Hoàng hậu cùng Thủ tướng Sanae Takaichi đều nuôi mèo. Bà Takaichi từng công khai nói bản thân thích mèo hơn chó.
Mèo xuất hiện tại Nhật Bản từ thời Nara (giai đoạn 710-794), khi các sứ giả mang về từ nhà Đường (Trung Quốc). Nhiều chùa nuôi mèo để bảo vệ kinh sách khỏi chuột, giúp loài vật này dần có vị trí trong văn hóa Nhật Bản. Tại đảo Aoshima (tỉnh Ehime), mèo thường vây quanh du khách để xin thức ăn.
Nhà văn Stephen Mansfield, người đang sống tại Nhật Bản, nhận xét mèo là sinh vật mang tính thiền định nhất của thế giới tự nhiên. "Loài mèo chỉ tập trung vào hiện tại nên dường như không bị áp lực bởi chuyện đã qua hay những điều chưa tới như con người", ông nói.
Trong văn hóa dân gian Nhật Bản, mèo là biểu tượng của sự may mắn, thể hiện qua sự phổ biến của tượng mèo vẫy tay maneki neko đặt tại các nhà hàng, cơ sở kinh doanh.
Dù tạo ra doanh thu lớn, tương lai của nền kinh tế mèo tại Nhật Bản vẫn phụ thuộc vào biến động dân số. Tình trạng già hóa và suy giảm dân số kéo dài tại quốc gia này có nguy cơ khiến số lượng thú cưng được nuôi dưỡng sụt giảm trong những năm tới.
