Tại phố cổ Yanaka Ginza ở đông bắc Tokyo, hình ảnh mèo xuất hiện khắp nơi. Mệnh danh là “thị trấn mèo” giữ lòng thủ đô, nơi đây thu hút du khách từ Bắc Mỹ, Australia và châu Âu tấp nập đổ về tham quan, mua sắm.
Họ có thể thưởng thức bánh kẹo hình mèo hoặc đặt làm con dấu cá nhân chủ đề mèo. Bà Yumiko Yamashita, Chủ cửa hàng Neco Action, cho biết Yanaka từ lâu có rất nhiều mèo vì tập trung nhiều chùa Phật giáo.
“Ngày trước, chúng đi khắp nơi, thậm chí vào nhà dân, nhưng giờ ít thấy hơn. Trời nóng nên chúng thích ở trong nhà”, bà kể.
Dù thời tiết nóng khiến những “cư dân bốn chân” ít xuất hiện, các cửa hàng lưu niệm vẫn đông khách mua nam châm tủ lạnh, bưu thiếp, đũa, đồ gốm trang trí hình mèo và tượng Maneki-Neko (mèo vẫy tay), hay còn gọi là “mèo chiêu tài”.
Ở tỉnh Aichi, miền trung Nhật Bản, nhà sản xuất gốm sứ Chugai Toen gây chú ý từ năm ngoái nhờ những mẫu tượng mèo chiêu tài sáng tạo mới. Thành lập năm 1952, thương hiệu từng chịu ảnh hưởng nặng nề trong đại dịch.
Nhưng hoạt động kinh doanh của họ gần đây đã phục hồi, doanh thu hàng năm khoảng 1 tỷ yen (6,9 triệu USD), đóng góp đáng kể bởi dòng sản phẩm “Maneki-Neko”. Năm 2023, họ mở Studio894 gần trụ sở chính, kết hợp bán hàng, trưng bày, quán cà phê và trải nghiệm tự tay tô vẽ tượng mèo gốm với mức phí từ 1.500 yen.
Chủ tịch Chugai Toen Yasuhiro Suzuki cho biết Studio894 đã trở thành “một trong những điểm du lịch quan trọng của thành phố Seto”. Công ty đặt mục tiêu nâng doanh thu thường niên lên 1,5 tỷ yen trong 5 năm tới.
Không chỉ thu hút khách du lịch, mèo còn mang lại nhiều lợi ích kích cầu tiêu dùng khác, tạo thành khái niệm được Giáo sư Katsuhiro Miyamoto tại Đại học Kansai gọi là “Catnomics” hay “Nền kinh tế mèo”. Trong báo cáo “Catnomics” mới nhất, ông ước tính loài mèo sẽ đóng góp gần 3.000 tỷ yen (18,8 tỷ USD) cho nền kinh tế Nhật Bản năm nay.
Ngành công nghiệp chăm sóc thú cưng nội địa liên quan đến mèo đóng góp lớn. Thập kỷ qua, mèo đã vượt qua chó trở thành thú cưng phổ biến nhất Nhật Bản. Theo Hiệp hội Thức ăn Thú cưng Nhật Bản, các hộ gia đình nuôi khoảng 8,8 triệu con mèo vào năm 2025, so với 6,8 triệu con chó. Mỗi hộ nuôi mèo chi trung bình khoảng 1,8 triệu yen (11.300 USD) trong suốt vòng đời của con vật.
Các doanh nghiệp bắt đầu chú ý tiềm năng kinh doanh khi số lượng mèo cưng lần đầu tiên vượt chó vào năm 2014. Diễn biến này được cho là do thay đổi về nhân khẩu học. Dân số già hóa và dòng người đổ về các trung tâm đô thị ngày càng tăng đồng nghĩa với ít thời gian và không gian hơn để nuôi chó.
Kết hợp ước tính về quy mô hệ sinh thái sản xuất thức ăn cho mèo, chi tiêu tại quán cà phê mèo và sách ảnh về mèo, Giáo sư Miyamoto cho rằng tác động kinh tế của mèo gần tương đương với sự kiện Triển lãm Thế giới Osaka 2025, “cho thấy đóng góp đáng kể của chúng đối với nền kinh tế Nhật Bản”.
Mèo được cho đã xuất hiện tại Nhật Bản từ thời kỳ Nara (710-794), khi các sứ thần Nhật Bản mang chúng về sau các chuyến đi ngoại giao đến Nhà Đường ở Trung Quốc. Nhiều con được nhà chùa nhận nuôi để bảo vệ kinh sách khỏi chuột.
Vai trò này giúp chúng có vị thế đặc biệt, thậm chí mang màu sắc huyền bí. Người Nhật còn xem mèo là sinh vật tự nhiên mang tinh thần Thiền hàng đầu, dễ đạt được trạng thái điềm tĩnh và tách biệt, điều con người phải mất cả đời theo đuổi nhưng vẫn khó đạt được.
Theo tác giả Stephen Mansfield đang cư trú tại Nhật Bản, mèo sống trong “chánh niệm”, tức trong chính khoảnh khắc hiện tại. “Không bận tâm đến quá khứ hay tương lai, tâm trí của chúng có lẽ ít hỗn loạn hơn chúng ta rất nhiều”, ông mô tả.
Ngày nay, những người nổi tiếng yêu mèo tại Nhật Bản có thể kể đến Thiên hoàng, Hoàng hậu và Thủ tướng Sanae Takaichi. Mức độ gắn bó lớn đã biến mèo thành ngành kinh doanh lớn, từ ngành công nghiệp thú cưng, du lịch đến tiếp thị, xuất bản. Nước này còn có ngày “Cat Day” vào 22/2.
Theo Bloomberg, những năm gần đây, “Cat Day” đã bùng nổ, khi các công ty nắm bắt thị trường liên quan đến mèo đang sôi động. Các chuỗi cửa hàng tiện lợi thường cạnh tranh bán các món tráng miệng và hàng hóa theo chủ đề này. Dịp 22/2 vừa qua, họ tung ra món bánh pudding hình bàn chân mèo.
Trong ngành văn học, xuất bản, mèo cũng là “cỗ máy tiếp thị”. Thế kỷ trước, nhà văn Natsume Sōseki từng viết “I Am a Cat” (Tôi là con mèo), tác phẩm kinh điển toàn cầu, kể câu chuyện từ góc nhìn của một chú mèo.
Đến nay, mèo vẫn xuất hiện thường xuyên trong văn chương, bao gồm tiểu thuyết siêu thực của Haruki Murakami, cũng như nhiều tác phẩm như The Travelling Cat Chronicles hay The Guest Cat. Mèo hấp dẫn đến mức nhiều nhà xuất bản còn sử dụng hình ảnh mèo trên bìa những cuốn sách gần như không liên quan đến chúng.
Đến nay, mèo đang sở hữu vị thế lớn về văn hóa, kinh tế tại Nhật Bản. Tuy nhiên, The Guardian chỉ ra thực trang “hòn đảo mèo” Aoshima đang dần số lượng cá thể, do còn ít người để nuôi và chăm sóc.
Trong bối cảnh xu hướng suy giảm và già hóa dân số dài hạn gần như không thể đảo ngược, số lượng mèo được nuôi làm thú cưng tại Nhật Bản dự báo thu hẹp. Nghiên cứu của Giáo sư Miyamoto ghi nhận 2025 là năm đầu tiên chứng kiến số lượng mèo được nuôi làm thú cưng sụt giảm đáng kể.
“Điều này có thể đánh dấu khởi đầu của thời kỳ trì trệ hoặc suy giảm sau giai đoạn bùng nổ nuôi mèo”, ông cảnh báo.
Chiều 8/4, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi). Tại đoàn TP HCM, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP HCM, đặt vấn đề tuổi thọ ngắn của một số luật.
Bà nói trước đây đã từng tham gia góp ý Luật Thủ đô năm 2016, rồi 8 năm sau đến 2024 lại sửa đổi. Với lần sửa này, đại biểu đề nghị cần phân tích rõ "những điều trước đây chưa hài lòng hay chưa đấu tranh được" và liệu trong vài năm tới có phải tiếp tục điều chỉnh nữa không. Trên cơ sở xác định được những hạn chế của Luật Thủ đô hiện hành, theo bà Lan, cơ quan quản lý cần tìm ra giải pháp để áp dụng, tháo gỡ khó khăn cho nhiều thành phố khác.
Viện trưởng Viện Pasteur TP HCM Nguyễn Vũ Trung đề xuất không nên quy định các con số cụ thể tại Luật Thủ đô sửa đổi. Ông dẫn chứng tại điều 26 của dự thảo đang liệt kê nhiều chi tiết để thu hút nhà đầu tư chiến lược như miễn tiền thuê đất 10 năm, giảm 50% tiền thuê mặt nước, thuế suất 5%, miễn thuế 4 năm... Ông Trung cho rằng thực tế luôn biến đổi, nên thay vì quy định cứng nhắc, luật cần trao trao cho Hà Nội sự linh hoạt lớn nhất để có thể chủ động tạo ra dư địa phát triển.
Về các vấn đề này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhắc lại năm 2016 và 2024, đoàn đại biểu TP Hà Nội đều vui mừng khi lần đầu ban hành và sửa Luật Thủ đô. Tuy nhiên, luật tiếp tục cần sửa tại kỳ họp này, bởi theo ông, năm ngoái Quốc hội ban hành 89 luật. Trong đó, nhiều quy định vượt trội so với Luật Thủ đô hiện hành, khiến nó "lạc hậu", không theo kịp các luật mới và cả những yêu cầu về phát triển kinh tế - xã hội.
Chủ tịch Quốc hội cho biết tinh thần của Luật Thủ đô mới sẽ là phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP Hà Nội. Việc này được thực hiện theo nguyên tắc "Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm".
Ông đánh giá dự thảo luật có 7 điểm nổi bật, trong đó có bổ sung miễn trách nhiệm pháp lý (khoản 2, Điều 34); thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt (Điều 6); tăng thẩm quyền tổ chức bộ máy cho HĐND hay tăng trách nhiệm giải trình và công khai minh bạch.
Chủ tịch Quốc hội khẳng định đây là luật hết sức quan trọng, có tầm nhìn chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà nước trong việc xây dựng Thủ đô vươn tầm khu vực và quốc tế.
"Nếu được hoàn thiện theo hướng cân bằng giữa trao quyền mạnh và kiểm soát chặt, minh bạch cao, luật sẽ trở thành bệ phóng giúp Hà Nội giải quyết ùn tắc giao thông, ô nhiễm, thiếu nhà ở xã hội và bứt phá về kinh tế để phát triển trong thời gian tới", ông nói.
Còn theo Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang, việc sửa Luật Thủ đô lần này cũng là tiền đề, kinh nghiệm để TP HCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt sắp tới.
Tại tổ Hà Nội, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Phương Thủy cũng ủng hộ việc chuyển từ mô hình thực thi chính sách sang kiến tạo thể chế. Theo bà Thủy, đây là bước tiến quan trọng, tạo điều kiện để Thủ đô thực sự trở thành trung tâm dẫn dắt phát triển, thử nghiệm các mô hình mới, cách làm mới.
Đại biểu nói sửa đổi Luật Thủ đô lần này theo hướng "luật khung", tạo không gian để Hà Nội chủ động đề xuất và triển khai các cơ chế mới là phù hợp, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều. Quốc hội sẽ tiếp tục thảo luận tại hội trường sáng 12/4. Dự kiến dự luật có hiệu lực từ 1/7/2026, nếu được Quốc hội thông qua tại kỳ họp này.
Theo phóng viên TTXVN tại Sydney, tình trạng nguồn cung khan hiếm - yếu tố từng kìm hãm thị trường nhà ở của Úc trong những năm gần đây - đang bắt đầu đảo chiều.
Tuy nhiên thực tế này khi kết hợp với sụt giảm nhu cầu về nhà ở, lãi suất tăng, áp lực về khả năng chi trả và khả năng trả nợ ngày càng tăng đang đẩy thị trường bất động sản Úc rơi vào suy thoái.
Giám đốc nghiên cứu của Công ty dữ liệu bất động sản Cotality, ông Tim Lawless, cho biết thành phố Sydney và Melbourne đã bước vào giai đoạn đầu suy thoái được 5 tháng, trong khi các thành phố nhỏ hơn đang chứng kiến tốc độ tăng trưởng chậm lại.
Trong tháng 4 vừa qua, giá nhà ở thủ đô Canberra chỉ tăng 0,2% và đang giảm dần. Giá nhà tại Sydney giảm 0,6% và hiện thấp hơn 1% so với mức đỉnh vào tháng 11 năm ngoái. Tại Melbourne, giá bất động sản cũng giảm 0,6% và đã thấp hơn 2,3% so với đỉnh lập hồi tháng 3-2022.
Theo nghiên cứu của Cotality, nguyên nhân suy giảm của thị trường bất động sản thường bao gồm các cú sốc toàn cầu, lãi suất tăng cao và các giai đoạn thắt chặt tín dụng, thay đổi trong chính sách tài khóa và các yếu tố khác như khả năng chi trả, tâm lý thị trường…
Nhà kinh tế độc lập Saul Eslake cũng cho rằng mức lãi suất cao hơn, cùng thái độ thận trọng hơn từ phía những người có dự định mua nhà do lo ngại hậu quả kinh tế từ cuộc xung đột ở Trung Đông dẫn đến giá bất động sản giảm.
Theo chuyên gia này, không phải tăng trưởng dân số hay tỉ lệ hình thành hộ gia đình, mà chính số tiền người dân sẵn sàng và có khả năng chi trả mới là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến biến động giá cả bất động sản trong thời gian ngắn.
Hiện ngày càng có nhiều nhà được rao bán trên các sàn giao dịch bất động sản của Úc, với 39.319 căn được niêm yết trong 4 tuần tính đến đầu tháng 5 này, cao hơn 4,7% so với mức trung bình 5 năm.
Mặc dù vậy, Công ty Cotality lưu ý rằng số lượng nhà rao bán tăng là do nhu cầu của người mua giảm, chứ không phải do sự gia tăng nguồn cung mới trên thị trường.
Công ty này cũng nhấn mạnh những người mua nhà gần đây có khả năng phải đối mặt với rủi ro vốn chủ sở hữu âm do giá nhà giảm, hiện tượng xảy ra khi số dư nợ còn lại của một khoản vay (như thế chấp nhà hoặc vay mua ô tô) cao hơn giá trị thị trường hiện tại của tài sản thế chấp.
FPT Shop trước đây tập trung bán lẻ các sản phẩm kỹ thuật số như điện thoại, laptop, phụ kiện, sim số. Chuỗi này mới tham gia mảng điện máy cách đây 2 năm -thời điểm Điện Máy Xanh đã có hơn 2.000 cửa hàng và doanh thu gần 60.000 tỷ đồng. Năm ngoái, chuỗi này mới rốt ráo chuyển đổi hơn 130 cửa hàng từ mô hình thông thường sang "FPT Shop Điện máy".
Tại phiên họp thường niên chiều 17/4, một số cổ đông chất vấn ban lãnh đạo FPT Retail (đơn vị sở hữu FPT Shop) về lý do và kế hoạch tham gia sâu vào mảng điện máy khi khoảng cách với người dẫn đầu đã quá lớn.
Lý giải điều này, ông Nguyễn Việt Anh - Phó tổng giám đốc FPT Retail - cho biết mảng điện máy có cách thức phát triển cũng như quy mô tương đương điện thoại và thiết bị di động (ICT), dao động 5-6 tỷ USD mỗi năm. Trong bối cảnh mảng ICT gần như bão hòa thì điện máy vẫn còn dư địa phát triển khi tỷ lệ thâm nhập các sản phẩm chủ lực như máy lạnh, máy giặt... mới dao động 60-70%.
Bên cạnh đó, tính mùa vụ của mảng này có thể bù đắp cho nhau bởi đỉnh điểm bán hàng ICT rơi vào đầu và cuối năm, trong khi điện máy thường hút khách khi nắng nóng đỉnh điểm trong quý II.
Không trực tiếp nhắc tên Điện Máy Xanh, nhưng ông Việt Anh gọi chuỗi dẫn đầu là "người khổng lồ" với khoảng 50% thị phần. Tuy nhiên, ông cho rằng ngoài đối thủ này, mảng điện máy chưa đơn vị nào có chỗ đứng vững chắc ở vị trí thứ hai. Sự phân mảnh của thị trường, cộng thêm còn dư địa phát triển, trở thành cơ hội cho người đến sau như FPT Shop.
Theo ông Việt Anh, họ là người mới và nhỏ nên có lợi thế về tính linh hoạt. Chuỗi tự định vị mình là điểm đến thay thế của khách hàng nên đang tập trung tối ưu trải nghiệm mua sắm.
Thừa nhận chưa thể cạnh tranh trực tiếp với đối thủ đầu ngành, nhưng ông nói có những cách làm riêng để dần củng cố vị thế. Ông dẫn chứng khi FPT Shop mới gia nhập, đối thủ đã sở hữu đội ngũ lắp đặt hơn 5.000 người. Họ xác định không thể phát triển lực lượng nhanh nên áp dụng mô hình kinh tế chia sẻ, xây ứng dụng để kết nối giữa thợ lắp đặt với khách hàng. Khi nhu cầu tăng đột biến vào những đợt bán hàng cao điểm, đối thủ không kịp đáp ứng tiến độ lắp đặt, chuỗi vẫn có thể đảm bảo thời gian trong 1-2 ngày.
"Cách làm này từng giúp nhiều hãng gọi xe công nghệ vượt mặt các doanh nghiệp taxi truyền thống chỉ trong vài năm", ông Việt Anh chia sẻ.
Nói với VnExpress bên lề phiên họp thường niên, lãnh đạo công ty cho hay điện máy năm ngoái đóng góp khoảng 8% doanh thu cho FPT Shop, tức khoảng 1.400 tỷ đồng. Mảng này giúp cải thiện hiệu suất kinh doanh của mỗi cửa hàng, nhờ đó số lượng điểm bán giảm nhưng doanh thu năm ngoái vẫn tăng 11% lên trên 16.800 tỷ đồng. Ông Việt Anh nói thêm, 2025 là năm tái cơ cấu và mở rộng nhanh nhưng mảng này không ghi nhận lỗ.
Trong kế hoạch năm nay, FPT Retail cho biết sẽ phát triển mạnh điện máy, gia dụng có lắp đặt thông qua việc đa dạng danh mục sản phẩm và đưa thêm nhiều thương hiệu vào Việt Nam.
Bên cạnh FPT Shop, động lực tăng trưởng chủ lực của FPT Retail đến từ chuỗi nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu. Công ty đang dẫn đầu mảng dược phẩm với hơn 2.400 nhà thuốc và 220 trung tâm tiêm chủng. Mảng này thu hơn 34.500 tỷ đồng trong năm ngoái, tương ứng hàng tháng mỗi cửa hàng thu 1,2 tỷ đồng.
FPT Retail đặt mục tiêu năm nay tăng 16% doanh thu, lên 59.500 tỷ đồng. Lợi nhuận trước thuế kỳ vọng đạt 1.550 tỷ đồng, tăng 27% so với năm ngoái.
Ban lãnh đạo ước tính doanh thu và lợi nhuận quý đầu năm nay lần lượt tăng 30% và 70% so với cùng kỳ, đồng thời dự báo tình hình khó khăn trong quý II khi những yếu tố tiêu cực như lãi suất tăng, sức mua yếu... tác động trực tiếp. Công ty ước tính lãi suất vay vốn bình quân năm ngoái khoảng 5%, nhưng trong quý I năm nay là 6% và quý II dự kiến lên 7%.
Theo Chủ tịch FPT Retail Nguyễn Bạch Điệp, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang, lạm phát và lãi suất cùng tăng, người dân đang thắt chặt chi tiêu và bỏ qua các sản phẩm chưa thiết yếu. Do đó, công ty phải chuẩn bị một loạt kịch bản cho tình huống xấu xảy ra, trong đó có tạm dừng một số dự án đầu tư chưa cấp thiết, đàm phán tiền thuê mặt bằng, thương lượng giãn công nợ với nhà cung cấp. Công ty cũng chủ trương không tuyển thêm người, kể cả tuyển thay thế, dù tăng số lượng cửa hàng.
"Khi thị trường biến động, ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là bảo vệ hiệu quả kinh doanh, lưu lượng khách hàng, chất lượng tăng trưởng và dòng tiền hơn là mở rộng bằng mọi giá", bà Điệp nói.
