Tại phố cổ Yanaka Ginza ở đông bắc Tokyo, hình ảnh mèo xuất hiện khắp nơi. Mệnh danh là “thị trấn mèo” giữ lòng thủ đô, nơi đây thu hút du khách từ Bắc Mỹ, Australia và châu Âu tấp nập đổ về tham quan, mua sắm.
Họ có thể thưởng thức bánh kẹo hình mèo hoặc đặt làm con dấu cá nhân chủ đề mèo. Bà Yumiko Yamashita, Chủ cửa hàng Neco Action, cho biết Yanaka từ lâu có rất nhiều mèo vì tập trung nhiều chùa Phật giáo.
“Ngày trước, chúng đi khắp nơi, thậm chí vào nhà dân, nhưng giờ ít thấy hơn. Trời nóng nên chúng thích ở trong nhà”, bà kể.
Dù thời tiết nóng khiến những “cư dân bốn chân” ít xuất hiện, các cửa hàng lưu niệm vẫn đông khách mua nam châm tủ lạnh, bưu thiếp, đũa, đồ gốm trang trí hình mèo và tượng Maneki-Neko (mèo vẫy tay), hay còn gọi là “mèo chiêu tài”.
Ở tỉnh Aichi, miền trung Nhật Bản, nhà sản xuất gốm sứ Chugai Toen gây chú ý từ năm ngoái nhờ những mẫu tượng mèo chiêu tài sáng tạo mới. Thành lập năm 1952, thương hiệu từng chịu ảnh hưởng nặng nề trong đại dịch.
Nhưng hoạt động kinh doanh của họ gần đây đã phục hồi, doanh thu hàng năm khoảng 1 tỷ yen (6,9 triệu USD), đóng góp đáng kể bởi dòng sản phẩm “Maneki-Neko”. Năm 2023, họ mở Studio894 gần trụ sở chính, kết hợp bán hàng, trưng bày, quán cà phê và trải nghiệm tự tay tô vẽ tượng mèo gốm với mức phí từ 1.500 yen.
Chủ tịch Chugai Toen Yasuhiro Suzuki cho biết Studio894 đã trở thành “một trong những điểm du lịch quan trọng của thành phố Seto”. Công ty đặt mục tiêu nâng doanh thu thường niên lên 1,5 tỷ yen trong 5 năm tới.
Không chỉ thu hút khách du lịch, mèo còn mang lại nhiều lợi ích kích cầu tiêu dùng khác, tạo thành khái niệm được Giáo sư Katsuhiro Miyamoto tại Đại học Kansai gọi là “Catnomics” hay “Nền kinh tế mèo”. Trong báo cáo “Catnomics” mới nhất, ông ước tính loài mèo sẽ đóng góp gần 3.000 tỷ yen (18,8 tỷ USD) cho nền kinh tế Nhật Bản năm nay.
Ngành công nghiệp chăm sóc thú cưng nội địa liên quan đến mèo đóng góp lớn. Thập kỷ qua, mèo đã vượt qua chó trở thành thú cưng phổ biến nhất Nhật Bản. Theo Hiệp hội Thức ăn Thú cưng Nhật Bản, các hộ gia đình nuôi khoảng 8,8 triệu con mèo vào năm 2025, so với 6,8 triệu con chó. Mỗi hộ nuôi mèo chi trung bình khoảng 1,8 triệu yen (11.300 USD) trong suốt vòng đời của con vật.
Các doanh nghiệp bắt đầu chú ý tiềm năng kinh doanh khi số lượng mèo cưng lần đầu tiên vượt chó vào năm 2014. Diễn biến này được cho là do thay đổi về nhân khẩu học. Dân số già hóa và dòng người đổ về các trung tâm đô thị ngày càng tăng đồng nghĩa với ít thời gian và không gian hơn để nuôi chó.
Kết hợp ước tính về quy mô hệ sinh thái sản xuất thức ăn cho mèo, chi tiêu tại quán cà phê mèo và sách ảnh về mèo, Giáo sư Miyamoto cho rằng tác động kinh tế của mèo gần tương đương với sự kiện Triển lãm Thế giới Osaka 2025, “cho thấy đóng góp đáng kể của chúng đối với nền kinh tế Nhật Bản”.
Mèo được cho đã xuất hiện tại Nhật Bản từ thời kỳ Nara (710-794), khi các sứ thần Nhật Bản mang chúng về sau các chuyến đi ngoại giao đến Nhà Đường ở Trung Quốc. Nhiều con được nhà chùa nhận nuôi để bảo vệ kinh sách khỏi chuột.
Vai trò này giúp chúng có vị thế đặc biệt, thậm chí mang màu sắc huyền bí. Người Nhật còn xem mèo là sinh vật tự nhiên mang tinh thần Thiền hàng đầu, dễ đạt được trạng thái điềm tĩnh và tách biệt, điều con người phải mất cả đời theo đuổi nhưng vẫn khó đạt được.
Theo tác giả Stephen Mansfield đang cư trú tại Nhật Bản, mèo sống trong “chánh niệm”, tức trong chính khoảnh khắc hiện tại. “Không bận tâm đến quá khứ hay tương lai, tâm trí của chúng có lẽ ít hỗn loạn hơn chúng ta rất nhiều”, ông mô tả.
Ngày nay, những người nổi tiếng yêu mèo tại Nhật Bản có thể kể đến Thiên hoàng, Hoàng hậu và Thủ tướng Sanae Takaichi. Mức độ gắn bó lớn đã biến mèo thành ngành kinh doanh lớn, từ ngành công nghiệp thú cưng, du lịch đến tiếp thị, xuất bản. Nước này còn có ngày “Cat Day” vào 22/2.
Theo Bloomberg, những năm gần đây, “Cat Day” đã bùng nổ, khi các công ty nắm bắt thị trường liên quan đến mèo đang sôi động. Các chuỗi cửa hàng tiện lợi thường cạnh tranh bán các món tráng miệng và hàng hóa theo chủ đề này. Dịp 22/2 vừa qua, họ tung ra món bánh pudding hình bàn chân mèo.
Trong ngành văn học, xuất bản, mèo cũng là “cỗ máy tiếp thị”. Thế kỷ trước, nhà văn Natsume Sōseki từng viết “I Am a Cat” (Tôi là con mèo), tác phẩm kinh điển toàn cầu, kể câu chuyện từ góc nhìn của một chú mèo.
Đến nay, mèo vẫn xuất hiện thường xuyên trong văn chương, bao gồm tiểu thuyết siêu thực của Haruki Murakami, cũng như nhiều tác phẩm như The Travelling Cat Chronicles hay The Guest Cat. Mèo hấp dẫn đến mức nhiều nhà xuất bản còn sử dụng hình ảnh mèo trên bìa những cuốn sách gần như không liên quan đến chúng.
Đến nay, mèo đang sở hữu vị thế lớn về văn hóa, kinh tế tại Nhật Bản. Tuy nhiên, The Guardian chỉ ra thực trang “hòn đảo mèo” Aoshima đang dần số lượng cá thể, do còn ít người để nuôi và chăm sóc.
Trong bối cảnh xu hướng suy giảm và già hóa dân số dài hạn gần như không thể đảo ngược, số lượng mèo được nuôi làm thú cưng tại Nhật Bản dự báo thu hẹp. Nghiên cứu của Giáo sư Miyamoto ghi nhận 2025 là năm đầu tiên chứng kiến số lượng mèo được nuôi làm thú cưng sụt giảm đáng kể.
“Điều này có thể đánh dấu khởi đầu của thời kỳ trì trệ hoặc suy giảm sau giai đoạn bùng nổ nuôi mèo”, ông cảnh báo.
Tại nhiều siêu thị, các sản phẩm thiết yếu đang được áp dụng khuyến mãi vẫn còn khá phổ biến, thậm chí "mua 1 tặng 1, tặng 2". Nhiều siêu thị xác nhận nhiều nhà cung cấp đã đề xuất tăng giá, nhưng siêu thị vẫn ưu tiên đồng hành với đơn vị có giá bán tốt.
Ghi nhận tại nhiều siêu thị ở TP.HCM, nhiều nhóm sản phẩm thiết yếu, thực phẩm vẫn đang tiếp tục được áp dụng giảm giá. Cụ thể, tại Winmart, các sản phẩm rau ăn lá thuộc thương hiệu WinEco được giảm giá cho khách thành viên, nhiều sản phẩm khác như dầu gội, bột giặt, dầu ăn, nước mắm, thịt cá,... cũng được khuyến mãi từ 5 - 20%, thậm chí không ít sản phẩm áp dụng chính sách "mua 1 tặng 1" hoặc "mua 1 tặng 2".
Tương tự, ghi nhận tại nhiều siêu thị như Bách Hóa Xanh, Co.opmart... có khá nhiều sản phẩm thiết yếu như rau củ quả, thịt, cá, đồ gia vị, hóa mỹ phẩm... đang được áp dụng các chính sách khuyến mãi với mức giảm giá phổ biến từ 5 - 25%, thậm chí có sản phẩm giảm giá đến 30 - 40% như thời trang, thực phẩm chế biến...
Tại siêu thị Kohnan Japan, nhiều sản phẩm tiêu dùng, đồ gia dụng như chăn ga gối nệm, chén bát, ly cốc,... cũng đang được áp dụng khuyến mãi đến 50%. Trong khi đó, các sản phẩm trứng gia cầm của Công ty Vĩnh Thành Đạt (TP.HCM) tại các siêu thị vẫn giữ giá bán bình ổn với trứng gà 33.000 đồng/vỉ 10 trứng, 19.800 đồng/vỉ 6 trứng; và trứng vịt 37.000 đồng/vỉ 10 trứng, 22.500 đồng/vỉ 6 trứng...
Tương tự, nhiều sản phẩm thịt tươi sống và chế biến của Công ty Vissan (TP.HCM) đang có mức giá tốt, thậm chí một sản phẩm như chân giò heo, thịt đùi, xương heo,... đang được luân phiên áp dụng giảm giá với mức phổ biến 10 - 20% tùy thời điểm.
Các sản phẩm thịt heo của Công ty Anh Hoàng Thy cũng đang được duy trì giá bán bình ổn trong thời gian qua, đặc biệt chạy giảm giá thêm vào dịp cuối tuần.
Tuy vậy, nhiều siêu thị xác nhận với ảnh hưởng của giá xăng dầu, tình trạng tăng giá có diễn ra ở một số nhóm hàng do hầu hết các nhà cung cấp bắt buộc phải tăng nhưng mức tăng không giống nhau, cao nhất khoảng 15 - 20%.
Bên cạnh đó, việc khuyến mãi áp dụng cho các sản phẩm như nước mắm, dầu ăn, rau củ quả,... dù hiện còn nhiều nhưng đã không còn rầm rộ như trước đây.
"Quan điểm của siêu thị vẫn là ưu tiên tiêu thụ các sản phẩm có giá bán bình ổn nhất, ưu tiên cho các nhà cung cấp biết chia sẻ, đồng hành với chúng tôi để hạn chế việc tăng giá bán. Nếu có tăng giá cũng phải có giảm giá tương ứng, nhanh chóng khi giá xăng dầu ổn định lại", lãnh đạo một siêu thị quả quyết.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Trương Chí Thiện, Tổng giám đốc Công ty Vĩnh Thành Đạt, xác nhận dưới tác động của giá xăng dầu tăng đơn vị đang chịu áp lực vì giá cước vận tải được đối tác thông báo tăng đến 50% so với mức bình ổn trước đây. Ngoài ra, giá bao bì cũng đang tăng mạnh.
Tuy vậy, từ Tết Nguyên đán đến nay đơn vị vẫn cố gắng giữ giá bán bình ổn.
"Chúng tôi chấp nhận giảm lợi nhuận, cắt giảm hết các chi phí không cần thiết để phần nào bù vào giá cước vận tải và bao bì tăng. Ngoài ra, việc duy trì giá trứng đầu vào ổn định cũng là cách giảm bớt áp lực về giá thành", ông Thiện nói và thừa nhận việc giữ giá cũng là cách để giữ chân khách hàng, giữ doanh số do sức mua từ sau Tết đến nay khá chậm.
Trong khi đó, ông Nguyễn Đặng Hiến, Tổng giám đốc Công ty TNHH sản xuất và thương mại Tân Quang Minh, cho biết giá vận tải, bao bì và một số nguyên liệu đã tăng 20 - 30% so với lúc bình ổn, thậm chí cao hơn. Tuy vậy, từ sau Tết đến nay đơn vị chưa dám điều chỉnh tăng mạnh giá bán theo mức tăng giá của đầu vào.
Theo ông Hiến, việc cắt giảm các chi phí không cần thiết, đồng thời tăng năng suất lao động... giúp doanh nghiệp "dễ thở" hơn, để tạo tiền đề đưa ra giá bán cạnh tranh hơn trong thời điểm nhiều doanh nghiệp gặp khó.
"Giá xăng dầu, đặc biệt dầu diesel hiện tăng quá cao, trong khi phần lớn máy móc hoạt động cần nhiên liệu dầu này, điều này gây áp lực cực lớn. Tuy vậy, nếu tăng hay giảm giá bán hàng hóa theo giá xăng dầu, gây ra sự thiếu ổn định về giá trong bối cảnh thị trường tiêu thụ đang chậm sẽ dễ làm "phật lòng" khách hàng, nguy cơ gây rủi ro cho doanh số", ông Hiến nói.
Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP.HCM, xác nhận giá xăng gần đây có hạ nhiệt đã tạo động lực cho nhiều doanh nghiệp trong việc giữ giá bán hàng hóa. Tuy vậy, không ít doanh nghiệp đang gặp nhiều áp lực bởi giá dầu diesel tăng nóng, ảnh hưởng tới việc vận tải.
Điều này buộc các đơn vị sản xuất phải điều chỉnh tăng giá bán hàng để cân đối, nhưng mức tăng vẫn còn nằm trong ngưỡng chấp nhận được.
"Về lâu dài, chúng tôi rất cần sự hỗ trợ của Nhà nước trong việc bình ổn giá xăng dầu, cũng như có chính sách hỗ trợ về thuế phí, đặc biệt nguồn vốn vay ưu đãi. Những điều này nếu được hỗ trợ sẽ giúp doanh nghiệp tự tin hơn trong việc cố gắng duy trì giá bán bình ổn", bà Chi nhấn mạnh.
FPT Shop trước đây tập trung bán lẻ các sản phẩm kỹ thuật số như điện thoại, laptop, phụ kiện, sim số. Chuỗi này mới tham gia mảng điện máy cách đây 2 năm -thời điểm Điện Máy Xanh đã có hơn 2.000 cửa hàng và doanh thu gần 60.000 tỷ đồng. Năm ngoái, chuỗi này mới rốt ráo chuyển đổi hơn 130 cửa hàng từ mô hình thông thường sang "FPT Shop Điện máy".
Tại phiên họp thường niên chiều 17/4, một số cổ đông chất vấn ban lãnh đạo FPT Retail (đơn vị sở hữu FPT Shop) về lý do và kế hoạch tham gia sâu vào mảng điện máy khi khoảng cách với người dẫn đầu đã quá lớn.
Lý giải điều này, ông Nguyễn Việt Anh - Phó tổng giám đốc FPT Retail - cho biết mảng điện máy có cách thức phát triển cũng như quy mô tương đương điện thoại và thiết bị di động (ICT), dao động 5-6 tỷ USD mỗi năm. Trong bối cảnh mảng ICT gần như bão hòa thì điện máy vẫn còn dư địa phát triển khi tỷ lệ thâm nhập các sản phẩm chủ lực như máy lạnh, máy giặt... mới dao động 60-70%.
Bên cạnh đó, tính mùa vụ của mảng này có thể bù đắp cho nhau bởi đỉnh điểm bán hàng ICT rơi vào đầu và cuối năm, trong khi điện máy thường hút khách khi nắng nóng đỉnh điểm trong quý II.
Không trực tiếp nhắc tên Điện Máy Xanh, nhưng ông Việt Anh gọi chuỗi dẫn đầu là "người khổng lồ" với khoảng 50% thị phần. Tuy nhiên, ông cho rằng ngoài đối thủ này, mảng điện máy chưa đơn vị nào có chỗ đứng vững chắc ở vị trí thứ hai. Sự phân mảnh của thị trường, cộng thêm còn dư địa phát triển, trở thành cơ hội cho người đến sau như FPT Shop.
Theo ông Việt Anh, họ là người mới và nhỏ nên có lợi thế về tính linh hoạt. Chuỗi tự định vị mình là điểm đến thay thế của khách hàng nên đang tập trung tối ưu trải nghiệm mua sắm.
Thừa nhận chưa thể cạnh tranh trực tiếp với đối thủ đầu ngành, nhưng ông nói có những cách làm riêng để dần củng cố vị thế. Ông dẫn chứng khi FPT Shop mới gia nhập, đối thủ đã sở hữu đội ngũ lắp đặt hơn 5.000 người. Họ xác định không thể phát triển lực lượng nhanh nên áp dụng mô hình kinh tế chia sẻ, xây ứng dụng để kết nối giữa thợ lắp đặt với khách hàng. Khi nhu cầu tăng đột biến vào những đợt bán hàng cao điểm, đối thủ không kịp đáp ứng tiến độ lắp đặt, chuỗi vẫn có thể đảm bảo thời gian trong 1-2 ngày.
"Cách làm này từng giúp nhiều hãng gọi xe công nghệ vượt mặt các doanh nghiệp taxi truyền thống chỉ trong vài năm", ông Việt Anh chia sẻ.
Nói với VnExpress bên lề phiên họp thường niên, lãnh đạo công ty cho hay điện máy năm ngoái đóng góp khoảng 8% doanh thu cho FPT Shop, tức khoảng 1.400 tỷ đồng. Mảng này giúp cải thiện hiệu suất kinh doanh của mỗi cửa hàng, nhờ đó số lượng điểm bán giảm nhưng doanh thu năm ngoái vẫn tăng 11% lên trên 16.800 tỷ đồng. Ông Việt Anh nói thêm, 2025 là năm tái cơ cấu và mở rộng nhanh nhưng mảng này không ghi nhận lỗ.
Trong kế hoạch năm nay, FPT Retail cho biết sẽ phát triển mạnh điện máy, gia dụng có lắp đặt thông qua việc đa dạng danh mục sản phẩm và đưa thêm nhiều thương hiệu vào Việt Nam.
Bên cạnh FPT Shop, động lực tăng trưởng chủ lực của FPT Retail đến từ chuỗi nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu. Công ty đang dẫn đầu mảng dược phẩm với hơn 2.400 nhà thuốc và 220 trung tâm tiêm chủng. Mảng này thu hơn 34.500 tỷ đồng trong năm ngoái, tương ứng hàng tháng mỗi cửa hàng thu 1,2 tỷ đồng.
FPT Retail đặt mục tiêu năm nay tăng 16% doanh thu, lên 59.500 tỷ đồng. Lợi nhuận trước thuế kỳ vọng đạt 1.550 tỷ đồng, tăng 27% so với năm ngoái.
Ban lãnh đạo ước tính doanh thu và lợi nhuận quý đầu năm nay lần lượt tăng 30% và 70% so với cùng kỳ, đồng thời dự báo tình hình khó khăn trong quý II khi những yếu tố tiêu cực như lãi suất tăng, sức mua yếu... tác động trực tiếp. Công ty ước tính lãi suất vay vốn bình quân năm ngoái khoảng 5%, nhưng trong quý I năm nay là 6% và quý II dự kiến lên 7%.
Theo Chủ tịch FPT Retail Nguyễn Bạch Điệp, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang, lạm phát và lãi suất cùng tăng, người dân đang thắt chặt chi tiêu và bỏ qua các sản phẩm chưa thiết yếu. Do đó, công ty phải chuẩn bị một loạt kịch bản cho tình huống xấu xảy ra, trong đó có tạm dừng một số dự án đầu tư chưa cấp thiết, đàm phán tiền thuê mặt bằng, thương lượng giãn công nợ với nhà cung cấp. Công ty cũng chủ trương không tuyển thêm người, kể cả tuyển thay thế, dù tăng số lượng cửa hàng.
"Khi thị trường biến động, ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là bảo vệ hiệu quả kinh doanh, lưu lượng khách hàng, chất lượng tăng trưởng và dòng tiền hơn là mở rộng bằng mọi giá", bà Điệp nói.
Thaco vừa giới thiệu Jeep Wrangler và Ram 1500 phiên bản mới tại Việt Nam vào cuối tháng 5-2026. Jeep và Ram vẫn được nhập khẩu nguyên chiếc từ Mỹ.
Hai thương hiệu này trước đây do Công ty TNHH Jeep Vietnam Automobiles (JVA) phân phối, nay chuyển sang hệ thống của Thaco, cùng nhóm thương hiệu Stellantis với Peugeot.
Theo đó, dòng xe Jeep Wrangler 2026 có ba phiên bản. Bản Sport giá 2,999 tỉ đồng, Sahara 3,299 tỉ đồng và Rubicon 3,499 tỉ đồng. So với trước, giá Wrangler thấp hơn khoảng 500 triệu đồng tùy phiên bản.
Ram 1500 có giá từ 3,749 tỉ đồng cho bản Rebel, 3,799 tỉ đồng cho bản Rebel RamBox và 5,499 tỉ đồng cho bản RHO.
Trước đây, Ram 1500 từng có giá khởi điểm trên 5 tỉ đồng, tùy phiên bản.
Theo các chuyên gia, mức giảm mạnh của Ram 1500 đến từ thay đổi động cơ. Thay vì máy V8 5.7L như trước, xe dùng động cơ 3.0L, 6 xi lanh, tăng áp kép, kết hợp hộp số tự động 8 cấp và hệ dẫn động bốn bánh toàn thời gian.
Động cơ dung tích nhỏ hơn giúp mẫu bán tải cỡ lớn này giảm áp lực thuế tiêu thụ đặc biệt khi nhập khẩu về Việt Nam...
Jeep và Ram sẽ được Thaco phân phối theo mô hình showroom tích hợp cùng Peugeot. Ba thương hiệu này đều thuộc Tập đoàn Stellantis. Các xe được bảo hành 5 năm không giới hạn số km, kèm gói cứu hộ 24/7 trong 3 năm.
Việc Thaco tiếp quản Jeep và Ram diễn ra trong bối cảnh hai thương hiệu Mỹ từng có mặt tại Việt Nam nhưng chưa tạo được doanh số lớn.
Nguyên nhân chính là giá cao, sản phẩm kén khách và phong cách sử dụng không phù hợp với số đông người mua xe trong nước.
Ram 1500 là bán tải cỡ lớn, thiên về sức mạnh và phong cách Mỹ. Jeep Wrangler lại là xe địa hình biểu tượng, hấp dẫn với người chơi off-road nhưng ít thực dụng hơn các mẫu SUV đô thị. Vì vậy, dù giá giảm mạnh, hai dòng xe này khó trở thành sản phẩm đại chúng.
Theo các chuyên gia ô tô, cơ hội của Thaco nằm ở nhóm khách hàng thích xe Mỹ, off-road, cần mẫu xe khác biệt hoặc muốn sở hữu sản phẩm mang tính biểu tượng.
Với nhóm xe này, hệ thống hậu mãi và khả năng chăm sóc khách hàng có thể quan trọng không kém giá bán.
